درباره آرشه (III)

گفته می شود تورت (Tourte) برای تهیه چوب های آرشه خود از شاخه پرنامبوک (pernaubuco) امریکای جنوبی استفاده می کرده که اجزای باقیمانده بشکه ای عرق نیشکر دراسکله پاریس بوده اند. اما این داستان چندان قابل استفاده به نظر نمیرسد.

این چوب متعلق به مناطق حاره ای در قرن هجدهم عموما درعصاره گیری مواد رنگی جهت رنگ امیزی منسوجات به کار می رفته است.

جالب آنکه یکی از نخستین آرشه های ساخته شده از پرنامبوک با نام teinturier‌ علامتگذاری شده و این تخلص می تواند اشاره ای به کاربرد فوق داشته باشد.

دراصل، چوب ها تنها روغن کاری می شدند و البته در قرن نوزدهم، کاربرد نوعی لاک الکل نیز برای پرداخت آنها متداول بوده است.

در این مبحث با توجه به وجود آرشه های مدرن و صرف نظرازکلیه جزییات مربوط به سیر تحول در ناحیه نوک آرشه(head) و همچنین قسمت موها، بعضی از جزییات مورد بررسی قرار گرفته اند.

تصاویر ۱-۷ تا ۳-۷ به بازبینی و بررسی آرشه، بخش های متشکله و واژگان تکنیکی متناظر می پردازند.


تصویر ۱-۷
نمای حلقه فلزی آرشه واستقرار آن بر روی چوب پاشنه(ساختار پاشنه آرشه). a –صدف روی محفظه اتصال موی آرشه.
b – قطعه فلزی که ممکن است امتداد آن تا انتهای پاشنه در نزدیکی چوب آرشه ادامه یابد. سایر بخش ها در تصویر ۲-۷ آمده است.

تصویر ۲-۷


نمای پاشنه آرشه که در تصویر فوق نشان داده شده، جهت نمایش بعضی از قسمتها و نیز مکانیزم تنظیم و تطبیق، از چوب آرشه جدا شده است:
۱- قسمت تابیده شده با سیم نقره ای (لفاف نقره ای)
۲- قسمتی که با شست دست لمس میشود(لفاف چرمی).
۳- بخش تحتانی چوب آرشه با نمایی از محل قرارگیری زبانه ی زیرین پاشنه
۴- برجستگی انتهایی چوب آرشه جهت استقرار پیچ تنظیم(nipple)
۵- تسمه موها
۶- حلقه یا بست فلزی
۷- پاشنه(frog‌)آبنوس با قسمت چشم از مروارید اصل
۸- صفحه فلزی سه وجهی که بر روی بخش تحتانی چوب پاشنه متصل شده است.
۹- زبانه زیرین که در پاشنه آبنوس فرو رفته و باحرکت پیچ انتهایی آرشه این زبانه حرکت می کند.
۱۰ و ۱۱- پیچ انتهایی آرشه(مرکب از سرپیچ و شفت).

تصویر ۳-۷


تصویر ۳-۷: تصویر سر (نوک) یک آرشه(اندکی بزرگتر از اندازه واقعی) به همراه لایه نازکی در زیر آن که از جنس عاج یا نقره می باشد. قطعه بسیار کوچکی که از این لایه با زاویه قائم نسبت به آن تا انتها امتداد می یابد برای حفاظت چوب در نوک آرشه ( پیکان رو به پایین در تصویر۳-۷) شکل گرفته است. معمولا یک لایه نازک آبنوس میان چوب وعاج یا فلز در لایه مذکور تعبیه می شود(پیکان کوچک به سمت چپ). نوک آرشه باید میان تهی باشد تا گره انتهای موهای آرشه را نگاه دارد وگیره کوچک چوبی به صورت گوه آن را در محل خود ثابت کند.

شکل نوک و قسمتی که اصطلاحا گلویی (throai ) نامیده شده ودر قسمت پشت قرار می گیرد(پیکان بزرگتر)، مشخصه متمایز فرد یا آتلیه سازنده آرشه خواهد بود به نحوی که یک فرد آگاه و متخصص می تواند از ترکیب این قسمت و پاشنه اصلی آرشه و نیز ویژگی های چوب آن، هویت و اصالت آرشه را تعیین نماید.

موهای آرشه در ناحیه اتصال نوک(head) و پاشنه(frog) به همراه قطعات کوچک چوبی برای استحکام بیشتر تعبیه می شوند. موها، با کشیدن به سمت عقب، در امتداد چوب آرشه و به کمک پیچ تنظیم کننده، نگاه داشته می شوند.

در این مقوله، جزییات تکنیکی در زمینه تثبیت و تحکیم دوسرتسمه موها در نوک و پاشنه و چگونگی موگذاری مجدد آرشه، دارای اهمیت موضوعی نیستند.

پاشنه ساختار نسبتا پیچیده ای است از چوب(اغلب آبنوس و بعضا عاج فیل یا لاک لاک پشت)، فلز ( نقره، طلا، نیکل یا مفرغ)و مرواریداصل، به همراه یک پیچ‌ تنظیم در انتها که با یک مکانیزم مهره ای کشنده که داخل چوب پاشنه ثابت شده و پاشنه را جهت تنظیم میزان کشیدگی موهای آرشه، به جلو و عقب حرکت می دهد. ( تصویر ۲-۷ /۹ )

پاشنه بواسطه یک سطح زیرین چند وجهی فلزی که توسط میخ کوچکی محکم شده اند، بر روی چوب آرشه حرکت می کند( تصویر ۲-۷ /۸). ساختار کلی پاشنه البته با وجود اندازهای کمابیش استاندارد – مشخصه شخص یا کارگاه سازنده آن بوده و مواد به کاررفته در این ساختار نشاندهنده کیفیت آن، دست کم از نظر سازنده آن می باشد.

2 دیدگاه

  • فرزان
    ارسال شده در خرداد ۱۴, ۱۳۸۹ در ۱۱:۳۶ ب.ظ

    سلام ممنون از اطلاعات مفیدتون.من می خوام یه آرشه حرفه ای بخرم ولی آرشه هایی که تا به حال دیدم از کیفیت بالایی برخوردارنیستند.در ایران هم بهترین نوع آرشه دوفلر هست که چندتایی شون از همون اول چوبشون کج بود و مال استادم هم بعد از مدتی کج شد.وبه نظر نمیاد که قیمت واقعیشم ۷۰۰۰۰۰ باشه. لطفا راهنماییم کنید

  • رضا ضیایی
    ارسال شده در خرداد ۱۷, ۱۳۸۹ در ۱:۴۷ ق.ظ

    با درود
    آقای فرزان
    این مبحث بسیار مفصل و دقیق می باشد، شما می توانید از طریق ایمیل با من تماس گرفته تا مراحل لازم را برای راهنمایی شما آغاز کنیم.
    طرح این نکته ضروریست که باید آرشه و ویلن با سیستم آناتومیک بدن سازگاری بهینه داشته باشد،تهیه این دو مقوله با کیفیت لازم و مناسب ، موضوعی حائز اهمیت و جدی می باشد که هر نوع کوتاهی در آن می تواند به عوارض جبران ناپذیری در ساختار فیزیکی و روانی بدن منتهی شود.

    با سپاس

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آمد بهار ِ جان‌ها ای شاخ ِ تر به رقص آ

دهه شصت را می توان سال های اوج تمرکز آهنگسازان ایرانی بر روی اشعار مولوی دانست؛ گویا فضای خاص کشور تحت تاثیر جنگ، موجبات گرایش جامعه به سمت مفاهیم عرفانی اشعار مولوی را دوچندان کرده بود و تصانیفی که برای ارکستر سازهای ایرانی و حتی ارکستر سمفونیک در آن برهه ساخته می شد، از اشعار مولانا بهره زیادی می بردند.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XXII)

در چنین شرایط داخلی و بین المللی در موسیقی ایرانی هم جهت گیری جدیدی با برنامه «به پیش به سوی گذشته» شکل گرفت. در سال ۱۳۴۳ در وزارت فرهنگ و هنر وقت «گروه پایور» به سرپرستی فرامرز پایور نوازنده سنتور و آهنگساز، اولین ارکستری است که فقط از سازهای ایرانی تشکیل می شود و آثار آهنگسازان گذشته را (مانند درویش خان، عارف، شیدا، نی داود) در برنامه کارش قرار می دهد. تکنوازان این ارکستر: هوشنگ ظریف تار، رحمت الله بدیعی کمانچه (او اول نوازنده ویلن و از بهترین شاگردان صبا بود) و حسن ناهید نی بودند.

از روزهای گذشته…

رموز ویولن (VI)

رموز ویولن (VI)

تا اینجا با توجه به مطالب گذشته به بخشهای اصلی ویلن نظری اجمالی داشته و در رابطه با شرایط چوب موردنیاز و قابل استفاده توضیحاتی را دادیم از این پس وارد مقوله بعدی شده و روال طبیعی کار را ادامه می دهیم.
صدای بوچلی

صدای بوچلی

بوچلی در ۱۹ آوریل قدم به صحنه موسیقی آمریکا گذاشت و روز بعد از اجرای خود در واشنگتن به کاخ سفید دعوت شد. تور داخل آمریکای او هم با موفقیتی بی سابقه همراه بود و در تمام اجراها سالن نمایش لبریز از هواداران این ستاره موسیقی کلاسیک بود.
لونی اسمیت و هموند B3

لونی اسمیت و هموند B3

من نوازندگی را برای مشهور شدن یا پولدار شدن که به تعبیر بسیاری از مردم معادل خوشبختی است انتخاب نکردم، بلکه فقط به این دلیل که موسیقی و نوازندگی را دوست داشتم به این سمت رفتم. من مدتها پیش از آنکه مشهور شوم، به خوشبختی دست پیدا کرده بودم و آن هنگامی بود که مسیر زندگی ام را به سوی نوازندگی ارگ سوق دادم.
رمضان: مدیون درس های استاد پورتراب هستم

رمضان: مدیون درس های استاد پورتراب هستم

من از ۷ سالگی نوازندگی پیانو را با مصطفی کمال پورتراب شروع کردم و سپس نزد دلبر حکیم آوا و رافائل میناسکانیان ادامه دادم. در سال ۱۳۷۹ عازم فرانسه شدم و در مدرسه موسیقی “اکول نرمال پاریس” که توسط “آلفرد کورتو” تاسیس شده است نزد “جان میکو” از شاگردان آلفرد کورتو و در کنسرواتوار ملی “سنت مور” و “ورسای” در کلاسهای “ژاکلین بورژس مونوری” و “کریستف بوکودجیان” ادامه دادم و مدارک نوازندگی پیانو، موسیقی مجلسی و تدریس پیانو را از این موسسات اخذ کردم. سپس در سوییس در کنسرواتوار عالی شهر لوزان دو مدرک کارشناسی ارشد را در نوازندگی پیانو و در آکومپانیومان در کلاس “کریستیان فَور” و “مارک پانتیون” دریافت کردم.
نامزد های برترین سایت و وبلاگ موسیقی معرفی شدند

نامزد های برترین سایت و وبلاگ موسیقی معرفی شدند

نامزد های برترین سایت و وبلاگ دومین جشنواره سایت ها و وبلاگ موسیقی ایران از سوی هیئت داوران معرفی شدند. به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جشنواره سایت ها و وبلاگهای موسیقی، جلسه هیئت داوران دومین جشنواره سایت ها و وبلاگ های موسیقی ایران، روز گذشته برگزار شد و نامزدهای برترین سایت و وبلاگ موسیقی اعلام شدند.
بررسی و تحلیل گوشه های آواز افشاری از نگاه استاد عباس کاظمی

بررسی و تحلیل گوشه های آواز افشاری از نگاه استاد عباس کاظمی

استاد عباس کاظمی ،ردیف دان و حافظ ردیف سیدرحیم اصفهانی ، شاعر و استاد بزرگ آواز و نی ایران در قرن معاصر بوده است . فردی که بی شک ، اگر شرایط زمانه و رنج های زندگی به او امان می داد ، شاید بسیاری از شما او را به عنوان نماد آواز و موسیقی ایرانی می شناختید. اما تاریخ و آیندگان همیشه در خلاف زمان حرکت می کنند و در میان روزها و سال های سپری شده ، کسانی را پیدا می کنند ، که اگرچه از آنها در زمان حیات خویش نامی برده نشده است ولی نسل های بعد ، حاصل تلاش و رنج آنان را فراموش نخواهد کرد …
مصاحبه با کیت جرت (III)

مصاحبه با کیت جرت (III)

به عنوان مثال، کل موسیقی “The Survivor’s Suite” [ضبط شده در لودویگزبرگ آلمان، آوریل ۱۹۷۶ و منتشر شده توسط ای سی ام] مخصوصا برای سالن اوری فیشر در نیویورک نوشته شد چون می دانستم که قرار است آنجا اجرا کنیم (و شاید این موضوع را کمتر کسی بداند). فکر می کنم که این اثر، به عنوان بخشی از جشنواره، دقیقا نقطه مقابل “Monk” بود. تجربه اجراهای زیاد در اوری فیشر هال نشان داده بود صدا بر صحنه این سالن آنقدر واضح نبود که بتوان با تمپوی بالا نواخت – در واقع، صدا مبهم می شد – پس من هم تصمیم گرفتم که برای آن شب موسیقی را بسازم. فکر کردم که آن شب، شب مهمی در موسیقی بود و نخستین اجرای ما از این اثر هم قرار بود در آن سالن صورت بگیرد و در واقع برای اجرا در آن سالن هم نوشته شده بود.
فخرالدینی: پشتوانه موسیقی ما دانشمندان بزرگ هستند

فخرالدینی: پشتوانه موسیقی ما دانشمندان بزرگ هستند

به طور کلی گلسرخی مرد بسیار خوبی بود. یادم هست که وقتی یک روز حقوق ما دیر شده بود به اتاقشان رفتیم و با دوستانمان نشسته بودیم و اعتراض می‌کردیم. ایشان در صندوق خودشان را باز کردند و به ما پول دادند و گفتند که هر وقت حقوقتان را گرفتید بیارید و به من بدهید و به این راحتی مشکل ما را حل کرد!
همگون و ناهمگون (II)

همگون و ناهمگون (II)

امروزه بسیاری از قالیبافان خبره و نقش‌خوانان توانمند که بخش قابل توجهی از آنان زن هستند، از کار قالی کناره گرفته‌اند و بر این باورند که به لحاظ روانی دیگر طاقت زور و ستم «یاسایی»ها را ندارند. قالیبافی برخلاف گذشته که کار بسیار پستی بوده، امروزه به یک کار لوکس بدل شده است.
ارکسترهای جاویدان (II)

ارکسترهای جاویدان (II)

از قدیم الایام طبقه خوانندگان (مغنیان) از منزلت والایی در دربار شاهان برخوردار بودند، هرچند بعد از حمله اعراب مسلمان و با نفوذ و گسترش اسلام در ایران موسیقی جایگاه گذشته خود را از دست داد.