منبری: نقد موسیقی بستر اجتماعی می خواهد

جمال الدین منبری
جمال الدین منبری
۱۷ آبان ماه دومین جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی در خانه هنرمندان برگزار می شود. در این رابطه با جمال الدین منبری آهنگساز و خواننده موسیقی ایرانی گفتگویی کرده ایم که می خوانید:

تاثیر اینترنت در نقد موسیقی را چگونه می بینید؟
بدیهی است اینترنت و تکنولوژی امروز بسیار برای تمام علوم و هنرها مفید و موثر بوده و هست. اما وقتی میگوییم هنر و وقتی به صورت تخصصی سخن از موسیقی میگوییم، گذشته از بحث های علمی و فنی داریم از عواطف و احساسات هم حرف میزنیم که این ویژگی در هنر موسیقی، اینترنتی و تکنولوژی بردار نیست!

هرچند می شود اینگونه در نظر گرفت که یک نشریه (مثلا) به نقد پرداخته، ولی من خیلی با نقد اینترنتی میانه ای ندارم، شاید چون در ایران این سیستم هنوز خیلی جا نیفتاده است؛ اینگونه می اندیشم.

اما در اینکه این تکنولوژی میتواند به زودی جایگزین بسیار خوبی برای نشریات {کاغذی} جهت نقد باشد شکی ندارم.

وضعیت نقد موسیقی را در حال حاضر چگونه می بینید؟
باید عرض کنم که اصولا نقد زمانی میتواند تاثیرات خود را نشان دهد که اصل موضوع مورد نقد که در اینجا موسیقی میباشد، بطور جدی و اصولی دارای شخصیت و جایگاه ویژه خود باشد.

در شرایط کنونی وارد شدن به بحث نقد مثل این می ماند که فردی گرسنه را که در حال تلف شدن میباشد و معده و روده اش آمادگی غذای سخت هضم را ندارد، به جای اینکه کم کم با خوراکی های سبک تر و سهل هضم تر معده اش را آماده کنیم و با کمی نان و غذای سبک و کمی آب از تلف شدن نجاتش دهیم، یک مرتبه غذایی سنگین و نوشابه و دسر و غیره… بدتر باعث پریشان شدن وضعیت جسمانی و حال شخص گرسنه که مدتهاست غذایی نخورده بشویم.

در جامعه فعلی ما که هنوز موسیقی به عنوان یک مکتب و جایگاه فرهنگی موقعیت چندانی ندارد، فقط به نقد پرداختن کار چندان جالبی نیست.

گذشته از این، نقد کردن در جامعه ما اینگونه تصور میشود که باید یکدیگر را بکوبیم و سرزنش کنیم و حتی بد و بیراه به هم بگوییم یا دشمن تراشی کنیم و… چراکه فضای نقد و یا انتقاد گاهی مغرضانه میشود. البته جلسات نقدی هم داشتیم که نسبتا خوب برگزار شده و طرفین پذیرای نظرات یکدیگر بوده اند، این قابل انکار نیست؛ ولی شرایط عمومی نقد آنگونه است که نباید باشد.

به نظر شما موسیقی در سال گذشته در اینترنت رشد داشته؟
باید عرض کنم که بله موسیقی در فضای مجازی بسیار رشد خوبی داشته و کمک های موثری نیز در جامعه (شاید به طورخاص) کرده است.

برگزاری مسابقه در زمینه مقالات موسیقی و خبر می تواند تاثیر مثبتی داشته باشد؟
اصولا ایجاد رقابت به فضای رشد و توسعه موسیقی بسیار میتواند کمک نماید. برگزاری مسابقات و خبرسازی به توجه عموم می انجامد و طبعا جوانها را به سوی کار جدی و درست سوق می دهد که این امر به مرور موجب رشد و شکوفایی موسیقی در عرصه های مختلف میشود. این موضوع از جمله عوامل کارساز و موثر در رشد و تعالی موسیقی میباشد.

***

جمال الدین منبری متولد ۱۳۳۹ در تهران از مادری اهل تهران و پدری اهل تفرش زاده شده است. وی به موسیقی از دوران کودکی عشق و علاقه فراوان داشته و قبل از اتمام تحصیلات دبیرستانی واخذ دیپلم از سال ۱۳۵۵ توسط دوستانش با هنرستان موسیقی و استادان آن آشنا شده و آموزش جدی را همزمان از مبانی و مقدمات تئوریک موسیقی شروع مینماید. در ارتباط او با موسیقی محمد حیدری آهنگساز و نوازنده سنتور که او نیز مدرس هنرستان ملی بود و از بستگان مادرش بود تاثیر زیادی داشت.

پس از اخذ دیپلم بطور مستمر و با پشتکار فراوان به ادامه تحصیل در رشته موسیقی می پردازد. او در رشته های “آوازایرانی، سنتور، تمبک، آهنگسازی و همچنین سلفژ و نیز در زمینه موسیقی کلاسیک با مبانی، تاریخ و ساز پیانو برای کار آهنگسازی آشنایی شده و تحصیل نموده است. وی در طول سالهای فراگیری، موسیقی را در “مکتب موسیقی صبا”، دانشکده هنرهای زیبا، کانون فرهنگی هنری چاووش، موسسه جهاد دانشگاهی و همچنین در کلاسهای عمومی و خصوصی استادان بنام موسیقی کشور دنبال نموده است. معلمین و استادان مستقیم او آقایان: محمدرضاشجریان، مرحوم فرامرز پایور، رامبد صدیف، حسین دهلوی، علیرضامشایخی، محمدسریر، حسن ریاحی و محمداسماعیلی بوده اند. البته او در زمان حیات استاد احمد عبادی و استاد محمود کریمی از محضرآنان بهره هایی در حوزه موسیقی ایرانی ببرده است.

منبری در زمینه تدریس نیز سوابق طولانی در کارنامه هنری خود دارد. تدریس او در کانونها و آموزشگاههای معتبر موسیقی، هنرستان موسیقی دختران تهران، موسسه دانشگاهی رسام هنر (جهاد دانشگاهی)، کارگاههای آموزشی در بعضی شهرستانها، مرکز آموزش فرهنگ و هنر واحد ۴ تهران، مرکز آموزش حین خدمت فرهنگیان (دارالفنون و شهید رجایی)، کلاسهای عمومی و تخصصی موسیقی برای تهیه کنندگان رادیو، دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد و… سخنرانیهای عمومی و تخصصی در برنامه های فرهنگی و هنری داخل و خارج از کشور و نیز گفتگوهای گوناگون رادیو تلویزیونی و مطبوعاتی را در رزومه خود دارد.

از منبری آثار گوناگون در آهنگسازی و خوانندگی رادیو تلویزیون و وزارت فرهنگ و ارشاد به صورت کنسرت و آلبوم موجود است. بعضی از تنظیم ها و آهنگسازی های منبری با صدای خود او و نیز خوانندگان دیگری مانند، سراج، معتمدی و اشرفی به ضبط رسیده است.

او همچنین کنسرتهای متعددی در داخل و خارج از کشور داشته که میتوان به اجراهای او با ارکسترسمفونیک تهران و صداوسیما با رهبری هنرمندانی همچون: مرحوم فریدون ناصری، محمد بیگلری پور، نادر مرتضی پور، منوچهر صهبایی و ارکستر بزرگ مضرابی به رهبری حسین دهلوی، ارکستر ملی ایران به رهبری فرهاد فخرالدینی و ارکسترهای دیگری در قالب موسیقی دستگاهی ایرانی با همکاری هنرمندانی همچون سعید ثابت و مهرداد دلنوازی اشاره داشت.

آخرین مدرک او بعد از کارشناسی موسیقی، درجه دو هنری ارزشیابی هنرمندان (معادل فوق لیسانس) میباشد. از سوابق دیگر منبری می توان به مدیریت ارکسترهای صدا و سیما، مدیریت تولید و مدیریت آموزش و پژوهش در رادیو تلویزیون یاد کرد. او در حال حاضر به عنوان کارشناس ارشد، مدرس موسیقی، آهنگساز، نوازنده و خواننده مشغول فعالیتهایی میباشد، همچنین وی یکی از متولیان انجمن آهنگسازان و خوانندگان جوان در صداوسیما از سال ۱۳۷۵ تا ۷۸ میباشد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آرنولد شونبرگ و آهنگسازی ددکافونیک (III)

آنچه شونبرگ دنبالش می گشت، همان بود که باخ می جست: دست یافتن به وحدت کامل در یک ترکیب موسیقی. شونبرگ احساس می کرد که این روش نوین مبتنی بر ادراک کامل و جامع فضای موسیقی است. ولی به هر حال موسیقی نوشته می شد، با تمام شیوه ها، و شونبرگ اصرار داشت شنونده و آهنگساز هر دو باید شیوه ها را فراموش کنند، و موسیقی را به عنوان موسیقی بشنوند و قضاوت کنند. گفته است: «اغلب درست نمی توانم توضیح دهم: کار من ساختن موسیقی ۱۲ صدایی است نه ساختن موسیقی ۱۲ صدایی.»

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VI)

نمونه اولین چکامه در منظومه درخت آسوریک آمده که تا زمان ما حفظ شده است. باربد را بزرگترین شخصیت ناقل فهلویات به شمار آورده اند. یکی از شکلهای معمول شعری و موسیقی زمان باربد پتواژه بوده است. پتواژه از دو واژه پت و واژه یعنی سخن بزرگ تشکیل شده متن آن از اشعار ستایشی و وصفی ترکیب یافته، بیشتر به قصیده های منبعده ی اسلامی شباهت داشت.

از روزهای گذشته…

عصیان ِ کلیدر (V)

عصیان ِ کلیدر (V)

اما روزبه تابنده در نگاهی متعادل در نگاه به کلیدر بیان میکند:« قضاوت در مورد آثار خاص موسیقی کمی مشکل است چون همیشه ممکن است نظر ما با سلیقه و دیدگاه آهنگساز در تضاد قرار بگیرد. اظهار نظر در مورد کلیدر هم به همین دلیل ساده نیست. چون آهنگ ساز این اثر یک آهنگساز عادی نیست. کسی است که موسیقی ایران را به خوبی میشناسد و دانش آهنگ سازی وسیعی هم دارد اما هرگز به دنبال جذب مخاطب نبوده. شاید به همین دلیل هم امروز هیچ فرد عامی نام درویشی را نشنیده. اثری که در این کنسرت اجرا شد چندان قابل نقد به لحاظ آهنگسازی نیست. چون نظر ما تحت تاثیر اجرای بد ارکستر قرار می گیرد. برای تحلیل یک اثر موسیقی حتما لازم است که چندین اجرای خوب از آن با هم مقایسه بشوند تا از خلال آنها بتوان راجع به روح اثر قضاوت کرد. بنابراین چون من یک بار بیشتر این کار را نشنیدم و اون بار هم از قضا اجرای خوبی نبود اجازه بدهید که راجع به این قطعه اظهار نظر نکنم تا زمانی که یکی دو اجرای خوب از آن را بشنوم»
اشتین وی و پسران

اشتین وی و پسران

هنری انگل هارد اشتین وی (Henry Engelhard Steinway) در سال ۱۸۵۳ در فضای کوچک زیر شیروانی در محله منهتن آمریکا، یکی از بهترین کارخانه های سازنده پیانو را تاسیس کرد. او در اصل یک سازنده کابینت های چوبی بود و تا قبل از تاسیس Steinway & Sons به تعداد ۴۸۲ پیانو در آلمان ساخته بود، به همین دلیل اولین پیانو Steinway & Sons با شماره سریال ۴۸۳ در آمریکا تولید شد و به قیمت ۵۰۰ دلار به فروش رفت. این پیانو در حال حاضر در موزه هنر نیویورک قرار دارد.
گره‏گشایی از سطوح لکه دار

گره‏گشایی از سطوح لکه دار

«سطوح لکه دار» یا «گره»، بافتی است در مدیوم موسیقی و در قالب سی دی که جریان نوپای موسیقی الکترونیک امروز ایران را پرخروش می‏سازد. این نوشته، غوطه‏ای است در این خروش. گره، دوازده تکه دارد. دوازده قطعه. در این تکه‏ های لایه‏ لایه‏ ی صدا، از صداهای بی‏ عمق، از صداهای بی‏ هارمونیک (۱) به بافتی عمیق می‏رسیم. کاری که انگار ما خودمان هر روز می‏کنیم تا از سطوح وجود به اعماق آن برویم، تا از آنچه انگار هست، به آنچه واقعا هست برسیم. «گره»، به واقع همین سطوحِ ناچیزِ همچون‏ حبابِ کف‏ آلودی‏ بر سطحِ‏ گدازه‏ ی مذابی‏ روان‏ آمده را به لایه‏ های عمیق ذهن پیوند می‏زند.
بنای کروی استکهلم

بنای کروی استکهلم

یکی از بزرگترین سالنهای جهان سالن کروی استکهولم است که استفاده های بسیار متنوعی دارد که از جمله آنها برگزاری کنسرت های بسیار بزرگ موسیقی است. بنای کروی استکهلم بزرگترین ساختمان کروی جهان است که ساخت آن دو سال و نیم به طول انجامیده است. در زبان سوئدی به گلوبن (globen) یا کروی شهرت دارد. بنایی به شکل یک توپ گلف خیلی بزرگ که ۱۱۰ متر قطر و ۸۵ متر ارتفاع داخلی آن است.
ایران در کشاکش موسیقی (II)

ایران در کشاکش موسیقی (II)

پس از شاه تهماسب پسرش شاه اسماعیل دوم به حکومت رسید، او که مردی نالایق عیاش و بی کفایت بود، دستور قتل برادرش سلطان ابراهیم میرزا که شاعر، موسیقیدان، خوش نویس، ادیب و فاضل بود را صادر کرد. دوره صفویه دوره رکود مطالعات نظری بشمار می رود به علت جهالت و تعصب سلاطین صفوی، اکثر موسیقیدانان جان خود را در خطر دیدند و جلای وطن کردند و رهسپار هندوستان شدند.
ادیت در ویولن (VIII)

ادیت در ویولن (VIII)

در ادامه به بررسی انگشت گذاری هفت دسته جمله سه نتی سه لا چنگ (از لا بکار تا می بمل) می پردازیم. اجرای لا بکار در پوزیسیون سوم سیم می و با انگشت اول انجام می پذیرد، در اینجا اولین انتخاب مهم انگشت گذاری در نت فا دیز (اولین نت سه لا چنگ بعد از لا بکار) انجام می پذیرد. برای جلوگیری از جابجایی اضافه طولی بر روی گریف و نیز جلوگیری از انجام تغییر پوزیسیون های اضافه، فادیز همچنان در پوزیسیون سوم سیم دوم اجرا می گردد و برای اجرای لا بکار در جهت جلوگیری از ناچار شدن نوازنده در دو بار تغییر سیم در اجرای یک جمله سه نتی می توان این نت را با انگشت چهارم نواخت.
در باب متافیزیک موسیقی (I)

در باب متافیزیک موسیقی (I)

چهار صدا یا بخش آوازی هرگونه هارمونی، یعنی باس، تنور، آلتو و سوپرانو یا تونیک، سوم، پنجم و اکتاو، مطابق چهار درجه سلسله هستی ها، یعنی قلمروهای کانی، گیاهی، جانوری و انسانی اند. دیگر گواه چشم گیر این امر یکی از قاعده های اصلی موسیقی است که می گوید فاصله باس در زیر سه صدا یا بخش بالایی بسیار بیشتر از فواصل آنها میان خودشان است، طوری که باس هرگز نمی تواند نهایتا بیش از یک اکتاو به آنها نزدیک شود، بلکه اغلب حتی به فاصله ای بیشتر زیر آنها واقع می شود.
دیمیتری شوستاگویچ (IV)

دیمیتری شوستاگویچ (IV)

تاثیر شوستاکویچ بر آهنگسازان غیر روس پس از خود کم بود، اگرچه آلفرد شنیتکه (Alfred Schnittke) از مکتب التقاطی و تضاد بین حرکت و سکون شوستاکویچ اقتباس کرده و همچنین موسیقی آندره پروین (André Previn) ارتباط واضح آثار او را با سبک ارکستری شوستاکویچ نمایان می کند. تاثیر او همچنین بر روی آهنگسازان اسکاندیناوی دیده می شود همانند؛ کالفی آهو (Kalevi Aho)، لارس-اریک لارسون (Lars-Erik Larsson). بسیاری از معاصران روس او و هنرجویانش در کنسرواتور لنینگراد، بسیار زیاد تحت تاثیرسبکش بودند همچون؛ جرمن اکنف (German Okunev)، بوریش تیچنکو (Boris Tishchenko) که سمفونی پنجم سال ۱۹۷۸ خود را به شوستاکویچ تقدیم کرده؛ همچنین سرجی اسلونیمسکی (Sergei Slonimsky) و دیگر آهنگسازان.
هرکول پوآرو

هرکول پوآرو

کارآگاهی بلژیکی برای اولین بار با نام هرکول پـوآرو (Heccule Poirot) در سال ۱۹۲۰ در اولین رمان آگاتا کریستی (Agatha Christie) به نام “The Mysterious Affair At Styles” ظاهر شد. با موفقیت بی مانندی که این رمان بدست آورد، کریستی تا سال ۱۹۷۵ که رمان “The Last Case” را نوشت بارها و بارها از این شخصیت در رمانهای خود استفاده کرد.
نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (IV)

نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (IV)

برلیوز در مقدمه ی این موومان تنهایی در دامان طبیعت را تداعی می کند: یک کرآنگله ی سولو، نغمه ای را می نوازد و پژواک آن یک اکتاو بالاتر به وسیله ابوا به صدا در می آید (تداعی گر نوای نی دو چوپان). پیش از این هرگز موومانی از یک سمفونی با دوئت این سازها آغاز نشده بود. نوای نی چوپان که در مقدمه (میزان های ۱ تا ۲۰) و دیگر بار در پایان موومان به گوش می رسد، یادآور شباهت هایی در حالت بیان و رنگ آمیزی (استفاده از کرانگله)، در رومانس مارگریت از اپرای فاوست (۹-۱۸۲۸) اثر گونود است که نسبت به سمفونی فانتاستیک خیلی هم قدیمی نیست.