نگاهی به کنسرت گروه «خنیاگران مهر»

گروه خنیاگران مهر
<br>
(تصویر از هنرآنلاین)
گروه خنیاگران مهر
(تصویر از هنرآنلاین)
سالهاست موسیقی ما به دلیل شرایط حاکم بر جامعه شاهد اجرای آواز بانوان نبوده و همین ممنوعیت و محدودیت، باعث شده در ایران عموماً به نقش خوانندگان زن بیش از نقش نوازندگان زن توجه شود. اهالی موسیقی هم که با اهداف و انگیزه های گوناگون اقدام به تشکیل ارکسترها و گروه های موسیقی می کنند، از ترکیب نوازندگان مرد و زن و یا صرفاً از نوازندگان مرد استفاده می کنند.

گروه موسیقی «خنیاگران مهر» همانطورکه بهزاد عبدی آهنگساز و رهبر گروه می گوید با هدف توجه بیشتر به نقش زنان در نوازندگی تشکیل شده و در این راستا اجراها و کنسرت های مختلفی را در ایران و کشورهای دیگربه روی صحنه برده است. نکته ی قابل توجه این است که تمامی نوازندگان این گروه را بانوان تشکیل می دهند. هرچند این امر شاید به دلایل اجتماعی تا حدی قابل توجیه باشد؛ اما ممکن است این هدف محدودیت هایی را نیز برای این قبیل گروه ها ایجاد کند. بطور مثال قانون، سازی است که نوازندگان آن اغلب زنان بوده و نی، سازی است که اغلب نوازندگان آن را مردان تشکیل می دهند. حال در ارکسترهایی که با اینگونه اهداف تشکیل شده با حذف یا عدم امکان استفاده از آن تعداد محدود نوازنده در این سازها، شاهد مشکلات فنی و اجرایی خواهیم بود.

این گروه از جمله معدود گروه های موسیقی بوده که آهنگساز و رهبر آن همزمان نوازنده و یا خواننده گروه نبوده و صرفاً آثار خود و یا آثار دیگران را با تنظیم و آهنگسازی مجدد اجرا می کند.

در سی و چهارمین جشنواره موسیقی فجر، گروه «خنیاگران مهر» با آثاری از بهزاد عبدی، علی تجویدی، حسین علیزاده و به خوانندگی محمد نوید نورزوی اصفهانی به اجرای برنامه پرداخت. رهبری این اجرا را بهزاد عبدی بر عهده داشت. اجرای قطعاتی چون «پرواز»، «سکوت و تو»، «در محاصره»، «عشق است»، «رقصان» و «رسوای دل»، بخشی از قطعات اجرایی گروه در شب چهارم جشنواره بود.

نکته ای که قابل توجه است استفاده حداکثری در این اجرا از فرم های مختلف اجرایی از جمله ارکستر تنها، ساز تنها به همراه ارکستر و همچنین آواز و ارکستر بود که خصوصاً در سال های اخیر کمتر شاهد اجرای قطعاتی برای ساز سلو و ارکستر هستیم. البته عبدی این قطعات سولیستی را قبلا برای ارکستر زهی و ساز ایرانی تنظیم کرده بود که با تنظیم مجدد او با درنظر داشتن امکانات اجرایی و ارکستراسیون سازهای ایرانی، بخش ارکسترال را به نحوی که با خصوصیات ارکستر سازهای ایرانی منطبق باشد، تنظیم و آهنگسازی کرده است.

با اینکه خود آهنگساز تجربه ی حرفه ای در نوازندگی نداشته، ولی قطعات تکنوازی را به گونه ای نگاشته که اجرای آن ضمن توجه به محدودیت های تکنیکی ساز، چالش برانگیز و نیازمند تمرین بسیار است. اجرای این گروه در عین حال نشان دهنده تمرین بسیار نوازندگان آن و هماهنگی مطلوب سازها در حین اجرای قطعات بود.

اینکه چنین ارکستری با این تعداد نوازنده نیاز به رهبر دارد یا ندارد سوالی است که ممکن است به ذهن متبادر گردد؛ قطعا همراهی رهبر با ارکستری با این تعداد ساز به نوع تنظیم قطعات این ارکستر وابسته است، زیرا اگر قطعات بصورت تک صدایی و یا دارای تنظیم ساده و بدون نقش های متفاوت باشد، برای هماهنگی گروه حتی با تعداد سازهای بیشتر از این ارکستر، نیاز به رهبر نبوده و هماهنگی در اجرای قطعات با تمرین حاصل می گردد اما زمانیکه در ارکستر با این تعداد نوازنده، قطعاتی اجرا می شود که تقریباً در بیشتر مواقع، هریک از سازها نقش جداگانه و خط متفاوتی دارند، برای هماهنگی و به اصطلاح بالانس ارکستر می بایست رهبر به عنوان هماهنگ کننده در ارکستر ایفای نقش نماید.

نکته دیگر در اجرای این ارکستر تقسیم شدن مناسب نقش ها در هر یک از سازها با توجه به امکانات تکنیکی و محدودیت های اجرایی سازها بود. به عبارت دیگر هر کدام از پارت ها به گونه ای برای هر ساز نگاشته شده بود که نشان دهنده آگاهی کامل سازنده و تنظیم کننده اثر از قابلیت های هر یک از سازهای ارکستر بود.

در مورد خواننده کنسرت هم این نکته حائز اهمیت است که متاسفانه به دلیل فضای حاکم بر جامعه موسیقی، تاکید بیشتر ارکسترها و حتی حمایت کنندگان مالی کنسرت ها بر استفاده از خوانندگان مطرح و معروف بوده و چه بسا ممکن است خواننده ای مطرح به لحاظ وسعت و یا رنگ و حالات صدا، تناسبی با قطعات اجرایی نداشته و صرفاً به دلیل شهرت خواننده از وی استفاده شود؛ به عبارت دیگر کیفیت اجرا و استانداردهای موسیقی کلاسیک به نحوی در سایه فروش بلیط و درآمدزایی بیشتر قرارمی گیرد.

اما در این اجرا، انتخاب خواننده به گونه ای بوده که توانایی های وی در تناسب و هماهنگی مطلوبی با قطعات اجرایی بود و خواننده نیز با اجرای خود نشان داد علاوه بر اینکه با تکنیک های صحیح آواز ایرانی آشناست، تسلط بالایی نیز در هماهنگ نموده قطعات با توجه به گستره و وسعت صدای خود دارد.

گروه هایی مانند «خنیاگران مهر» که در کنار اهداف موسیقایی، منویاتی غیرموسیقایی و اجتماعی دارند، با استفاده از نوازندگان سطح بالا و رعایت اصول صحیح اجرایی و آهنگسازی و تنظیم مناسب قطعات، می توانند به نحو شایسته ای در اجرای آثار و قطعات موسیقی ایرانی موفق و مورد قبول مخاطبان عام و خاص قرار گیرند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «تصنیف‌های عارف قزوینی»

اجرایِ مقبولِ همه‌ی تصنیف‌های عارف در یک مجموعه، درباره‌ی شخصیت او و تصنیف‌سازی‌اش و در مورد تصنیفِ قاجاری به طور عام، فرصتِ تأملی دیگر می‌دهد. ازاین رو هر چند تصریح شده که هدف، گردآوریِ نمونه‌ای آرشیوی یا آموزشی نبوده اما می‌توان چنین کارکردی نیز برای این مجموعه قائل شد وگرنه با تمام تلاشی که در شنیدنی‌شدنِ اجرای همه‌ی بندهای تصانیف شده، هنوز شنیدن سیزده دقیقه تکرارِ تضرعِ عارف برای ماندنِ مورگان شوستر در ایران، در مقامِ یک اثر موسیقی چندان توجیهی ندارد*.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XXIII)

مقارن با این تحولات نوار کاست به عنوان یک وسیله ارتباط جمعی جدید و مستقل از تشکیلات دولتی در ایران رایج شد. دو گروه شیدا و عارف نیز خود نوارهای موسیقی خودشان را با کیفیت بسیار خوب به بازار عرضه کردند. گروه های شیدا و عارف همگام با انقلاب کنسرت هایی با مایه های سیاسی و اجتماعی ترتیب دادند که با استقبال مردم به خصوص گروه های دانشجویی روبرو شد. در این میان کنسرت های گروه شیدا با آهنگ های محمد رضا لطفی (بشارت و سپیده) و پرویز مشکاتیان (ایرانی) همراه با اشعار هوشنگ ابتهاج (ه. ا. سایه) و آواز محمد رضا شجریان، خاطره درویش خان، ملک الشعرا بهار و حسین طاهرزاده را زنده می کرد.

از روزهای گذشته…

رمضان: ریتم در آثار آهنگسازان ایرانی جایگاه خاصی دارد

رمضان: ریتم در آثار آهنگسازان ایرانی جایگاه خاصی دارد

من خودم الان حدود سه سال هست که مشغول انجام این پروژه هستم، جدیداً متوجه شدم چون من هم ایرانی هستم و ریتم را مثل همه‌ی ایرانی‌ها جور دیگری احساس می‌کنم و این را وقتی متوجه شدم که دیدم یک قطعه‌ای که از یکی از همین آهنگسازهای جوان من اجرا کرده بودم را روی سایت آهنگساز دیدم که با اجرای نوازنده دیگری توانستم این را بشنوم و برای من خیلی جالب بود که آن جور که من ریتم آن قطعه را احساس می‌کنم آن نوازنده کاملاً مدل دیگری احساس می‌کند و این یک چیزی هست که حتی اگر خود آدم هم به آن واقف نباشد، به طور غریزی این بیان را داشته باشد.
سیداصفهانی: استقبال خوب بوده

سیداصفهانی: استقبال خوب بوده

خب برای من خیلی عجیب بود که این کارها چیست؟ این آدمی که دستهاش رو این قدر باز و بسته میکند و این طور آواز میخواند، این کارها چیست؟ هیچ شناختی نسبت به اپرا و اینکه اپرا چیست نداشتم تا اینکه روزی سر کلاس پیانو معلمم به من گفت، حسین سرشار را پیدا کردند و ایشان گم شده بوده و من آن موقع پرسیدم حسین سرشار چکاره است؟ مگر بازیگر نیست هر جا برود میشناسندش؟ گفت: نه، این خواننده اپرا بوده و گم شده و بعد فهمیدیم که ایشان فوت کرده اند. از روی این گپ و گفت، سالها گذشت که من وارد دانشگاه شدم، رشته من تئاتر است و در واقع میدانید که اپرا تلفیقی از تئاتر و موسیقی است و بعد از اینکه درس خواندم تازه فهمیدم اپرا چیست و بعد به واسطه کاری که داشتم متوجه شدم که ما چه گذشته غنی ای داشتیم و برای بررسی و واکاوی این گذشته مستنداتی که داریم بسیار غلط هست.
گزارشی از دومین نشست «نقدِ نقد» (IV)

گزارشی از دومین نشست «نقدِ نقد» (IV)

صداقت‌کیش در ادامه با اشاره به عنوان نشست «جایگاه واکاوی در نقد موسیقی در ایران»، گفت: برخلاف همیشه می‌خواهم اندکی در مورد خود لغت «واکاوی» صحبت کنم. «واکاوی» را در زبان فارسی اخیرا بیشتر استفاده و دو دسته از معانی را به آن نسبت می‌دهند؛ اولا این کلمه در گویش گنابادی کاربرد محاوره دارد و به معنی کندن جایی است، مانند دوباره کندن یک قبر یا زمین و دوما کاربرد امروزی و مدرن آن به معنی تحلیل و بررسی است و به خصوص در عناوین مقالات علمی در ۱۰، ۱۵ سال اخیر فوق‌العاده مورد علاقه است و اگر شما نگاه کنید ببینید منظورشان چیست طیفی از مطالعه، بررسی، تفسیر، بررسی دوباره، آنالیز و… دستتان را خواهد گرفت. بنابراین ما با لغتی مواجه‌ایم که فارسی سره است و در شمال شرق ایران سابقه‌ای دارد و آن سابقه اتفاقا با مفهومی که امروز در موردش صحبت می‌کنیم ربطی مستقیم دارد.
به قلم یک بانوی رهبر (V)

به قلم یک بانوی رهبر (V)

آیا رسیدن به کار بیرون، ازدواج، وظایف مادرانه، مدیریت امور خانه، انجام کارهای داوطلبانه و خیلی کارهای دیگر به طور همزمان امکان پذیر است؟ همچنین رهبران ارکسترهای حرفه ای باید از یک ارکستر به سراغ ارکستر دیگری بروند. به عنوان رهبر میهمان به دور دنیا سفر کنند و به ندرت پیش می آید که در مکانی ثابت زندگی کنند. اکنون این پرسش پیش می آید که چه کسی هزینه این مشغله را می پردازد؟ رهبران ارکستر برنامه های عجیب غریبی دارند.
اهمیت بخش باس در تنظیم قطعات (I)

اهمیت بخش باس در تنظیم قطعات (I)

بدون شک ترانه و قطعات موسیقی زیادی وجود دارند که برای بسیاری از علاقمندان به نوازندگی، جذابیت لازم برای اجرا را دارند. مشکل اغلب هنگامی بوجود می آید که نوآموز موسیقی به نت قطعه مورد علاقه خود دسترسی نداشته باشد یا به نتی دسترسی دارد که برای ساز دیگری تنظیم شده است. در این نوشته سعی می کنیم تا حد امکان راهنمایی هایی برای تنظیم یک قطعه برای ساز سولو ارائه کنیم.
گفتگوی هارمونیک چهارساله شد

گفتگوی هارمونیک چهارساله شد

با حمایتها و همدلی شما، به چهارمین سال فعالیت گفتگوی هارمونیک رسیدیم. در سالی که گذشت تلاش کردیم، خوانندگان سایت را با اطلاعات اولیه موسیقی کلاسیک آشنا کنیم. مقالات سال گذشته بیشتر بر روی اطلاعاتی مربوط به کمپانی های مشهور موسیقی کلاسیک، ارکستر سمفونیک های مشهور و رهبرانشان متمرکز بود.
مرروی کوتاه بر  تاریخ نگاری موسیقی ایرانی از ۱۳۰۰ تاکنون (I)

مرروی کوتاه بر تاریخ نگاری موسیقی ایرانی از ۱۳۰۰ تاکنون (I)

اگر تاریخ نگاری را ثبت احوال جامعِ رویدادهای گذشته بدانیم و تاریخ نگاری موضوعی در حوزه‏ ی موسیقی را بررسی و بیان مبدأ و ریشه‏ های شکل ‏گیریِ مکاتب و سبک ‏ها همراه با بیان جزئیات فنی موسیقی و رخدادهای شکل دهنده به جریان‏ها در کنار توجه به زندگی افراد تأثیرگذار بر رویدادهای ریز و درشت در این عرصه؛ در نتیجه می‏ توان گفت در ایران تاکنون، جز یک اثر که تقریباً با این تعبیر همخوانی دارد، ما اثری مانند «تاریخ موسیقی آکسفورد» (چند جلدی) و یا چنان که در غرب وجود دارد به صورت موضوعات خُردتر «تاریخ موسیقی غرب»، «تاریخ موسیقی کلاسیک»، «تاریخ موسیقی راک» و امثالهم نداریم (به عنوان نمونه بنگرید به زیگلر ۱۳۹۴).
بررسی مقایسه‌ای آثار آریستوگزنوس تارنتی و ابونصر فارابی (VII)

بررسی مقایسه‌ای آثار آریستوگزنوس تارنتی و ابونصر فارابی (VII)

هر چند که در متن الکبیر اشاره‌ای به این که این روش‌شناسی از آن آریستوگزنوس باشد، نمی‌یابیم اما به هر حال فارابی مستقیم یا غیر مستقیم تحت تاثیر مکتب او قرار گرفته یا اینکه خود با حرکت از مبادی اندیشه‌ی ارسطو به این نقطه رسیده باشد، این موضوعی است که نتون نیز به آن اشاره‌ای کوتاه می‌کند (Netton 1999: 5). باری، هر کدام که باشد او چونان آریستوگزنوس در همین چند سطر در مورد شخصی سخن می‌گوید که موسیقی‌‌شناس است و ما این اشاره را پیش از این هم دیده‌ایم (Gibson 2005: 1).
صفحه های علی اکبر شهنازی؛ سیمرغ قله تارنوازی (III)

صفحه های علی اکبر شهنازی؛ سیمرغ قله تارنوازی (III)

امروز صفحات علی اکبر شهنازی جزو مهمترین اسناد موسیقی و مالک و مصدر تدریس برای هنرجویان موسیقی است. در اوایل دهه ۱۳۳۰ با ورود ضبط صوت و نوار رییل آثاری از علی اکبر شهنازی ضبط گردید. همچنین چند فیلم از تدریس و تار نوازی ولی تهیه می گردد از جمله در سال ۱۳۵۰ در تالار فرهنگ که در مایه اصفهان می نوازد و فیلمی که در مورد «ساخت» ۵ دستگاه موسیقی از ایشان تهیه شده است که از استادی و تسلط خیره کننده وی بر موسیقی حکایت می کند.
درباره «مستر کلاس»

درباره «مستر کلاس»

شاید شما بارها با عنوان «مستر کلاس» در موسیقی برخورد داشته اید و این سوال برای شما بوجود آمده باشد که این کلاس برای چه افرادی و در چه سطحی است؟ آیا کلاسی است برای نوازندگان پیشرفته موسیقی؟ برای شرکت در این کلاس ها چه سطحی از مهارت در نوازندگی لازم است؟