نگاهی به کنسرت گروه «خنیاگران مهر»

گروه خنیاگران مهر
<br>
(تصویر از هنرآنلاین)
گروه خنیاگران مهر
(تصویر از هنرآنلاین)
سالهاست موسیقی ما به دلیل شرایط حاکم بر جامعه شاهد اجرای آواز بانوان نبوده و همین ممنوعیت و محدودیت، باعث شده در ایران عموماً به نقش خوانندگان زن بیش از نقش نوازندگان زن توجه شود. اهالی موسیقی هم که با اهداف و انگیزه های گوناگون اقدام به تشکیل ارکسترها و گروه های موسیقی می کنند، از ترکیب نوازندگان مرد و زن و یا صرفاً از نوازندگان مرد استفاده می کنند.

گروه موسیقی «خنیاگران مهر» همانطورکه بهزاد عبدی آهنگساز و رهبر گروه می گوید با هدف توجه بیشتر به نقش زنان در نوازندگی تشکیل شده و در این راستا اجراها و کنسرت های مختلفی را در ایران و کشورهای دیگربه روی صحنه برده است. نکته ی قابل توجه این است که تمامی نوازندگان این گروه را بانوان تشکیل می دهند. هرچند این امر شاید به دلایل اجتماعی تا حدی قابل توجیه باشد؛ اما ممکن است این هدف محدودیت هایی را نیز برای این قبیل گروه ها ایجاد کند. بطور مثال قانون، سازی است که نوازندگان آن اغلب زنان بوده و نی، سازی است که اغلب نوازندگان آن را مردان تشکیل می دهند. حال در ارکسترهایی که با اینگونه اهداف تشکیل شده با حذف یا عدم امکان استفاده از آن تعداد محدود نوازنده در این سازها، شاهد مشکلات فنی و اجرایی خواهیم بود.

این گروه از جمله معدود گروه های موسیقی بوده که آهنگساز و رهبر آن همزمان نوازنده و یا خواننده گروه نبوده و صرفاً آثار خود و یا آثار دیگران را با تنظیم و آهنگسازی مجدد اجرا می کند.

در سی و چهارمین جشنواره موسیقی فجر، گروه «خنیاگران مهر» با آثاری از بهزاد عبدی، علی تجویدی، حسین علیزاده و به خوانندگی محمد نوید نورزوی اصفهانی به اجرای برنامه پرداخت. رهبری این اجرا را بهزاد عبدی بر عهده داشت. اجرای قطعاتی چون «پرواز»، «سکوت و تو»، «در محاصره»، «عشق است»، «رقصان» و «رسوای دل»، بخشی از قطعات اجرایی گروه در شب چهارم جشنواره بود.

نکته ای که قابل توجه است استفاده حداکثری در این اجرا از فرم های مختلف اجرایی از جمله ارکستر تنها، ساز تنها به همراه ارکستر و همچنین آواز و ارکستر بود که خصوصاً در سال های اخیر کمتر شاهد اجرای قطعاتی برای ساز سلو و ارکستر هستیم. البته عبدی این قطعات سولیستی را قبلا برای ارکستر زهی و ساز ایرانی تنظیم کرده بود که با تنظیم مجدد او با درنظر داشتن امکانات اجرایی و ارکستراسیون سازهای ایرانی، بخش ارکسترال را به نحوی که با خصوصیات ارکستر سازهای ایرانی منطبق باشد، تنظیم و آهنگسازی کرده است.

با اینکه خود آهنگساز تجربه ی حرفه ای در نوازندگی نداشته، ولی قطعات تکنوازی را به گونه ای نگاشته که اجرای آن ضمن توجه به محدودیت های تکنیکی ساز، چالش برانگیز و نیازمند تمرین بسیار است. اجرای این گروه در عین حال نشان دهنده تمرین بسیار نوازندگان آن و هماهنگی مطلوب سازها در حین اجرای قطعات بود.

اینکه چنین ارکستری با این تعداد نوازنده نیاز به رهبر دارد یا ندارد سوالی است که ممکن است به ذهن متبادر گردد؛ قطعا همراهی رهبر با ارکستری با این تعداد ساز به نوع تنظیم قطعات این ارکستر وابسته است، زیرا اگر قطعات بصورت تک صدایی و یا دارای تنظیم ساده و بدون نقش های متفاوت باشد، برای هماهنگی گروه حتی با تعداد سازهای بیشتر از این ارکستر، نیاز به رهبر نبوده و هماهنگی در اجرای قطعات با تمرین حاصل می گردد اما زمانیکه در ارکستر با این تعداد نوازنده، قطعاتی اجرا می شود که تقریباً در بیشتر مواقع، هریک از سازها نقش جداگانه و خط متفاوتی دارند، برای هماهنگی و به اصطلاح بالانس ارکستر می بایست رهبر به عنوان هماهنگ کننده در ارکستر ایفای نقش نماید.

نکته دیگر در اجرای این ارکستر تقسیم شدن مناسب نقش ها در هر یک از سازها با توجه به امکانات تکنیکی و محدودیت های اجرایی سازها بود. به عبارت دیگر هر کدام از پارت ها به گونه ای برای هر ساز نگاشته شده بود که نشان دهنده آگاهی کامل سازنده و تنظیم کننده اثر از قابلیت های هر یک از سازهای ارکستر بود.

در مورد خواننده کنسرت هم این نکته حائز اهمیت است که متاسفانه به دلیل فضای حاکم بر جامعه موسیقی، تاکید بیشتر ارکسترها و حتی حمایت کنندگان مالی کنسرت ها بر استفاده از خوانندگان مطرح و معروف بوده و چه بسا ممکن است خواننده ای مطرح به لحاظ وسعت و یا رنگ و حالات صدا، تناسبی با قطعات اجرایی نداشته و صرفاً به دلیل شهرت خواننده از وی استفاده شود؛ به عبارت دیگر کیفیت اجرا و استانداردهای موسیقی کلاسیک به نحوی در سایه فروش بلیط و درآمدزایی بیشتر قرارمی گیرد.

اما در این اجرا، انتخاب خواننده به گونه ای بوده که توانایی های وی در تناسب و هماهنگی مطلوبی با قطعات اجرایی بود و خواننده نیز با اجرای خود نشان داد علاوه بر اینکه با تکنیک های صحیح آواز ایرانی آشناست، تسلط بالایی نیز در هماهنگ نموده قطعات با توجه به گستره و وسعت صدای خود دارد.

گروه هایی مانند «خنیاگران مهر» که در کنار اهداف موسیقایی، منویاتی غیرموسیقایی و اجتماعی دارند، با استفاده از نوازندگان سطح بالا و رعایت اصول صحیح اجرایی و آهنگسازی و تنظیم مناسب قطعات، می توانند به نحو شایسته ای در اجرای آثار و قطعات موسیقی ایرانی موفق و مورد قبول مخاطبان عام و خاص قرار گیرند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

اختلالات صدای خوانندگان (VII)

انسان برای اینکه بتواند حرف بزند، یاد گرفته است، با تداوم مرحله ی بازدم، صداسازی کند. صحبت کردن و آواز خواندن مستلزم تداوم جریان هوا به طریقی است که تارهای صوتی را به ارتعاش درآورد. گوینده ها یا خواننده ها، هنگام تمرین روی صدایشان، غالبأ به طور آگاهانه، روی کنترل سازوکار تنفس، تمرکز می کنند. ولی این کنترل آگاهانه نباید با نیازهای فیزیولوژیکی شخص به هوا در تضاد باشد.

مروری بر آلبوم «افرا»

«افرا» را اگر با فرهنگ غالبِ نوازندگیِ زمانه‌ی انتشارش بسنجیم باید با شنیدن همان چند مضراب اول در سه‌گاه، در آن کوکِ پایینِ این سازِ فروتن، روی چشم بگذاریم. در این روزگارِ فقیر و حقیرِ گیر کرده روی فواصلِ کوچک، یافتنِ نوازنده‌ای که ادبیات تحریر و آرایه بر سرانگشتانِ چالاک‌اش جاری باشد دشوار است.

از روزهای گذشته…

خوانندگان ایتالیایی-آمریکایی (قسمت اول)

خوانندگان ایتالیایی-آمریکایی (قسمت اول)

به مدد رسانه ها و ابزارهای صوتی، چیزی نزدیک به یک قرن است که نوای اغواگر آوازخوانان ایتالیایی در سراسر جهان قلب میلیونها شنونده را تسخیر کرده است. پاواروتی Pavarottiو بوچلی Pavarotti، این تروبادورهایtroubadour (شاعران و نوازندگان دوره گرد قرون ۱۱ تا ۱۳اروپا) عصر جدید، سنت موسیقی ضبط شده را ادامه داده اند، این سنت با ضبط اولین صفحه گرامافون انریکو کاروزو Enrico Caruso1873-1921 خواننده تنور محبوب ایتالیایی، به سال ۱۹۰۳ در میلان آغاز شد. صفحه های European recording، آوای این خواننده بزرگ تنور را به خانه هزاران نفر آورد.
گفتگو با جیمز دپریست (II)

گفتگو با جیمز دپریست (II)

جواب دادن به این سئوال بسیار مشکل است. اولین سمفونی باربر (Barber) در سال ۱۹۳۶ آهنگسازی شد، در حدود هجده دقیقه، یک شاهکار است. به طور کل آثاری از شوستاکوویچ، بنجامین بریتن (Benjamin Britten)، الیوت کارتر (Elliot Carter)، آرون کپلند (Aaron Copland)، لئونارد برنستین به عنوان شاهکارهای موسیقی می توان نام برد، اما این آثار آنقدر تازه و معاصر هستند که باید به اندازه فاصله خورشید، زمانشان بگذرد تا بتوان درباره جاودانه و شاهکار بودن آنها قضاوت کرد.
بادی گای، سمبل شیکاگو بلوز (III)

بادی گای، سمبل شیکاگو بلوز (III)

تکنیک های بادی گای بر موسیقی راک اند رول نیز بی تاثیر نبود ، او معمولا گیتار را با صدای بلند و خشن می نواخت، تکنیک های تحریفی را به کار می گرفت و تک نوازی های طولانی را با ترکیبی از انگیزه و احساس اجرا می کرد. نوازندگان موج نوی دهه ۶۰ انگلستان مشتاقانه دنباله روی سبک گای بودند، همان سبکی که بعدها تبدیل به ویژگی بنیادین موسیقی راک – بلوز و مشتقات آن هارد راک و متال شد.
سخنرانی پورقناد در نقد نغمه (I)

سخنرانی پورقناد در نقد نغمه (I)

نوشته ای که پیش رو دارید متن سخنرانی سجاد پورقناد در نقد نغمه است که متن کامل آن به همراه پاسخهای حمید متبسم و همایون شجریان را می خوانید.
«پیمان عشق»، نگاهی نو به تصانیف امیرجاهد

«پیمان عشق»، نگاهی نو به تصانیف امیرجاهد

«پیمان عشق» اولین آلبوم از مجموعه ای است که بر اساس تصانیف تصنیف سرای نامدار ایران، محمدعلی امیرجاهد با صدای رامین بحیرایی و همکاری گروه صهبای کهن تهیه شده است. در این آلبوم سجاد پورقناد با افزودن جملاتی سازی به بازسازی و چندصدایی نمودن تصانیف امیرجاهد پرداخته است. در ابتدای آلبوم، پورقناد مقدمه ای به نام «ترنم» ساخته که در آن تمام سازهای ارکستر به معرفی خود می پردازند. سجاد پورقناد در این اثر با چندین روش مختلف با استفاده از فنون چندصدایی به بازسازی این قطعات پرداخته است. «پیمان عشق» توسط انتشارات ماهور منتشر شده و اولین آلبوم مستقل پورقناد است.
سری هارمونیک، معدن فواصل موسیقایی (II)

سری هارمونیک، معدن فواصل موسیقایی (II)

بین هر دو هارمونیک (چه متصل و چه غیر متصل)، فاصله موسیقایی وجود دارد. فاصله موسیقایی بین هارمونیک ۱۳ و هارمونیک ۱۲ مساوی ۱۲/۱۳ است:
همراه با سلطان بلوز در ۸۰ سالگی

همراه با سلطان بلوز در ۸۰ سالگی

بی.بی کینگ (B.B. King)، اسطوره بلوز همچنان در تور است و ساعتهای فراغت خود را در اتوبوس مجهز بسیار بزرگ خود به بازی تخته نرد و دومینو در کامپیوتر میگذراند.
منوچهر صهبایی: ترجیح میدهم بیشتر آثار ایرانی ضبط شود

منوچهر صهبایی: ترجیح میدهم بیشتر آثار ایرانی ضبط شود

بدنبال تهیه مطلب “آخرین پرچمدار” با منوچهر صهبایی موسیقیدان معاصر مصاحبه ای انجام دادیم که در این مطلب قسمت اول آنرا میخوانید.
مروری بر آلبوم «روز ششم»

مروری بر آلبوم «روز ششم»

اگر اهمیت یک آلبوم را تنها در انتشار یک قطعه‌ی مهم تاریخی هم بدانیم، باید اهمیتی چشم‌گیر برای «روز ششم» قائل شویم. زیرا بالاخره پس از هفت دهه ضبطی شایسته از قطعه‌ی پروانه (نسخه‌ی ارکستری) امانوئل ملیک اصلانیان به دست می‌دهد. نسخه‌ی پیانویی پروانه را اصلانیان در سال ۱۳۳۳ نوشت. دانستن همین نکته کافی است تا پس از دقیق شنیدن آن دریابیم چه اندازه رویکردش به استفاده از مصالح موسیقی ایرانی نو و جسورانه بوده است.
گفت و گو با جان کیج (IV)

گفت و گو با جان کیج (IV)

بگذارید توضیح دهم که ادبیات گذشته را به جای اینکه هنر بدانم ماده خام می دانم. بسیارند انسان هایی که گذشته را مانند موزه ای می دانند و به آن وفادارند؛ اما من اینگونه فکر نمی کنم. اکنون گذشته می تواند به عنوان ماده خام در کنار دیگر چیزها قرار گیرد. منظور از چیز های دیگر، چیزهایی است که با هنر عادی پیوند نمی خورند. رویدادهای عادی در یک شهر، یا رویدادهای عادی در روستا یا رویدادهای تکنولوژیک – چیزهایی که اکنون کاربردی هستند زیرا تکنیک ها تغییر کرده اند. این مسئله ماهیت موسیقی را تغییر می دهد و من مطمئنم که تئاتر شما را نیز تغییر می دهد مثلا با بکارگیری تلوزیون رنگی، یا پروژکتور های پخش چند فیلم، دستگاه های فتوالکتریک که وقتی یک بازیگر از محدوده خاصی می گذرد نور پخش می کند. وقتی که خواستیم کار ترکیبی کنیم باید تئاتر را به اجزای تشکیل دهنده اش به ترتیب آنالیز کنیم تا بتوانیم آنها را وارد کار کنیم.