آثار واگنر به طور گسترده اي از اسطوره شناسي و افسانه هاي اروپاي شمالي نشات گرفته، به ويژه موسيقي ايسلندي و آلماني. از طريق اپراها و مقالاتش، واگنر تاثير فراواني را روي نحوه اجراي اپرا به جاي گذاشت. او مدافع تفكر جديد شوپنهاوور مبني بر "موسيقي نمايش" بود كه در اين صورت تمام عناصر موسیقي و نمايش در هم ادغام مي شوند. برخلاف ديگر آهنگسازان اپرا كه معمولا وظيفه نوشتن متن و اشعار را خود بر عهده نمي گيرند و به ديگران مي سپارند، واگنر تمام اين متون را خود مي نويسد و آن را شعر مي نامد.

واگنر ترکیب بندی در نوشتن اپرا را پیشرفت بخشیده و نشان می دهد که بخش نمایشی یک اپرا توسط اجرای ارکستر، خوانندگان و موسیقی به تدریج به سوی جنبه روشنی درام سوق داده می شود. موسیقی واگنر به نوعی بر مبنای اکتشافات بی سابقه او از بیانهای حسی دوران رومانتیک، خلق شده است.

او هارمونی و فرم جدیدی از موسیقی را معرفی می کند. در اپرای "تریستان و ایزولده" واگنر محدودیتهای موسیقی سنتی را می شکافد که باعث هموار شدن راه برای خلق تونالیته جدید در قرن بیستم شده است. بسیاری از تاریخ نویسان آغاز موسیقی کلاسیک مدرن را؛ اولین نتهای اپرای "تریستان و ایزولده" می دانند!

علاوه بر اپرا، واگنر یک سمفونی ساخته است؛ سمفونی "فائوست" که تنها قسمت اولیه آن به نام "مقدمه فائوست" تکمیل شده، چندین قطعه را نیز برای پیانو و کُر ساخته و "ایفیژینه در آئودیله" (Iphigénie en Aulide) اثر گلوک (Gluck) را برای ارکستر بازنویسی کرده. یکی از آثارش که بارها اجرا شد به نام " چکامه زیگفیرد" (Siegfried Idyll) قطعه ای است که آن را برای تولد همسر دومش کوزما نوشت. این قطعه قرار بود در ابتدا جزوی از اپرای مجموعه "حلقه نیبلانگن" باشد اما اینطور نشد. اثر بعدی مشهور وی به نام "اشعار خانم وسندونک" (Wesendonck Lieder) است که به عنوان پنج شعر مخصوص صدای خانمها نوشته شده که آنرا برای محبوبش ماثیلده ویندنوک ساخته بود.

قطعه های غیر اپرایی واگنر کم اجرا شده و بسیاری نیز فراموش شده اند قطعه "جشن عشق برای آپوستلز" قطعه ای است برای گروه کُر آقایان و ارکستر که در سال 1843 نوشته شد. اپرای "مارشهای عروسی" یا همان "اینجا عروس می آید" بسیار شهرت دارد و در بسیاری از کشورهای انگلیسی زبان اجرا می شود.

بشنوید قسمتی از "Der Ring des Nibelungen" اثر واگنر را

واگنر، نویسنده برومندی بود که صدها کتاب، شعر و مقاله و چندین جلد حجیم مکاتبات تالیف کرده است. نوشته هایش شامل موضوعات فلسفی و سیاسی و آنالیز اپراهای خویش می باشد. مقالاتی همچون؛ هنر و انقلاب 1849، اپرا و نمایش 1851 و مقاله ای درباره تئوری اپرا به نام "یهودیت در موسیقی" 1850. وی همچنین اتوبیگرافی به نام "زندگی من" را در سال 1880 نوشته. در سالهای آخر عمرش در حمایت از انجمن دفاع از حیوانات ارنست فُن وبر (Ernst von Weber) نامه ای سرگشاده به نشان اعتراض به کالبد شکافی حیوانات را در سال 1897 منتشر کرد.

واگنر طراحی فضای تالار عمارت بایروث را خود بر عهده داشت که شامل: تاریک کردن فضای تالار در هنگام اجرا و ساخت جایگاهی مخصوص برای ارکستر در جایی خارج از دید تماشاگران بود. این جشنواره سالانه در تابستان، هزاران علاقمند به اپرا را جمع می کند. صدا و اجرای ارکستر در تالار بایروث ویژگیهای خاصی دارد؛ ویولونیستها در سمت راست رهبر قرار دارند در حالی که به طور معمول در سمت چپ می نشینند، در چنین حالتی، صدا به جای آنکه مستقیم به تماشاگران برسد، به سوی سن هدایت می شود و اینگونه در صدای خوانندگان ادغام می شوند و به صورت یک مجموعه به گوش حضار می رسد.

همچنین سازهای کنترباس، ویولن سل و چنگ ها زمانی که بیش از یک عدد باشند در گروه پخش می شوند و در یک جا متمرکز نمی شوند. از آنجایی که اغلب نوازندگان نمی توانند خوانندگان را ببینند یا صدایشان را بشنوند و تنها ارتباطشان از طریق رهبر شکل می گیرد، باقی ارکستر مستقیم در پایین سن قرار می گیرند که از این طریق تمام نوازندگان بتوانند رهبر را ببینند؛ بدین ترتیب موسیقی فوق العاده با روح غنی که واگنر انتظار آن را داشت به دست می آید.