حرکت سیال ذهن در آلبوم شش جهت و برون شش

علی عزتی
علی عزتی
انسان در آستانه هزاره سوم در حوزه موسیقی میل شگفت انگیزی به جهت مکاشفه ظرفیتهای بومی و ملی به خصوص در تعامل با ملتهای دیگر پیدا کرده است. به گمان من به رغم تلاشهای گسترده تا این مقطع آنچنان که شایسته و بایسته باشد، تلاشی جامع و جهانشمول صورت نگرفته است؛ از یک طرف نیازهای فرهنگی و هنری و از طرف دیگر به حکم ضرورت تاریخ میبایست با رویکردی دیگر گونه با حفظ صیانت از هویت فرهنگی ملی و آئینی به جهت اعتلای موسیقی به بهسازی حیات هنری جامعه پرداخت.

همانطور که اذعان دارید، موسیقی بدیع و خلاق صمیمی ترین طریق تفاهم و همدلی در آئینه زمان و آئین ماست که رها از محاق دور باطل و تکرار مکرر، با سرشت و سرنوشتی پویا تولید معنا کرده تا بستری جامع و رفیع در مرزهای متعالی و عامل اعتلای انسان اکنون باشد که اگر به گونه ای بسامان، بهنجار و به آئین تعریف شود، بی شک همچون مشعلی سوزان، ما را به سوی فردایی شکوهمند رهنمون خواهد کرد.

audio file بشنوید قسمتی از این آلبوم را

به زعم اینجانب خالق هر اثر هنری، وظیفه اش کشف متریالهای پنهانی در ذات فرهنگ و هنر جامعه است که با نگاهی کاملا متفاوت بدور از تعصب و جزمیت، فرهنگ شنیداری و ذائقه بصری مخاطب را متحول نموده، موجبات خلق تصویر و تخیلی ماندگار را مهیا مینماید.

انگیزه بیان این مقدمه، اعلام موجودیت آلبوم موسیقایی است به نام “شش جهت و برون شش”، اثری که علی بلبلی آهنگساز این مجموعه میباشد که با گروه کر “ری را” بمنصه ظهور رسیده که توسط موسسه “رهگذر هفت اقلیم” وارد جامعه هنری شده است.

audio file بشنوید قسمتی از این آلبوم را

این آلبوم، چه به لحاط تکنیکی و چه محتوایی، به رویکردی نوین توجه داشته است که محصول پ‍ژوهش دامنه داری از المانهای موسیقیایی ملل مختلف است که با استفاده از ریتمهای شرقی به توازنی هوشمندانه نزدیک شده تا با قرائتی دگرگونه از چنبره اکنون مکرر خویش یه سوی خلق جلوه های شگفت گام بردارد که بر آیندی متفاوت از فاکتورهای موجود میباشد.

آهنگساز سفری به سوی گنجینه های مهجور و مغموم هنر شرقی دارد که با بیانی متنوع، مخاطب را به شناخت فضاهایی نامکشوف میبرد تا از این خوان رنگین، بهره ای ماندگار و از این توشته توانی دیگر گونه حاصل آید که شامل هفت قطعه موسیقی است که با نگاه و به نام مولانا این سفر را آغاز میکند.

آغاز دایره این سفر میتوانست از هر کجا شروع شود اما از تبت آغاز میشود و چین، هند، دیار عرب، آذربایجان و قونیه را در مینوردد و سپس با عنوان برون شش به ایران بازمیگردد.

audio file بشنوید قسمتی از این آلبوم را

خالق اثر با استفاده از عناصر سازی و فواصل موسیقیایی هر سرزمین به مخاطب کمک میکند تا با الهام از اشعار مولانا سفری دیگر گونه داشته باشد، ایشان بدین وسیله به بیان المانها اهتمام ورزیده که در لابه لای روح موسیقایی ملل شرق بایگانی شده و به دور دستهایی سر میزند که برخواسته از نوعی نوستالوژی شرقی است برای بیان نوعی حرکت سیال ذهن مشترک بی آنکه کسی را به دیگری ارجح دانسته باشد.

پهنه موسیقایی آهنگساز چه به لحاظ زبانی و چه به لحاظ روای، روال عادی تطور و تکوین خاص خود را می پیماید و در نهایت به تشخص ویژه ای دست می یابد که منبعث از اشعاری پیراسته از مولانای ماست.

یکی از شالوده های شاخص و وجه تمایز این آلبوم در این است که شبیه خودش میباشد، از بن تاریخ ملل شرقی بر تافته و تا این جا راه گران بهاترین بها را پرداخته است و با این روحیه نه تکیه بر مشیت تقدیر که بر پایه نیاز حیاتی جامعه هنری و نسل تشنه اکنون ماست که دستمایه پژوهش این اثر گردیده که در ساحتی دیگر رخ نموده است و به یقین جانهای آفتابی این خورشید، هرگز غروب نخواهد کرد و با آتش و دود آنهمه اندوه پشت سر آمده است تا به خاکستر لحظه هایی شیرین و گوارا اندیشه شود.

امیرآهنگ: شریف لطفی مرا به حنانه معرفی کرد

استاد حنانه در آن زمان یعنی در اوایل سال ۱۳۶۵ که من خدمتشان رفتم سر گرم ساختن موسیقی متن سریال تلویزیونی (هزار دستان) و موسیقی متن فیلم مستند (موج و گلیم) بودند. همچنین بر روی کتاب های پژوهشی و تالیفی خود کار می کردند. کتاب هایی همچون: گام های گمشده، تئوری موسیقی کنونی ایران، فرهنگ موسیقی ایران، رساله پولیفونی بر مبنای موسیقی ایران، ترجمه و تفسیر مقاصد الالحان از عبدالقادر مراغه ای و… کتاب های دیگر. البته نوشتن برخی از این کتاب ها را به پایان برده بودند و در حال تایپ و بازنگری و ویرایش آنها بودند. بر روی برخی دیگر هم در حال کار و تکمیل کردن شان بودند.

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (V)

برونو نتل و کارول بابی راکی نیز در مقاله‌ی ارزشمند خود با عنوان «روابط درونی میان اجزای دستگاه شور»، گوشه‌های اصلی این دستگاه را در سه بلوک گنجانده‌اند که این بلوک‌بندی بر اساس نحوه‌ی توزیع گوشه‌های اصلی مشترک در ردیف‌ها (هجده نمونه ردیف مورد استفاده در این پژوهش) بنیان نهاده شده‌است.

از روزهای گذشته…

ژان میشل ژار و کنسرتهای نمایشی

ژان میشل ژار و کنسرتهای نمایشی

در سال ۷۸ دومین آلبوم ژار یعنی Equinoxe آماده شد و در ۳۵ کشور با استقبال فوق العاده روبرو شد. ژار در این سال با بازیگر بریتانیایی، شارلوت رامپلینگ (Charlotte Rampling) ازدواج کرد و با استفاده از موسیقی “Equinoxe” در فیلمی با بازی او و ساخته پیتر فلیشمان (Peter Fleischman) به نام بیماری هامبورگ (The Illness Of Hamburg) موافقت کرد.
گاه های گمشده (I)

گاه های گمشده (I)

با تاسیس مدرسه موزیک نظام و آشنایی موسیقیدانان ایرانی با تئوری مدون موسیقی غربی، تلاشی برای تدوین نظام و قوانین حاکم بر دستگاه ها و آوازهای موسیقی ایرانی آغاز شد. شاید بتوان کتاب «مجمع الادوار» نوشته مهدیقلی هدایت (منتشره در تاریخ ۱۲۷۸ هجری شمسی) را به عنوان اولین اثر مکتوب معاصر در بررسی نظری موسیقی دانست. بعد از این کتاب، مهم ترین کتب موسیقی نظری ایران، در دهه ۱۳۱۰ هجری شمسی و به قلم دو تن از موسیقیدانان برجسته کشور، یعنی علینقی وزیری و روح الله خالقی نوشته شد. این بررسی ها به طور مستمر توسط موسیقیدانان مختلف تا امروز ادامه داشته است.
راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (IX)

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (IX)

نخستین تم موومان اول که آوازی نمونه از آوازهای اسلاو است به سادگی هرچه تمام تر توسط پیانو سراییده می شود، در حالی که یک آکومپانیمان ریتمیک در کنار آن به گوش می رسد. در این بخش آکومپانیمان به یاری سازهای زهی مجهز به سوردین و پیتسیکاتوی کنترباس ها انجام می گیرد.
جلسه معارفه پروژه «پل هنر» برگزار می شود

جلسه معارفه پروژه «پل هنر» برگزار می شود

جلسه فوق الذکر در بیستم مهر ماه برگزار خواهد گردید و شرکت برای عموم با رزرو نام ایشان برای ارائه بهتر خدمات امکان پذیر است. این نشست در ساعت ۱۴ در محل آموزشگاه کوشا با همت «موسسه نوای فرزانه» برگزار می شود.
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XI)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XI)

در این دوران بود که او عصر جدیدی از آثار خود را که شامل یک اپرای بلند بود آغاز کرد. “زن اسپانیایی” و “سمفونی سوم” نیز شامل همین دوره می شوند. در سال ۱۹۳۳ او به پاریس رفت تا در آنجا کنسرتوی ویلن خود را به همراه “یهودی منوهین” به اجرا درآورد. در زمانی که در فرانسه بود، الگار به دیدن “دلیوس” شتافت. (هر دوی این مردان سال بعد وفات یافتند) در ماه اکتبر، الگار به عارضه ی توموری که بر روی عصب سیاتیک او قرار داشت گرفتار شد. اجرای بعدی وی ناممکن شد و او در بیست و سوم فوریه ی سال ۱۹۳۴ جان به جان آفرین سپرد.
رونمایی از آلبوم سالهای رنگی برگزار می شود

رونمایی از آلبوم سالهای رنگی برگزار می شود

آلبوم موسیقی «سالهای رنگی» دومین اثر از حمیدرضا آفریده آهنگساز و نوازنده کمانچه، با حضور اهالی موسیقی، روز جمعه ۴ دی ۱۳۹۴ به همت مرکز نشر و پخش جوان در فروشگاه “فرهنگ” رونمایی می‌شود.
نگاهی به سانسور موسیقی در ایران (I)

نگاهی به سانسور موسیقی در ایران (I)

تاریخ مکتوب و اطلاعات در دسترس از موسیقی گذشته‌ی ما آنقدر زیاد نیست که بتوان به کمک آن‌ها دورنمای تاریخی طولانی‌ای از سانسور در موسیقی ترسیم کرد. بر خلاف دیگر هنر‌ها (به ویژه ادبیات) که مسئله‌ی سانسور در آن سابقه‌ی طولانی دارد، به سختی می‌توان از موسیقی نمونه‌هایی آورد، البته این به دلیل عدم سانسور موسیقی در تاریخ نیست بلکه بیشتر به این خاطر است که در این باره کمتر نوشته شده است.
Green, Green Grass of Home

Green, Green Grass of Home

من همیشه یکی از طرفداران اصلی جـری لـی لـوئـیس (Jerry Lee Lewis) بوده ام. هنگامی که در سال ۱۹۶۵ در نیویورک به یک مغازه نوارفروشی به نام کلونی رکورد (Colony Record) رفتم، آخرین آلبوم جری لی لوییس راخریدم. این اولین آلبوم کانتری او بود که Country Songs For City Folk نام داشت
موسیقی و معنا (VII)

موسیقی و معنا (VII)

تجربه‌ی موسیقایی برای تبدیل شدن به تجربه‌ای زیبایی‌شناختی، باید هر دو نوع تصدیق را داشته باشد. تنها در صورت وجود این دو شرط است که موسیقی فهمیده و معنای آن حاصل می‌شود. اسکراتون نیز معتقد است که تبلور احساس در موسیقی به شکلی کلی صورت می‌گیرد و نمی‌توان تعیین کرد که کدام ویژگی‌های موسیقی مستقیماً مسئول بیان یک احساس مشخص هستند (۱۹۸۷، ۱۹۹۷). او می‌گوید: «آدمی در واکنش به یک قطعه‌ی موسیقی به حالت هایی رهنمون می‌شود که مفهومشان را از کل مجموعه دریافت می‌کنند» (۱۹۹۷: ۳۵۷)، اما برای دریافت این وجه از معنای موسیقی، مخاطبان باید بتوانند موسیقی را به عنوان موسیقی بشنوند. بنابراین اسکراتون بر آن است که معنای موسیقی ریشه در دریافت استعاری آن دارد و این معنا در فرهنگ موسیقایی و خاصه در یک فرهنگ موسیقی تعریف می‌شود؛ این فرهنگ توانایی تفسیر شهودی مخاطبان را با طرح‌ها و اهداف آهنگ‌سازان و اجراکنندگان موسیقی همسو می‌کند.
تحقیر ده هزار تومانی (II)

تحقیر ده هزار تومانی (II)

طنز تلخ قضیه آنجا بود که در مدت آنتراکت اعلام شده -به رسم صفهای شیر کوپنی و قبایل بدوی- هیچ کس جرات نداشت از روی صندلی خودش بلند شود تا مبادا همان جایی هم که به خیال خودش با زرنگی(!) به دست آورده بود از دست بدهد. ای کاش اگر منفعت مادی تا این حد برای برگزارکنندگان کنسرت اهمیت داشت، این تمایل را به شیوه‌ای کم‌توهین‌آمیزتری بصورت غیرآشکار بروز می دادند (مثلا می‌توانستند قیمت بلیت‌ها را دو هزار تومان بیشتر کنند).