نگاهی به زندگی کورساکوف قبل از شروع به آهنگسازی

Nikolay Rimsky-Korsakov هنگاميکه دانشجوي افسري بود
Nikolay Rimsky-Korsakov هنگاميکه دانشجوي افسري بود
مارچ سال ۱۸۴۴، نیکلای ریمسکی – کورساکف در شهر کوچکی به نام تیخوین (Tikhvin) در ۲۰۰ کیلومتری سنت پترزبورگ متولد شد. خانواده او از نظر سن افراد کمی غیر طبیعی به نظر می رسید چرا که در بدو تولد پدرش ۶۰ ساله، مادرش ۴۲ ساله و برادرش یک افسر نیروی دریایی ۲۲ ساله بود.

نیکلای کوچک نواختن پیانو را در تیخوین شروع کرد و والدینش متوجه پیشرفت شایان او و قدرت خوب شنوایی وی شدند اما هرگز توجه خاصی به آن نشان نداند. بنا به خواسته پدر و مادرش نیکلای در سن ۱۲ سالگی وارد مدرسه دریانوردی در سنت پترسبورگ شد تا مانند برادرش دریانورد شود. از آن پس او به کنسرت های اپرا و سمفونی می رفت و بتدریج علاقه شدیدی به موسیقی پیدا کرد.

معلم جدیدش کانیل (Canille) متوجه استعداد شاگردش در زمینه موسیقی شد و به او گفت که باید آهنگسازی را شروع کند. کانیل قواعد کلی آهنگسازی را به او آموزش داده و تمریناتی برای انجام دادن در منزل به او داد. همچنین او را به آهنگ سازی به نام میلی بالاکیرف (Mily Balakirev) که رئیس حوزه موسیقی در سنت پترزبورگ بود معرفی کرد.

audio file قسمتی از سوئیت سمفونیک شهرزاد که در سال ۱۸۸۸ نوشته شد

در سال آخر تحصیلاتش در مدرسه دریانوردی (سالهای ۱۸۶۲-۱۸۶۱) نیکلا شروع به ساختن موسیقی سمفونیک کرد، خوشحال بود و آرزو می کرد که روزی آهنگ ساز بزرگی شود. پدرش در مارس ۱۸۶۲ از دنیا رفت و مادر و برادرش او را متقاعد کردند که شغل موسیقی هیچ تضمینی برای در آمد کافی در زندگی نیست و بنابراین او باید یک افسر دریانورد شود. برای این منظور او باید عازم سفری به دور دنیا می شد. در اکتبر ۱۸۶۲ نیکلا ریمسکی کورساکوف عنوان یک افسر مسئول آشپزخانه در کشتی آلماز (Almaz) عازم سفر شد.

آهنگ ساز جوان با امید به اینکه می تواند در کشتی آهنگ سازی کند با والدینش موافقت کرد، اما حال و هوای موجود در کشتی برای ساخت موسیقی مناسب نبود. وظایف نظامی هیچ وقت اضافه ای برای فعالیت موسیقی باقی نمی گذاشت، نه پیانو و نه هیچ ساز دیگری در کشتی موجود بود و هیچ یک از خدمه کشتی به موسیقی علاقه ای نداشتند. و فقط توقف طولانی در انگلستان (زمستان ۱۸۶۳-۱۸۶۲) به او فرصت ساخت قسمت “Andante” از سمفونی مورد علاقه اش را به وی داد.

کم کم علاقه او به موسیقی از بین رفت و فکر می کرد که موسیقی هیچ نقش دیگری در زندگی او ایفا نخواهد کرد. سفر دریایی، دو سال و ۸ ماه طول کشید و در طول این مدت نیکلای از آلمان، انگلستان، ایالات متحده امریکا (هنگام سفر به آبشار نیاگارا)، برزیل، فرانسه و اسپانیا دیدار کرد. او بسیاری از مناظر طبیعی به خصوص دریاهای شمال، استوای و جنوب، اقیانوس های طوفانی و آرام، آسمان پرستاره نیم کره جنوبی و… را مشاهده کرد. این تصاویر طبیعی تأثیرات قابل توجهی بر ذهن او گذاشت بگونه ای که بعدها با استفاده از استعداد فوق العاده اش، این تصاویر و آثار طبیعی را درموسیقی اش تفسیر کرد بطوریکه نگاهی گذرا به کارهای او به وضوح تاثیر این مسافرت ها را در موسیقی وی آشکار می کند.

پس از اینکه ریمسکی کورساکوف به روسیه بازگشت (می ۱۸۶۵) شروع به انجام خدمات دریایی در سنت پترزبورگ کرد و تصمیم گرفت به دانشگاه دریانوردی وارد شود. اما در آنجا به دوستان قدیمی که با آنها موسیقی کار می کرد بر خورد کرد، آنها او را مجبور کردند که به کار موسیقی بازگردد و پی گیر کار ساخت سمفونی اش باشد. در همان سال، در دسامبر هزاره دوم اولین سمفونی وی برای اولین بار با رهبری میلی بالاکیروف (Mily Balakirev) اجرا شد و موفقیتی شگفت انگیز برای او به ارمغان آورد. بخصوص هنگامی که حاضرین متوجه شدند که سازنده این قطعه تنها یک افسر نیروی دریایی خیلی جوان است.

از این پس زندگی حرفه ای موسیقی او آغاز شد، اما هنوز مجبور بود برای امرار معاش در فعالیت های دریایی باشد و این کار را تا هشت سال در کنار آهنگسازی ادامه داد. او در ۲۷ سالگی استاد مدرسه هنرهای زیبا بود، به مدت هفت سال مدیر مدرسه آزاد موسیقی، ده سال دستیار آهنگسازی دربار و بیش از سی سال رهبر ارکسترهایی چون سنت پترز بورگ، مسکو، کیف، بورکسل و پاریس بود. نیکلای ریمسکی کورساکوف در سن ۶۴ سالگی پس از اتمام آخرین اپرای خود در خانه اش درگذشت.

گفنگوی هارمونیک

پوریا رمضانیان: تسکینِ ۷۵۰ نفر؟!

این زرنگ‌بازی است که من بگویم به‌خاطر تسکین مردم‌ام کنسرت می‌دهم. تسکینِ ۷۵۰ نفر فقط؟ تکلیف دست‌کم ۵۰ ملیون نفر آدم چیست؟ پس این حرف بدترین دروغ است. سوماً، باز حتی اگر حق با شما باشد و بهبودِ حالِ همان هفتصد نفر را هم غنیمتی بدانیم، چرا باید بلیط بفروشم؟ قطعاً در این شرایط بهتر است کنسرت را رایگان کنم که لااقل کمترین خیری رسانده باشم. و درنهایت این‌که، بماند که در جای دیگر می‌شود مفصل‌تر در این مورد سخن گفت که اصلاً رسالت «موسیقی جدی» تسکین نیست، بلکه تربیت است.

بیانیه گروه کر شانته درباره عدم حضور در جشنواره موسیقی فجر

هنر برای هنرمند اعتراض است. او این اعتراض را نثار هرچیزی می‌کند که مانع رشد است و سلامت. تراژدی یونانی با سرنوشت انسان دست‌وپنجه نرم می‌کند، موسیقی بتهوون بر روزمرگی می‌تازد، شعر حافظ از تزویر و ریا می‌نالد، و نقاشی‌های کاراواجو تا اعماق درون شخصیت‌هایش را به‌مبارزه می‌کشد.

از روزهای گذشته…

سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (VII)

سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (VII)

دستان‌ها مسائل گوناگونی را بیان می‌کنند، برخی از آن‌ها سرود مذهبی‌اند مانند ”یزدان آفرید”، برخی به حوادث تاریخی اشاره می‌کنند، مانند سرودهای حماسی “کین ایرج” و “کین سیاوش” و غیره که بعد از قرن پنجم، ساسانیان به یادآوری آن‌ها تمایل زیادی نشان می‌دهند.
موسیقی و طنز (قسمت دوم)

موسیقی و طنز (قسمت دوم)

مقصود اینکه به جز مثال های بسیار استثنایی، به دشواری بتوانیم پیدا کنیم، قطعات با کلامی را که نقش طنز پردازنه آنها، یکسان به دوش واژگان و به دوش صداها گذشاته باشد. در اکثریت قریب بااتفاق آنها، فقط کلام است که نقش طنز آمیز دارد و موسیقی یا خنثی است یا اصلا احساسات دیگری را تداعی می کند و یا حداکثر در حکم وسیله تزئینی به کار گرفته شده است.
سخنرانی سلطانی در نقد نغمه

سخنرانی سلطانی در نقد نغمه

مطلبی که پیش رو دارید، متن سخنرانی پیمان سلطانی در جلسه نقد نغمه، ویژه آلبوم سیمرغ به آهنگسازی حمید متبسم و آواز همایون شجریان است.
Big Band – ارکستر و سازها

Big Band – ارکستر و سازها

با وجود اینکه آهنگسازان و تنظیم کنندگان بیگ بند از ترکیبات متنوع سازی استفاده میکردند اما از دهه ۳۰ نوعی سازبندی قراردادی به وجود آمد که شامل بخش ریتم شامل درامز، بیس، پیانو و گاهی گیتار و بخش سازهای بادی – ترومپت، ساکسوفون و ترومبون – بود.
آلبوم «در محاصره» با آهنگسازی منتشر شد

آلبوم «در محاصره» با آهنگسازی منتشر شد

یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی و آهنگسازی بهزاد عبدی در قالب آلبوم صوتی تصویری «در محاصره» به خوانندگی محمد معتمدی، توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» منتشر شد. آلبوم «در محاصره» مشتمل بر یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی بهزاد عبدی که مرداد ماه سال ۱۳۹۵ به خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت تهران روی صحنه رفت، در قالب یک اثر صوتی تصویری توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» وارد بازار موسیقی شد. این مجموعه همزمان با کنسرت‌های اروپایی ارکستر «خنیاگران مهر» در کشورهای فرانسه، سوئیس، کانادا و آمریکا نیز به صورت فیزیکی و دیجیتال در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.
بوگی ووگی (II)

بوگی ووگی (II)

عبارت بوگی ووگی، بنا به نظر بسیاری از مورخین و زبان شناسان، تکرار کلمه بوگی است. بوگی در حدود سال ۱۹۱۳ به مهمانیهایی گفته میشد که در آن یک گروه نوازنده دعوت میشدند و حاضران دستمزد آنها را با همدیگر پرداخت میکردند. ووگی، تکرار بوگی با کمی تغییر است و این تکرار کلمه با تغییر دادن حرف اول آن، حالتی است که در بیشتر زبانها وجود دارد و ما نمونه های بسیاری از آن را در فارسی میشناسیم.
موسیقی و معنا (II)

موسیقی و معنا (II)

پژوهش‌های فریگه (Frege) در اواخر قرن نوزدهم مهم‌ترین تأثیر را در پیشرفت نظریه‌های معناشناسی معاصر داشته است. او بر آن بود که در هر تحلیل باید به دو وجه ضروری معنا توجه شود: مرجع و مفهوم. به اختصار، مرجعِ یک لفظ همان پدیده‌ای است که لفظ، آنرا تداعی می‌کند. مفهوم نیز برگرفته از حوزه‌ای‌ست که در آن، لفظِ نخست با الفاظ دیگری ارتباط می‌یابد که قادر به تولید معانی مشابه‌اند. مثال متداول فریگه عبارت‌های ستاره‌ی صبح و ستاره‌ی شب است که سیاره‌ی ناهید در جهان خارج، مرجع مشترک آنهاست اما مفهوم این دو عبارت متفاوت است؛ یکی به ستاره‌ای اشاره دارد که در صبح ظاهر می‌شود و دیگری به ستاره‌ای که در غروب. در حقیقت مفهوم هر دو عبارت به کمک معنای الفاظی از نظام زبان حاصل می‌شود که در آنها به کار رفته‌اند.
جایگاه بداهه نوازی در تاریخ موسیقی

جایگاه بداهه نوازی در تاریخ موسیقی

بسیاری از دست اندرکاران موسیقی بخصوص آنها که دستی در آهنگسازی دارند، با بداهه نوازی میانه خوبی ندارند، حتی برخی بداهه نوازی را معادل باز کردن دهان و صحبت کردن بدون فکر و برنامه از پیش تعیین شده می دانند. اما اگر نگاه کوتاهی به تاریخ موسیقی بیندازیم به دفعات با ماجراهای خلق آثار ارزشمند موسیقی بصورت بداهه برخورد خواهیم کرد.
فاجعۀ فرهنگی

فاجعۀ فرهنگی

تالار رودکی [که بعد ها وحدت نامیدندش]، تالاری که قرار بود مکانی برای برگزاری کنسرت و همایش های فرهنگی و هنری باشد، این روز ها بازارش حسابی داغ است و به مکانی برای تشییع پیکر هنرمندان تبدیل شده است! البته در شرایط کنونی انتظار بیشتری نیز نمی توان داشت. از کوزه همان برون تراود که در اوست…
تاریخچه آموزش موسیقی به کودک در دنیا (V)

تاریخچه آموزش موسیقی به کودک در دنیا (V)

در سالهای ۱۹۷۰ تلاش و کوشش فراوانی بطور گسترده و جامع در ایالات متحده آمریکا در جهت شکوفایی موسیقی انجام گرفت و به موفقیتهای قابل توجهی نیز دست یافت که البته بیشتر این فعالیتها فردی بود.