معنی نادرست یک اصطلاح در هارمونی

سه تایی در هارمونی می تواند بر اساس فاصله های سوم یا چهارم بنا شود.
سه تایی در هارمونی می تواند بر اساس فاصله های سوم یا چهارم بنا شود.
هنگامی که به هارمونی از منظر گذر زمان شکل گیری نگاه می شود معمولا” آنرا به دو دسته عمده تقسیم می کنند، هارمونی کلاسیک و هارمونی مدال (Modal).

هارمونی مدال خود به دو سمت هارمونی بر اساس فاصله های سوم و هارمونی بر اساس چهارم تقسیم می شود. در مقابل این دو شاخه کاملا” مشخص و جدا (کلاسیک و مدال)، بسیاری از اصطلاحاتی که در این دو نوع هارمونی بکار برده می شود یکسان، اما با معانی متفاوت هستند. این تفاوت باعث می شود که معنی یک جمله هنگامی که آنرا در محدوده “هارمونی آوازی” (Choral Harmony) مطرح می کنیم با همان جمله در محدود “هارمونی Jazz” بسیار متفاوت باشد.

هارمونی کلاسیک
علت نام گذاری این روش آن است که شکل گیری آن به دوره هنر کلاسیک در اروپا بر می گردد. هنگامی که موسیقی حالت تنال داشته و مباحث موسیقی پلی فنیک بصورت علمی در قرن ۱۸ و ۱۹ مطرح بود. البته عنوانین گمراه کننده دیگری مانند هارمونی فانکشنال (Functional)، تنال (Tonal)، دیاتنیک (Diatonic) و … هم بر روی این نوع از تحلیل هارمونی گذاشته می شود که باید از استفاده از آنها صرفنظر کرد. چرا که این نامها اغلب از نوع موسیقی کنترپوآن و Canon اروپایی به ارث رسیده است و ممکن است ذهن شنونده یا خواننده را دچار تشویش نماید. بسیاری از قطعات موسیقی هستند که هارمونی آنها از نوع کلاسیک نبوده اما ذاتا” فانکشنال یا تنال هستند.

هارمونی مدال
اروپایی ها در قرن ۱۸ و ۱۹ بخوبی به اهمیت و ارزش هارمونی در موسیقی پی برده بودند اما اصطلاحاتی را که برای بررسی هارمونی مطرح کرده بودند اغلب نوع خاصی از موسیقی پلی فنیک را شامل می شد، بطوری که امروزه تعداد زیادی از این اصطلاح ها، با آن هارمونی که ما می شناسیم همخوانی ندارد. مثلا” اصطلاحی مانند سه تایی (triad) که برای ما در بررسی آکوردها بسیار آشنا است، در ” هارمونی کلاسیک” معنی خاصی داشته که امروزه برای هنرجویان موسیقی که هارمونی مدال را می شناسند، معنی کلاسیک آن گنگ و نا آشنا است.

لذا لازم بود تا اصطلاحات دوران کلاسیک و نیز قبل از کلاسیک بازنگری شوند و همچنین برای بسیاری از پدیده های علم هارمونی که تا آن زمان نامی در نظر گرفته نشده بود، نام مناسب انتخاب شود. نمونه واضح آن هارمونی ای است که امروزه کاربرد فراوان دارد و اساس آن روی فاصله های چهارم شکل میگیرد و نه سوم، موضوعی که در دوران “هارمونی کلاسیک” به آن توجهی نشده بود.

اصطلاح سه تایی
مشکلی که وجود داشت – و حتی امروزه در میان بسیاری وجود دارد – آن است که اینرسی زیاد هارمونی کلاسیک به اندازه ای است که اصطلاحی مانند سه تایی (triad) هنوز نتوانسته معنی جدید خود را پیدا کند و کماکان بسیاری از موسیقیدانان آنرا حاصل روی هم قرار گرفتن سه نت با فاصله های سوم می دانند. در صورتی که همانطور که می دانید اصطلاحات یونانی مانند دیاد (dyad)، تریاد (tirad)، تتراد (tetrad) و … که در بسیاری از علوم کاربرد دارند صرفا” حالت دوتایی، سه تایی، چهارتایی و … را مشخص می کنند و فاقد هر گونه اطلاع اضافه دیگری هستند.

اصطلاحی مانند سه تایی (triad) حتی در جمع برخی موسیقیدانان حرفه ای معنی بیشتری از سه تایی بودن را با خود یدک می کشد و به دنبال آن تعبیر و تشریح اصطلاحی مانند آکورد (Chord) نیز دستخوش تغییرات نا خواسته ای می شود. به متن زیر که برگرفته شده عینی از یک کتاب هارمونی معتبر به زبان فارسی است دقت کنید :

“آکورد به انتشار همزمان چندین نت که همیشه بتوانند در حالت سومهایی روی هم قرار بگیرند گفته می شود.”

این در حالی است که هنرجویان جدی و شنوندگان حرفه ای موسیقی بخوبی می دانند هارمونی بسیاری از کارهای موسیقیدانان مدرن امروزی بر اساس آکوردهایی است که روی فاصله های چهارم ساخته می شوند.

خودآموختگی؛ از ورطه های تکرار تا هاویه های توهم (II)

به این ترتیب نظام آموزشی دو جزیی با نظام سه جزیی یک اختلاف بنیادین پیدا می کند و آن حضور فرد با توان خودآموزشی است. البته برخی از افراد جامعه خود به خود دارای این استعداد هستند اما در بیشتر موارد این استعداد انسانی باید تحریک شود و استاد نظام سه جزیی چنین می کند. بنابراین روابط او با شاگردانش دیگر نمی تواند نشان روابط استاد در نظامی دو جزیی باشد. در جدول زیر چند تمایز مهم را آورده ایم.

کتاب سازشناسی کاربردی (سازهای موسیقی کلاسیک ایران) از مجید کولیوند منتشر شد

کتاب سازشناسی کاربردی (سازهای موسیقی کلاسیک ایران) با نویسندگی مجید کولیوند، نوازنده سنتور، آهنگساز و مدرس دانشگاه هنر تهران، با همکاری نشر نای و نی منتشر شد. کتاب در سه بخش نگارش شده است. بخش نخست هوا صداها (سازهای بادی) که ساز نی را در بر می گیرد. بخش دوم، زه صداها که خود به دو بخش زهی مضرابی شامل سازهای سنتور، قانون، تار، سه تار و عود و زهی آرشه ای شامل کمانچه، قیچک سوپرانو، قیچک آلتو، قیچک باس می باشد. در نهایت بخش سوم به پوست صداها (سازهای کوبه ای) اختصاص داده شده که شامل ساز تنبک و دف است.

از روزهای گذشته…

ارابه های آتش برنده جایزه اسکار

ارابه های آتش برنده جایزه اسکار

ونجلیس در اغلب کارهای خود مسئولیت ساخت قطعه، تنظیم و اجرا را خود بعهده می گیرد، او از روشی که بنام روش سیال از آن یاد می کند به ترکیب صداهای سازهای الکترونیک و اکوستیک می پردازد. ترکیب و میکس استادانه این صداها بیانگر آن است که ونجلیس در هر دو عرصه هنری و فنی (مهندسی صدا) دارای مهارت های بسیار می باشد.
فراخوان اولین دوره‌ی «جشنواره‌ی موسیقی صبا»

فراخوان اولین دوره‌ی «جشنواره‌ی موسیقی صبا»

فراخوان اولین دوره‌ی «جشنواره‌ی موسیقی صبا» به این شرح می باشد: جشنواره شامل دو بخش «رقابتی» و «غیررقابتی» است و بخش رقابتی آن در ۵ محور زیر برگزار می‌شود.
همایون رحیمیان: قصد داریم کنسرت را در تالار وحدت هم تکرار کنیم

همایون رحیمیان: قصد داریم کنسرت را در تالار وحدت هم تکرار کنیم

پیش از برگزاری کنسرت «نگاه آسمانی» به آهنگسازی همایون (علی) رحیمیان با آواز حسام الدین سراج، در آخرین تمرین های گروه حضور یافتیم تا گفتگوی کوتاهی با آهنگساز و رهبر این کنسرت انجام دهیم:
مشاهدات موسیقی شناس آلمانی از موسیقی ایران (IV)

مشاهدات موسیقی شناس آلمانی از موسیقی ایران (IV)

تحقیق در موسیقی قدیم ایران بسیار مشکل است زیرا با مسلمان شدن ایران قدیم، موسیقی صدمه بسیار دید، نه تنها اجرای موسیقی، بلکه انتقال این نغمه‏ ها از یک نسل به نسل‏ دیگر هم زیان دید، به همین علت محققان فعلی موسیقی ایرانی‏ شکایت دارند که پیدا کردن خلاء حاصله بین تئوری و عمل‏ موسیقی قدیم بسیار مشکل است.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XVII)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XVII)

هر ساز سازی (استثنای آنان که ساز های بادی-فلزی می سازند) نجار زبردستی است ولی هر نجار زبر دستی لزوما ساز ساز نیست.
مطالعه تطبیقی عود و گیتار (III)

مطالعه تطبیقی عود و گیتار (III)

سومریها برای همنوازی با چنگ های بزرگ و کوچک از بربط در اندازه و شکلهای مختلف استفاده می کردند. یکی از معروف ترین نمونه های نقش های بدوی که از تل حلف در مرز سوریه به دست آمده است، یک شیر را در حال نواختن بربطی باریک با پنج زه نشان می دهد. ساختمان کاسه ساز ساده است و در روی آن سر گاوی که در نمونه های مشابه دیده می شود وجود ندارد. همچنین نمونه هایی از کروتای سلتی یا روت که قبل از مسیحیت در شمال اروپا استفاده می شدند برای ما باقی مانده است. از این مطلب این طور استنباط می شود که سومری ها این ساز را حتی قبل از اینکه به بین النهرین رسیده باشند می شناختند.
دنیای نوازنده و حقیقت درک صدا (I)

دنیای نوازنده و حقیقت درک صدا (I)

شاید میان آنچه در واقعیت محض رخ می دهد در مقایسه با دریافت و درک ما از اعمال ارادی و غیر ارادی، فاصله زیادی وجود داشته و بین این دو برابری و تضاد حاکم باشد، معیار چیست و تشخیص و تفکیک استدلال چگونه صورت می پذیرد؟ جنجال میان این دو عرصه قدرتمند از گذشته تا به حال مقدمات بسیاری از احتمالات، آزمایشات، اکتشافات و تغییرات بوده است، نیروهای درونی ما به شکلی آگاهانه در صدد انعطاف به سویی آرمانی است که با مدلهایی از تجربیات دوران حیاتمان آمیخته است.
مجموعه «نهفت ۱» به انتشار رسید

مجموعه «نهفت ۱» به انتشار رسید

گروه موسیقی نهفت ترکیبی از هنرجویان نوجوان و جوان موسیقی است که فعالیت خود را از سال ۱۳۷۵ تحت سرپرستی جهانشاه صارمی آغاز نموده اند. این گروه شامل ارکستری از سازهای ملی ایرانی با همراهی یک خواننده است. امروز ۲۰ سال از تاسیس این گروه می گذرد و بسیاری از نوازندگان پیشین این ارکستر، از تکنوازان حرفه ای موسیقی امروز ایران هستند.
کتابی برای آموزش تحلیل دانشورانه‌ اثر موسیقایی (I)

کتابی برای آموزش تحلیل دانشورانه‌ اثر موسیقایی (I)

تجزیه و تحلیل موسیقی یا همان آنالیز از آن دسته فنون است که کاربردی دوگانه دارد. در سنت موسیقی کلاسیک دو گروه از افراد هستند که مایلند اطلاعاتی دقیق از ارتباطات دقیق درون یک اثر موسیقایی به دست بیاورند؛ آهنگسازان و موسیقی‌شناسان. شناخت آثار برای این دو گروه که گاه به یکدیگر یاری نیز می‌رسانند، اهمیتی حیاتی دارد. برای گروه نخست اهمیت این فنون در این است که امکان یادگیری از پیشینیان را فراهم می‌سازد.
نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (VIII)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (VIII)

به عبارت دیگر جمالزاده و نیما با «زبان خودشان» آثاری به وجود آوردند که در حرکت جهانی مدرن، نماینده فرهنگ و هنر ایران بود. پیشگامان و معتقدان به ادبیات متجدد نمی خواستند زبان جدیدی به وجود آورند و حتی (در ایران) در فکر تغییر خط فارسی هم نبودند و برخلاف ادعای برخی، به دشمنی با ادبیات قدیم هم برنخاسته بودند. (استثنای عمده در میان احمد کسروی بود که او هم بیشتر تاریخ نگار بود تا ادیب و «زبان پاک» اش هم سرنوشتی مانند «موسیقی نوین و علمی» پیدا کرد).