پرواز سیمرغ

دیروز در برنامه مخصوصی که برای خبرنگاران موسیقی برگزار شد، برای اولین بار شاهد اجرای ارکستر بزرگ سیمرغ بودیم. ارکستر سیمرغ با حدود ۴۰ نوانده در حال حاضر بزرگترین ارکستر سازهای ایران کشور است و میرود تا در روزهای آینده پس از ماه ها تمرین پروژه بزرگ خود را به روی صحنه ببرد. نوازندگان این ارکستر با میانگین سنی ۲۵ سال، جوانانی با توانایی های بالای نوازندگی و از بهترین های امروز موسیقی ایران زمین هستند.

خواننده سولیست این ارکستر همایون شجریان، آوازه خوان صاحب نام و از بهترین چهره های موسیقی حال حاضر ایران در زمینه آواز است که در این برنامه با گروه شش نفره کر همراهی میشود.

رهبر این ارکستر، محمدرضا درویشی است که مسن ترین و همینطور با تجربه ترین موسیقیدان در این پروژه است.

در ارکستر سیمرغ به جز دو ساز نی و عود، تمام سازها پوستی هستند و هماهنگی این سازها از نظر کوک بسیار مشکل است اما چنانکه در تمرین این گروه (که البته به تعبیر رهبر آن “این تمرین به شکل کنسرت و بدون قطعی بود”) مشخص بود، تمرینهای مداوم و تجربه نوازندگان، سازها را در شرایط قابل قبولی از نظر کوک قرار داده بود.

از اولین آکوردهایی که گروه کر اجرا کرد و شروع نواختن ارکستر، تمامی بینندگان میتوانستند متوجه اجرایی متفاوت از سری آثار حمید متبسم شوند، کسی که این شیوه آهنگسازیش را چندین سال انتظار میکشیدیم.

این اپرت که تماما بر مبنای اشعار فردوسی ساخته شده است، در بخش اول بیشتر در مایه چهارگاه و در بخش دوم بیشتر در دستگاه نوا بود. بخشهای آوازی این اثر به صورت آهنگسازی شده و دارای پیچیدگی هایی از نظر تحریر و اجرای فواصل بود که در این تمرین همایون شجریان با مهارت قابل تحسینی از پس اجرای آن برآمد.

در بخش پایانی برنامه حمید متبسم با عنوان کردن اینکه قصد دارد در این کنسرت اولین اثر ساخته خود را به نام “ونوشه” اجرا کند به همنوازی با ارکستر با سه تار پرداخت. “ونوشه” اثر مشهور حمید متبسم قطعه ای بود که آهنگساز جوان آن روزگار را در اولین اثرش همسنگ بزرگان این هنر قرار داد و نامش را تا امروز بر سر زبانها انداخت، در همین آلبوم (بامداد) بود که پرویز مشکاتیان نامدار، به عنوان نوازنده سنتور همنواز گروه شد و باعث شهرت و اعتبار دو چندان این هنرمند شد.



حمید متبسم در این برنامه با وجود کوک نسبتا بالای سه تار، بدون آماده کردن خود روی سن آمد و با توانایی مثال زدنی به اجرای این قطعه پرداخت؛ در حالی که برای نوازندگان آشنا به اثر “ونوشه” بالا رفتن سطح نوازندگی متبسم نسبت به ضبط قدیمی این اثر کاملا واضح بود.

گروه سیمرغ، ارکستری منسجم با همراهی هنرمندانی با استعداد و جوان است از نوازندگانی مانند، آزاد میرزاپور گرفته تا پویا سرایی و حتی جوانترهایی که اجرای سولو نداشتند ولی تواناییشان را در کنسرتهای دیگر به نمایش گذاشته اند مانند علیرضا دریایی و سهیل صادقی و… ولی با این حال دو نکته مهم برای ادامه فعالیت احتمالی این ارکستر بهتر است رعایت شود:
اول: همفکری پژوهشی با سازندگان حرفه ای ساز و همینطور آکوستیسین ها برای بهبود بعضی از سازها که هنوز تا رسیدن به مرحله مطلوب فاصله دارند مانند قیچک باس و بم تار است (که بم تار فقط نام تار را دارد و از نظر صدایی به هیچ عنوان شباهتی به تاری که بم شده باشد ندارد!)
دوم: انحلال ارکستر تا زمان ساخته شدن رپرتواری با چنین قدرتی از نظر آهنگسازی و چند صدایی برای عدم انحراف این ارکستر (سرنوشتی که ارکستر ملی به خاطر کمبود رپرتوار مناسب به آن دچار شد.)

7 دیدگاه

  • یک دوست
    ارسال شده در مرداد ۳, ۱۳۸۹ در ۱:۱۱ ق.ظ

    بسیار مشتاق دیدن این برنامه بودم اما متاسفانه به دلایلی حضور نخواهم داشت.
    واقعا کار روی شاهنامه بسیار دشوار است به دلایلی که در این مقال نمی گنجد و ساده ترین آن ایجاد تنوع در یک اجرای باکلام است بر روی اشعاری که طولانی بوده و انتخاب ابیات برای بیان کل داستان گویا باشند و همچنین وزن تقریبا کمتر متفاوت اشعار باعث کسالت نشود.
    آقای متبسم قطعا می دانند که چه می کنند هر چند که من به شخصه بیشتر دوست داشتم شخص دیگری ارکستر را رهبری کند و اصراری هم به بکارگیری تعداد ساز بالا و همچنین عدم استفاده از سازهای غربی نباشد. البته به نظر من جنس صدای سالار عقیلی به دلیل حجم بیشتر صدا و رنج بیشتر صدای بم، برای این اثر زیباتر بود هر چند که از نظر سایر مسایل به خصوص جذب مخاطب همایون برتری دارد.
    به هر حال فرخنده است.
    ولی باید یک نکته را به شما گوشزد کنم و آن این است که اگر خودتان به اشتباه و یا جناب متبسم از لفظ “اپرت” استفاده کرده اید، اشتباه بزرگی است زیرا که من با آشنایی اندکی که از موسیقی دارم، به نظرم چون شاهنامه بیانش از یک نفر است و تنها همان یک نفر داستان را تعریف می کند، به هیچ وجه نمی توان اسم “اپرت” بر آن نهاد. البته مگر اینکه با دستکاری در ابیات رائی به اول شخص تغییر نمایدکه به نظر من خارج از توان اهنگساز است و حتما باید توسط یک شاعر زبده انجام شود.
    در ضمن امید دارم سایر آهنگسازان و خوانندگان ما نیز به خواندن شاهنامه روی بیاورند تا کم کم فرم خوبی برای اجرای آن ایمرج کند. هر چند که ما داریم چندنفری در بین بختیاریها، یک نفر در بوشهر و چند نفر از کردها، اما هیچ کدام خواننده و آهنگساز نیستند و مشکلاتی در آنها موجود است که خارج از مقال این سخن است.
    در ضمن اجرای دو سال پیش شاهنامه خوانی شهرام ناظری در فرانسه درز کرده است و دیروز بخشی از ان را دیدم با اینکه به نظر می رسد ارکستر هنوز در حال تجربه است، ولی خود خواننده در انتخاب ملودی و نغمه ها بسیار دقیق و هماهنگ با مفهوم شعر ها عمل کرده است. اما باز هم موسیقی این اثر (که برخی موارد بطور کل مستقل از آواز اجرا شده) جای تکمیل شدن دارد.
    همچنین از دوستی که در جریان کارهای کیوان ساکت است شنیدم که به ۵ تابلوی او از شاهنامه که قرار است ناظری بخواند، هیچ امید مبندید که موسیقی درخور توجهی ندارد و قسمتهای آوازی هم هچ کدام ساخته ساکت نیستند. به نظر می رسد که ساکت فقط بکگراندی برای ملودی های ناظری ساخته است.

  • یک دوست
    ارسال شده در مرداد ۳, ۱۳۸۹ در ۱:۲۲ ق.ظ

    فقط حیف می دانم که بکویم حیف است که حمید متبسم در ایران نیست.
    من به شخصه طبق سلیقه خودم اگر بخواهم بهترین نوازنده تار کنونی را انتخاب کنم، (جدای از داریوش طلایی که برای من جایگاه ویژه ای دارند و دیدگاهشان بطور کلی با متبسم متفاوت است) از ایشان نام می برم.
    ایشان در ضمن یکی از بهترین آهنگسازهای ایران هستند و شیرینی مضراب ایشان در سه تار نیز غیر قابل چشم پوشیست. در ضمن سمینارهای زیادی برای معرفی تار و سه تار به سایر ملل داشته اند.
    عمرشان دراز باد

  • Wagner
    ارسال شده در مرداد ۳, ۱۳۸۹ در ۱:۵۶ ق.ظ

    intor ke moshakhase aghai e motabassem aval az in estelaah estefade mikardan baadan dar neshaste khabari monsaref shodan. tooi e khabar haa gofte boodan ke nemishe begim operet be in kaar

  • مانی موسوی
    ارسال شده در مرداد ۳, ۱۳۸۹ در ۶:۲۲ ق.ظ

    آقای متبسم هیجگاه عنوان اپرا یا اپرت را برای سیمرغ استفاده نکرده و همیشه این موضوع را رد کرده است

  • سارا
    ارسال شده در مرداد ۴, ۱۳۸۹ در ۸:۳۷ ب.ظ

    گر چه می گویند

  • مصطفی
    ارسال شده در مرداد ۱۴, ۱۳۸۹ در ۱۱:۰۱ ق.ظ

    با سلام
    من افتخار داشتم که در شب دوم این برنامه حضور داشته باشم. برنامه ای بسیار قوی و پر محتوا با موسیقی بسیار خوب و اجرای عالی نوازندگان و همایون عزیز.
    ولی صد حیف که باید این برنامه در محلی بهتر از آن ورزشگاه تنیس(!) برگزار میشد که متاسفانه ….

  • فريده.ح
    ارسال شده در مرداد ۱۸, ۱۳۸۹ در ۱۱:۱۶ ق.ظ

    سلام و صد درود وخسته نباشید به همه عزیزان هنرمند بخصوص گروه سیمرغ.اجرای بی نظیر و زیبا داشتید.اما صد افسوس که برای اجرا ارکستر مکان مناسب نداریم.و محدودیت داریم.موفق باشید.نوازنده ویولن

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تکنیک های هارمونی در موسیقی های امپرسیونیسم و رومانتیسم (II)

من این نوع دیدگاه گسترش هارمونی را در هفت متد اصلی دسته بندی و خلاصه می کنم که در جای خود در باره ی هر کدام صحبت می کنم. این متد ها عبارتند از:

اولین دکتر موسیقی (I)

حســین ناصحی در سال ۱۳۰۴ در خانواده ای هنردوست به دنیا آمد. مادرش از شاگردان استاد درویش خان بود و تار می نواخت. به همین جهت ذوق موسیقی او از اوان کودکی پرورش یافت. وی از ســن ۱۴ سالگی با ورود به هنرستان عالی موسیقی و انتخاب ساز ترومبون زیر نظر اســتاد چک «ژوزف اسالدک» مشغول تحصیل گردیــد و پس از مــدت کوتاهی به همکاری با ارکســتر رادیو به سرپرستی پرویز محمود پرداخت. او جزو شاگردان ممتازی بود که به دعوت دولت ترکیه و با بورســیه هنرستان برای ادامه تحصیل روانــه آنکارا گردید و در آنجا زیر نظر اســتاد «کاظم آکســس» از شاگردان برجســته «بلا بارتوک» آهنگساز شهیر مجارستان به همراه دوست دیرینه اش ثمین باغچه بان به فراگیری آهنگسازی پرداخــت.

از روزهای گذشته…

نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (IV)

نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (IV)

همان‌طور که ذکر شد، در آنالیزی که می‌خوانید، نسخه صوتی «قطعه‌ای در ماهور» که توسط انتشارات ماهور در آلبومی به نام «گروه‌نوازی» منتشر شد را به عنوان نسخه مرجع قرار دادیم، چرا که به خاطر ضبط استودیویی، اشکالات اجرایی قابل اصلاح بوده است و طبعا، این نسخه مورد تایید نهایی آهنگساز نیز بوده است.
شکافتن یک بافته (II)

شکافتن یک بافته (II)

در این‌جا هیچ برهم نهیِ آشکاری به‌جز کرسی شروع جمله، میان صدای نی و بقیه‌ی گروه نیست بلکه حرکت وارونه‌ی جمله‌ها هر بار به یک فاصله‌ (چهارم، پنجم یا سوم) در پایان منجر می‌شود تا از دو سوی مختلف هر دو آهنگ به یک کرسی جدید مشترک برسند.
او آهنگساز بزرگ فیلم بود

او آهنگساز بزرگ فیلم بود

در ادامه مطلب نصرت فاتح علی خان توجه شما را به قسمت دیگری از آن جلب می کنیم.
رسول صادقی: کاراتر بودن نی دکتر عمومی به نی هفت بند مشخص است

رسول صادقی: کاراتر بودن نی دکتر عمومی به نی هفت بند مشخص است

گرایشات و خواسته های فکری و روحی نسل قدیم از نسل جدید کاملا متفاوت است ما در دوره ای زندگی کردیم که بیست و پنج سال اول اش را عاری از هر گونه امکاناتی و بقیه را در کمال امکانات و تکنولوژی (و این روزها هم که ارتباطات غوغا کرده). خیلی از باورها و معادلات قدیمی در اذهان مردم به هم ریخته است. بعضی مقاومت کردیم و در حال قدیم ماندیم بعضی خود را پنجاه، پنجاه وفق دادیم و بعضی صدو هشتاد درجه عوض شدیم! بگذریم جناب پور قناد…
علی رهبری: اینجا مثل آپارتاید در آفریقای جنوبی شده !

علی رهبری: اینجا مثل آپارتاید در آفریقای جنوبی شده !

بدنبال تهیه مطلب علی رهبری و موسیقی صلح با علی رهبری، رهبر و آهنگساز صاحب نام ایرانی مصاحبه ای انجام دادیم که در این مطلب قسمت اول آنرا میخوانید. لازم به ذکر است که این گفتگو قبل از انتصاب ایشان به رهبری دائم ارکستر سمفونیک تهران و پس از کنسرت قبلی ایشان یعنی زمانی که به دعوت مرحوم فریدون ناصری و به عنوان رهبر میهمان رهبری در تهران حضور داشتند انجام شده است.
نگاهی گذرا به کتاب‌های آموزش هارمونی <br>متنشر شده در سال‌های اخیر (۸۹-۸۳) قسمت پنجم

نگاهی گذرا به کتاب‌های آموزش هارمونی
متنشر شده در سال‌های اخیر (۸۹-۸۳) قسمت پنجم

نکته‌ی دیگری که در این چند کتاب به وضوح دیده می‌شود این است که به غیر از [۱] و [۹] که کاملا بر اساس یک نظم تاریخی مشخص و هویدا مباحث هارمونی را چیده‌اند و خواننده را علاوه بر آشنایی با فنون و دستورات با روند تحول و تکامل آن‌ها آشنا می‌سازد، دیگر کتاب‌ها کم و بیش پیچیده‌تر شدن آکوردها و حل‌ها را مبنای چیدمان مباحث قرار داده‌اند. طبیعی است که در این بین گاهی روند پیچیده‌تر شدن با روند تحول تاریخی هم جهت است و گاه خیر. همچنین به غیر از [۱] و [۹] در کمتر کتابی اشاره‌ای واضح به نحوه‌ی استفاده‌ی یک دستور یا روش در دوره‌ یا آثار یک آهنگساز خاص شده.
در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (IV)

در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (IV)

تار فخام‌الدوله بهزادی(مجموعه‌ی ۳ نوار، از مجموعه‌ی مهدی کمالیان و ۲ سی‌دی ماهور با عنوان بخش‌هایی از ردیف میرزا حسینقلی)،‌ فخام‌الدوله‌ی بهزادی، آوای بارید.
همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (V)

همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (V)

مسایلی مانند این به حوزه‌ی جامعه‌شناسی یا دانش ارتباطات نقل مکان کرده‌ است. پرسش جالب دیگری که در همین قسمت آمده و وضعیتی مشابه دارد؛ «آیا به وجود آمدن موسیقی، همان‌طور که عده‌ای تصور کرده‌اند تصادفی بوده؟» (ص ۱۲۷) این پرسش نیز امروزه بیشتر در قلمرو تاریخ و باستان‌شناسی قرار دارد.
دیزی گیلیسپی و جز مدرن (III)

دیزی گیلیسپی و جز مدرن (III)

جاز آفریقایی-کوبایی بر اساس ریتمهای کوبایی است. دیزی گیلیسپی در سال ۱۹۴۷ توسط ماریو بائوزا (Mario Bauza) به چانو پوزو (Chano Pozo) ترومپت نواز جاز آمریکای لاتین معرفی شد. پوزو درامر کانگای گروه گیلیسپی شد. گیلیسپی همچنین به همراه بائوزا در کلوپهای جاز خیابان ۵۲ نیویورک و چندین کلوپ رقص در تئاتر آپولو و پالادئوم نوازندگی کرد. آنان در گروه چیک وب و کب کالاووی نواختند جایی که گیلیسپی و بائوزا دوستان همیشگی شدند.
ویلهم فورت ونگلر، موسیقی در زمان جنگ (I)

ویلهم فورت ونگلر، موسیقی در زمان جنگ (I)

ویلهم فورت ونگلر (Wilhelm Furtwängler) ژانویهبادن-بادن، در سال ۱۸۸۶ در شهر برلین متولد شد. وی به عنوان یکی از بهترین رهبران تاریخ شناخته شده است. آرتورو توسکانینی (Arturo Toscanini) رهبر برجسته ایتالیایی درباره وی گفته: “فورت ونگلر بارها از شخص من رهبری بهتر و شایسته تر است.” او بیشتر برای اجرای آثار آهنگسازان مشهور آلمانی معروف است، اجراهای وی از آثار واگنر، برامس، بروکنر و بتهوون بسیار مشهور هستند و بسیاری عاشق این آثارش می باشند.