نگاهی به اپرای مولوی (IV)

پس از شمس بلافاصله عطار نیشابوری که نقشش را علی خدایی میخواند وارد صحنه میشود با شعر معروف از دیو و دد ملولم و انسانم آرزوست… در واقع شعر مولانا را از زبان عطار میشنویم (۱)؛ در اپرای مولوی حدود هشتاد در صد اشعار از مولانا و بقیه از اشعار دیگر شاعران است (۲) و گاهی قسمتهایی نوشته نویسنده لیبرتو است که در بسیاری از مواقع به قدری متناسب ساخته شده که حتی اهل ادب هم شک میکنند که ساخته مولانا نباشد.

در ادامه این صحنه سرباز مغول دیده میشود که جنازه کودکی را روی زمین میکشد؛ تکنیک تحسین بر انگیز بازی دهنده این عروسک حیرت انگیز است، چراکه هیچ نخی به حالت افقی به عروسک وصل نیست!

در همین حال گروه کر آواز ایرانی (نه کر آواز غربی) به عنوان صدای مردم شروع به خواندن تصنیف باز هوای وطنم میکند ولی در دستگاه نوا، جالب اینجاست که با اینکه همیشه این تصنیف را در اصفهان شنیده ایم، تغییر نیم پرده ای درجه ششم به سمت پایین، شنونده را آزار نمیدهد؛ دلیل آن هم ساده است، عبدی گوش ما را دقایقی است در فضای دستگاه نوا قرار داده…

در این صحنه هاله دود و غبار صحنه را در بر گرفته و در این فضای برزخی، زنانی شمع به دست، در پشت جنازه کودکی که روی زمین کشیده میشود حرکت میکنند و نور صحنه کم کم خاموش شده و فقط نور شمعها نقطه هایی را در صحنه روشن کرده که کم کم از صحنه خارج میشود… این پرده با فضایی سنگین و تاثر انگیز به پایان میرسد.



یکی از خصوصیات مهم این دو اپرای اخیر بهروز غریب پور از نظر صحنه ای این است که ترفند های تکنیکی او در حدی بر صحنه قالب نمیشود که به کلیت اثر ضربه بزند و توانایی تکنیکی او به صورت لایه سطحی اثر به چشم نمی آید؛ این مسئله بسیار با اهمیت در هنر ایرانی است که آثار هنری کشورمان را چه در موسیقی، معماری و دیگر هنرها، با وقار و دور از خود نمایی نشان میدهد.

پرده سوم
با صدای بادی برنجی ها که گویی ما را دعوت به ادامه ماجرا میکنند آغاز میشود… کم کم گروه زهی با اجرای موتیفی با نتهای کروماتیک میپردازند که با روشن شدن صحنه میبینیم مطابق راه رفتن کشان کشان پادشاه ایران است که در بند مغولان در آمده است.

خواننده نقش پادشاه ایران که نقش او را احسان نصیری خوانده است با لرزش و ترس و تقریبا بدون تکنیک میخواند که نشاندهنده یک پادشاه سست عنصر و ضعیف است (البته در واقعیت پادشاه آنروز ایران چنین نبوده و بارها با مغولها به ستیز پرداخته است ولی غریب پور برای هدایت بهتر ماجرا، داستان را به این گونه تغییر داده است) پادشاه ایران از ایرانیان میپرسد که آیا کسی وجود دارد که جانش را فدای او کند؟

پی نوشت
۱- در این اپرا دو شاعر نقش دارند، مولوی و عطار؛ ولی به خاطر افزایش کیفیت لیبرتو، گاهی این دو کاراکتر، اشعار شاعران دیگری را به زبان می آورند. کاراکتر مولانا در این اپرا نقش زیادی دارد و طبیعی است که نویسنده لیبرتو نتواند داستان اپرا را تنها با اشعار او جلو ببرد ولی در مورد عطار شاید می شد با تحقیق بیشتر، اشعاری یافت که از خود او باشد.
۲- البته وقتی در این حجم از آثار شاعرانی غیر از مولانا استفاده می شود، بهتر می بود که از این شاعران هم نام برده می شد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

امینی: انتقال نت ها کار وقت گیری است

قرار است یعنی این مجموعه آلبوم ۸ تایی در یک جزوه پارتیتور چاپ شود و گروه‌ها از این به بعد می‌توانند یک پارت ارکستر کامل هم داشته باشند و اگر خواستن استفاده کنند.

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (VI)

در پی تظاهرات های ضد دولتی ماه های اخیر که به کشته شدن یکی از نوازندگان اِل سیستما به نام آرماندو کانیزالس (Armando Cañizales) نیز منجر شد، گوستاوو “خشونت و سرکوب” را شدیدا محکوم کرد و از رییس جمهور، نیکلاس مادورو درخواست کرد که “به صدای مردم گوش فرادهد”.

از روزهای گذشته…

موسیقی در کوهستان

موسیقی در کوهستان

اگر بتاریخ بنگریم بی شک مظاهر طبیعت را اولین مربی بشر در زمینه هنرمییابیم خصوصا در هنر موسیقی که بسیاری از مورخان و محققان اولین آموزگار موسیقی را اصوات طبیعت میدانند.
اینجا همه چیز در دسترس من است …

اینجا همه چیز در دسترس من است …

Norah Jones ، پیانیست و خواننده ، متولد ۱۹۷۹، توانسته است با ارائه موسیقی خاص – موسیقی ای ساده و ترکیبی از jazz و rock – توجه محافل موسیقی را با ارائه ترانه هایی زیبا بخود جلب کند. پدر او راوی شانکار ، نوازنده شهیر سیتار هندی است که با نبوغ خود توانسته گوشه هایی از موسیقی و فرهنگ کهن هند را به جهانیان نمایش دهد.
د-دورز (II)

د-دورز (II)

“آتش مرا روشن کن” تک آهنگی از گروه که توسط الکترا ضبط شد و بر روی بیلبورد در جایگاه اول قرار گرفت و بیش از یک میلیون نسخه از آن به فروش رفت. گروه در برنامه های تلویزیونی بسیاری حضور یافت، با اینحال اجراهای آنان در تلویزیون آنطور که باید اثر گذار و موفقیت آمیز نبود تا آنکه آنها در “برنامه اد سالیوان” (The Ed Sullivan Show) حضور یافتند و بسیاری از توجه ها را جلب خود نمودند.
خود آموختگی و خلاقیت (II)

خود آموختگی و خلاقیت (II)

در مورد آثار هنری جاودان، آن جرقه ای که در انتهای خیال ظاهر میشود، منجر به ظهور این آثار می گردد. داستان این غمزه را نیز میتوان بدین صورت تلقی کرد که اثر هر چه بیشتر در اعماق خیال شکل گیرد، تمامی مدعیان تاج و تخت آن رشته را به اعجاب وا میدارد و آنها را به شاگردانی کوچک در برابر فرد خلاق تقلیل می دهد. بطوریکه میتوان این اثر را از صدها زاویه نگریست و افق های نوینی را در آن کشف کرد.

ئونارد کوهن و باب دیلان ، شعر و ترانه – ۲

به واقع دیدگاه دیلان به طرز اساسی دیدگاهی رستاخیزی است و در ترانه هایش بارها و بارها تکرار میکند که جهان شرور به زودی نابود خواهد شد و از میان برداشته میشود، شاید آن زمان “که کشتی نجات بییاید”!
موسیقی نزد ایرانیان در ۱۸۸۵ میلادی (VI)

موسیقی نزد ایرانیان در ۱۸۸۵ میلادی (VI)

شاگردان واحد اول، پیش از برآمدن آفتاب بر می‌خواستند و به میدان مشق می‌رفتند و از مسیو لومر، موسیقی نظامی و فن رهبری و فرماندهی را تعلیم می‌گرفتند. شاگردانی که مدت شش سال زیر نظر مستقیم لومر تحصیل کرده بودند، ا‌فرادی ورزیده و کارآمده شده بودند، نه فقط در نواختن یک ساز بلکه نواختن تمام سازها مهارت پیدا کرده بودند.
درباره کتاب «دُرآهنگ»

درباره کتاب «دُرآهنگ»

کتاب «دُرآهنگ» مجموعه ده آهنگ از آثار استادان ویولون، تار، سه‌تار، نی و قانون است که برای سنتور تنظیم شده است. این کتاب به همراه یک لوح فشرده توسط انتشارات خنیاگر به مدیریت شهاب منا، در سال جاری به بازار موسیقی عرضه شده است. نویسنده این کتاب محمود بامداد از شاگردان آموزش میلاد کیائی است.
مصائب اجرای دوباره (V)

مصائب اجرای دوباره (V)

با وضعیتی که نی نوا دارد هر اجرای مجدد آن در ایران را می‌توان مشابه اقدامی علیه استبداد اجرای ضبط شده‌ی آن دانست. اقدامی که می‌تواند بنا به نتیجه خصلتی انقلابی یا اصلاحی داشته باشد هر اقدام غیر از این به‌ناچار پذیرش همان سلطه است و به تقلید همان اجرا منجر خواهد شد. در چنین شرایطی پاک کردن اجرای مرجع از ذهن شنونده اولین نقطه‌ی حرکت است.
گزارش نشست پژوهشی تنبک کوکی و نی کلیددار(III)

گزارش نشست پژوهشی تنبک کوکی و نی کلیددار(III)

نشست پژوهشی نی کلید دار و تنبک کوکی در تاریخ سوم دی ماه، در کنسرواتوار تهران برگزار شد. در این برنامه دکتر حسین عمومی نوازنده نی و استاد دانشگاه ارواین آمریکا، درباره ساخت و نحوه نوازندگی این سازها به سخنرانی پرداخت. در ادامه این برنامه شاهین مهاجری محقق و نوازنده تنبک به سخنرانی درباره تاریخچه و فیزیک ساز تنبک و بعضی از سازهای کوبه ای جهان پرداخت که در این نوشته قسمت سوم متن این سخنرانی را می خوانید.
بلا بارتوک و اتنوموزیکولوژی (II)

بلا بارتوک و اتنوموزیکولوژی (II)

بارتوک به عنوان یک رومن-کاتولیک بزرگ شده بود با تربیت مذهبی افراطی معمول در مدارس. خود او می نویسد: “زمانی که ۲۲ سالگی را کامل کردم، مرد جدیدی شدم – یک آتئیست.” در نامه ای در سال ۱۹۰۵ بارتوک بیان داشته که پیرو نیچه است و فلسفه تردید خود را درباره مذهب اینگونه بیان می دارد این باعث حیرت است که کتاب مقدس گفته ’خدا انسان را آفرید’ در حالی چیزی متضاد آن است: “انسان خدا را آفرید” و یا آنکه کتاب مقدس می گوید ’جسم فانی است و روح جاودان’ در حالی که “جسم جاودان است و روح فرمی از جسم و فانی است. بارتوک عقیده داشت معنا بخشیدن به زندگی نیازی به وجود آخرت یا جاودانگی ندارد، شادی بخشیدن به زندگی دیگر افراد و شکوفایی حسی زیبا و ثمر بخش به جهان معاصر و جاری، معنای زندگی است.