فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (I)

فیلیپ جاروسکی
فیلیپ جاروسکی
چه کسی می تواند در برابر صدای مردی که مانند یک زن می خواند مقاومت کند؟
فیلیپ جاروسکی (Philippe Jaroussky)، خواننده کنتر تنور فرانسوی، در بیست و یک سالگی و در نخستین اجرای حرفه ای خود در سال ۱۹۹۹ در جشنواره تابستانی فرانسه اثری از اسکارلاتی (Scarlatti) را اجرا کرد. او در زمانبندی کار حرفه ای خود خوش شانس بوده است. زیرا در چند دهه گذشته، به بخش بزرگی از رپرتوار باروک (اپراها و موسیقی مقدس آهنگسازانی چون مونته وردی، پورسل، گلوک و بزرگان دیگری که کمتر شناخته شده هستند) جان تازه ای بخشیده شده است. این توجه دوباره به رپرتوار باروک باعث شد که یکی از تکان دهنده ترین صداها یعنی کنتر تنور نیز جان تازه ای بیابد. کنتر تنور صدای مرد بالغی است که به اندازه صدای پسربچه های خواننده گروه کر قدرتمند است.

پسر بچه هایی که نقش های قهرمانان یا قدیسانی را بازی می کنند که در اصل برای کاستراتو (castrato) یا متزو سوپرانوی زن نوشته شده اند. چهل سال پیش شاید تعداد کنتر تنور ها در کل دنیا حدود پنج شش نفر بود.

اما امروز، دیود دانیل (David Daniels) اهل کارولینای جنوبی یا آندریاس شل (Andreas Scholl) از آلمان با صدای جذاب خود سالن های کنسرت و خانه های اپرا را پر از تماشاچی می کنند و در هر فصل نیز خواننده مرد جوان و شگفت انگیز جدیدی از کرواسی یا اوکراین وارد عرصه هنر می شود.

صدای فوق العاده صاف جاروسکیِ سی و سه ساله در ترکیب با چهره معصوم و کودکانه اش دوستداران زیادی را برای او به ارمغان آورده است. سیسیلیا بارتولی (Cecilia Bartoli) که“Giulio Cesare” هندل را با جاروسکی خوانده بود می گوید «وقتی برای نخستین بار صدای فیلیپ جاروسکی را شنیدم مهارت و کیفیت موسیقیایی و حس عمیق آن من را به خودش جلب کرد. در جمله بندی های او نوعی زیبایی و در روحش نوعی ظرافت، یا شاید شکنندگی، وجود دارد که عمیقا شنونده را تحت تأثیر قرار می دهد.» جیمز بومن (James Bowman)، کنتر تنور افسانه ای انگلیس، می گوید «صدای جاروسکی صدای همان پسر بچه ای است که باخ آرزو داشت برایش آهنگ بسازد.»

صدای کنتر تنور – صدای بالای دخترانه که با استفاده از لبه بیرونی تارهای صوتی ایجاد می شود – از آن مواردی است که شاید در نخستین بار توجه شنونده را جلب نکند و درک آن نیاز به تکرار داشته باشد. اینگونه خواندن مانند راه رفتن بر لبه تیغ است. صدای کنتر تنور پیوسته بین دو قطب ناخوشایند و متعالی بودن در حال نوسان است. جاروسکی به خوبی از این نکته آگاه است و آن را «عامل تنفر» می نامد.

جاروسکی می گوید «چیزی در مورد این صدا وجود دارد که می تواند مضحک باشد: در واقع همین که این صدا از حنجره یک مرد خارج می شود. مردم می گویند که کنترتنور جنس سوم یا شبه زن است. اما به نظر من کنتر تنور بیش تر تلاشی است برای کودک ماندن.»

در واقع، در طول تاریخ، سوپرانو های مرد، چه در موسیقی مقدس، اپرا یا پاپ، برای معصومیت و شجاعت رومانتیک خود به یک اندازه مورد تشویق قرار گرفته اند. بر خلاف تصور برخی افراد، صدای آن ها فقط به مذاق مردان دگرباش خوش نمی آید: بخش زیادی از اپراهای قرن نوزدهم یا حتی کمدی های شکسپیر بر این اساس استوارند که آنچه که یک زن را از خود بی خود می کند نقش آفرینی پسری است که ممکن است دختر باشد یا نباشد.

کنتر تنور پدیده ی قرن بیستم است. هنری که ما از دستش داده بودیم اما اکنون دوباره به ما بازگشته است. بیشتر آثاری که اکنون جاروسکی و سیسیلیا بارتولی اجرا می کنند در اصل برای فارینلی (Farinelli) و همکارانش نوشته شده بودند (خوانندگان مردی که پیش از بلوغ اخته شده بودند تا صدایشان بالا، بلند و صاف بماند.)

ظاهرا این اقدام که جاهلانه و بسیار پیچیده به نظر می رسد، در واکنش به فرمان سنت پائول در کورنت (یونان) صورت گرفته باشد. بدین ترتیب که صدای زنان نباید در کلیسا شنیده شود که این امر باعث شد که گروه های کر کلیسا و دربار دوک ها پر شود از سوپرانوهایی که می توانستند اوراتوریوهای ویوالدی را اجرا کنند.

4 دیدگاه

  • رامین منصفی
    ارسال شده در مرداد ۳, ۱۳۹۰ در ۱۱:۱۸ ب.ظ

    من وقتی بار اول اجرای ایشون رو دیدم متعجب شدم !
    لینک یوتوب :
    http://www.youtube.com/watch?v=cCGT5rT6Rrk

  • لازم نیست!
    ارسال شده در مرداد ۳, ۱۳۹۰ در ۱۱:۳۱ ب.ظ

    “ژاروسکی” تلفظ می شود: http://www.youtube.com/watch?v=OBpjdcICDBw
    http://www.youtube.com/watch?v=nJiYChYzPnM&feature=related

  • philippe jaroussky
    ارسال شده در مرداد ۴, ۱۳۹۰ در ۸:۱۲ ب.ظ

    یاروسکی صحیح است!

  • حسن ابوئی
    ارسال شده در مرداد ۱۹, ۱۳۹۰ در ۳:۲۱ ق.ظ

    توی کانال متزو میگه:فیلیپ ژاغوسکی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

‌‌‌مـوسیقی‌ به چه درد ما می‌خورد؟

در یکی از جلسات بحث در یکی از دانشکده‌ها‌ ضمن‌ پرسشهای‌ گوناگون، دانشجوئی پرسـید: «مـوسیقی بـه چه درد ما می‌خورد؟» این سؤال می‌تواند در هر مورد دیگر‌ هم پیش‌آید مثل «میز به چه درد مـا می‌خورد؟» نکته این تست که معمولا این‌ سؤال بقصد آگاهی از‌ ماهیت‌ مسئله نیست بلکه پرسـش کننده اغلب خود را آمـاده رد هـمه جوابها کرده است، مثلا اگر بگویند میز هنگام غذا خوردن یا نوشتن به کار می‌آید خواهیم گفت: «روی زمین هم‌ می‌توان خورد و روی زانو هم می‌توان نوشت» و از این قبیل جوابها بسیار می‌توان جـست.

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (V)

این انتخاب، انتخابی عجیب به نظر می آمد. خانه ای در مرکز شهر بود و دیگر مناظری از دهکده و طبیعت زیبا نداشت. همچنین، برای یک شخصیت ملی بزرگ و معروف مانند الگار که نیاز زیادی برای سفرهای متعدد به لندن داشت، هیرفورد حتی دورتر از مالوِرن بود. شاید به علت جدا افتادگی هیرفورد بوده که الگار آن را برای نواختن موسیقی احتیاج داشته و برای خرید انتخاب نموده است.

از روزهای گذشته…

برگزاری دوره‌ دوم کارگاه‌های موسیقی “دعوت به شنیدن”

برگزاری دوره‌ دوم کارگاه‌های موسیقی “دعوت به شنیدن”

جمعه ۲۵ بهمن، یازدهمین جلسه از دوره‌ی دوم کارگاه‌های موسیقی “دعوت به شنیدن” (به یاد پرویز منصوری) حمیدرضا دیبازر (آهنگساز و عضو هیئت علمی دانشگاه هنر) با عنوان مبانی دیکته‌ی موسیقی می‌باشد.
دنیس برین، مروج هورن (III)

دنیس برین، مروج هورن (III)

در نوامبر ۱۹۵۳، برین به رهبری هربرت فون کارایان و به همراهی ارکستر فیلارمونیک برلین کنسرتوهای شماره ۱ تا ۴ هورن موزار را با شرکت EMI ضبط کرد. همچنین در جولای ۱۹۵۴، برین نوازندگی ارگ را در ضبط سرود عید پاک از Cavalleria rusticana اثر پیتر ماسکاگنی (Peter Mascagni) را به رهبری کارایان بر عهده گرفت.
مغالطات ایرانی – موسیقی کودک (I)

مغالطات ایرانی – موسیقی کودک (I)

با نگاهی گذرا به اتوبیوگرافی های بزرگان موسیقی جهان، می توان ترجمان این گفته دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی را در زمینه موسیقی هم جست. تقریبا تمام بزرگان موسیقی، چه ایرانی و چه غیر ایرانی، تعلیم موسیقی را با شنیدن آثار بزرگان موسیقی آغاز کرده اند و نه موسیقی های ساده و سطحی.
بررسی نقش جنسیت در انتخاب ساز (I)

بررسی نقش جنسیت در انتخاب ساز (I)

در طول تاریخ و با توجه به شرایط اجتماعی و اقتصادی، همواره کلیشه های رفتاری و شخصیتی به زنان تحمیل شده است. به عنوان مثال فرهنگ آسیایی، “خانه دار بودن” یا ” مادربودن” را برای یک زن مهم می داند.
پیت فاونتین همچنان مینوازد

پیت فاونتین همچنان مینوازد

نیو اورلینز- خانه پیت فاونتین (Pete Fountain) – نوازنده افسانه ای کلارینت جاز- در نزدیکی خلیج سنت لوییس، تصویری زنده از داستان زندگی او بود – صفحه های طلایی، عکسهایی که با چهار رئیس جمهور دارد، یادداشتهای تشکر آمیز از فرانک سیناترا (Frank Sinatra)، کلارینتهای عزیزش و سازهای قدیمی و کلاسیک دیگر.
کنسرتوی گمشده

کنسرتوی گمشده

نام پرویز محمود با دوره‌ای تب آلود از تاریخ موسیقی ایران عجین شده است. دوره ای که تغییرات بزرگ اجتماعی و سیاسی در سطح کلان با عث تغییر در ساختار مدیریت فرهنگی و پس از آن تغییر در مدیریت نهادهای موسیقایی (از جمله هنرستان موسیقی) شد.
چه کار کنیم که او به ایران نیاید! (I)

چه کار کنیم که او به ایران نیاید! (I)

سمفونی شماره ۴ از گوستاو مالر با اجرای ارکستر فیلارمونیک اسلواکی، تازه‌ترین اثر ضبط شده به رهبری علی رهبری است؛ رهبر ارکستر و آهنگساز ایرانی مقیم اتریش. او حدود سی و پنج سال است که ایران را برای گسترش فعالیت‌های هنری‌اش ترک کرده است.
گاه های گمشده (XII)

گاه های گمشده (XII)

همانطور که قبلا عنوان شد فواصل مقام راست با فواصل عراق افشاری انطباق دارد. هم چنین در بیان خصوصیات دوگاه، با اشاره به نواخته های فرامرز پایور، اتصال دوگاه به عراق افشاری تبیین شد. حال با توجه به ارتباط بین یگاه (گام پایه) و دوگاه (در شکل فوق)، این مدولاسیون می تواند مهر تاییدی بر انتخاب گام راست با دو تتراکرود منفصل به عنوان گام پایه باشد. (همانطور که مرتضی حنانه توقف ماهور بر روی نتی در پایین نت پایان خود را، به عنوان اشاره ای به شاهد گام مهم دیگری دانست) چراکه شاهد گوشه دوگاه با شاهد شور یکی است، اما در ادامه به بیات ترک متصل می شود.
پاسخی بر نظرات مقالۀ خواننده و خواننده سالاری

پاسخی بر نظرات مقالۀ خواننده و خواننده سالاری

مطلبی که تحت عنوان خواننده سالاری منتشر شد، مقاله ای بود در نکوهش جایگاه کاذب خوانندگان و تلاش آنها برای حفظ این تصورات دروغین در میان مخاطبین و طرفداران خود، نه مقاله ای برای تخریب و نکوهش آقای محمدرضا شجریان. با توجه به تعصبات و نگاه های مقدس مابانۀ برخی علاقمندان هنر موسیقی بالاخص طرفداران آقای شجریان بر آن شدم تا مطالبی را در توضیح برخی نظرات بیان کنم.
رهبری: هنرمندان چند کاره موفق نیستند

رهبری: هنرمندان چند کاره موفق نیستند

بله میتوانستم ولی نکردم… من اعتقاد دارم که خدا به من شانسهای عجیب و غریب و استعداد بسیار خوبی داده است، اگر شما خانه من بیایید خیلی تعجب میکنید که آثار نقاشی من را ببینید، من از ۳۰ سالگی مشغول نقاشی شدم و خانه ام پر از نقاشی است! دیزاین منزلم هم کار خودم هست و هیچ وقت این کارها به من فشار نیاورده است. رهبری ارکستر هم برایم آسانترین کار دنیاست!