بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت بیست و پنجم)

روح الله خالقی (۱۲۸۵ - ۱۳۴۴)
روح الله خالقی (۱۲۸۵ - ۱۳۴۴)
۳٫۱ ـ آثار تنظیم شده از عارفِ قزوینی
پیرامون این تصنیفها در دیوان عارف و در بسیاری از کتبِ موسیقی توضیحات کافی و وافی آمده است. در این نوشته، آنجا که متن ترانه از خودِ عارف نیست و یا در موردِ تنظیم آهنگ ذکر نکته ای ضروری بنظر رسد به آن اشاره خواهد کرد. در ضمن عارف خود این تصنیفها را نامگذاری نکرده است و نام آنها از نخستین کلماتِ ترانه برگرفته شده و شمارهِ تصنیف از دیوان عارف نیز ذکر گردیده است.

ترتیبِ این شماره ها در دیوان عارف، براساس تقدّم و تأخّر ساخته شدن تصنیف می باشد. ضمناً اغلبِ این تصنیفها بصورتِ آهنگِ بدون کلام هم اجرا شده است.

۳٫۱٫۱ ـ نمیدانم چه در پیمانه کردی (افشاری، یک شاخه گل برنامهِ شماره ۱۴۴)
سومین تصنیفِ عارف که در برنامهِ فوق با صدای الهه اجرا شده است.

۳٫۱٫۲ ـ نکنم اگر چاره دل هر جائی را (افشاری، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره ۲۶۰)
چهارمین تصنیفِ عارف که در برنامهِ فوق با صدای الهه اجرا شده است.

۳٫۱٫۳ ـ هنگام می (از خون جوانان وطن لاله دمیده) (دشتی، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره ۲۴۶)
هفتمین تصنیفِ عارف که در برنامهِ فوق با صدای الهه اجرا شده است. اجرای بدون کلام این اثر، به گفتگویی میان ارکستر و قره نی میماند و طیّ آن، گلایه ها و فراخوان قره نی را سایر سازها پاسخ می دهند.

۳٫۱٫۴ ـ نه قدرت که با وی بنشینم (افشاری، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره)


۳٫۱٫۵ ـ بلبل شوریده (ماهور، گلهای رنگارنگ برنامه های شماره ۲۹۳ و ۲۹۳ ب)

تصنیفِ دوازدهم عارف که دوّمین آهنگ در برنامه های فوق بوده و با صدای مرضیه و ترانه ای جدید از رهی معیّری اجرا گردیده است. ۳٫۱٫۶ ـ از کفم رها شد قرار دل (افشاری، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره)
تصنیفِ چهاردهم عارف که با صدای مرضیه اجرا شده است.

۳٫۱٫۷ ـ چه شورها (شور، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره ۲۴۹)

تصنیف شانزدهم که در زمان حیاتِ عارف در دو صفحه، یکی با صدای قمر و دیگری با صدای ایران خانم ضبط شده و در اردیبهشت سال ۱۳۲۶ در کنسرتِ انجمن موسیقی ملّی و حدود ده سال بعد با صدای بنان در برنامهِ فوق اجرا شده است.

این برنامه حاصل همکاری دو رهبر بزرگِ ارکستر گلها، شادروانان جواد معروفی و خالقی است. تنظیم ارکستر را استاد معروفی و رهبری آنرا خالقی به عهده داشته است. این برنامه با نوآوریها و افزودن قطعاتی همراه است که در میان همه ۴۹۱ برنامه گلهای رنگارنگ به آن جایگاهی ممتاز بخشیده است.

بررسی این تنظیم مجالی دیگر می طلبد. ضمناً خالقی این اثر را زیباترین آهنگِ عارف دانسته هرچند از مکرراتِ زیاد در متن ترانه انتقاد کرده است. برای تفصیل مطلب میتوان به صفحاتِ ۴۲۴ و ۴۲۵ جلدِ اوّل سرگشت موسیقی ایران، چاپ ششم مراجعه نمود.

در برنامهِ فوق غزل آواز نیز از عارف است که با این بیت آغاز می شود:
گدای عشقم و سلطان حُسن شاهِ من است
به حُسن نیتِ عشقم خدا گواهِ من است

۳٫۱٫۸ ـ رحم ای خدای دادگر کردی نکردی (بیاتِ ترک، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره)
بیستمین تصنیفِ عارف که با صدای پروین (زهرایی منفرد) اجرا شده است.

۳٫۱٫۹ ـ گریه کن یا تصنیفِ کلنل (دشتی، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره ۲۵۰)
در مقدّمهِ این فصل ازین اثر به تفصیل سخن رفته است. غزل آواز این برنامه از خودِ عارف است که با این بیت شروع می شود:
داد حٌسنت به تو تعلیم خودآرائی را
زیبِ اندام تو کرد اینهمه زیبایی را

و با زخمه های پیانوی محجوبی یکی از موثرترین آوازهای دشتی است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی است از مراسم رونمایی از آلبوم به‌یاد بهاری (I)

مطلبی که پیش رو دارید، گزارشی است از مراسم رونمایی از آلبوم به‌یاد بهاری: تک‌نوازی کمانچه در فرهنگسرای سرو به تاریخ سوم بهمن ۱۳۹۸ که توسط شهاب مِنا تهیه شده است:

نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» اثر محمدسعید شریفیان برگزار می‌شود

نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» اثر محمدسعید شریفیان برگزار می‌شود. در این نشست که عصر روز دوشنبه هفتم بهمن‌ماه برگزار می‌شود نویسنده اثر محمدسعید شریفیان، محمدرضا آزاده‌فر و محمدعلی مرآتی حضور خواهند داشت. نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» دوشنبه هفتم بهمن‌ماه از ساعت ۱۵ تا ۱۷ در سرای اهل قلم واقع در خیابان انقلاب،‌ خیابان فلسطین جنوبی، کوچه خواجه نصیر پلاک ۲ برگزار می‌شود.

از روزهای گذشته…

آکوردهای sus – قسمت اول

آکوردهای sus – قسمت اول

آکوردهای sus – قسمت اول به روایتی دوک الینگتون جزو اولین کسانی بوده است که از سال ۱۹۳۰ شروع به استفاده از آکورده های sus کرده است. اما استفاده متداول از این آکوردها از سال ۱۹۶۰ شروع شد.
گلن گلد و تکنیک شخصی اش (II)

گلن گلد و تکنیک شخصی اش (II)

شاید گفتن این نکته روشن کننده بسیاری از ابهامات باشد که وی در سن ده سالگی و بر اثر حادثه ای دچار صدمه ای شدید در ناحیه کمر میشود و مجبور میشود از صندلی مخصوصی برای نواختن استفاده کند که باعث تکنیک منحصر بفردی برای وی شده که در این بین استادش Alberto Guerrero کمک های شایانی به وی نموده است.
گفتگو با تیبو (V)

گفتگو با تیبو (V)

برادر زن ایزایی و تعدادی از دوستانش من را از نامور تا استند همراهی کردند تا در کنسرتم شرکت کنند. برای تمرین از ساز گوارنری استفاده کردم. وقتی تمرین تمام شد همه به من می گفتند «چه بر سر ویولونت آمده؟ اصلا صدایش در نمی آمد.» در واقع این ویولون همان ویولونی بود که ایزایی همیشه از آن استفاده می کرد. در نتیجه من هم در کنسرت با ویولن استراد به اجرا پرداختم و آن طور که همه تأیید کردند صدای آن در کل سالن طنین انداخته بود.
گفتگو با مدرس ویلنسل، ایرنه شارپ (I)

گفتگو با مدرس ویلنسل، ایرنه شارپ (I)

نوازنده ویلنسل ایرنه شارپ (Irene Sharp) به عنوان مدرسی بین المللی برگزیده شده است. او برای انجمن استادان سازهای زهی آمریکا (ASTA)، انجمن استادان سازهای زهی اروپا و استرالیا و انجمن سوزوکی آمریکا مستر کلاس برگزار می کند. اگرچه خانم شارپ در شمال کالیفرنیا زندگی می کند، ولی در شهرهای دیگری از جمله نیویورک، لندن، سالزبورگ، هامبورگ، سیدنی، توکیو و تایپه به هنرجویان درس می دهد. وی در حال حاضر در دانشکده موسیقی مانز تدریس می کند.
Outside Playing ، قسمت دوم

Outside Playing ، قسمت دوم

در مطالب قبلی راجع به استفاده از نتهای خارج گام (Outside scale notes) صحبت کردیم و گفتیم استفاده درست از این نتها، نتنها باعث بد صدا شدن موسیقی نمی شود بلکه ابعاد و زیبایی هایی به موسیقی می افزاید که هرگز با نتهای گام نمی توان به آنها دست پیدا کرد. در ادامه این مطلب می خواهیم کمی بیشتر راجع به نتهای خارج صحبت کنیم .
رنه فلمینگ

رنه فلمینگ

رنه فلمینگ (Renée Fleming) خواننده برجسته سوپرانو، در ۱۴ فوریه سال ۱۹۵۹ در پینسیلوانیا امریکا بدنیا آمد و عمده فعالیت وی خوانندگی در اپرا میباشد؛ هر چند وی یکی از خوانندگان مطرح در سبک جز نیز میباشد. در زمینه خوانندگی او را میتوان در دسته full lyric soprano قرار داد که قابلیت بسیار بالا از نظر وسعت صدا و تکنیک و صدایی رسا و قدرتمتد دارد که میتواند به راحتی از وسعت صدایی خویش فراتر رود.
رنگین چون هزار دستان (I)

رنگین چون هزار دستان (I)

مرتضا حنانه از اولین آهنگسازان نسلی است که در هنرستان موسیقی و در ایران تربیت شدند و احتمالا از موفق‌ترین آنها. هر چند که وی بعدا برای مطالعه‌ی آهنگسازی سفری طولانی به ایتالیا کرد. اما پیش از آن نیز همزمان با استادش «پرویز محمود» و دستیار او «روبیک گریگوریانس» به رهبری ارکستر سمفونیک رسیده بود.
گروه راک “ترن” Train

گروه راک “ترن” Train

پت موناهان Pat Monahanترانه سرا و خواننده گروه ترن Train درباره منبع الهام آلبوم جدید گروه که For Me, It’s You نام دارد میگوید، هر ترانه خطاب به “تو” you است، این “تو” در هر ترانه شخصی متفاوت است، در ترانه اصلی، “تو” را خطاب به زنی که عاشقش هستم میگویم و در طول آلبوم این “تو” خطاب به فرزندانم، دوست عزیزی که از دست داده ام، مادرم، خانواده ام و گروه موسیقی من بوده است.
نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XVI)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XVI)

در مورد نت «شاهد» به یکی از اشکالات اساسی تئوری وزیری بر می خوریم، به اشکالی که پس از او در کار خالقی هم به چشم می خورد و باعث سردرگمی های زیادی در شناخت موسیقی ایرانی گشته است. این اشکال ناشی از آمیختن دو سیستم مختلف با هم است، یکی سیستم گام های ماژور و مینور اروپائی و خواص هارمونیک فواصل این گام ها و نام هائی که این فواصل دارند و دیگری سیستم مقام های موسیقی ایرانی که براساس خواص ملودیک صداها شکل یافته اند. «نمایان» و «تنیک» مربوطند به خواص هارمونیک، در حالی که «شاهد» و «ایست» به خواص ملودیک صداها ربط دارند.
تئوری اطلاعات، ترمودینامیک و موسیقی (II)

تئوری اطلاعات، ترمودینامیک و موسیقی (II)

در قسمت قبل دیدیم که چگونه اطلاعات، گرما، الکتریسیته (در اصل هر وجودی که توانایی جریان داشتن داشته باشه) همواره از قطبی که پتانسیل بیشتر دارد به سمت قطبی که پتانسیل کمتر دارد جاری میشود، قوانین ریاضی و فیزیکی زیادی وجود دارد که این مطلب را تائید میکند.