درباره آرشه (I)

در یک گذر کوتاه:
یک ساز زهی بدون کاربرد آرشه عملا به شکلی کامل و در خور توانایی های قطعی ساز قابل استفاده نیست. همچنین،آرشه نیز بدون وجود ساززهی مربوطه بی مفهوم خواهد بود؛ این دو در تعامل کمی و کیفی با یکدیگر بوده و تاثیر گذار بر هم، از سویی دیگر باید به این نکته توجه داشت هیچ مدرکی دال بر این موضوع وجود ندارد که سازهای زهی صرف همواره بر سازهایی که استفاده آرشه در آن اجتناب ناپذیر است، تقدم و برتری داشته اند. سازهای زهی مدتها قبل از خانواده ویلن پدید آمده اند و در طول زمان با توجه به تغییرات متنوع در حیطه موسیقی و توانایی های بشری دچار تحولات و پیشرفتهایی شده اند.

توجه به نظریه ای مربوط می شود که اخیرا (از سال ۱۹۵۰) شکل گرفته و به این نکته می پردازد که آرشه از اهمیت تعیین کننده ای در کیفیت صدای یک ساز برخوردار بوده و ویژگی ها در آرشه های مختلف دارای تفاوت های چشمگیری هستند که البته شناخت آن نیز ملزم به دانش و تجربه فراوان است.

از جمله همین موارد در بخش هزینه منجر به افزایش قیمت آرشه های مختلف بوده است. تا اواخر قرن ۱۹ آرشه به عنوان یک وسیله جانبی با درجه اهمیت ثانویه محسوب می شده و آنچنان که به ویلن ها پرداخته می شد در مورد آرشه موضوع چندان جدی تلقی نمی شده است،با این وجود اکثر هنرمندان برجسته آن زمان، همچون Joachim، ysaye از بهترین آرشه های موجود که ساخت Tourte و همکاران وی بود استفاده می کردند.

به عنوان نمونه کارگاه Hill و پسران که کار ساخت آرشه را از اواخر قرن ۱۹ آغازکردند، آرشه سازان صاحب فن و تخصصی نظیر S.Allen و W.C.Retford را جهت این کار استخدام نمودند، که آرشه های ساخت این شرکت به همراه یک جعبه مخصوص به خریداران سازهای مرغوب ارائه می شد.

در دوران مذکور، یعنی حوالی سال ۱۹۰۰، بازار خریداران ویلن با عرضه زیاد و قیمت های پایین مواجه بود و در نتیجه علاقه کمتری برای خریدآرشه های جدیدی که از کیفتهای مرغوبتری بر خوردار بودند نشان داده می شد.

بعدها، شرکت تولیدیHill & Sons توانست آرشه های خود را با قیمت بالاتری عرضه کند و بهترین آرشه های این شرکت در فاصله سال های ۱۹۴۰-۱۸۹۰ تولید شد، که امروزه از جمله بیشترین تقاضا را به خود اختصاص می دهد.

ساخت وتولید آرشه توسط شرکت Hill و پسران، پس ازسال ۱۹۶۰، تدریجا متوقف و درسال ۱۹۹۲، شرکت به طور کلی فعالیت خود را متوقف کرد.
جالب توجه است که در همین دوره زمانی کشور فرانسه تبدیل به مرکز ساخت و عرضه آرشه های مرغوب شده و به تولید آرشه هایی بدست اشخاص معتبر و متخصص این کار پرداخت؛ ایتالیا نقش کوچکی در تولید آرشه های مدرن داشت وآلمان نیز نقش مهمی درتولید انبوه آرشه های متوسط و یا درجه سه وتنها یک یا دو نوع آرشه منحصربه فرد درجه یک تولید نمودو دراین بین انگلستان سازندگان معتبر محدودی را به خود اختصاص می داد.

فهرست برخی از منابع:
BOWS FOR MUSICAL INSTRUMENTS OF THE VIOLIN FAMILY.WILLIAM LEWIS &SONS, CHICAGO 1959
SADLER,R,:W. E HILL & SONS (1880-1992) A TRIBUTE. EALING STRINGS, LONDON, 1996
BOYDEN, D.D.: THE HISTORY OF VIOLIN PLAYING FROM ITS ORIGINS TO 1761. OXFORD UNIVERSITY PRESS

10 دیدگاه

  • رويا فرح ناک
    ارسال شده در اسفند ۱, ۱۳۸۷ در ۴:۰۸ ب.ظ

    با سلام
    از اینکه شما هم با شعار تغییر همراهی می فرمایید بسیار خوشحال هستم .
    فقط جهت اطلاع خوانندگان باید عرض کنم که ساز زهی تار یا گیتار بدون کاربرد آرشه استفاده میشود که این موضوع را در اولین جمله تان اصلاح خواهید نمود و همین نکته می تواند گویای بسیاری از نکات تاریخی باشد .

  • رضا ضيايي
    ارسال شده در اسفند ۲, ۱۳۸۷ در ۲:۲۷ ق.ظ

    با سلام
    *[این موضوع که باید همیشه با تغییرات مطلوب و پایدار هماهنگ بود، امری است انکار ناپذیر، که باید همه بر آن سر فرود آوریم]*
    اماکمی آنسو تر، مقداری صبرنیز می تواند مانع قضاوت شتابزده شود.
    *ارائه این مطلب در امتداد سری مقالات قبل درباب آرشه می باشد که در آینده نیز به فراخور موضوع و بخشهای مختلف، عناوین تغییر خواهند کرد و این شیوه کار است .
    *در اینجامنظوراز سازهای زهی ،گروه سازهای زهی آرشه ای می باشد و سازهای زهی غیر آرشه ای با نام سازهای زهی صرف، نام گذاری شده است.(تشکرازتوضیح دوستانه شما)

    به هر حال با هرذهنیتی که دارید،دانستن نوع و کیفیت حرکت ما، واضح و آشکار است.

    با سپاس از نظر شما

  • یاسر
    ارسال شده در اسفند ۱۲, ۱۳۸۷ در ۱۰:۱۶ ق.ظ

    سلام و عرض ادب به استاد ضیایی
    مثل همیشه باید بگم (perfetto )
    اما ای کاش یکی از این آرشه های خوب گیر ما بیاد ، یکبار استادم گفت :آرشه موتور نوازندگیه و تا خوب کار نکنه این ماشین راه نمیفته.
    اما به این مارک های تقلبی که در بازار ما هست نمیشه اعتماد کرد،مگر اینکه امتحانشون کنی تا از بین صد تا یکیش اتفاقی خوب دربیاد که فروشندگان محترم اجازه همچین کاری نمیدن.

  • سامان
    ارسال شده در اسفند ۲۵, ۱۳۸۷ در ۵:۱۳ ب.ظ

    سلام و خسته نباشید.می خواستم در مورد مارک های آرشه موجود در ایران و از نوع مرغوب آنهاومحدوده ی قیمت های آنها راهنمایی ام کنید.خیلی ممنون.

  • Prince of Gold
    ارسال شده در فروردین ۱۵, ۱۳۸۸ در ۱۱:۱۱ ب.ظ

    سلام و خسته نباشید.ببخشید می خواستم در مورد کیفیت آرشه های از جنس کربن راهنمایی ام کنید.من واقعا برای خرید دچار دو راهی شدم.که آیا آرشه های چوبی در رنج قیمتی ۸۰ الی ۱۰۰ تومان کیفیتشان بهتره یا کربن(چینی).

  • ارسال شده در مهر ۲۲, ۱۳۸۸ در ۱:۱۵ ق.ظ

    salam mataleb kheili khobi ro mishe too sait shoma khoond lotfan darbare gheimathaye arshe haye tap ham benevisid va khodoom keshvar az hamega bara arshe gereftan matrahtare motashakeram

  • م .م
    ارسال شده در آذر ۸, ۱۳۸۸ در ۱۱:۴۱ ق.ظ

    سلام من می خام تازه از سطح ابتدایی ویولن رو یاد بگیرم می تونی یه کتابی بهم معرفی کنی که به صورت خود اموز یاد بگیرم ترجیا دانلودی باشه چون تا حالا هر چی دانلود کردم به درد نخور بوده

  • فرزان
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۵, ۱۳۸۹ در ۱۲:۱۰ ب.ظ

    جناب م.م شما به هیچ وجه نمی تونین ویولن رو کاملا درست به صورت خود آموز یاد بگیرید
    من کسانی را می شناسم که این کار رو انجام دادند و با افتخار هم اعلام می کنند که شاگرد cd هستند و لی نوازندگیشون افتضاهه.

  • محمد ادیبی
    ارسال شده در تیر ۱۶, ۱۳۸۹ در ۹:۰۴ ق.ظ

    سلام و خسته نباشید.می خواستم در مورد مارک های آرشه موجود در ایران و از نوع مرغوب آنهاومحدوده ی قیمت های آنها راهنمایی ام کنید.خیلی ممنون.

  • درنا
    ارسال شده در مهر ۹, ۱۳۹۲ در ۱۱:۳۷ ق.ظ

    سلام من یه ویلون خریدم ولی آرشه اون کج هست یعنی یکی برام آورد. نمیدونم مشکل داره یا طبیعیه

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

فراخوان سیزدهمین جشنوارۀ ملی موسیقی جوان منتشر شد

در بخش «موسیقی دستگاهی ایرانی تار، تنبک، دف، سنتور، سه‌تار، عود، قانون، کمانچه، نی؛ در بخش «موسیقی کلاسیک» نوازندگان سازهای ابوا، پیانو، ترومبون، ترومپت، فلوت، کلارینت، کنترباس، گیتار، ویلن، ویلنسل، ویولا، هورن؛ و در بخش «موسیقی نواحی ایران» خوانندگان و نوازندگان سازهای زهی، بادی و کوبه‌ای از مناطق مختلف کشور به رقابت خواهند پرداخت.

آمد بهار ِ جان‌ها ای شاخ ِ تر به رقص آ

دهه شصت را می توان سال های اوج تمرکز آهنگسازان ایرانی بر روی اشعار مولوی دانست؛ گویا فضای خاص کشور تحت تاثیر جنگ، موجبات گرایش جامعه به سمت مفاهیم عرفانی اشعار مولوی را دوچندان کرده بود و تصانیفی که برای ارکستر سازهای ایرانی و حتی ارکستر سمفونیک در آن برهه ساخته می شد، از اشعار مولانا بهره زیادی می بردند.

از روزهای گذشته…

نگاهی به پیوند شعر و موسیقی آوازی اثر حسین دهلوی (III)

نگاهی به پیوند شعر و موسیقی آوازی اثر حسین دهلوی (III)

شاید برای همه دیدن ارکستر با رهبری یک زن امری بسیار عجیب و غیر معمول تلقی شود و چه بسا نیز در دنیای موسیقی رهبری ارکستر را امری مردانه تلقی کرده اند . اما جوانا فلاتا ثابت نمود که نه تنها در عرصه نوازندگی مهارت دارد بلکه در رهبری ارکستر نیز رهبری مقتدرو بسیار معتبر میباشد و ثابت نمود که رهبری فارغ ار تفکرات سنتی امریست که بیشتر بر اساس توانایی های هر فرد قدرت میگیرد نه صرفا نگاهی جنسیتی که در این امر حاکم بود.
بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XIV)

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XIV)

حال از زاویۀ دیگری به بررسی آثار ساخته شدۀ پرویز مشکاتیان می پردازیم. همانطور که ذکر شد، یکی از ویژگی های قطعات پرویز مشکاتیان، تاثیرپذیری از ردیف موسیقی ملی ایران به خصوص ردیف میرزا عبدالله است به نحوی که برخی از آثار وی برخی از این قطعات را می توان برداشتی متفاوت و خلاقانه از گوشه های مورد نظر دانست. برای مثال به بخشی از گوشۀ یقولون در آواز ابوعطا از ردیف میرزا عبدالله توجه کنید.
علوانی فقط یک آواز نیست (VII)

علوانی فقط یک آواز نیست (VII)

پس غیر از گوش دادن به طور علوانی و مقایسه کردن فواصل این آواز در مباحث تئوری هم به این نتیجه می رسیم که فواصل اجرای این طور شباهت زیادی با فواصل و ذائقه موسیقایی جنوب کشور دارد. همین نکته باعث وجود یک طور خاص در کل مکاتب عرب شده است.
بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (V)

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (V)

برونو نتل و کارول بابی راکی نیز در مقاله‌ی ارزشمند خود با عنوان «روابط درونی میان اجزای دستگاه شور»، گوشه‌های اصلی این دستگاه را در سه بلوک گنجانده‌اند که این بلوک‌بندی بر اساس نحوه‌ی توزیع گوشه‌های اصلی مشترک در ردیف‌ها (هجده نمونه ردیف مورد استفاده در این پژوهش) بنیان نهاده شده‌است.
برای که می نوازید؟

برای که می نوازید؟

چندیست که خبر اجرای کنسرت موسیقی ایرانی توسط محمدرضا لطفی و محمد قوی حلم به خبر اول محافل هنری تبدیل شده است. مسلما چنین اجرایی آن هم پس از ۳۰ سال فاصله از جذابیت های خاص خود برخوردار خواهد بود. خصوصا شاید این تاخیر ۳۰ ساله باعث زنده شدن بسیاری از خاطرات علاقمندان و شنوندگان اینگونه برنامه ها باشد. به همین دلیل چنین اجراهایی آن هم پس از سه دهه با استقبال مردم مواجه می شود. اما اولین نکته ای در محاورات و صحبت های مردم و مخاطبان به نظر می آید، قیمت بسیار بالای بلیط این برنامه آن هم قیمتی بین ۲۰۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ تومان می باشد.
درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (III)

درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (III)

مشکل تئوری «دوضربی ترکیبی» در تعریف وزن های ترکیبی ۵ و ۷ و ۸ و ۹ و… ضربی هم پدیدار می شود.این وزن ها در گفتمان عامیانه به «میزان های مختلط و لَنگ» مشهور شده اند. در حالیکه میزان های ۹ ضربی، در عین حال «سه ضربی ترکیبی» هم هستند و معلوم نیست چرا در این گروه «میزان های مختلط و لَنگ»، ۸ ضربی هست، اما ۶ ضربی بین ۵ و ۷ موجود نیست. (پورتراب ص ۳۱ و ۳۴) در حالیکه همانگونه که میزان ترکیبی ۴+۲+۲ = ۸، شناخته شده است میزان ترکیبی ۴+۲=۶ هم باید باشد که بویژه در موسیقی ایرانی بسیار مورد استفاده است و من در ادامه نمونه های دیگری هم نشان خواهم داد.
کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (IX)

کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (IX)

توضیحات «مایک اندروز» درباره‌ی استفاده از حساسیت به شرایط اولیه در قطعه‌ی «It Ain’t My Responsibility» می‌تواند به روشن‌تر شدن این موضوع کمک کند: «من می‌توانستم دو خط ملودیک که در ابتدا یکدیگر را دنبال می‌کردند بوجود بیاورم و شرایط اولیه را براساس وابستگی به حساسیت به گونه ای تقلیل دهم که در پایان هیچ ارتباطی میان دو ملودی باقی نماند».
جایمنوپدی

جایمنوپدی

جایمنوپدی، نام سه قطعه بسیار مشهور برای پیانو است که توسط اریک ستی (Erik Satie – ۱۹۲۵-۱۸۶۶) آهنگساز و پیانیست فرانسوی – ساخته شده و در سالهای ۱۸۸۸ به بعد در پاریس منتشر شده اند. قبل از اینکه به مقوله معنا و تاریخچه این نام بپردازیم، لازم است راجع به شیوه تفکر اریک ستی صحبتی داشته باشیم.
زنان و موسیقی (V)

زنان و موسیقی (V)

در قرن هجدهم نقش زنان در موسیقی پر رنگ تر شد و حتی زنان به آهنگ سازی نیز پرداختند. اما موفقیت آن ها بیشتر در نوازندگی بود تا آهنگ سازی. از بین آهنگ سازان زن این دوره می توان به نام های زیر اشاره کرد:
نی و قابلیت های آن (VI)

نی و قابلیت های آن (VI)

بالابان نامی است که آذری ها به این ساز اطلاق کرده اند. این ساز در زبان ارمنی، دودوک خوانده می شود و در مناطق کردنشین ایران به نام نرمه نای می شناسند. این تفاوت نام البته در صدادهی و شخصیت موسیقایی ساز هم خود را نشان می دهد. یعنی علی رغم شباهت ظاهری هر سه نوع، به راحتی می توان نوای دودوک ارمنی را با صدای بالابان آذری و نرمه نای کردی تشخیص داد.