مصائب اجرای دوباره (II)

متاسفانه هنوز هم تنها اجرای در دسترس عموم همان اجرای استودیویی قدیمی است. هر چند در سال‌های گذشته ارکستر استراسبورگ به رهبری «ایرج صهبایی» و تکنوازی «شهاب فیاض» (در فرانسه)، ارکستر زهی پارسیان با تکنوازی «پاشا هنجنی»، کوارتتی از پروژه‌ی «راه ابریشم»(؟) با تکنوازی «سیامک جهانگیری»، ارکستری لهستانی با تکنوازی «رسولی» و اخیرا هم بخش زهی ارکستر ناسیونال اوکراین به رهبری «ولادیمیر سیرنکو» و تکنوازی پاشا هنجنی؛ این اثر مجددا اجرا کرده‌اند اما حاصل کار آن‌ها تاکنون منتشر نشده است.

نیم نگاهی به فهرست اجراهای مجدد این قطعه نشان می‌دهد که نی‌ نوا تقریبا از بیشتر قطعات همگونه‌اش زیادتر اجرای مجدد شده است. درست به همین دلیل است که به نظر می‌رسد بررسی تجزیه و تحلیلی و شاید تطبیقی «نی نوا»های مختلف راهگشای برخی مسایل رویکرد به اجرای مجدد در ایران باشد.

از بین پنج اجرای زنده، اجرای اول، سوم و چهارم در ایران انجام نشده (۵) و همچنین از آن دو کنسرت هم که در ایران بوده (احتمالا) ضبطی در اختیار شنوندگان نیست، در بهترین شرایط تنها برخی از علاقه‌مندان توانسته‌اند کنسرت‌ها را ببینند. همین موضوع کار بررسی و احتمالا مقایسه‌ی اجراها را دشوار می‌کند.

برای اجتناب از این دشواری به جای مقایسه‌ی صرف چند اجرای غیر قابل دسترس برای اکثر خوانندگان، سعی شده ابندا قطعه‌ی نی نوا مورد بررسی تحلیلی قرار گیرد و سپس به از اجراهای مختلف (غیر از اولی) نمونه‌هایی ارائه شود. علاوه بر این سعی شده است اشاراتی تفسیر گونه (از زاویه‌ی نگاه نظریه‌ی موسیقی) به نقاط (به زعم این نوشته) کلیدی نی نوا بشود تا شاید راهی برای تفسیر مجدد و اجراهای دیگر قطعه باز شود.

به همین دلیل نتیجه افزون بر مقایسه‌ی محدود اجراهای مختلف پیشنهادی تفسیری برای بازگو کردن (یا بازشنیدن) روایتی دیگر از قطعه‌ی نی نوا خواهد بود (۶). بنابراین در این نوشتار تجزیه و تحلیل صرف و کامل نی نوا در این جا مد نظر نبوده است، چرا که در غیر این‌صورت باید به بررسی روابط قطعه با ساختار اجرایی نوا، فرم درونی قطعه و بسیاری چیزهای دیگر نیز پرداخته شود.

نگاهی به ساختار نی نوا
قطعه‌ای در نوای سل و چنان که آهنگساز می‌گوید قطعه‌ای برای نی و ارکستر زهی، نه یک کلمه کم و نه یک کلمه بیش. قطعه‌ای که از بنیادش به چند صدایی فکر شده. مواد و مصالح ساختار این قطعه نیز به همین شکل و در نسبت با یکدیگر رشد یافته به عکس بسیاری از تجربه‌های جمعی در ایران که حاصل برنشانی یک ملودی مشهور بر بستری از هارمونی قرن هیجدهم اروپا هستند. اولین نکته‌ای که پیام این تفاوت را به شنونده می‌دهد چیزی است که برای سادگی می‌توان آن را «آکورد نی‌ نوا» نام گذاشت: دو، سل، ر همراه با دوبله شدن سل.

نقش‌ها تقریبا روشن است؛ شاهد (سل)، واخوان (دو) و احتمالا شاهد نهفت (به عنوان مهمترین درجه‌ی نوا غیر از شاهد و واخوان) همچنین ویژگی اوج گیرنده‌ی شدت‌وری (دینامیک) در و تغییرات رنگ در شکل‌گیری این آکورد نقش اساسی ایفا می‌کند.

شنونده آکوردی را می‌شنود که همزمان با اوج گرفتن شدتش از طریق تغییرات ظریف در رنگ و گذرهایی در بافت که به نت شاهد منتهی می‌شوند (۷)، حسی از شکل گرفتن تدریجی را القا می‌کند.

پی‌نوشت
۵٫ ضبط صحنه‌ای و شخصی اجرای کوارتت راه ابریشم در ایران به طور محدود در دسترس است.
۶٫ به همین دلیل توصیه می‌شود شنوندگان در صورت لزوم اجرای نی‌نوا را هنگام مطالعه مد نظر داشته یا به آن گوش کنند.
۷٫ این نوع گذرها را علیزاده از دانگ دوم به سوی پایین و از دانگ اول نوا به سمت بالا در نظر گرفته است، از دو سی لا سل یا ر می فا سل، به نظر می‌رسد نوع بالا رونده‌ی آن تاثیر فرودی قدرتمند‌تری دارد. شاید به علت شباهت با حرکت تحریر پروانه.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VI)

همین طور است اصطلاح آگوگیک که تعریف ارائه شده دارای سه ایراد است، اول آنکه منبعی برای این تعریف ذکر نشده است، دوم آنکه این تعریف یعنی «تغییرات نامحسوس و غیرقابل نمایش سرعت (تمپو) در موسیقی که برای بیان سرزنده موسیقی ضروری است» (بیضایی ۱۳۸۴، ۱۹۷) همان «گستره تمپو (tempo span) و در واقع تغییرات کوچک و ظریف تمپو بدون از دست دادن ضربان اصلی است» (رودلف ۱۳۷۸، ۴۹۸) که قاعدتاً نگاشته هم نمی شود.

دومین دوسالانه جایزه پیانو باربد برگزار می شود

دومین دوسالانه جایزه پیانوی باربد با سرمایه گذاری مجموعه پیانوی باربد و برنامه ریزی و مدیریت مؤسسه فرهنگی-هنری شهرآفتاب و همکاری اساتید برجسته موسیقی کلاسیک کشور ۵ و ۶ اسفندماه در تهران برگزار می شود.

از روزهای گذشته…

چگونه همیشه به نواختن گیتار کلاسیک علاقه مند باشیم؟

چگونه همیشه به نواختن گیتار کلاسیک علاقه مند باشیم؟

می گویند روزی مردی به نزد یکی از استادان ذن رفت و از او سوال کرد: استاد می شود برای من مهمترین نکاتی را که در سطح استادی در فلسفه ذن باید بدانم برروی کاغذی بنویسید؟ استاد قلم را برداشت و کلمه دقت را نوشت. مرد گفت فقط همین؟ استاد قلم را دوباره برداشت ونوشت دقت، دقت… مرد گفت من معنای عمیقی در این کلمه نمی بینم. مگر شما چیز خاصی را در معنای این لغت می بینید؟ استاد گفت دقت یعنی دقت.
تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (V)

تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (V)

زمان ولی اول (۸۶ تا ۹۶ ه ق برابر با ۷۰۵ تا ۷۱۵ میلادی) قلمرو حکومت اسلامی از چین تا اسپانیا گسترش یافت و ادب و فرهنگ ترقی نمود و موسیقی پیشرفت کرد. موسیقی‌دانان حتی از شعرا هم برتر قرار گرفتند و پسر او سلیمان، خوانندگان و نوازندگان زیادی در دربار داشت و بدانها هدایای زیادی می‌پرداخت. از آن جمله مبلغ ده هزار سکه نقره به ابن سریج جایزه داد ولی بعد از او عمر دوم، چون متظاهر بود، شعرا و موسیقی‌دانان را از دربار پراکنده شدند، او موسیقی ‌را تحریم کرد، در حالیکه تا پیش از خلافتش از طرفداران جدی این هنر بود.
اهمیت شنیدن

اهمیت شنیدن

هنگامی که به وضعیت موجود بسیاری ازهنرجویان نوازندگی نگاهی می کنیم متاسفانه ضعف شدید درشناخت و شنیدن آثار تصنیف شده مصنفان برای ساز مورد علاقه شان را شاهد هستیم. زمانی که هنرجویی در شناخت آثار ساز تخصصی خود ناتوان است، تکلیف شنیدن آثار موسیقایی سایر سازها و قطعات گروهی و… نیز ناگفته پیداست.
نگاهی گذرا به کتاب‌های آموزش هارمونی <br>متنشر شده در سال‌های اخیر (۸۹-۸۳) قسمت دوم

نگاهی گذرا به کتاب‌های آموزش هارمونی
متنشر شده در سال‌های اخیر (۸۹-۸۳) قسمت دوم

در همان ابتدا این کتاب‌ها را می‌توان به دو دسته‌ی کلی تقسیم کرد: هارمونی‌های کاربردی و هارمونی‌های تحلیلی. این دو دسته را از جهت تاکید کتاب بر موضوع هارمونی از یکدیگر جدا می‌کنند. هارمونی‌های کاربردی بیشتر به آموزش دستورالعمل‌های فن هارمونی می‌پردازد با این هدف که خواننده پس از مطالعه، توانایی به کارگیری آن‌ها را در ساخته‌های خود داشته باشد.
گروه جدید کویین و نلسون ماندلا

گروه جدید کویین و نلسون ماندلا

اعضای گروه افسانه ای Queen با خواننده سابق گروه Free و Bad Company به نام پل راجرز (Paul Rodgers)، قصد دارند به فعالیت هنری خود ادامه دهند.
شریف؛ مردم سالار موسیقی (I)

شریف؛ مردم سالار موسیقی (I)

از زمان اختراع رادیو و ورود آن به ایران، موسیقی یکی از مهمترین ابزارهایی بوده که می توانست این اختراع جدید را در میان مردم رواج دهد. بدین جهت بود که از همان ابتدا، برنامه های موسیقی در رادیو شکل گرفت. نکته حائز اهمیت در این رابطه این بود که به همان میزان که رواج رادیو در ایران نیازمند برنامه های موسیقی بود، موسیقی آن دوره نیز برای رواج در بین مردم از طریق رادیو نیازمند تغییر و تحولات اساسی بود.
آنجا که موسیقی آغاز می‌شود

آنجا که موسیقی آغاز می‌شود

مجاب‌کردن هنرجوی موسیقی به شنیدنِ آنچه می‌نوازد، دشوار است. یک موسیقی‌دان جوان به‌ندرت به آنچه می‌نوازد، توجه کافی دارد و حتی از آن کمتر به «چگونگی» نواختنش. گاهی هنرجو برای اجرای صحیح ریتم، به شمارش می‌پردازد؛ اما حتی موسیقی‌دانانی که خوب و درست آموزش دیده‌اند هم ممکن است در کار با مترونوم به زحمت بیفتند. هنرجو آن‌قدر درگیر نواختن نت‌هاست که دیگر انرژی و زمانی برای امور دیگر برایش باقی نمی‌ماند؛ حتی شمردن و شنیدن.
کیوکو تاکزاوا، ویولونیست ژاپنی

کیوکو تاکزاوا، ویولونیست ژاپنی

خانم کیوکو تاکزاوا (Kyoko Takezawa) ویلنیست مشهور متولد ژاپن می باشد. وی با کمپانی های BMG و RCA ضبط کرده است. خانم کیوکو در ۳ سالگی آغاز به یادگیری ویلن نمود و در ۷ سالگی به آمریکا، کانادا و سوئیس به عنوان عضوی از انجمن شیوه سوزوکی سفر کرد. در سال ۱۹۸۲ در رقابت پنجاهمین سالگرد موسیقی ژاپن مقام اول را کسب نمود و در ۱۷ سالگی برای تحصیل در محضر خانم دوروتی دیلی (Dorothy DeLay) به مدرسه موسیقی آسپن وارد شد که یادگیری از این استاد را تا فارغ التحصیل شدن از مدرسه جولیارد در سال ۱۹۸۹ ادامه داد.
موسیقی نواحی، تحول آری یا خیر؟ (II)

موسیقی نواحی، تحول آری یا خیر؟ (II)

گفتیم که انتخاب حوزه کاری و عنوان مناسب به چه میزانی اهمیت دارد؛ حالا سئوال اینجاست که آیا یک نوازنده دوتار حق ندارد وارد حیطه موسیقی کلاسیک شده و دست به نوآوری هایی بزند؟
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXII)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXII)

ادوارد الگار گفت: او در بهار با من رقصید. من احساس می کردم که او رو به راه نیست اما در نگاه اول متوجه نشدم که اوضاع از چه قرار است. او همیشه صبر می کرد تا من وارد قفس شوم و سپس کف آن می نشست انگار که می خواهد برای خود لانه ای بسازد. من با خودم گفتم: خب چرا این کار را نکند؟ روز بعد او را بر روی شاخه ای دیدم در حالی که با تکه ای از شاخه در جنگ بود. او شاخه را با خود حمل کرده و سعی می کرد از در قفس آن را داخل کند. در آخر، موفق به داخل کردن شاخه در قفس شد و از خستگی روی زمین افتاد و نگاهش را به من دوخت. مانده بودم که چه می خواهد بکند.