بررسی تطبیقی سه نغمه‌نگاری مختلف ردیف میرزا عبدالله برای سنتور (VIII)

مثال دیگری از تفاوت‌ها را می‌توان در فرود مشهور شور ملاحظه کرد، در حالی که در کتاب بهجت و منا همه جا این فرود با تکیه آورده شده است، ندیمی آن را بدون تکیه ثبت می‌کند. از طرف دیگر همان‌طور که مشاهده می‌کنید جمله‌بندی و رنگ‌آمیزی (به‌خصوص توجه کنید به چپ‌هایی که پشت خرک برخورد می‌کند در ابتدای نمونه‌ی منا) متفاوت است (نمونه‌ی ۱۳). نمونه‌ی ۱۳٫ (بهجت ۱۳۷۹: ۲۹)، (ندیمی ۱۳۸۳: ۱)، (منا ۱۳۸۴: ۳۷)؛ درآمد اول

البته ثبت شدن یا نشدن بعضی از این زینت‌ها احتمالا باعث نمی‌شود که هنرمند در حین اجرا از آن استفاده نکند. همچنان‌که مجید کیانی در نغمه‌نگاری خود تکیه را ثبت نکرده اما در اجرا آنها را نواخته است(۱۲) (کیانی ۱۳۶۹ : ۳).

در مورد دیگری در درآمد ششم در نگارش بهجت تکیه از نت دو به سی موجود نیست (نمونه‌ی ۱۴) در حالی که منا همین جمله را به شکلی پرتزیین و با ریزهای فرودی نوشته است. در درآمد پنجم تکیه‌‌های فیگور پایین رونده به کلی در نگارش ندیمی حذف شده‌اند و منا از نت ر به دو تکیه‌ای ثبت نکرده است (نمونه‌ی ۱۵). همین‌طور در نگارش بهجت (نمونه‌ی ۱۶) تکیه‌ها اضافه شده‌ در حالی که در هیچ کدام از دو نغمه‌نگاری دیگر دیده نمی‌شود. نمونه‌ی ۱۴٫ (بهجت ۱۳۷۹: ۳۳)، (ندیمی ۱۳۸۳: ۴) (منا ۱۳۸۴: ۴۲)؛ در آمد ششم نمونه‌ی ۱۵٫ (بهجت ۱۳۷۹: ۳۲)، (ندیمی ۱۳۸۳: ۳)، (منا ۱۳۸۳: ۴۱) نمونه‌ی ۱۶٫ (بهجت ۱۳۷۹: ۳۴)، (ندیمی ۱۳۸۳: ۴)، (منا ۱۳۸۴: ۴۲)

در فیگورهای دو راست و یک چپ در درآمد چهارم که بین راست دوم و چپ در نگارش بهجت تکیه به عنوان تزیین آمده همان‌ها را ندیمی به صورت ساده و منا با تزییناتی دیگر نوشته‌اند(نمونه‌ی ۱۷). نمونه‌ی ۱۷٫ (بهجت ۱۳۷۹: ۳۱)، (ندیمی ۱۳۸۳: ۲)، (منا ۱۳۸۴: ۴۰)؛ درآمد چهارم

3 دیدگاه

  • محمد قنواتیان
    ارسال شده در خرداد ۲۶, ۱۳۸۹ در ۱۰:۰۱ ب.ظ

    با تشکر از موضوع به درد بخوری که بهش پرداختید.البته از روی اسم نویسنده ها و اساتیدشون و به قول خودتون تبارشناسیشون هم میشه انتظار داشت هر کدوم
    چه سبکی رو برا نغمه نگاری در پیش بگیرن،مثلا اینکه آقای بهجت تک ریز رو به صورت دولا چنگ متصل به سیکستوله مینویسه یا سایر مواردی که فرمودید
    همون چیزایی هست که در سبک نگارش فرامرز پایور دیده میشه و آقای بهجت هم از مکتب صبا هستند که اشاره هم کردید.مطلب دیگه ای که فکر کنم باید بهش
    پرداخته بشه اینه که تطبیقی هم بین این نگارش های مختلف ونواخته های مثلا برومند که به گوشمون میرسه انجام بشه .دیگه اینکه ارزشیابی این مساله هم شاید
    مفید باشه.منظورم این مطلب هست که بعضی اساتید سنتور نظرشون اینه که نغمه نگاری سنتور و حتی ردیف سنتور باید بر اساس تکنیک خاص این ساز صورت بگیره
    و کلا اگر بخوایم ردیف میرزا رو روی ساز دیگه ای پیاده کنیم باید تغییراتی توش بدیم

  • آروین صداقت کیش
    ارسال شده در خرداد ۳۰, ۱۳۸۹ در ۸:۰۷ ق.ظ

    محمد قنواتیان عزیز،
    هر چند که با دانستن تبار آموزشی نوازندگان می توان تا حدودی شیوه ی نغمه نگاریشان را حدس زد، اما این کار بیشتر برای نوازندگانی میسر است که مانند احمد بهجت وابسته به مکتب آموزشی ای باشند که نغمه نگاری در آن اهمیت زیادی داشته باشد و بر همین اساس شیوه ی نغمه نگاری مخصوص به خود را به وجود آورده باشد. بررسی کوتاه چند نغمه نگاری هدف در این مقاله (به ویژه نوشته ی شهاب منا) نشان می دهد که شیوه ی نغمه نگاری نه از طریق روش های آموزی بلکه از طریق ابداع و تحت تاثیر نیازهای جدید (مثلا دقت بیشتر در ثبت تزئینات یا …) دگرگون شده است. از مقایسه با نواخته های برومند بگذریم که در متن پاسخ داده ام چرا فقط به عنوان یک مقایسه ی کمکی می توان از آن بهره گرفت. ارزشیابی در این مورد کار بسیار دشواری است چرا که حتا معیارهایی مانند شباهت نغمه نگاری به اصل نیز به دلایلی که در متن به آن ها اشاره کرده ام چندان معتبر نیستند.
    در فراز پایانی شرحتان به نکته ی جالبی در مورد نغمه نگاری برای سنتور اشاره کرده اید. درست است که بعضی از استادان این ساز این جمله را به کار می برند: «نغمه نگاری سنتور و حتی ردیف سنتور باید بر اساس تکنیک خاص این ساز صورت بگیره» اما تا آنجا که من می دانم مشخص نیست «تکنیک خاص سنتور» دقیقا به چه معنایی است و برای ترانویسی موسیقی ای که برای ساز دیگر نوشته شده چه کارهایی باید انجام شود تا نتیجه به تکنیک خاص سنتور نزدیک تر باشد. به بیان دیگر ویژگی های «نغمه نگاری سنتوری» به شکل تحلیلی ناگشوده هستند، البته اگر از بعضی از مقدمات بدیهی مانند توانایی نواختن جفت مضراب ها و از این قبیل چشم پوشی کنیم.

  • علیرضا علیزاده اقدم
    ارسال شده در شهریور ۱۴, ۱۳۹۰ در ۳:۵۵ ب.ظ

    سلام مطالب جالب و مهم اند. همیشه بهره خواهم برد. (هنر جوی سنتور)

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «سالنامه»

سالنامه در میان آثار فیاض، بیش از همه در مسیرِ «در گذر» است. علاوه بر مشابهت در فرایند آهنگسازی و نوعِ کنار هم نشاندنِ و برخورد با مواد و مصالح موسیقی، حضور صریحِ برخی نقش‌­مایه­‌های «در گذر»، مدگردی­‌های متنوع، استفاده از نوازندگانِ گروه در مقامِ خواننده و ساختار کلی مجموعه، این همانندی را پررنگ­‌تر می­‌کند.

آرنولد شونبرگ و آهنگسازی ددکافونیک (III)

آنچه شونبرگ دنبالش می گشت، همان بود که باخ می جست: دست یافتن به وحدت کامل در یک ترکیب موسیقی. شونبرگ احساس می کرد که این روش نوین مبتنی بر ادراک کامل و جامع فضای موسیقی است. ولی به هر حال موسیقی نوشته می شد، با تمام شیوه ها، و شونبرگ اصرار داشت شنونده و آهنگساز هر دو باید شیوه ها را فراموش کنند، و موسیقی را به عنوان موسیقی بشنوند و قضاوت کنند. گفته است: «اغلب درست نمی توانم توضیح دهم: کار من ساختن موسیقی ۱۲ صدایی است نه ساختن موسیقی ۱۲ صدایی.»

از روزهای گذشته…

رامین جوادی و “Batman Begins”

رامین جوادی و “Batman Begins”

فیلم پرهزینه و پر فروش “بتمن آغاز میشود” محصول سال ۲۰۰۵، به کارگردانی کریستوفر نولان و بازیگران سرشناسی چون کریستین بیل در نقش بتمن، مایکل کین، لیام نیسن و مورگان فریمن ۱ است. این فیلم پنجمین فیلم از این سری پس از بتمن سال ۱۹۸۹ است، داستان و ساختاری متفاوت دارد و این تفاوت به خصوص در موسیقی آن مشاهده میشود.
آکوردهای شش

آکوردهای شش

کافی است در گامی که هستید فاصله ششم بزرگ را هم به آکورد پایه – مینور یا ماژور – اضافه کنید، آکورد جدیدی با صدای پر رنگ تری بنام آکورد ششم بدست می آید.
SRV (بخش اول)

SRV (بخش اول)

استفان ( استیو ) ری واگان (Stephen -“Stevie”- Ray Vaughan)، نوازنده گیتار آمریکایی الاصل سبک بلوز که نقش برجسته ای در موسیقی بلوز دهه هشتاد ایفا نموده ، در سوم اکتبرسال ۱۹۵۴ در شهر دالاس تگزاس متولد شد. او را با نام مخفف SRV می شناسند.
ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (II)

ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (II)

به بیان دیگر اگر دولت-ملتِ برآمده پیشاپیش نتواند از طریق مشترکات فرهنگی موجود در پهنه‌ی جغرافیایی-فرهنگی‌اش این بُعد پراهمیت هویت را به دست آورد نقصانی شدید در هویت ادعایی‌اش پدید می‌آید، پس ناچار است حتا به قیمت اختراع هم که شده چیزی را بیابد و در بسته‌ی هویتی خود بگنجاند.
گفتگو با آن سوفی موتر (II)

گفتگو با آن سوفی موتر (II)

در این زمینه تنها آهنگساز است که می تواند شما را متوقف کند یا نکند. آهنگساز تنها کسی است که باید هوایش را داشته باشید و به آنچه در نظر دارد توجه کنید اما همانطور که در طول تاریخ دیده ایم آهنگسازان متفاوت، دیدگاه های گوناگونی درباره اجراها داشته اند، مخصوصا وقتی که خود آهنگساز اثر خودش را رهبری کند یا در اجرای آن بنوازد؛ هیچ گاه یک فرمول ثابت وجود ندارد.
نواختن یکدست

نواختن یکدست

گاهی می بینیم نوازندگان ویلن در ایران، با وجود سابقه زیاد در نوازندگی این ساز هنوز اشکالات ابتدایی در نوازندگی (از نت خوانی گرفته تا استیل) دارند که این موارد در کتابهای آموزشی ویلن ذکر شده ولی اکثرا” بخاطر بی دقتی این نوازندگان هنگام تمرین این کتابها و عدم آموزش صحیح از طرف هنرآموز این مشکلات با نوازنده باقی می مانند.
پدرام فریوسفی: پیانیست های ما علاقه ای به آکومپانیمان ندارند!

پدرام فریوسفی: پیانیست های ما علاقه ای به آکومپانیمان ندارند!

نام پدرام فریوسفی بیشتر از ده سال است در آلبومهای موسیقی دیده میشود، او با وجود اینکه هنوز به دهه چهارم زندگی خود نرسیده، جایگاه مناسبی در میان اهالی موسیقی مخصوصا ساز ویولون دارد. امروز فریوسفی به عنوان کنسرت مایستر ارکستر ملی به رهبری بردیا کیارس فعال است، همچنین در خرداد ماه امسال در اقدامی جسورانه برخلاف همیشه با ویولا “سوگواری باد” را ساخته آهنگساز معاصر، گیا کانچلی را با ارکستر فیلارمونیک ایرانیان به روی صحنه برد که مورد استقبال علاقمندان جدی موسیقی کلاسیک قرار گرفت. امروز با او به گفتگو مینشینیم.
حضور موسیقی سمفونیک در انقلاب ۱۹۷۹ (قسمت سوم)

حضور موسیقی سمفونیک در انقلاب ۱۹۷۹ (قسمت سوم)

موسیقی بیش از هر چیزی با مفهوم و اندیشه سرو کار دارد و بیانگر مفهوم بوده و هست و اگر بخواهیم جنبه ی روایی موسیقی را در مفهوم مجرد آن دنبال کنیم باید بگوییم که جنبه ی روایی یا توصیفی آن نیز مفهومی است. موسیقی انقلاب بیش از هر چیز بر روی نه اندیشه نخبگان فرهنگی که در واقع بر اساس آثار آهنگسازان کم تعداد آن زمان به پیش می رفت. موسیقی آن دوره را نباید در خواب و خیال و هوا جستجو کرد، موسیقی انقلاب واقعیتی بود که در بستر خاص خود جاری گردید.
در خانه عنایت الله شیبانی با استاد سه تار، احمد عبادی (I)

در خانه عنایت الله شیبانی با استاد سه تار، احمد عبادی (I)

نوشته ای که پیش رو دارید، از کتاب “خاطرات هنرمندان” نوشته پرویز خطیبی انتخاب شده و سعی شده قسمتی از آن حذف نگردد تا کاملا فضای زمان وقوع ماجرا و همچنین نوع نگارش این نویسنده حذف شود: سال ۱۳۲۷، جمشید شیبانی در آمریکا به سر میبرد، همان سال اولین صفحات سی و سه دور او در لس آنجلس ضبط شد که حاصل همکاری من و کریم فکور و خود او بود. پیش از آن من و حسین استوار و پرویز محمود قراردادی بسته بودیم تا در انگلستان اقدام به ضبط صفحه کنیم ولی متاسفانه بنابر دلایلی این کار انجام نگرفت.
دهه ۶۰ آغاز میشود

دهه ۶۰ آغاز میشود

زمانی که دهه ۵۰ جای خود را به دهه پر شر و شور ۶۰ داد، ستاره های سبک “rockabilly” (آمیزه ای از موسیقی کانتری و بلوز) دهه گذشته، از جمله روی اوربیسون ، الویس پریسلی و اورلی برادرز (The Everly Brothers) هنوز ترانه های بسیار موفقی اجرا میکردند اما مسن تر ها، در جستجوی مصالحی برای جوان پسند کردن ترانه هایشان، مخاطبین گذشته را هم از دست دادند و کم کم از صحنه کنار رفتند.