ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (IV)

ریچارد واگنر (1813-1883)
ریچارد واگنر (1813-1883)
آثار واگنر به طور گسترده ای از اسطوره شناسی و افسانه های اروپای شمالی نشات گرفته، به ویژه موسیقی ایسلندی و آلمانی. از طریق اپراها و مقالاتش، واگنر تاثیر فراوانی را روی نحوه اجرای اپرا به جای گذاشت. او مدافع تفکر جدید شوپنهاوور مبنی بر “موسیقی نمایش” بود که در این صورت تمام عناصر موسیقی و نمایش در هم ادغام می شوند. برخلاف دیگر آهنگسازان اپرا که معمولا وظیفه نوشتن متن و اشعار را خود بر عهده نمی گیرند و به دیگران می سپارند، واگنر تمام این متون را خود می نویسد و آن را شعر می نامد.

واگنر ترکیب بندی در نوشتن اپرا را پیشرفت بخشیده و نشان می دهد که بخش نمایشی یک اپرا توسط اجرای ارکستر، خوانندگان و موسیقی به تدریج به سوی جنبه روشنی درام سوق داده می شود. موسیقی واگنر به نوعی بر مبنای اکتشافات بی سابقه او از بیانهای حسی دوران رومانتیک، خلق شده است.

او هارمونی و فرم جدیدی از موسیقی را معرفی می کند. در اپرای “تریستان و ایزولده” واگنر محدودیتهای موسیقی سنتی را می شکافد که باعث هموار شدن راه برای خلق تونالیته جدید در قرن بیستم شده است. بسیاری از تاریخ نویسان آغاز موسیقی کلاسیک مدرن را؛ اولین نتهای اپرای “تریستان و ایزولده” می دانند!

علاوه بر اپرا، واگنر یک سمفونی ساخته است؛ سمفونی “فائوست” که تنها قسمت اولیه آن به نام “مقدمه فائوست” تکمیل شده، چندین قطعه را نیز برای پیانو و کُر ساخته و “ایفیژینه در آئودیله” (Iphigénie en Aulide) اثر گلوک (Gluck) را برای ارکستر بازنویسی کرده. یکی از آثارش که بارها اجرا شد به نام ” چکامه زیگفیرد” (Siegfried Idyll) قطعه ای است که آن را برای تولد همسر دومش کوزما نوشت. این قطعه قرار بود در ابتدا جزوی از اپرای مجموعه “حلقه نیبلانگن” باشد اما اینطور نشد. اثر بعدی مشهور وی به نام “اشعار خانم وسندونک” (Wesendonck Lieder) است که به عنوان پنج شعر مخصوص صدای خانمها نوشته شده که آنرا برای محبوبش ماثیلده ویندنوک ساخته بود.

قطعه های غیر اپرایی واگنر کم اجرا شده و بسیاری نیز فراموش شده اند قطعه “جشن عشق برای آپوستلز” قطعه ای است برای گروه کُر آقایان و ارکستر که در سال ۱۸۴۳ نوشته شد. اپرای “مارشهای عروسی” یا همان “اینجا عروس می آید” بسیار شهرت دارد و در بسیاری از کشورهای انگلیسی زبان اجرا می شود.

audio file بشنوید قسمتی از “Der Ring des Nibelungen” اثر واگنر را

واگنر، نویسنده برومندی بود که صدها کتاب، شعر و مقاله و چندین جلد حجیم مکاتبات تالیف کرده است. نوشته هایش شامل موضوعات فلسفی و سیاسی و آنالیز اپراهای خویش می باشد. مقالاتی همچون؛ هنر و انقلاب ۱۸۴۹، اپرا و نمایش ۱۸۵۱ و مقاله ای درباره تئوری اپرا به نام “یهودیت در موسیقی” ۱۸۵۰٫ وی همچنین اتوبیگرافی به نام “زندگی من” را در سال ۱۸۸۰ نوشته. در سالهای آخر عمرش در حمایت از انجمن دفاع از حیوانات ارنست فُن وبر (Ernst von Weber) نامه ای سرگشاده به نشان اعتراض به کالبد شکافی حیوانات را در سال ۱۸۹۷ منتشر کرد.

واگنر طراحی فضای تالار عمارت بایروث را خود بر عهده داشت که شامل: تاریک کردن فضای تالار در هنگام اجرا و ساخت جایگاهی مخصوص برای ارکستر در جایی خارج از دید تماشاگران بود. این جشنواره سالانه در تابستان، هزاران علاقمند به اپرا را جمع می کند. صدا و اجرای ارکستر در تالار بایروث ویژگیهای خاصی دارد؛ ویولونیستها در سمت راست رهبر قرار دارند در حالی که به طور معمول در سمت چپ می نشینند، در چنین حالتی، صدا به جای آنکه مستقیم به تماشاگران برسد، به سوی سن هدایت می شود و اینگونه در صدای خوانندگان ادغام می شوند و به صورت یک مجموعه به گوش حضار می رسد.

همچنین سازهای کنترباس، ویولن سل و چنگ ها زمانی که بیش از یک عدد باشند در گروه پخش می شوند و در یک جا متمرکز نمی شوند. از آنجایی که اغلب نوازندگان نمی توانند خوانندگان را ببینند یا صدایشان را بشنوند و تنها ارتباطشان از طریق رهبر شکل می گیرد، باقی ارکستر مستقیم در پایین سن قرار می گیرند که از این طریق تمام نوازندگان بتوانند رهبر را ببینند؛ بدین ترتیب موسیقی فوق العاده با روح غنی که واگنر انتظار آن را داشت به دست می آید.

2 دیدگاه

  • سید جلال میررضایی
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۸۸ در ۹:۱۷ ب.ظ

    mersi az sayte bahaleton etelaatesh kheyli khobe,khaste nabashin

  • ناشناس
    ارسال شده در آذر ۲۸, ۱۳۹۶ در ۶:۵۵ ق.ظ

    لطفا رفرنس های موجود از اثار و زندگی واگنر رو معرفی کنید

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

محمدرضا امیرقاسمی «شبی برای پیانوی ایرانی» را به روی صحنه می برد

کنسرت گروه موسیقی برف با عنوان «شبی برای پیانوی ایرانی» در تاریخ جمعه ۱۰ اسفند ساعت ۲۰ در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران روی صحنه خواهد رفت. سرپرست و تکنواز پیانوی گروه برف محمدرضا امیرقاسمی و خواننده این کنسرت علی امیرقاسمی و اجرای تمبک با سحاب تربتی می باشد. در این برنامه علاوه بر اجرای آثار اساتید بزرگ پیانوی ایرانی نظیر جواد معروفی و مرتضی محجوبی، از چند نوازنده پیانوی دوره قاجار مانند اساتید محمود مفخم (مفخم الممالک) و مشیرهمایون شهردار هم قطعاتی اجرا خواهد شد. اجرای آثاری کمیاب و خاص از پیانو نوازیِ دوره ی قاجار و عصر مشروطه اولین بار است که در یک کنسرت اتفاق می افتد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

از روزهای گذشته…

شنگ

شنگ

شنگ (sheng) یکی از سازهای بادی قدیمی و سنتی چین است که درحال حاضر نیز مورد استفاده قرار می گیرد. قدمت آن به ۳۰۰۰ سال پیش می رسد و در میان مردم چین در دوره دیناستی (B.C. Yin Dynasty) بین سالهای۱۴۰۱ – ۱۱۲۲ رایج بوده است. شنگ از ۱۷ تا ۳۷ لوله ی عمودی نی بامبو که با طول های مختلف در استوانه که بر سر آن یک قطعه دهانی ضمیمه شده، کنار هم قرار گرفته اند درست شده است. با این خصوصیات ساختمانی، شنگ تنها ابزار موسیقی بادی چینی است که توانایی اجرای ملودی و آهنگ های گوناگون (حتی بصورت چند صدایی) را دارد.
جوزپه وردی، اپراساز محبوب (IV)

جوزپه وردی، اپراساز محبوب (IV)

در سالهای بعدی وردی بعضی از آثار اولیه خود را بازنویسی کرد، به ویژه نسخه جدید دون کارلوس، جبر سرنوشت و سیمون بوکانگرا. اتلو، بر اساس نمایشنامه ویلیام شکسپیر با اشعاری از مفیستوفله (Mefistofele) و آرجیو بویتو (Arrigo Boito) که اولین اجرای آن در میلان در سال ۱۸۸۷ بود، ساخته شد. این موسیقی ادامه دار است و امکان تقسیم آن برای اجرا در یک کنسرت نیست. اگرچه این یک شاهکار ارکستری است اما بعضی ها وجود ملودی در این اثر را، آنطور که در دیگر آثار اولیه وردی وجود داشته کم می دانند.
سرگشته در تودرتوی زمان (I)

سرگشته در تودرتوی زمان (I)

از «لالایی زیر آوار» تا «زرمان» راهی است از سبکبال رفتن جوانی تا هیمنه و شکوه بلوغ، آکنده از آن لحظه‌های ناپیدا که به چشم نمی‌آیند و هستند. همان لحظه لحظه‌های ریختن قهوه‌ی صبحگاهی یا می شامگاهان که چون پروانه‌های رنگی میان تارعنکبوت زمان از پریدن باز ایستاده‌اند. منجمد یا غیر از آن، این لحظه‌ها اکنون سپری شده و اینجاییم، مقابل آثاری امروزی از آهنگسازی که پیش‌تر از این هم اعلام کرده بود سر در پی نوجویی دارد.
بنجامین وبستر

بنجامین وبستر

بنجامین فرانسیس وبستر (Benjamin Francis Webster) یکی از نوازندگان بنام ساکسیفون (تنور ساکسیفون) آمریکا و در سبک جز میباشد او در شهر میسوری ایالت کانزاس آمریکا و در تاریخ ۲۷ مارس ۱۹۰۹ بدنیا آمد. بن وبستر و Lester Young و Coleman Hawkins سه تن از برجسته ترین نوازندگان تنور ساکسیفون در تاریخ موسیقی جز محسوب میشوند.
ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (VI)

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (VI)

در پی تظاهرات های ضد دولتی ماه های اخیر که به کشته شدن یکی از نوازندگان اِل سیستما به نام آرماندو کانیزالس (Armando Cañizales) نیز منجر شد، گوستاوو “خشونت و سرکوب” را شدیدا محکوم کرد و از رییس جمهور، نیکلاس مادورو درخواست کرد که “به صدای مردم گوش فرادهد”.
سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (X)

سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (X)

در دوران ساسانیان موسیقی نظامی به دلایل ایجاد خوف و هراس در دل دشمن و تقویت روحیه و نشان دادن دلیری و بی‌باکی سربازان که تقریباً بدون سلاح به جنگ و مبارزه می‌پرداختند از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. فرماندهان سپاه فرمان‌های خود را توسط اصوات موسیقی رزم به سربازان می‌رساندند، به‌طوری‌که نوای هر ساز مفهوم خاصی داشت، مثلاً شیپور معنای حمله و یا طبل بیانگر تعقیب بود.
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (X)

نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (X)

در میزان ۱۰۲ با پایان یافتن بخش ویولون سولو روی “لا” که تا اینجا مو به مو مطابق با نوشته ابوالحسن صبا بود، همزمان ورود سازهای ایرانی را می شنویم و در واقع با کادانس حذفی یا فرود حذفی برخورد می کنیم.
شریفیان: در ایران همه چیز وجود دارد به جز اصل موسیقی!

شریفیان: در ایران همه چیز وجود دارد به جز اصل موسیقی!

یکی از مشکلات اصلی، نبود بخشی از تاریخ موسیقی کلاسیک است، مخصوصا در دوره معاصر. مثلا دانشجوی آهنگسازی شروع می کند به آموختن سبکهای موسیقی از دوره باروک، کلاسیک و رومانتیک می گذرد که البته همه اینها را هم به خوبی نمی شناسد، در این میان یک حفره بسیار بزرگ بوجود می آید و ناگهان میرسد به موسیقی آوانگارد! این فاصله را کسی پوشش نداده است. ما در کل قرن بیستم و بیست و یکم موسیقی مدرن داریم و فقط آن بیست و پنج سال تاریخ موسیقی مدرن نیست!
فواصل زمانی (I)

فواصل زمانی (I)

مقدمه: ساختار متریک – ریتمیک موسیقایی، طبق اصول و قواعد تئوریک رایج، براساس سیستم نمائی با پایه۲ شکل گرفته است. این سیستم زمانبندی موسیقی دارای یک نظم ریاضی مرتبط با عدد دواست: دو برابر شدن سرعت و نصف شدن زمان. با اینحال هنگامی که زمان بندی موسیقی از نسبتهای سیستم نمائی خارج می شود و به سوی فواصل زمانی ترکیبی (مانند ترکیبات نقطه دار) یا فواصل تبدیلی (تقسیمات مضرب اعداد فرد مانند ۳،۵،۶،۷،۹،۱۰،۱۱،۱۲،۱۳،…) گرایش پیدا می کند، خروج از ساختار نمائی فوق الذکرمشاهده می شود.
طراحی سازها (II)

طراحی سازها (II)

در زمینه سازهای موسیقایی، از زمان عود و چنگ موسیقی دان معروف Orpheus که اغلب تصور می شد دارای یک نیروی رقیق سحرآمیز ویژه می باشند، نوعی مقاومت یا مخالفت فعال والبته نه تنها ذهنی، به ویژه در ماهیت محافظه‌کار نوازنده، با پذیرش این واقعیت وجود دارد که یک شیء یا موضوع حساسی وابسته به عواطف و احساسات، از قبیل یک ساز می‌تواند دست‌کم وتا حدودی نتیجه یک واسطه غیرحسی و مکانیکی و قطعاً فرا انسانی، نظیر محاسبات ریاضی باشد. نکته جالب آن‌که از منظر حامیان این عقیده، مسائل جدای از این عامل ذهنی، روندی است توام با قیاس از میزان موفقیت سازنده این سازها در تطبیق دو جریان متضاد که عموماً در جهت عکس یکدیگر واقع‌اند.