کریمی: ویبراسیون سونوریته ساز را بهتر نمیکند!

فروغ کريمي
فروغ کريمي
پورقناد: قطعاتی که اجر می کنید از چه کسانی هست؟
کریمی: طبق معمول مثل سال گذشته قطعات مختلفی داریم از دوره های مختلف؛ مثل سال گذشته با یک قطعه باروک شروع می کنیم، من هم این قطعه را با سر فلوت چوبی اجرا می کنم تا صدای گرم موسیقی باروک با ویبراتوی کم تولید شود. سوناتی اجرا می کنیم از تلمان در فا مینور که خیلی زیباست و بعد از جولیانی میزنیم و بعد قطعات کلاسیک داریم، امپرسیونیسم و اسپانیش داریم، موزیک مثل یک باغ است که شنوندگان باید وارد این باغ بشوند و از عطرهای مختلف لذت ببرند.

پورقناد: خیلی از معلمین ویولون وقتی قطعات باروک را تدریس میکنند، میگویند ویبراسیون زیادی ندهید (البته به خاطر آکورد دار بودن قطعات این دوره در رپرتوار ویولون میتواند باشد) ولی شما هم که فلوت میزنید و سازی بدون آکورد است می گویید با ویبره کم باروک می زنم؛ دلیل چیست؟ آیا دوره باروک ویبره وجود نداشته؟
کریمی: باید ببینیم که در مورد چه سازی صحبت می کنیم، فلوت، کلاوسن…

پورقناد: کلاوسن که طبیعتا قادر به اجرای ویبره نیست…
کریمی: ویبراتو مثل نت سه لاچنگ است وقتی نتی کشیده آهنگسازی شده و سه لاچنگ نیست، با یک ویبراتوی نرم باید زده شود، در قدیم هم چون جای اجرای ویبراتو را در فلوت نمی دانستند، با بسته و باز شدن تارهای صوتی این کار را انجام می دادند. این کار به جای ویبراسیون صحیح صدایی مانند صدای بز تولید میکند!

پورقناد: اتفاقا در آواز هم این نوع ویبراسیون به ویبراسیون بزی معروف است!
کریمی: ما هم به آن ویبراسیون “شفر” می گویند که هوتتر (Jacques Hotteterre) و کوانس (Joachim Quantz) … که فلوتیستهای معروفی قبل از زمان باخ بودند، از این ویبره ها متنفر بودند.

پورقناد: درواقع اینها ویبره نیستند و قطع و وصل کردن سریع صدا هستند
کریمی: بله، اینقدر این صدا بزی بوده که موزیک از بین میرفته؛ بعضی ها هم از ویبره های لبی یا انگشتی با زبانی استفاده میکردند که به شدت قبلی به موزیک لطمه نمیزد ولی آن هم مثل ویبره هایی که امروز استفاده میشود نبود. اینها تارهای صوتی را به سرعت باز و بسته می کنند. در فلوت تارهای صوتی کمی باید باز باشند ولی وقتی ببندیم، شکل زیک زاکی پیدا میکند. اگر دیافراگم را هم سفت کنیم ویبراسیون به این شکل تولید میشود. ویبراسیون با حرکت دیافراگم هم یکی از تکنیک های سخت فلوت است چون اگر دیافراگم سفت باشد، بخواهیم یا نخواهیم، حنجره بسته میشود. این بازدم و حرکت دیافراگم به قدری باید ظریف با هم هماهنگ باشند که این ویبراتو شنونده را عصبی نکند.

در این قطعه به قدری همراهی آکومپانیمان قطعه زیباست که ویبره زیاد موجب مغشوش شدن موسیقی میشود و ویبراتو دادن و ندادن در موسیقی باروک، فنی هست که هر خواننده و فلوتیستی باید بداند. این فن را هم میشود فراگرفت با نت کشیده دادن و سپس ویبراسیون دادن و تکرار این کار. باید ویبراسیون را تحت کنترل داشت و بدانیم که بعد از نت کشیده اینبار چند ویبراسیون میدهیم، پنج تا شش تا …؟

اگر این نوازنده این کار را نکند عادت می کند همیشه ویبراسیون دهد و نتهای کشیده را با صدای بدی اجرا میکند. ویبراسیون سونوریته را زیبا نمیکند بلکه مزه به آن میدهد. بعضی ها فکر میکنند ویبراسیون سونوریته را بهتر میکند در صورتی که اینطور نیست. مثلا نتهای دو لاچنگ در موسیقی باروکی که میزنم اصلا ویبراسیون ندارد و اگر ویبره بدهم به قدری صدا بد میشود که اصلا قابل هضم نیست ولی ویبره در موسیقی های دوره های دیگر متفاوت است مثلا در موسیقی های فرانسوی که خیلی شیرین است…

پورقناد: آقای پورساعی، می دانیم که سازهای پرده دار مثل گیتار، لوت، سه تار، تار و … با ویبراسیون مشکل دارند. ویبراسیون های عمودی در این سازها صدایی بیشتر از ویبراسیون های افقی که در سازهایی مثل ویولون داریم تولید صدا میکنند. در گیتار چه پوزسیونی دارد اجرا این ویبره ها؟
پورساعی: در گیتار کلاسیک اگر قرار باشد ویبره عمودی داده شود در نت نوشته میشود و اینگونه نیست که چنین ویبراسیونی را نوازنده در طول قطعه زیاد اجرا کند {به دلخواه خود} و باید ویبره های افقی به خوبی اجرا شود تا صدای ویبره شنیده شود. اجرای این ویبره راه خاصی دارد، من حتی به شاگردانم آن گام دو اکتاو معروف سگویا را میگویم با آن ویبراسیون بزنند چون این تکنیک ویبره لطیف و خوبی به شما میدهد. البته برای باروک به ما هم پیشنهاد میکنند که در گیتار ویبره استفاده نکنیم ولی برای قسمتهایی خیلی خوب صدا میدهد، مخصوصا در سیم دو و سه که در قطعات رومانتیک بسیار خوب صدا میدهد. ویبره های عمودی هم بسیار ندرتا مثلا در قطعات کوشکین اگر بنویسد زده می شود.

2 دیدگاه

  • baran
    ارسال شده در مهر ۱۲, ۱۳۸۷ در ۳:۲۱ ب.ظ

    مبحث ویبراسیون خیلی جالب بود. مرسی.

  • Pedram
    ارسال شده در آبان ۱۰, ۱۳۸۷ در ۱۰:۰۹ ب.ظ

    jaleb bod . baray tamrin vibreh dar violin be http://www.pedypedy.blogfa.com sari bezanid . badak nis. merci

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (X)

فرض کنید از این ۴۰۹۶ مجموعه در طی تقریبا چهارصد سال گذشته هر سال تنها از ۲۰ مجموعه مختلف استفاده شده است. این می‌شود ۸۰۰۰ مجموعه (۴۰۰*۲۰)؛ یعنی ۴۰۰۰ تا بالاتر از گنجایش سیستم. حال به‌طور فرضی سقف مصرف سیستم را پایین بیاوریم و فرض کنیم در هر سال ۱۵ مجموعه مختلف استفاده شده. این می‌شود ۶۰۰۰ مجموعه یعنی ۲۰۰۰ مجموعه بالا تر از گنجایش سیستم. باز سقف مصرف سیستم را پایین بیاوریم و فرض کنیم در هرسال از ۱۴ مجموعه مختلف استفاده شده. این می شود ۵۶۰۰ مجموعه.

نگاهی به غلبه موسیقی پاپ بر موسیقی کلاسیک در کنسرت «ارکستر سازهای ملیِ» جدید

به یاد می آورم پس از اولین کنسرت ارکستر سمفونیک تهران با عنوان جدید «ارکستر سمفونیک ملی ایران»، غوغایی در جامعه موسیقی به پا شده بود و طرفداران طرح علی رهبری (که تعطیلی ارکستر ملی و ادغام آن با ارکستر سمفونیک تهران و تغییر نام این ارکستر بود) و فرهاد فخرالدینی (که خواستار تشکیل ارکستری مجزا از ارکستر سمفونیک تهران به مانند سالهای گذشته با عنوان ارکستر ملی بود) در مقابل هم صف کشی کرده بودند؛ در نهایت برنده این بحث رهبر سابق ارکستر ملی فرهاد فخرالدینی بود و به سرعت طی برگزاری جلسه ای، ارکستر ملی تقریبا با همان ترتیب سابق شکل گرفت البته با این تفاوت که قرار شد با دعوت از رهبران میهمان، وضعیت تک بعدی ارکستر ملی که به شدت تحت تاثیر موسیقی سبک ارکسترال ایرانی بود تعدیل یابد. *

از روزهای گذشته…

همگون و ناهمگون (II)

همگون و ناهمگون (II)

امروزه بسیاری از قالیبافان خبره و نقش‌خوانان توانمند که بخش قابل توجهی از آنان زن هستند، از کار قالی کناره گرفته‌اند و بر این باورند که به لحاظ روانی دیگر طاقت زور و ستم «یاسایی»ها را ندارند. قالیبافی برخلاف گذشته که کار بسیار پستی بوده، امروزه به یک کار لوکس بدل شده است.
برنده جایزه پیانوی باربد در شهر لندن نواخت

برنده جایزه پیانوی باربد در شهر لندن نواخت

پنجشنبه ششم آپریل، ۱۶ فروردین در شهر لندن کشور سویس اشکان لایق، پیانیست جوان و برگزیده جشنواره پیانوی باربد قطعاتی را برای پیانوی سولو و دونوازی به همراه ویولونسلیست انگلیسی، توماس ایساک اجرا کرد.
زود یاد بگیرید (II)

زود یاد بگیرید (II)

وقت زیادی را صرف نواختن هر صفحه نکنید. زمان تمرین روی تریوی سیویلش، درست در همان ابتدا گرفتار شدیم. بنابراین تصمیم گرفتیم از بخش پایانی شروع کنیم، به این شکل کارمان بسیار ساده تر شد و اعتماد به نفس پیدا کردیم. بعد که قسمت اول را نواختیم؛ خیلی بهتر از قبل بود چون توانستیم آن را با کل موومان متناسب کنیم.
نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XV)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XV)

در واقع، هم او است که شایع کرد «دستگاه ماهور» همان «گام ماژور» غربی است. در دستور تار اولین تعریف از موسیقی ایرانی در مورد آواز ماهور است:
یادآوری های پیرامون بررسی سه شیوه هنر تک نوازی <br />در موسیقی ایرانی، پژوهش مجید کیانی (II)

یادآوری های پیرامون بررسی سه شیوه هنر تک نوازی
در موسیقی ایرانی، پژوهش مجید کیانی (II)

«شیوه ای که از تاثیر پذیری فرهنگ موسیقی سنتی ایران پدید آمده است و از سالهای آغازین دهه ۱۳۰۰ (ش ) (نه در دهه اخیر!) در عرصه موسیقی ایران تقویت و رواج یافته است. شیوه ای که با عناوینی چون موسیقی ملی، علمی، نوین و. . . معرفی می شود» (ص ۲۵).
نخستین دوسالانه آهنگسازی موسیقی نو در تهران

نخستین دوسالانه آهنگسازی موسیقی نو در تهران

در یازدهم و دوازدهم آذرماه ۱۳۸۲، نخستین دوسالانه (بینا ل) آهنگسازی موسیقی نو (برای پیانو) در تالار آوینی دانشگاه تهران برگزار گردید. این برنامه به همت کانون موسیقی دانشگاه تهران، گروه موسیقی تهران و دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، با نظارت علیرضا مشایخی و فریما قوام صدری ترتیب یافته بود.
دژآهنگ: هنوز با استاندارد جهانی در هارمونیکا فاصله داریم

دژآهنگ: هنوز با استاندارد جهانی در هارمونیکا فاصله داریم

بله ایشان فقط با هارمونیکای کروماتیک ساز می‌زدند حتی یادم است که چندسال پیش یک سوالی داشتم در مورد هارمونیکای دیاتونیک و از ایشان پرسیدم؛ او گفت بهتر است که از متخصص این ساز بپرسی. در واقع این دو ساز کروماتیک و دیاتونیک به کلی متفاوت هستند، به ندرت یک نفر این دو ساز را می تواند بنوازد و حتی بقیه سبک‌ها و ژانرها را هم به ندرت حتی با یک ساز می نوازند؛ نه اینکه در دنیا هیچ نوازنده ای نیست، هست ولی خیلی خیلی کم تعداد هستند. در ابعاد درجه یک‌ها، به هیچ وجه شما نمی‌بینید.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br />روح الله خالقی (قسمت پنجم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت پنجم)

این ترانه نیز با کلام جدیدی از شادروان فریدون مشیری، با گروه کر و ارکستر به نام “نگاه عاشق” بوسیله خانم گلنوش خالقی اخیرا بازسازی شده، که در قیاس با اجرای قدیمی شورانگیز و پرتحرکتر است، آنچنان که گویی اثری جدید و امروزی است و تنها مبنای ملودیک آن از آهنگ قدیمی اقتباس شده است. متن ترانه و نت آهنگ در کتاب از نور تا نوا (صفحات ۲۸۴ و ۲۸۵) که یادواره استاد بنان میباشد و در موسسه انتشاراتی دنیای کتاب در تهران و بوسیله دکتر داریوش صبور در سال ۱۳۶۹ انتشار یافته، موجود است.
دو نمود از یک تفکر (IV)

دو نمود از یک تفکر (IV)

همین مساله سبب آن می گردد تا در درک و دریافت یک اثر معماری یا موسیقی ایرانی، با اتفاقی “آنی” طرف نباشیم و همه چیز با کشف و شهود، مراقبه و به صورت تدریجی انجام گیرد. کشف تفاوت ها و خصیصه های هر بنا، کشف جزییات تزیینات سر در یک بنا یا شبستان یک مسجد و یا کشف تفاوت های تاویل دو نوازنده یا موسیقی دان متفاوت در مواجهه با گوشه ای یکسان است که “تنوع” در عین “وحدت” را در هنر ایرانی معنا می بخشد. شاید این تفکر “کشف و شهود”ی، کلیدی باشد برای دریافت بیشتر بینش آثار هنری در شرق و به خصوص در ایران.
وام‌گیری موسیقایی به مثابه ارجاع به هویت (V)

وام‌گیری موسیقایی به مثابه ارجاع به هویت (V)

از این دیدگاه؛ از سویی موسیقی‌هایی که او انتخاب کرده است (فرهنگِ دهنده) عمیقا «مونودیک» یا تک صدا درک می‌شود و از سوی دیگر نظریه‌ای وجود دارد که چیرگی یک تک صدای موسیقایی را (بدون هارمونی) و گاه حتا بدون در نظر گرفتن جای آن در یک نردبان موسیقایی می‌پذیرد (فرهنگِ پذیرنده)، برای آن ساختار قائل می‌شود و تاثیر این ساختار بسیار تکین را بر ساختارهای کلان‌تر بررسی می‌کند. علاوه بر این حرکت مصالح موسیقایی به شکل مونودیک، یعنی وقایع موسیقایی منفرد که اگر هم بافت همراهی دارند، به عنوان یک رویداد تکین در لحظه‌ی موسیقایی ظاهر می‌شود و ارتباطی با قبل و بعد از خودش (به مفهوم توالی) نمی‌یابد.