ریتم و ترادیسی (XXI)

شکل ۲۷ نمای خارجی، نقشه ی زمین، و قطعه ی کوچکی از گچ بُری کتیبه را نشان می دهد، همگیِ آن ها چیرگیِ تنوع در تکرار را نشان می دهند. گوته به چنین ساختار های معماری تکرارشونده ای با عنوان «موسیقی منجمد» ارجاع می دهد، اگرچه دیدگاه جدید معماری با عنوان «افراد در حال حرکت از طریق فضا های پُرشده از نور» (۵) شباهتی نزدیک تر را با بداهه پردازی موسیقایی پیشنهاد می دهد.

شکل ۲۷- پارتِنُن انواع تناسب و تعادل حاصل شده در معماری کلاسیک را نشان می دهد. نمای خارجی، نقشه ی زمین، و بخشی از گچ بُری کتیبه که گاهی سنگ های مرمر اِلگین (در حال حاضر در موزه ی بریتانیا) نامیده می شوند همگی خصوصیت های واضح ریتمی را نشان می دهند.
در میان قدیمی ترین استعاره ها برای ریتمْ حرکت های اجرام منظومه ی شمسی مانند مسیر روزانه ی خورشید، هلال و بدر ماه و رفتار چرخه ای سیاره ها جای دارند. بسیاری از گیاهان رفتارهای ریتمی و ساخت های ریتمی دارند: باز و بسته شدن روزانه ی یک گل، چرخه های سالانه ی برگ ریزی درخت و رویش مجدد آن ها، گیاه بامبو با ساقه ی بلندش که در فواصل نیمه-منظم توسط گره هایی نشانه گذاری شده است. گردن بندی از مهره ها قیاسی را در اختیار می گذارد که درآن مهره ها نمایان گر ضرب های منظم هستند درحالیکه مدوّر بودنِ آن نشان-گر ساخت تکرارشونده ی وزنی است. هر دانه ی شن که از یک ساعت شِنی فرو می ریزد استعاره ایست از ذره ی ریز صدا، و نظم دانه های شنِ در حالِ عبور از گردنه ی آن نمایان گر نظم اثر موسیقایی است. زاکِرکَندِل اظهار می دارد که یک موج (آب) شباهت قوی ای از ریتم را نشان می دهد: احساس تکرارشونده ی آرامش، تنش های صعود کننده، رسیدن به اوج، و سپس فروکش کردن نهایی (Zuckerkandl 1956).

پی نوشت
۵- راجِر تراکِر، مکاتبه های خصوصی.

مراجع


Al-Urmawî, Safî al-Din
۱۹۳۸ Kitˆab al-Adwˆar 1252, trans. R. Erlanger in La Musique arabe, Paul Geuthner, Paris.

Anku, Willie
۲۰۰۰ “Circles and Time: A Theory of Structural Organization of Rhythm in African Music”, Music Theory Online 6/1.
Brown, Judith C.
۱۹۹۳ “Determination of the Meter of Musical Scores by Autocorrelation”, Journal of the
Acoustical Society of America 94/4: 1953–۱۹۵۷٫

Cooper, Grosvenor, and Leonard B. Meyer
۱۹۶۰ The Rhythmic Structure of Music, University of Chicago Press.

Cowell, Henry
۱۹۹۶ New Musical Resources, Cambridge University Press (Original publication Alfred A. Knopf, 1930).

De Poli, Giovanni, Aldo Piccialli, and Curtis Roads (Eds)
۱۹۹۱ Representations of Musical Signals, The MIT Press, Cambridge, MA. Duesenberry, J.

۱۹۹۹ “The World in a Grain of Sound”, Electronic Musician.

Fraisse, Paul
۱۹۶۳ The Psychology of Time, Harper & Row, New York.

Gabor, Dennis
۱۹۴۷ “Acoustical Quanta and the Theory of Hearing”, Nature 159: 591–۵۹۴٫

Ganassi, Sylvestro
۱۹۵۶ Fontegara, Venice 1535. Ed. H. Peter, trans. D. Swainson, Berlin.

Hall, Rachel W., and Paul Klingsberg
۲۰۰۴ “Asymmetric Rhythms, Tiling Canons, and Burnside’s Lemma”, in Bridges Proceedings, 189–۱۹۴٫

Hutchinson, Ann
۱۹۷۰ Labanotation: The System of Analyzing and Recording Movement, Theatre Arts Books. ۱۹۶۷ “History of dance notation”, The Dance Encyclopedia, Simon and Schuster. Jones, Mari R.

۱۹۹۰ “Musical Events and Models of Musical Time”, in R. Block, Ed., Cognitive Models of Psychological Time, Lawrence Erlbaum Associates, Hillsdale NJ.

King, Anthony
۱۹۶۱ “Employments of the “Standard Pattern” in Yoruba Music”, African Music 2/3. Malm, William P.

۱۹۹۶ Music Cultures of the Pacific, the Near East, and Asia, Prentice-Hall, NJ.

Povel, Drik-Jan, and Hanss Okkerman
۱۹۸۱ “Accents in Equitone Sequences”, Perception and Psychophysics 30: 565–۵۷۲٫

Roads, Curtis
۲۰۰۲ Microsound, MIT Press.

Sachs, Curt
۱۹۵۳ Rhythm and Tempo, W. W. Norton and Co., Inc. NY.

Schillinger, Joseph
۱۹۴۶ The Schillinger System of Musical Composition, Carl Fischer, Inc. NY.

۱۹۷۶ Encyclopedia of Rhythms, Da Capo Press, NY.

Stockhausen, Karlheinz
۱۹۵۹ “…How Time Passes… “, die Reihe 3: 10–۴۳, English edition trans. by C. Cardew.

Tiemann, Boppo, and Bengt Magnusson
۱۹۹۱ “A Notation for Juggling Tricks”, Jugglers World.

Tzanetakis, George, and Perry Cook
۲۰۰۲ “Musical Genre Classification of Audio Signals”, IEEE Transactions on Speech and Audio Processing 10/5.

Wishart, Trevor
۱۹۹۴ Audible Design, Orpheus the Pantomine, York.

Xenakis, Iannis
۱۹۷۱ Formalized Music, Indiana University Press, Bloomington, IN.

Zuckerkandl, Victor
۱۹۵۶ Sound and Symbol, Princeton University Press, Princeton, NJ.



بیوگرافی نویسنده:
ویلیام اِی. سِتِرز متولدِ ۱۹ آپریل ۱۹۵۵ در ماساچوستِ آمریکا، نظریه پرداز موسیقی و استاد مهندسی برق در دانشگاه ویسکانسین. پژوهش وی متمرکز بر کاربردهای پردازش سیگنال در صوت شناسی، پردازش تصویر، مخابرات و بهینه سازی است. در موسیقی، او در نظریه ی تنالیته ی پویا مشارکت داشته است و رسمی سازی ملایمت را ارائه کرده است. از آثار او می توان به دو کتاب «کوک، شیوش، طیف، گام» و «ریتم و ترادیسی» و ده ها مقاله ی دیگر اشاره کرد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر کتاب «ردیف آسان است؛ قدم به قدم با ردیف موسیقی ایران، دستگاه شور»

روژا پیتِر –ریاضیدان مجار- در کتاب «بازی با بینهایت» بدون اینکه نام کتابش را «ریاضی آسان است» بگذارد، هنرمندانه پیچیده‌ترین موضوعاتِ ریاضی را دست‌یافتنی کرده است. اگر فرمانروای مطلقِ همه‌ی دانش‌ها می‌تواند آسان شود پس ردیفِ ما هم علی‌القاعده باید بتواند. کتابِ حاضر با وجود تلاش‌هایی که شده نه تنها در این کار توفیقی نیافته بلکه به جای زدودنِ ملال و پیچ و خم‌های زاید از پیکره‌ی موضوع (بر طریقِ یک متدلوژیِ منسجم و به پشتوانه‌ی یک ساختمانِ نظری مستحکم و واحد) به خوبی توانسته است نشان دهد که ردیف چقدر می‌تواند غامض و گیج‌کننده باشد.

تکروی بااستقامت! (II)

نتیجه همان که در سال ۱۳۴۹ براثر «مشکلات سیاسی» از بانک کشاورزی اخراج شد. مخالفت با رژیم شاه در آن زمان بین روشنفکران عادی بود اما بین موسیقیدانان که عموما به جماعتی محافظه کار و خطرگریز و «صلح کل» نامیده شده اند، چنین مخالفت هایی اصلا رایج نبود بلکه سازش با وضع موجود و تلاش درجهت جلب منافع مادی بود که ارجح شمرده می شد. نتیجه هرچه بود، رجبی دیگر به کاردولتی برنگشت و زندگی «بهمن گونه و رجبی وار» او از آن زمان شکل گرفت. او هنرمندی بود برخلاف جریان آب. به شب نشینی و مطربی نمی رفت، از ارباب قدرت بیزار بود، از تعارف و حفظ ظاهر به قیمت ریاکاری نفرت داشت و صراحت تلخش دشمن تراش بود، اهل مطالعه بود، ورزش حرفه ای را برگزیده و کوهنوردی همیشگی بود.

از روزهای گذشته…

بررسی اجمالی آثار شادروان<br> روح الله خالقی (قسمت پانزدهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت پانزدهم)

این هم نفسی با حافظ، مستلزم طی طریقی است که انسان را از عالم ناسوت، حدّاقل در لحظاتِ خلق اثر، جدا سازد. شاید همراهِ دیرین خالقی، مرحوم استاد حسینعلی ملاح، در نامه به خانم گلنوش خالقی در ۱۳۷۰ از حقیقتی پرده برداشته که قبل از آن، براساس مطالبِ بالا، تنها میشد آنرا حدس زد: پدر شما سخت معتقد به عشق لاهوتی بود.
Air on G string

Air on G string

یوهان سباستین باخ (۱۷۵۰ – ۱۶۸۵) یکی از زیباترین قطعاتی که تاکنون در موسیقی بوجود آمده را بین سالهای ۱۷۲۲ تا ۱۷۲۳ بنام Air on G String خلق کرد. نسخه اصلی این قطعه زیبا برای دو ویلن، یک ویولا و یک کانتینو (سازی که معمولا” باس میزند) مانند ویلن سل نوشته شده است.
ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (IV)

ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (IV)

اگر به سراغ همسنجی بازگردیم و وضعیت ایران را در کنار دیگر نهضت‌های موسیقایی ملی یا دیگر جاهایی که چنین نهضتی عملا وجود نداشت اما گرایش‌های ملی ظاهر شده بود بگذاریم، اولین تفاوت‌ها خود را نشان می‌دهد. جنبش‌های رومانتیک ملی که در سده‌ی نوزدهم پا گرفت عمدتا خود را در جاهایی نشان داد که تحت اشغال بودند یا چنین خطری تهدیدشان می‌کرد. لهستانی‌ها و چک‌ها و تا حدودی رومانیایی‌ها و مجارها درجاتی از اشغال یا بودن اجباری (۱۳) در یک واحد سیاسی (و به همراهش ممنوعیت‌های زبانی و فرهنگی)، نروژی‌ها خطر شکست و اشغال به دست روسیه و انگلستان، فرانسوی‌ها دوبار دلگیری و نگرانی از فراگیری و سروری فرهنگ‌های موسیقایی دیگر (۱۴)، و آلمانی‌ها فرآیند یکپارچه شدن شاه‌نشین‌های کوچک و پیدایش آلمان مدرن را تجربه کرده‌اند (۱۵).
نقدی بر «شیوه نوازی» علی قمصری (I)

نقدی بر «شیوه نوازی» علی قمصری (I)

چندی پیش نوازنده عزیز و توانای تار، علی قمصری، ویدئوهایی چهارگانه، تحت عنوان «گزیدهای از شیوههای تارنوازی از مکاتب مختلف، با رویکردی آموزشی، پژوهشی» در فضای مجازی منتشر کرد. لازم دانستم نکاتی را پیرامون این عمل ایشان ذکر کنم:
مردان حرفه ای آواز ایران (IV)

مردان حرفه ای آواز ایران (IV)

ما دنیایی پر ازدحام را چرخیده ایم. دنیایی سرشار از تراژدی های تودرتو و طبیعت همه ی ما را یک جا بلعیده است. گاه یادآوری می کند که به زیستن ادامه دهیم. از نو ببینیم، بشنویم و بخندیم! پس ناگزیر به ماندن ایم. با فراز و نشیب اش، درد و رنج وَ شادی های کوتاه و دل انگیز وَ رنگ های محصور کننده اش.
مرور کتاب «موتسارت؛ تصویر یک نابغه»

مرور کتاب «موتسارت؛ تصویر یک نابغه»

موتسارت افسانه‌ای، دردانه‌ی دنیای موسیقی را با نبوغ خارق‌العاده‌اش می‌شناسیم. حتا آنها که موسیقی‌اش را هم نشنیده‌اند احتمالا چیزکی از استعداد شگرف او به گوششان خورده. تصور ما را از این استعداد شگرف (و نیز خودِ مفهومِ نابغه‌ی درک نشده توسط مردم هم‌عصرش) زندگی‌نامه‌های رومانتیک قرن نوزدهمی و دنباله‌های قرن بیستمی‌شان به وجود آوردند و شاخ و برگ دادند. کتاب «موتسارت؛ تصویر یک نابغه» نوشته‌ی «نوربرت الیاس»، جامعه‌شناس برجسته اما راهی دیگر در واکاوی زندگی موتسارت در پیش می‌گیرد؛ پرسش جامعه‌شناسانه از نبوغ.
«کنسرت ایران» با همراهی ارکستر مجلسی باربد در کرج اجرا می شود

«کنسرت ایران» با همراهی ارکستر مجلسی باربد در کرج اجرا می شود

«کنسرت ایران» با اجرای ارکستر مجلسی باربد، روزهای جمعه ۱دی و شنبه ۲ دی ۱۳۹۶ در سالن استاد سیروس صابر (کرج) با رهبری محمد هادى مجیدى به روی صحنه می رود. «کنسرت ایران»، نخستین برنامه‌ی این ارکستر، به معرفی آثار آهنگسازان ایرانی برای ارکستر مجلسی، گروه کر و گروه سازهای ملی خواهد پرداخت. این برنامه با حمایت آموزشگاه موسیقی باربد و گالری پیانوی کلاویه به روی صحنه می رود. بلیط فروشی این برنامه از طریق سایت تیوال انجام می شود.
Elton John ، مروری بر فعالیت هنری – قسمت اول

Elton John ، مروری بر فعالیت هنری – قسمت اول

چه از دید محبوبیت، چه از دید فعالیت های هنری و چه از دید فروش آلبوم ها بخواهیم نگاه کنیم، Elton John یکی از بزرگترین ستاره های موسیقی مردمی در حال حاضر است. حسن شهرت او در ابتدا بخاطر آهنگسازی و خوانندگی در سبک classic pop بود اما خیلی زود نشان داد که میتواند در زمینه های Rock ، Soul ، Country ، … و حتی سبکهای نزدیک به Jazz بصورت کاملا” حرفه ای نمایان شود.
بداهه نواز خوب باشیم (II)

بداهه نواز خوب باشیم (II)

موسیقیدانان و نوازندگان خبره جز (Jazz) از لحاظ جسمی یا روحی چیزی بیش از شما ندارند. در واقع اینطور نیست که خداوند چیزی بیش از شما در وجود آنها قرار داده باشد. برتری آنها بر دیگر علاقمندان عادی به موسیقی آن است که با جدیت و نظم بیشتری به تمرین موسیقی می پردازند بطوریکه پس از مدتی توانایی شنیدن ایده های موسیقی در مغز و انتقال آن به انگشتان خود را بدست می آورند.
کنسرت غفار ذابح در فرهنگسرای نیاوران

کنسرت غفار ذابح در فرهنگسرای نیاوران

یکشنبه سوم مرداد ۱۳۹۵، فرهنگ‌سرای نیاوران شاهد اولین اجرای گروه «مرغ سحر» به خوانندگی «غفار ذابح» (زادبه) خواهد بود. تنظیم قطعات را در این اجرا، «پویا سرایی» به‌عهده داشته و گرچه نوع این تنظیم به آنسامبل بیشتر نزدیک است، اما رنگ صدایی این ارکستر با بهره‌گیری از سازهای تار، پیانو، ویولن، ویولا، ‌ویولن‌سل و تنبک، اندکی متفاوت خواهد بود.