کتابی برای آموزش تحلیل دانشورانه‌ اثر موسیقایی (II)

برگردان نسخه‌ی فارسی
«مفاهیم شنکر در آنالیز موسیقی تونال» تا آنجا که می‌دانیم اولین کتابی است که به زبان فارسی در مورد فنون تجزیه و تحلیل موسیقی منتشر می‌شود (۵). بنابراین دور از انتظار نیست که مانند بسیاری از رهآوردهای محیط دانشگاهی غرب به زمانی طولانی نیاز باشد تا جامعه‌ی دانشجویان با آن آشنا شوند و به مهارتی برسند که بتوانند به دید انتقادی به آن نگاه کنند(۶).

متاسفانه بدون مقابله با متن اصلی نمی‌توان با اطمینان خاطر کافی در مورد کیفیت ترجمه‌ی یک اثر اظهار نظر کرد (۷).

اما در متن کتاب حاضر نشانه‌هایی هست که نشان‌دهنده‌ی کم دقتی ترجمه می‌توان به حسابشان آورد. از همه واضح‌تر و مسلم‌تر برگردان خود نام کتاب است. عبارت «Analysis of Tonal Music: A Schenkerian Approach» که می‌توانست به سادگی به «تجزیه و تحلیل موسیقی تونال: یک رویکرد شنکری» یا به شکلی روان‌تر در فارسی، «رویکردی شنکری به تجزیه و تحلیل موسیقی تونال» نوشته شود «مفاهیم شنکر …» ترجمه شده است. عبارت حاضر جدا از اشتباه بودن، به سختی در ذهن خواننده این تصور را پدید می‌آورد که «شنکر» نام پایه‌گذار روش تجزیه و تحلیلی است که قرار است در کتاب آموزش داده شود. برای روشن‌تر شدن موضوع در نظر بگیرید عبارتی مانند «مفاهیم بتهوون در فرم سونات» چه اندازه در مقایسه با «رویکرد بتهوون به فرم سونات» گویا است.

نمونه‌ی دیگری که تنها می‌توان وضعیت اصلی آن را به قرینه حدس زد این جمله است: «فرض بر این است که مخاطبین کتاب زمینۀ تحصیلی بالا در موسیقی دارند یا دانشجویانی هستند که در سال بعد در رشته موسیقی فارغ التحصیل می‌شوند.» (کادوالادر و گانیه ۱۳۹۱: ۱۲). ترکیب «زمینۀ تحصیلی بالا» که احتمالا برگردان «Highly Educated …» یا عبارتی مشابه آن است، به معنای کسی است که «به خوبی در موسیقی آموزش دیده» است، نه این که لزوما تحصیل دانشگاهی کرده باشد. به طور کلی متن کمی با لکنت پیش می‌رود و ساختار جملاتش خیلی سلیس نیست.

با در نظر داشتن این که متن اصلی روان و گویا بوده (۸) احتمالا مشکل در برگردان پیش آمده است.این بی‌دقتی و گنگی که در برخی از جملات -که تعدادشان نیز کم نیست- به چشم می‌خورد، در تضاد با هدف یک متن آموزشی معتبر (که فهماندن مطلب به بهترین وجه است) قرار گرفته و مانعی بر سر راه آن پدید می‌آورد.

پی نوشت
۵- البته تاکنون مقالات و کتاب‌هایی تحت عنوان تجزیه و تحلیل یا با موضوع مرتبط با آن به فارسی منتشر شده است، اما اغلب آنها در زمره‌ی مطالعات موردی مرتبط با موسیقی ایرانی قرار دارند. برای آگاهی از فهرست نسبتا جامعی از این نوشتارها رک. (صداقت‌کیش ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹الف و ۱۳۸۹ب).
۶- به نظر می‌رسد تنها تفاوت اکنون این است که بخش اعظم جامعه‌ی دانشوران و دانشجویان ما در صورت لزوم از متن‌های اصلی بهره می‌گیرند و تنها به ترجمه‌های انجام شده محدود نمی‌مانند.
۷- متن اصلی این کتاب را متاسفانه نتوانستم به دست بیاورم و مقابله‌ی دقیق کنم. از همین رو جز عنوان کتاب و چند نقل قول پراکنده که در متن‌های دیگر بود چیز دیگری برای مقایسه در اختیار نداشتم و ناگزیر در این بخش به کیفیت متن فارسی و قرینه‌یابی اشتباهات معمول ترجمه که می‌شناختم و نیز روند برگردان در آثار دیگر مترجم توجه کردم.
۸- این نکته را نقد و معرفی‌هایی که ذکر شد تصریح کرده‌اند. و چون هر سه به شکل‌های مختلف به آن اشاره کرده‌اند می‌توان تقریبا اطمینان داشت که چنین است.

یک دیدگاه

  • محمد ايمن
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۹۶ در ۴:۱۰ ب.ظ

    به نظرم ، این که آقای الهامیان ، همتی کردند و چنین چیزی را به ما شناساندند ، جای سپاس دارد . اگر این کتاب برای مخاطبینی با درجه ی سواد بالا در موسیقی نگاشته شده باشد ، قطعا این افراد خود خرد درک مناسب از جملات نویسنده را دارند . همیشه نقد راحتتر است از انجام کار . هر کاری دارای نواقصی امکان دارد باشد ، مثلا چرا اجوکیشن را تحصیلات ترجمه کرده و چرا آشنایی با موسیقی ترجمه نشده و امثالهم … اینها نقصی بر کار ایشان نیست و مراد نویسنده اصلی بر ما معلوم است

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

چند تصویر از حضور نوازندگان در شهر تهران: ایستگاه‌های مترو (II)

ایستگاه میدان انقلاب: در ایستگاه متروی میدان انقلاب، دو نقطه بیش از هر مکان دیگری محلّ تجمع نوازنده‌ها بوده است. اوّلی همکف ایستگاه دقیقاً پس از عبور از ورودی تنگ ایستگاه و پشت به سوپرمارکتی است که در یکی دوسال اخیر باز شده است. تنها دفعاتی که دیده‌ام نوازندگانی در این نقطه به اجرای موسیقی بپردازند دو نوازندهٔ دف و سه‌تار بوده است. این دو نوازنده یک زن و مرد حدوداً سی و چند ساله بودند. مرد سه‌تار می‌نواخت و زن هم دف. بعد از چند بار متوالی که آن‌ها را دیدم، دیگر هیچ‌گاه آن‌ها را ندیدم. ازدحام و سروصدای آن نقطه آن‌قدر زیاد است که نوازندهٔ سه‌تار همواره با میکروفون می‌نواخت و نوازندهٔ همراهش هم به‌جای آنکه مثلاً تنبک‌نواز باشد دف‌نواز بود؛ احتمالاً‌ هم برای آنکه صدای سازش راحت‌تر شنیده شود و هم اینکه ظرائف تنبک در آن فضا قابل شنیدن و درک کردن نبود.

قطعاتی برای آموزش موسیقی

پنج شش سال پیش مقاله ای نوشتم در ارتباط با این موضوع که در سایت گفتگوی هارمونیک منتشر شد. به طور خیلی خلاصه می توانم بگویم که هدف از نوشتن آن مقاله که مقاله حاضر نیز در ادامه آن است آموزش نکاتی در موسیقی از طریق قطعاتی بود که به همین منظور ساخته بودم. پس از چند سال فرصت، انگیزه دوباره ای به وجود آمد برای پی گرفتن دوباره این جریان که قرار بود به نوشتن کتابی با همین محتوا ختم شود و به نوعی این مقاله مقدمه ای بر مجموعه مقالاتی است که در نهایت –در صورت مثبت بودن شرایط- به صورت کتاب منتشر خواهند شد.

از روزهای گذشته…

اتو کلمپرر

اتو کلمپرر

اتو کلمپررر (Otto Klemperer) آهنگساز و رهبر یهودی آلمانی است که از او به عنوان یکی از رهبران پیشرو قرن بیستم نامبرده شده است. کلمپرر در شهر برسلائو که در گذشته متعلق به آلمان و امروزه در کشور لهستان است، متولد شد. او پسر عموی ویکتور کلمپرر (Victor Klemperer) و پدر هنرپیشه آمریکایی، ورنر کلمپرر (Werner Klemperer) می باشد. کلمپرر موسیقی را ابتدا در کنسرواتوری فرانکفورت و بعد در برلین زیر نظر هانس فیتشنر (Hans Pfitzner) آموخت.
گزارش جلسه سیزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

گزارش جلسه سیزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

مدرس در ابتدا یادآوری کرد، برخلاف دوجلسه‌ی گذشته که با اخطار در مورد سهل‌انگاری در انجام نقدهای میان‌رشته‌‌ای آغاز شد خوشبختانه در مورد جامعه‌شناسی خطر منابع عمومی دست دوم کمتر وجود دارد. در این حوزه آثار معتبری به زبان فارسی برگردانده شده و در دسترس است.
فخرالدینی: تا صبا زنده بود، شاگردش بودم

فخرالدینی: تا صبا زنده بود، شاگردش بودم

بیشتر از دو سال از به روی صحنه رفتن ارکستر ملی به رهبری فخرالدینی میگذرد و امروز او پس از مدتها سکوت و رکود، عزم خود را جزم کرده تا باز با ارکستری دیگر و ترکیبی دگرگونه روی صحنه برود و موسیقی مورد علاقه خود را که بهره مند از همراهی و همدلی بسیاری از مردمان این سرزمین است را به اجرا بگذارد. فخرالدینی بدون شک یکی از فعال ترین موسیقیدانان ۴۰ سال گذشته موسیقی ایران است، کسی که از ویولون نوازی به سبک ایرانی شروع کرد و به آهنگسازی موسیقی سمفونیک رسید؛ ولی همیشه هر دو فرهنگ را به همراه داشته و دارد. فخرالدینی با اینکه مردی است، گریزان از حواشی معمول نام آوران عرصه موسیقی، ولی همیشه حواشی او را همراهی کرده است، شاید به این خاطر که مدت زیادی از فعالیت های هنری اش را در سطوح حساس هنری گذرانده است.
تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (I)

تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (I)

درباره تاثیر موسیقی در خلقیات کودکان، پژوهش های متعددی در اقصی نقاط جهان صورت گرفته است که متاسفانه این پژوهش ها کمتر در ایران مورد توجه قرار گرفته است. اکثر کودکان از همان آغاز زندگی با لالایی مادرانشان با موسیقی آشنا می‌شود و به صورت ناخودآگاه این آوا در ذهنشان تاثیر می‌گذارد؛ کودک تمایل به آهنگ‌ها و ریتم‌ها نشان می‌دهد و از آنها تاثیر می‌پذیرد. در خارج از این فضا، موسیقی مناسب در کودکستان‌ها محیط جذابی را برای کودکان به ارمغان می‌آورد.
ارکستر فیلارمونیک وین

ارکستر فیلارمونیک وین

تا قبل از آنکه در ۲۸ مارچ سال ۱۸۴۲ ارکستر فیلارمونیک وین اولین اجرای رسمی خود را انجام دهد، شهر وین اعتبار خود را مدیون افرادی چون ژزف هایدن، ولفگانگ آمادئوس موتزارت و لودویک فون بتهوون بود و هیچ تجربه حرفه ای در زمینه اجرای کنسرت نداشت. کارهای سمفونیک بیشر برای مراسم و موقعیت های خاص اجرا می شد و نوازندگان اغلب متشکل از حرفه ای ترین موسیقی دانهایی بودند که در تئاتر ها کار می کردند.
سلطانی: کیج در پی یک نظام انسانی مستقل از برتری ها و اختلاف ها بود

سلطانی: کیج در پی یک نظام انسانی مستقل از برتری ها و اختلاف ها بود

بسیاری از صاحب نظران عقیده دارند که تغییراتِ عناصر موسیقایی در آثار موسیقی مینی مال به قدری کند است که می توان آن را موسیقی خلسه آور نامید. اما غالب مینی مالیست ها این برچسب را هم قبول ندارند. آن ها معتقدند که باید به دقت و با روند های نظام مند مواضعشان را تنظیم کنند.
ارکستر مجلسی بانوان فلوتیست ایران عضو می پذیرد

ارکستر مجلسی بانوان فلوتیست ایران عضو می پذیرد

ارکستر مجلسی بانوان فلوتیست ایران برای تکمیل اعضای تیم نوازندگان این ارکستر اقدام به برگزاری آزمون ورودی می کند.
عبدی: سعی میکنم به یک امضای شخصی برسم

عبدی: سعی میکنم به یک امضای شخصی برسم

نوازندگان جوان ارکستر سمفونیک تهران با کار جدی و بدون وقفه ای که در پیش دارند به زودی به بار خواهند نشست و ارکستر صدایی که باید به گوش شنونده برساند را خواهد رسانید. به شرطی که انگیزه ها در این نوازندگان کشته نشود بلکه بارور شوند تا به ثمر برسند. نوازندگان پیش از انقلاب نیز هم اکنون در تربیت این جوانان نقش بسیار مهمی خواهند داشت.
هنر و انقباض ایدوئولوژیک (I)

هنر و انقباض ایدوئولوژیک (I)

سیاست و فرهنگ دو روی متضاد سکّه ی امنیت اند. یکی از طریق فشار بیرونی و دیگری از طریق آگاهی درونی. سیاست از آن رو که موضوعش ایجاد امنیت از طریق عوامل بیرونی ست، همواره با دو سلاح قانون و زور وارد میدان می شود. فرهنگ امّا چنین نیست. فرهنگ از آن رو که موضوعش آگاهی بر آمده از درون فرد است، همواره با دو سلاح تحلیل استدلالی (به کارگیری و عمل) و تحلیل انتقادی (زایش درونی) وارد میدان می شود.
«گام کاسته»

«گام کاسته»

از گامهای مهمی که در موسیقی جز بکار برده می شود گامی است که بنام کاسته یا Diminished معروف است. این گام بر خلاف گام ماژور معمولی که از هفت نت تشکیل شده است از از توالی هشت نت که یکی درمیان فاصله بین آنها پرده و نیم پرده است درست می شود. به بیان دیگر ترکیب نتهای C-D-Eb-F-Gb-Ab-A-B-C یک گام کاسته روی پایه C درست می کند.