فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (I) – گفتگوی هارمونیک Harmony Talk

فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (I)

فیلیپ جاروسکی
فیلیپ جاروسکی
چه کسی می تواند در برابر صدای مردی که مانند یک زن می خواند مقاومت کند؟
فیلیپ جاروسکی (Philippe Jaroussky)، خواننده کنتر تنور فرانسوی، در بیست و یک سالگی و در نخستین اجرای حرفه ای خود در سال ۱۹۹۹ در جشنواره تابستانی فرانسه اثری از اسکارلاتی (Scarlatti) را اجرا کرد. او در زمانبندی کار حرفه ای خود خوش شانس بوده است. زیرا در چند دهه گذشته، به بخش بزرگی از رپرتوار باروک (اپراها و موسیقی مقدس آهنگسازانی چون مونته وردی، پورسل، گلوک و بزرگان دیگری که کمتر شناخته شده هستند) جان تازه ای بخشیده شده است. این توجه دوباره به رپرتوار باروک باعث شد که یکی از تکان دهنده ترین صداها یعنی کنتر تنور نیز جان تازه ای بیابد. کنتر تنور صدای مرد بالغی است که به اندازه صدای پسربچه های خواننده گروه کر قدرتمند است.

پسر بچه هایی که نقش های قهرمانان یا قدیسانی را بازی می کنند که در اصل برای کاستراتو (castrato) یا متزو سوپرانوی زن نوشته شده اند. چهل سال پیش شاید تعداد کنتر تنور ها در کل دنیا حدود پنج شش نفر بود.

اما امروز، دیود دانیل (David Daniels) اهل کارولینای جنوبی یا آندریاس شل (Andreas Scholl) از آلمان با صدای جذاب خود سالن های کنسرت و خانه های اپرا را پر از تماشاچی می کنند و در هر فصل نیز خواننده مرد جوان و شگفت انگیز جدیدی از کرواسی یا اوکراین وارد عرصه هنر می شود.

صدای فوق العاده صاف جاروسکیِ سی و سه ساله در ترکیب با چهره معصوم و کودکانه اش دوستداران زیادی را برای او به ارمغان آورده است. سیسیلیا بارتولی (Cecilia Bartoli) که“Giulio Cesare” هندل را با جاروسکی خوانده بود می گوید «وقتی برای نخستین بار صدای فیلیپ جاروسکی را شنیدم مهارت و کیفیت موسیقیایی و حس عمیق آن من را به خودش جلب کرد. در جمله بندی های او نوعی زیبایی و در روحش نوعی ظرافت، یا شاید شکنندگی، وجود دارد که عمیقا شنونده را تحت تأثیر قرار می دهد.» جیمز بومن (James Bowman)، کنتر تنور افسانه ای انگلیس، می گوید «صدای جاروسکی صدای همان پسر بچه ای است که باخ آرزو داشت برایش آهنگ بسازد.»

صدای کنتر تنور – صدای بالای دخترانه که با استفاده از لبه بیرونی تارهای صوتی ایجاد می شود – از آن مواردی است که شاید در نخستین بار توجه شنونده را جلب نکند و درک آن نیاز به تکرار داشته باشد. اینگونه خواندن مانند راه رفتن بر لبه تیغ است. صدای کنتر تنور پیوسته بین دو قطب ناخوشایند و متعالی بودن در حال نوسان است. جاروسکی به خوبی از این نکته آگاه است و آن را «عامل تنفر» می نامد.

جاروسکی می گوید «چیزی در مورد این صدا وجود دارد که می تواند مضحک باشد: در واقع همین که این صدا از حنجره یک مرد خارج می شود. مردم می گویند که کنترتنور جنس سوم یا شبه زن است. اما به نظر من کنتر تنور بیش تر تلاشی است برای کودک ماندن.»

در واقع، در طول تاریخ، سوپرانو های مرد، چه در موسیقی مقدس، اپرا یا پاپ، برای معصومیت و شجاعت رومانتیک خود به یک اندازه مورد تشویق قرار گرفته اند. بر خلاف تصور برخی افراد، صدای آن ها فقط به مذاق مردان دگرباش خوش نمی آید: بخش زیادی از اپراهای قرن نوزدهم یا حتی کمدی های شکسپیر بر این اساس استوارند که آنچه که یک زن را از خود بی خود می کند نقش آفرینی پسری است که ممکن است دختر باشد یا نباشد.

کنتر تنور پدیده ی قرن بیستم است. هنری که ما از دستش داده بودیم اما اکنون دوباره به ما بازگشته است. بیشتر آثاری که اکنون جاروسکی و سیسیلیا بارتولی اجرا می کنند در اصل برای فارینلی (Farinelli) و همکارانش نوشته شده بودند (خوانندگان مردی که پیش از بلوغ اخته شده بودند تا صدایشان بالا، بلند و صاف بماند.)

ظاهرا این اقدام که جاهلانه و بسیار پیچیده به نظر می رسد، در واکنش به فرمان سنت پائول در کورنت (یونان) صورت گرفته باشد. بدین ترتیب که صدای زنان نباید در کلیسا شنیده شود که این امر باعث شد که گروه های کر کلیسا و دربار دوک ها پر شود از سوپرانوهایی که می توانستند اوراتوریوهای ویوالدی را اجرا کنند.

4 دیدگاه

  • رامین منصفی
    ارسال شده در مرداد ۳, ۱۳۹۰ در ۱۱:۱۸ ب.ظ

    من وقتی بار اول اجرای ایشون رو دیدم متعجب شدم !
    لینک یوتوب :
    http://www.youtube.com/watch?v=cCGT5rT6Rrk

  • لازم نیست!
    ارسال شده در مرداد ۳, ۱۳۹۰ در ۱۱:۳۱ ب.ظ

    “ژاروسکی” تلفظ می شود: http://www.youtube.com/watch?v=OBpjdcICDBw
    http://www.youtube.com/watch?v=nJiYChYzPnM&feature=related

  • philippe jaroussky
    ارسال شده در مرداد ۴, ۱۳۹۰ در ۸:۱۲ ب.ظ

    یاروسکی صحیح است!

  • حسن ابوئی
    ارسال شده در مرداد ۱۹, ۱۳۹۰ در ۳:۲۱ ق.ظ

    توی کانال متزو میگه:فیلیپ ژاغوسکی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تار و پودِ نشانه (I)

تار و پود بیش از آن که یک آلبوم باشد یک نشانه است؛ نشانی از دشواری‌های یک راه نکوبیده و نپیموده در موسیقی کلاسیک ایرانی. با آن، حمید متبسم که پیش از این طبع خود را رویاروی بلندترین قله‌ی شعر حماسی فارسی (شاهنامه‌ی فردوسی در قطعه‌ی سیمرغ) آزموده بود، حالا به صرافت طبع‌آزمایی موسیقایی با یکی از بلندترین ستیغ‌های شعر غنائی فارسی (خسرو و شیرین نظامی) افتاده است. به این ترتیب مجموعه‌ی تار و پود بدل به نشان مسئله‌ی موسیقی ما با روایت داستانی شده است. سیمرغ را می‌توانستیم «یک تجربه‌ی منفرد» (یا نادر) بشماریم و بگذریم یا همچون یک راه تازه‌گشوده با آن برخورد کنیم و منتظر آنچه در تداوم راه پیش می‌آمد بمانیم. اما با آمدن تار و پود، هنگامی که کار از یک گذشت، به وادی مقایسه می‌رسیم و خواه‌ناخواه آنچه پیش‌تر مبهم بود آشکار می‌شود. موقعیت این مجموعه به‌عنوان دومین تلاش است که آن را نشانه می‌کند.

امامی: استقبال خوبی از برنامه ما در سوئیس شد

من علاقه زیادی به موسیقی قدیم ایران داشته ام و سعی کرده ام در حد توانم بر روی آن حوزه موسیقی کارکرده و بر روی موسیقی دوره قاجار و هم قبل از آن دوره مطالعات مختصری داشته ام و به طبع در آثارم از آن ها بهره می برده ام در این سال ها آلبوم های تولید کرده ایم با همراهی دوستانم مثل آلبوم برافشان و آلبوم چهار سو که با آهنگسازی دوست خوبم حمید شریفی بوده و همچنین آلبوم بزم ۲ با آهنگسازی دوستانم سعید کورد مافی و علی کاظمی که همه این آلبوم ها توسط انتشارات ماهور منتشر شده است و تمامی این آثار رویکردی که ما داشته ایم استفاده از امکانات بالقوه موسیقی قدیم ایران بوده است و اینکه این امکانات بالفعل کرده و امکاناتی نظیر فرم و دورها و متدهای متفاوتی که در آن موسیقی وجود داشته است و الان کمرنگ شده است و یا کمتر استفاده می شوده است. این امکانات در هر صورت به ما راهی را نشان می دهند که شاید از این طریق بتوان رنگ و بوی تازه از موسیقی ایران رو شنید، البته شاید! در هر صورت راهی است که می شود در بستر تاریخی اصالت ها را حفظ کرد و موسیقی گذشته را به این شکل منتقل کرد.

از روزهای گذشته…

گوستاو سانتائولالا

گوستاو سانتائولالا

گوستاو سانتائولالا تهیه کننده و آهنگ سازی که سبک موسیقی اش ترکیبی است از راک، موسیقی آفریقایی و آمریکای لاتین، متولد سال ۱۹۵۲ در شهر بوینس آیرس در آرژانتین، برنده جایزه اسکار بهترین موسیقی متن برای فیلم “کوهستان بروک بک” در سال ۲۰۰۶ است. در حال حاضر آلبوم های او جزو پرطرفدارترین آلبوم های آمریکای لاتین است.
مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (VII)

مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (VII)

هدف از انتخاب نوع خاصی از دست‌گرفتن مضراب در اجرای عود، دستیابی به صدایی دقیق و رساست. مضراب نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان زیر و بمی صدا، نُوانس و نیروی محرک آن دارد. هنگامی که روش‌ها براساس نگهداشتن مضراب و فنون آن قیاس ‌شوند، روشن خواهد شد که در بیشتر اوقات، مضراب تارگان در عین نرمی و بی‌عیب و نقصی، چالاک است. علاقه‌ی تارگان به موسیقی غربی در این خصوص تأثیرگذار بوده است و در مواقعی می‌توان حالت‌های گیتارنوازی را در به کارگیری مضراب او مشاهده کرد.
عابدیان: در اجرای موسیقی مناطق مختلف ایران از تکنیکهای بومی استفاده میکنم

عابدیان: در اجرای موسیقی مناطق مختلف ایران از تکنیکهای بومی استفاده میکنم

فکر می کنم آنچه برای ما در رستاک در قبال یک چنین مسئله ای اهمیت دارد، بیشتر بیان و جمله بندی ها و اتمسفر موسیقیایی یک منطقه بوده نه صرفا رنگ صدا. از طرف دیگر چون کمانچه از سازهای اصلی آنسامبل رستاک می باشد و در همه قطعات حضور دارد، امکان تعویض مداوم ساز خصوصا در اجرای زنده و کنسرت امکان پذیر نبود با این حال من با تغییراتی در تکنیک نوازندگی سعی در نزدیک شدن به فضای صوتی مورد نظر در هر منطقه را داشته ام.
پاسخی به نوشته علیرضا جواهری در مورد خواننده سالاری (II)

پاسخی به نوشته علیرضا جواهری در مورد خواننده سالاری (II)

حال من مسئله‏اى دیگر را مطرح مى‏کنم آن آثار نه به خاطر علیزاده و مشکاتیان و لطفى و… و نه به خاطر شجریان و یا ناظرى و… ماندگار شد. بلکه به خاطر همدلى این هنرمندان با مردم بود. یعنى آنها آن چیزى را ساختند و خواندند که مردم نیاز داشتند نه آن چه را که دلشان مى‏خواست. این مردم هستند که آثار را باید ماندگار بدانند یا بى‏اثر.
دیلان‌ به‌ روایت‌ هندریکس‌ – ۱

دیلان‌ به‌ روایت‌ هندریکس‌ – ۱

نگاهی به آهنگ All Along The Watchtower
در سال‌ ۱۹۶۸ جیمی‌ هندریکس‌ آهنگی‌ را از باب‌ دیلان‌ بازنوازی‌ (cover) کرد که‌ به‌ یکی‌ ازمحبوبترین‌ ترانه‌ های‌ تاریخ‌ موسیقی راک‌ تبدیل‌ شد. با این‌ که‌ آهنگ‌ دیلان‌ را هنرمندان‌ دیگری‌ مانند Dave Mason, Jeff Healy, Buddy Miles, U2 و … نیز کاور کرده‌اند، اما این‌ ترانه‌ ازمعدود آثار دیلان‌ است‌ که‌ کمتر به‌ نام‌ خود او شناخته‌ می‌شود.
مصطفی کسروی درگذشت

مصطفی کسروی درگذشت

«حیف شد…» عبارتی که در چند ماه گذشته بارها برای از دست دادن هنرمندان موسیقی ایران به زبان ما آمد؛ و اما اینبار، «حیف شد» برای مصطفی کسروی، فاگوت نواز و آهنگساز خوش ذوق ایرانی است. سازنده «اورتور شوشتری»، «سرود درختکاری»، «گفتگو کن، جستجو کن» و …
نگاهی به کنسرت ˝نغمه‌های مرکب˝ (II)

نگاهی به کنسرت ˝نغمه‌های مرکب˝ (II)

“نقش” از لحاظ پیچیدگی های فرمال و ریتمیک جزو فرم های ساده تر موسیقی قدیم است و از جهاتی به تصنیف های امروزین شبیه تر. دیگر قطعه‌ی اجرا شده نیز به فرم “بسیط” بود که از لحاظ تغییرات مدال به اندازه‌ی قطعه‌ی اوّل بدیع نبود و از این لحاظ، به قطعات دستگاهی شباهت بیشتری داشت.
به قلم یک بانوی رهبر (VI)

به قلم یک بانوی رهبر (VI)

همانطور که اشاره شد تعارضی درونی بین شرطی سازی و آموزش مردان و زنان وجود دارد. در عرصه حرفه ای امروز آیا زنان می توانند خودشان باشند یا باید به ظاهر مردانه عمل کنند؟ آیا قاطعیت بهترین راه دستیابی به موفقیت است یا اینکه روش سنتی مردان است؟ آیا ارزش هایی هستند که زنان عمیقا به آن ها پایبندند و باید ارزش بیشتری برایشان قائل شد؟ زنان شرطی شده اند تا دوست داشتنی تر باشند، رابطه ها را حفظ کنند و انعطاف پذیری بیشتری از خود نشان دهند. زنان به دنبال حفظ جامعه، یکدستی، دوستی و حسن نیت هستند.
نگاهی به آلبوم بوم، ساخته حمیدرضا دیبازر (I)

نگاهی به آلبوم بوم، ساخته حمیدرضا دیبازر (I)

حمیدرضا دیبازر در فروردین ماه سال ۱۳۵۰ در تهران متولد شد. او در کودکی با راهنمایی پدرش با دنیای موسیقی آشنا گردید. از چهارده سالگی فراگیری پیانو را نزد ماری یوسف شروع کرد و در سال ۱۳۶۶ وارد هنرستان موسیقی شد و در این دوره، آهنگسازی را با ساخت دوئتی برای هورن آغاز نمود. در سال ۱۳۷۰ با ساز تخصصی فرنچ هورن زیر نظر شریف لطفی فارغ التحصیل شد.
احمد جمال پیانیست جز

احمد جمال پیانیست جز

از بزرگترین پیانیست های جز که در سال ۱۹۳۰ در پیتسبورگ، پنسیلوانیا بدنیا آمد. از سن ۳ سالگی شروع به نواختن پیانو کرد و از ۷ سالگی تحصیلات رسمی خود در موسیقی را آغاز کرد.