بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت بیست و پنجم)

روح الله خالقی (۱۲۸۵ - ۱۳۴۴)
روح الله خالقی (۱۲۸۵ - ۱۳۴۴)
۳٫۱ ـ آثار تنظیم شده از عارفِ قزوینی
پیرامون این تصنیفها در دیوان عارف و در بسیاری از کتبِ موسیقی توضیحات کافی و وافی آمده است. در این نوشته، آنجا که متن ترانه از خودِ عارف نیست و یا در موردِ تنظیم آهنگ ذکر نکته ای ضروری بنظر رسد به آن اشاره خواهد کرد. در ضمن عارف خود این تصنیفها را نامگذاری نکرده است و نام آنها از نخستین کلماتِ ترانه برگرفته شده و شمارهِ تصنیف از دیوان عارف نیز ذکر گردیده است.

ترتیبِ این شماره ها در دیوان عارف، براساس تقدّم و تأخّر ساخته شدن تصنیف می باشد. ضمناً اغلبِ این تصنیفها بصورتِ آهنگِ بدون کلام هم اجرا شده است.

۳٫۱٫۱ ـ نمیدانم چه در پیمانه کردی (افشاری، یک شاخه گل برنامهِ شماره ۱۴۴)
سومین تصنیفِ عارف که در برنامهِ فوق با صدای الهه اجرا شده است.

۳٫۱٫۲ ـ نکنم اگر چاره دل هر جائی را (افشاری، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره ۲۶۰)
چهارمین تصنیفِ عارف که در برنامهِ فوق با صدای الهه اجرا شده است.

۳٫۱٫۳ ـ هنگام می (از خون جوانان وطن لاله دمیده) (دشتی، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره ۲۴۶)
هفتمین تصنیفِ عارف که در برنامهِ فوق با صدای الهه اجرا شده است. اجرای بدون کلام این اثر، به گفتگویی میان ارکستر و قره نی میماند و طیّ آن، گلایه ها و فراخوان قره نی را سایر سازها پاسخ می دهند.

۳٫۱٫۴ ـ نه قدرت که با وی بنشینم (افشاری، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره)


۳٫۱٫۵ ـ بلبل شوریده (ماهور، گلهای رنگارنگ برنامه های شماره ۲۹۳ و ۲۹۳ ب)

تصنیفِ دوازدهم عارف که دوّمین آهنگ در برنامه های فوق بوده و با صدای مرضیه و ترانه ای جدید از رهی معیّری اجرا گردیده است. ۳٫۱٫۶ ـ از کفم رها شد قرار دل (افشاری، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره)
تصنیفِ چهاردهم عارف که با صدای مرضیه اجرا شده است.

۳٫۱٫۷ ـ چه شورها (شور، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره ۲۴۹)

تصنیف شانزدهم که در زمان حیاتِ عارف در دو صفحه، یکی با صدای قمر و دیگری با صدای ایران خانم ضبط شده و در اردیبهشت سال ۱۳۲۶ در کنسرتِ انجمن موسیقی ملّی و حدود ده سال بعد با صدای بنان در برنامهِ فوق اجرا شده است.

این برنامه حاصل همکاری دو رهبر بزرگِ ارکستر گلها، شادروانان جواد معروفی و خالقی است. تنظیم ارکستر را استاد معروفی و رهبری آنرا خالقی به عهده داشته است. این برنامه با نوآوریها و افزودن قطعاتی همراه است که در میان همه ۴۹۱ برنامه گلهای رنگارنگ به آن جایگاهی ممتاز بخشیده است.

بررسی این تنظیم مجالی دیگر می طلبد. ضمناً خالقی این اثر را زیباترین آهنگِ عارف دانسته هرچند از مکرراتِ زیاد در متن ترانه انتقاد کرده است. برای تفصیل مطلب میتوان به صفحاتِ ۴۲۴ و ۴۲۵ جلدِ اوّل سرگشت موسیقی ایران، چاپ ششم مراجعه نمود.

در برنامهِ فوق غزل آواز نیز از عارف است که با این بیت آغاز می شود:
گدای عشقم و سلطان حُسن شاهِ من است
به حُسن نیتِ عشقم خدا گواهِ من است

۳٫۱٫۸ ـ رحم ای خدای دادگر کردی نکردی (بیاتِ ترک، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره)
بیستمین تصنیفِ عارف که با صدای پروین (زهرایی منفرد) اجرا شده است.

۳٫۱٫۹ ـ گریه کن یا تصنیفِ کلنل (دشتی، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره ۲۵۰)
در مقدّمهِ این فصل ازین اثر به تفصیل سخن رفته است. غزل آواز این برنامه از خودِ عارف است که با این بیت شروع می شود:
داد حٌسنت به تو تعلیم خودآرائی را
زیبِ اندام تو کرد اینهمه زیبایی را

و با زخمه های پیانوی محجوبی یکی از موثرترین آوازهای دشتی است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (IV)

در این دوره وضعیت موسیقیدانان بسیار بهتر شد. خسرو پرویز بزم ها و مجالس بسیاری داشت. در حجاری طاق بستان در کرمانشاه یک شکار به تصویر کشیده شده که تعداد زیادی چنگ، موسیقار، دف های چهارگوش، شیپور، نی، سازهای کوبه ای و یک نفر در حال دست زدن را نشان می دهد. چنگ های مثلث و افقی در این دوره بسیار رایج بوده است.

افق‌های مبهم گفت‌وگو (V)

متن نیز «دیگری» دریافت‌کننده است. نه چون از آنِ دیگری است یا از فرهنگ دیگری است بلکه چون خود «دیگری» است. فارغ از این که از ورای آن مؤلف را ببینیم که در بخش نخست دیدیم، خواه‌ناخواه دیگری است. خود متن امری است جدا از «خود»، ممکن است لحظه‌ای به درون بیاید اما ماندگار نمی‌شود. متن جزئی از هیچ دریافت‌کننده‌ی مثالی‌ای نیست همچنان که حتا جزئی از مؤلفش هم نیست. از این رو متن بیش از هر مؤلفه‌ی دیگری نیازمند مفاهمه و دریافت است. حلقه‌ی آنچه تاکنون گفته شد به یاری درک دیگری متن است که کامل می‌شود.

از روزهای گذشته…

تاثیر استودیو‌های خانگی، قالب‌های ذخیره‌سازی و فضای مجازی بر مالکیت ابزار تولید موسیقی (I)

تاثیر استودیو‌های خانگی، قالب‌های ذخیره‌سازی و فضای مجازی بر مالکیت ابزار تولید موسیقی (I)

در سال‌های پایانی قرن بیستم پیشرفت چشمگیر فن‌آوری رایانه و همه‌گیر شدن شبکه‌های اطلاعاتی تغییرات بزرگی را در چگونگی تولید و دسترسی به اطلاعات به ویژه آثار هنری به وجود آورد. از میان هنرها، موسیقی که پیش از آن در ابتدای قرن بیستم چند جهش انقلابی دیگر را در زمینه‌ی پخش و انتشار پشت سر گذاشته بود، بیشتر از دیگر هنر‌ها متحول گشت.
Arpegiation برای تهیه ملودی تنال

Arpegiation برای تهیه ملودی تنال

برای تهیه یک موسیقی تنال و تحمیل تنالیته به گوش شنونده می توان با رعایت مواردی در نوشتن ملودی حتی بدون وجود هارمونی تنالیته را بوضوح در ملودی احساس کرد. توجه داشته باشید که هرگز صرف استفاده از نت های یک گام نمی تواند به تنهایی به ملودی شما تنالیته مشخصی را القا کند.
بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (XI)

بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (XI)

گذشته از موارد پیشین، مدت زمان تأکید بر این دانگ در گوشه چندان زیاد نیست و می‌توان از نقش دانگِ مورد بحث تاحد زیادی چشم‌پوشی کرد و آن را جزو پیکربندی اصلی گوشه ندانست. بااین‌حال، برای احتیاط بیشتر بهتر است که به نقش آن، هرچند کوتاه، توجه شود.
آلبوم «در محاصره» با آهنگسازی منتشر شد

آلبوم «در محاصره» با آهنگسازی منتشر شد

یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی و آهنگسازی بهزاد عبدی در قالب آلبوم صوتی تصویری «در محاصره» به خوانندگی محمد معتمدی، توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» منتشر شد. آلبوم «در محاصره» مشتمل بر یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی بهزاد عبدی که مرداد ماه سال ۱۳۹۵ به خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت تهران روی صحنه رفت، در قالب یک اثر صوتی تصویری توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» وارد بازار موسیقی شد. این مجموعه همزمان با کنسرت‌های اروپایی ارکستر «خنیاگران مهر» در کشورهای فرانسه، سوئیس، کانادا و آمریکا نیز به صورت فیزیکی و دیجیتال در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.
دنیس برین، مروج هورن (I)

دنیس برین، مروج هورن (I)

دنیس برین (Dennis Brain) هورن نواز برجسته انگلیسی بود که عمدتا به خاطر رواج دادن هورن به عنوان یک ساز کلاسیک و تکنوازی در جامعه پس از جنگ جهانی دوم در انگلیس بسیار معروف است. اجرای کنسرتوهای هورن موزار توسط برین با همکاری هربرت فون کارایان (Herbert von Karajan) و ارکستر فیلارمونیک برلین همچنان به عنوان اصلی ترین قطعات ضبط شده از این کنسرتوها به شمار می روند.
نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (VI)

نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (VI)

پس از این مقدمه ی کوتاه که نقش فضاسازی را دارد (میزان های ۱ تا ۲۰)، ایده فیکس در بخش آلگرو برای آخرین بار به صحنه می آید ولی نه چونان گذشته «نجیبانه و محجوب». این بار به نغمه رقصی مبتذل و ناهنجار بدل شده که با صدای گوش خراش و زیر به وسیله کلارینت می بمل نواخته می شود، و نت های چالاک دارد که با تریل تزیین یافته اند.
فهرست آثار منتخب ویولن

فهرست آثار منتخب ویولن

ویولن سازی است با رپرتواری بسیار گسترده. قدمت ساخت، رسیدن به سطح کمال از حیث سازگری، جهانی بودن، گستره صوتی وسیع، قابلیت و توانمندی ذاتی در اجرای موسیقی و نقش بی مانند در همنوازی و… از مولفه هایی هستند که از گذشته تا امروز، باعث گشته اند تا آثار بی شماری توسط آهنگسازان هر دوره برای این ساز تصنیف گردد و ویولن را دارای رپرتواری بی نظیر گرداند. از این رو، آشنایی با تمامی آثار تصنیف گشته برای این ساز کاری است بس دشوار و زمان گیر وهدف از نگارش این مقاله نیز، معرفی کلیه آثار تصنیف گشته برای این ساز نیست.
مرگ پاکو دلوچیا؛ فقدانی جبران ناپذیر در دنیای موسیقی

مرگ پاکو دلوچیا؛ فقدانی جبران ناپذیر در دنیای موسیقی

پاکو دلوچیا، نوازنده ویرتوز گیتار فلامنکو، روز چهارشنبه بیست و ششم فوریه ۲۰۱۴ در شصت و شش سالگی در مکزیک درگذشت. دلوچیا که در پلایا دل کارمن (Playa del Carmen) در جزائر کارائیب تعطیلاتش را می گذراند در این شهر دچار حمله قلبی شد و در بیمارستان درگذشت.
تار مرد (II)

تار مرد (II)

سرانجام، مقصود را برای دوستی که در سفارت روس کار میکرد، تشریح کرد و به توصیه او، تارش را برداشت و در سفارت روس، نزد دوستش مقیم شد. خودش می گوید:
جلیل شهناز و چهارمضراب (V)

جلیل شهناز و چهارمضراب (V)

در این چهارمضراب نیز مانند قطعه‌ی قبل بخش اول جملات ملودیک کاملا بر اساس الگوی پایه شکل گرفته است. به بیان دیگر این جملات کارکرد دوگانه‌ی پایه/ملودی دارد،هر چند به زودی موتیف کوتاه دیگری ظاهر می‌شود که آن‌هم برای لحظاتی به نظر می‌رسد پایه‌ی دوم این چهارمضراب است. اما با توجه به آن که این طرح یک میزانی هم دیگر تا پایان قطعه تکرار نمی‌شود، نمی‌توان این فکر را پذیرفت.