بررسی تطبیقی سه نغمه‌نگاری مختلف ردیف میرزا عبدالله برای سنتور (IX)

با وجودی که هر سه از انواع مختلف دراب به عنوان تزیین استفاده کرده‌اند صداهای تشکیل دهنده یکسان نیست (نمونه‌ی ۱۸). در این مورد خاص به نظر می‌رسد که تفاوتی که در نوشته‌ی بهجت با دو نوشته‌ی دیگر موجود است حاصل سلیقه‌ی او در تنظیم برای سنتور بوده باشد، چرا که اجرای این نوع از دراب با تار چندان مرسوم نیست و با توجه به این‌که منبع اصلی وی به گفته‌ی خودش نواخته‌های برومند بوده، محتمل‌ترین حالت این است که دخالت سلیقه‌ی او را بپذیریم. نمونه‌ی ۱۸٫ (بهجت ۱۳۷۹: ۳۴)، (ندیمی ۱۳۸۳: ۴)، (منا ۱۳۸۴: ۴۳)؛ نغمه اول

مثال جالب دیگری از ثبت تزیینات، نوشتن واخوان‌ها است که تنها در کتاب منا در تمام متن با دقتی وسواس‌گونه ثبت شده‌اند. واخوان‌ها را می‌توان دارای نقش یادآوری‌کننده‌ی فضای مایه‌ی اصلی در سکوت‌های میان جملات دانست. با وجود این نقش حضورشان چنان بدیهی و البته آزاد است که دیگران آنها را کمتر ثبت کرده‌اند؛ پایور و صبا اکثرا آنها را در پایان گوشه‌ها و به‌ندرت در متن آورده‌اند.

بهجت و ندیمی به پیروی از همین روش واخوان‌های پایانی گوشه‌ها را یادداشت کرده‌اند اما منا به دلیل حضور پررنگ واخوان در اجرای مرجع‌اش آنها را در متن گوشه‌ها نیز ثبت کرده منتها برای این که بر دلخواه بودن آنها صحه گذاشته باشد آنها را میان [] قرار داده است (نمونه‌ی ۱۹). ملاحظه می‌کنید که واخوان‌ها ساختار گسترش‌یافته‌تری نیز به نسبت دیگر نغمه‌نگاری‌ها دارند. نمونه‌ی ۱۹٫ (منا ۱۳۸۴: ۳۷)

به طور کلی به دلیل آزادی نسبی نوازندگان موسیقی دستگاهی در به‌کارگیری عناصر زینتی، تفاوت در تزیینات از جمله چندگانگی‌های مهم در ثبت و نغمه‌نگاری ردیف است.

تفاوت در تقطیع و جمله‌بندی
جمله‌بندی یکی از مهم‌ترین عوامل موسیقایی شدن و به صدا درآمدن آن نوشته‌های روی کاغذ است. یکی از نگرانی‌هایی که در مورد موفقیت روش‌های نغمه‌نگاری در موسیقی ایرانی وجود دارد به این موضوع بازمی‌گردد که آیا نوازنده با دیدن نت‌ها می‌تواند به جمله‌بندی صحیحی دست پیدا کند؟ در مورد جمله‌بندی دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد.

از جمله کسانی به کلی امکان انتقال جمله‌بندی از طریق مکتوب را رد می‌کنند و دیگرانی می‌اندیشند که نوشته‌ها با کمک شنیدن می‌توانند راهگشا باشند و تعدادی هم هستند که فکر می‌کنند جمله‌بندی با ممارست نوازنده به دست می‌آید و نباید آن را محدود به یک خوانش خاص کرد. جز اینها عده‌ی دیگری هم تلاش می‌کنند از روش‌های نغمه‌نگاری بهره برده و در صورت لزوم آنها را بهبود بخشند(۱۳).

توضیحات
۱۳- به عنوان نمونه می‌توان به ردیف میرزا عبدالله نغمه‌نگاری داریوش طلایی اشاره کرد.

4 دیدگاه

  • ارسال شده در خرداد ۳۱, ۱۳۸۹ در ۵:۲۷ ق.ظ

    جناب صداقت کیش،
    از توجه و تدقیق شما متشکرم.
    شهاب مِنا

  • نیوشا
    ارسال شده در مرداد ۱۳, ۱۳۸۹ در ۳:۳۹ ق.ظ

    چرا هیچ خبری از نوری نگذاشتید؟ عجیبه.

  • ارسال شده در مرداد ۱۳, ۱۳۸۹ در ۱:۵۹ ب.ظ

    دوست گرامی این سایت خبرگزاری نیست و تنها یک مجله موسیقی است که گاهی در میان مقالات خبرهایی هم نوشته میشود. بسیاری از مطالبی هم که روی سایت قرار میگیرد گاهی یک هفته پیش از دیده شدن روی سایت و قرار گرفته و زمان روی سایت آمدن آن مشخص شده است.
    سعی داریم از نویسندگان سایت مطلبی در مورد هنرمند بزرگوار زنده یاد محمد نوری مطلبی بگیریم که اگر این اتفاق بی افتد حتما آن را روی سایت خواهید خواند.

  • سپهر سرلک
    ارسال شده در تیر ۱, ۱۳۹۷ در ۴:۳۴ ق.ظ

    بسیار متشکرم از نحوه خرافه نظر و پیشنهاد شما بهرمند گردیدم .زنده باشید

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر مجموعه‌ی «رنگ‌های قدیمی»

«رنگ‌های قدیمی» شامل ۶۵رنگ (از سال۱۲۸۴ تا ۱۳۱۶ از ضبط‌هایی که در دسترس گردآورنده بوده) و یک متنِ شش‌صفحه‌ای­‌ست‌ که بدون آن و با پالایش صوتی بهتر، می‌توانست محصولی دست­‌کم خنثی به‌دست دهد. متن، نتیجه‌گیری‌های نامستدلی دارد. چند نمونه:

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

از روزهای گذشته…

نمودی از جهان متن اثر (X)

نمودی از جهان متن اثر (X)

هر چند که میان آنالیز معطوف به طبقه‌بندی و آنالیز معطوف به وحدت ممکن است بتوان شباهت‌هایی پیدا کرد یا استدلال کرد که یکی ناقض دیگری نیست اما تفاوت ظریفی نیز میان آن‌ها موجود است و آن این که اولی به وضوح و در اکثر اوقات در مورد بیش از یک اثر صحبت می‌کند و در حالی که موضوع کار دومی اکثر اوقات یک اثر است، مگر زمان‌هایی که حضور وحدت خصوصیت همه‌ی آثار یک آهنگساز باشد.
ری تا روم (I)

ری تا روم (I)

نوشتن درباره برخی آثار موسیقی دست کم در مقطع انتشار آنها تاحدودی دشوار است. صحبت از این گونه آثار به واسطه ویژگی های بدیع شان و در مواردی به سبب تازگی داشتن آنها به گوش متعارف جامعه، نیاز به گذشت زمان دارد. از سوی دیگر این امر زمانی دشوارتر خواهد بود که اثر شنیداری، همراه با شرح و توصیفی روشنگر و نسبتا جامع در قالب کتابچه آلبوم مربوطه منتشر شده باشد.
موسیقی و معنا (X)

موسیقی و معنا (X)

این علوم، طبقه‌بندی پدیدارشناختی مستقلی برای این واکنش‌ها را، نه در مورد موسیقی و نه حتی در مورد دیگر اشکال هنر به رسمیت نمی‌شناسند. بنابراین گونه‌هایی از معنا که از منظر روان‌شناختی، حاصل درگیری حسی با موسیقی هستند به مقدماتی وابسته نیستند که در نظریه‌های فیلسوفانی چون دیویس و اسکراتون برای قدرت بیانگری در موسیقی ارائه شده است.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (IX)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (IX)

در اینجا به نوشته شما در مورد دیدار با آقای شجریان می پردازم:‌ شما فرمودید سازی که ایشان ساخته اند از چوب گردو بوده است. به نظر شما چوب گردو با وجود چگالی و وزن بالایی که دارد، مناسب برای کاسه رزونانسی است؟ شما خوب می دانید که سازگرهای ایرانی با اینکه از آکوستیک اطلاع چندانی ندارند ولی به جز دسته ساز که نیاز به چوبی دارد که فقط محکم باشد هیچ وقت برای کاسه رزونانس سراغ گردو نمی روند؛ تنها سازی که کاسه آن را از چوب گردو می سازند سنتور است که نوع ارتعاش آن و وزنی که روی صفحه آن است به کلی با ویولون متفاوت است (ضمنا سنتور را هم با چوبهای دیگری مثل آزاد، افرا، توت می سازند)
سلطان بوگی (I)

سلطان بوگی (I)

جان لی هوکر در ۲۲ آگوست ۱۹۱۷، در کلارکزدیل (Clarksdale) میسی سیپی متولدشد. خانواده او در مزارع اشتراکی کار میکردند و او اولین تاثیرات موسیقی خود را از پدرناتنی اش، ویل مور (Will Moore) کسب کرد.
نگاهی به آثار ضبط شده جناب میرزا حسینقلی (III)

نگاهی به آثار ضبط شده جناب میرزا حسینقلی (III)

از آقا میرزا حسینقلی، مجموعا سه دوره ضبط صفحه که ۴۴ اثر از آنها امروز موجود است به ضبط رسیده که امروزه ملاک و مصدر نوازندگان تار می باشد؛ از مهمترین نمونه های می شود به چنین مواردی اشاره کرد:
موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (II)

موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (II)

موسیقی‌شناسی (۳) رشته‌ای است که به شکل مدرن‌اش وامدار عصر روشنگری است و سابقه‌ای دور و دراز ندارد (۴). تاریخ آشنایی ما هم با آن به دوره‌ی معاصر بازمی‌گردد. تا پیش از این هیچ کتابی با این عنوان به فارسی نداشتیم. مقالات ترجمه یا تالیف اندک شماری که برخی روش‌‌های آن را به کار می‌بستند و از آن اندک ‌شمارتر مقالاتی درباره‌ی مباحث بنیادی این رشته، همه‌ی دارایی ما را در این زمینه تشکیل می‌داد.
دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (X)

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (X)

این تفکر در زمان خواندن نوشته های لاندن نیز در ذهن من وجود دارد همچنین هنگام درک مفاهیم حس مترونومیک و مرجع تراکم. قوانین لردال و جکندوف نیز حاکی از وجود یک سطح پایین هم طول هستند اما آنها این سطح پایین را به زمان بندی مرتبط نمی کنند. بلکه آن ها به سطح تاکتوس، نقش مرکزی در زمان بندی داده اند:
کنسرواتوار ایروان در گفت وگو با نیک‌رأی کوثر (قسمت دوم)

کنسرواتوار ایروان در گفت وگو با نیک‌رأی کوثر (قسمت دوم)

قصه به آنجا رسید که در ایران، استادان یکدیگر را نفی می‌کنند. این را نیک‌رأی در حیطه موسیقی گله می‌کند، ولی در همه عرصه‌ها چنین است. مهندسی نیست که مهندس دیگر را گرامی بدارد، جز در تعارف و شعار. پزشکی نیست که تشخیص و تجویزپزشک قبلی را اشتباه یا لااقل بی‌فایده نداند… باری، به گفت وگو بازگردیم.
درباره «مستر کلاس»

درباره «مستر کلاس»

شاید شما بارها با عنوان «مستر کلاس» در موسیقی برخورد داشته اید و این سوال برای شما بوجود آمده باشد که این کلاس برای چه افرادی و در چه سطحی است؟ آیا کلاسی است برای نوازندگان پیشرفته موسیقی؟ برای شرکت در این کلاس ها چه سطحی از مهارت در نوازندگی لازم است؟