نگاهی به موسیقی رپ با رویکرد جامعه شناسی (VI)

تصویری که از موسیقی رپ در ایران ترویج می‌شد گاهی آن را مرتبط با جریان‌هایی نظیر شیطان‌پرستی قرار می‌داد. در ۲۵ مهرماه ۱۳۸۷ برنامه‌ای از یکی از شبکه‌های تلویزیونی ایران پخش شد که به گفته سازندهٔ آن، به بینندگان نشان می‌داد که شیطان‌پرستی رابطه‌ای با رپ ندارد. با این حال، به نظر برخی منتقدان این برنامه در عمل تاثیر عکس روی بینندگانش می‌گذاشت.

گسترش رپ فارسی به طور زیرزمینی و از طریق اینترنت، به ویژه با توجه به این که قسمت عمده‌ای از آثار زیرزمینی سرشار از فحش و ناسزا بود، باعث شد که دفتر موسیقی وزارت ارشاد در مورد اعطای مجوز به آثار این سبک سخت‌گیرانه عمل کند. مدتی پس از این که قطعه‌ای در سبک «رپ-پاپ» فارسی در عنوان‌بندی مجموعهٔ تلویزیونی «خانه به دوش» از یکی از شبکه‌های تلویزیونی ایران پخش شد، دفتر موسیقی وزارت ارشاد در نامه‌ای به سازمان صدا و سیما از پخش ترانه‌ای با این سبک از رسانه‌ای مانند تلویزیون گلایه کرد.

تاثیرات موسیقی رپ (اغلب به طور منفی) بر ذائقه شنیداری افراد جامعه و نگاه آنها به مساِیل روزمره از دریچه موسیقی با نگاهی عام یکی از کارکردهای سبک رپ در فضای موسیقی ایران است. همچنین تاثیرگذاری بالای موسیقی به نوبه خود و به خصوص این سبک بر افراد باعث شده است که گرایش نوجوانان به این نوع موسیقی برای تخلیه روانی خود و از سویی الگو برداری از خوانندگان و پدیدآورندگان این سبکها در ویدیوهای پخش شده در رسانه ها ، الگوهای زندگی آنها از جمله لباس پوشیدن و حرف زدن و تکیه کلامهای رایج در موسیقی کلامی یا همان رپ را تغییر دهد.

از آنجایی که این نوع موسیقی دارای پیچیدگی های خاصی نیست و قابلیت درک برای پایین ترین سطح افراد جامعه را نیز دارد و حرف خود را بسیار رک و صریح به مخاطب می رساند توانسته است بسیار پرطرفدارو تاثیرگذار جلوه کند.

نتیجه:

بطور کلی نمی توان سبک رپ را دارای محتوای موسیقایی و ارزش هنری موسیقایی دانست. زیرا همانطور که در این مقاله گفته شد در این سبک عناصر موسیقی بطور حداقل استفاده شده اند و کارکرد هنری موسیقی به کارکرد اجتماعی آن در این سبک تغییر هویت می دهد. از سویی همسو شدن این نوع موسیقی با خواسته ها، نیازها، مسایل و مشکلات اقشار مختلف اجتماع و تاثیرات آن بر ذایقه شنیداری و بیان خواسته ها از طریق موسیقی می توان این سبک موسیقی را مورد توجه جامعه شناسان و متخصصان فعال در حوزه های روانشناختی و بررسی پدیده های اجتماعی دانست.


منابع:

مجله همشهری جوان
سایت گفتگوی هارمونیک
روزنامه جوان

نگاهی به موسیقی رپ با رویکرد جامعه شناسی (V)

جنبش اجتماعی چپ جدید: بلند شدن صدای دانشجویان چپ گرا در اروپا به ویژه در فرانسه جهان غرب را با یک شوک بزرگ مواجه ساخت. شورش بزرگی که دانشجویان در ۱۹۶۸ به راه ‌انداختند، بدون گرایش به شوروی سابق، نسبت به رویه ‌های ظالمانه و فاصله طبقاتی در نظام سیاسی اقتصادی لیبرالیسم معترض بود. ریشه این جنبش در مکتب فرانکفورت قرار داشت که یورگن هابرماس آخرین و برترین فیلسوف آن به شمار می رود. جنبش تسخیر وال‌ استریت که به جنبش ۹۹% نیز مشهور است، از نسل های بعدی همان دانشجویان چپ گرا محسوب می شود.

این گروه‌ ها مدعی هستند مارکسیسم اگر چه نمی تواند یک نظام مطلوب را ایجاد کند، اما انتقاداتی که به نظام لیبرالیسم وارد می کند قابل تأمل است. عمده توجه این گروه به ارتباطات پنهانی است که میان رسانه ‌های جمعی، ثروتمندان، سیاست مداران و صاحبان صنایع در جوامع غربی وجود دارد، به گونه‌ ای که آزادی فکر و عمل را از شهروندان عادی گرفته و روز بروز به فاصله طبقاتی و امتیازات انحصاری در همه حوزه‌ ها می افزاید.

موسیقی رپ با همه این مفاهیم و حرکت ‌ها پیوند خورد و از دایره محدود سیاه پوستان آمریکایی، به هر جایی که جوانانی معترض نسبت به وضعیت حاکم در جامعه یا حکومت وجود داشته باشند، کشیده شد. ابتدا سفیدپوستان به عنوان آهنگ ساز و تنطیم‌ کننده در کنار خوانندگان سیاه پوست ترانه ساختند اما به تدریج رپ ‌خوان ‌های سفیدپوست هم فراوان شدند.

رپ فارسی

رپ فارسی بعد از سال‌ها فعالیت زیرزمینی در مسیر قانونی شدن قرار گرفته است، آن هم با نام «گفتاواز» که حتی از نوع بیان و پوشش رپ‌خوان‌ها عجیب‌تر است.

فعالیت رپر‌های ایرانی تا به حال جنبه زیرزمینی داشته و تنها فعالیت‌های مجاز آنها را می‌توان در چند سریال تلویزیونی مشاهده کرد که تاثیر زیادی در آشنا شدن مردم با سبک داشته است. اما از آنجایی که معمولاً پدیده‌های نو در ایران تنها زمانی که در بین مردم جای خود را باز می‌کنند، تلاش برای پیدا کردن واژه‌ای فارسی برای آنها آغاز می‌شود، این بار نیز برای موسیقی رپ نام «گفتآواز» انتخاب شده است.

گفتاواز که در بیان اول حتی شباهتی به واژه‌های متداول زبان فارسی ندارد، به‌نوعی توصیف نوع اجرای موسیقی رپ است؛ موسیقی که در آن معنای جملات بیشتر از ریتم و آهنگین بودن آنها مورد توجه قرار می گیرد.

در مورد فعالیت گروه‌های زیرزمینی رپ فارسی در ایران به دلیل پیچیدگی شرایط و تحت فشار بودن هنرمندان این سبک از موسیقی زیرزمینی، منابع موثق دال بر تاریخچه اصلی برنامه‌های ملاقات و نحوه شکل گیری گروه‌های ابتدائی هنرمندانی داخل مرزهای ایران شروع به کار کردند، برای عموم پخش نمی‌شود. در اواخر دههٔ هفتاد خورشیدی رپ فارسی شکل جدی تری به خود گرفت، سروش لشکری با نام مستعار هیچکس در داخل ایران (که بیشترین تاثیر را بر این سبک موسیقی داشته است و باعث ماندگاری و تداوم این سبک تا به امروز شده است چرا که تا قبل از آن کسی بصورت رسمی به عنوان خوانندهٔ رپ فارسی مطرح نبود به همین دلیل هیچکس را پدر رپ فارس نیز می‌نامند)، بهنام مهرخوان با نام مستعار دیو سپید در آمریکا اولین خوانندگان و گروه زد بازی از اولین گروه‌های از این دست باشند که به رپ فارسی پرداختند.

نگاهی به موسیقی رپ با رویکرد جامعه شناسی (IV)

این شاخه از گونه موسیقی رپ به همان سرعتی که در اوایل دهه ۸۰ میلادی شکل گرفت در اواخر همین دهه و به همان سرعت نیز در جوامع غربی به دلیل زبان هتاکانه و مفاهیم غیراخلاقی و غیرخانوادگی اش به سرعت منکوب شد و حالتی منزوی به خود گرفت تا جایی که همه ویژگی های محتوایی رپ گانگستری مانند خشونت و مواد مخدر، توسط برخی خوانندگان و گروه های ترانه ساز رپ که از اواخر دهه ۱۹۸۰ میلادی ظهور کردند، زیر سؤال رفت؛ تا جایی که ژانر جدیدی به نام «رپ مسیحی»، «انجیلی» یا «مقدس» توسط این منتقدان ایجاد شد.

آیا رپ موسیقی است؟

اگر شاخص های اصلی هر قطعه موسیقی را طبق عادت، ملودی، هارمونی و ریتم در نظر بگیریم، باید بسیار ملاحظه کار – به سمت رپ – باشیم که آنرا را نوعی از موسیقی بنامیم. چرا که به غیر از مشخصه ریتمیک، رپ در ارائه ملودی و خصوصآ هارمونی نقطه ضعف های بسیاری دارد.

موضوع هارمونی را کنار بگذارید چرا که این شاخص در رپ فرسنگاها از آنچه ما آنرا هارمونی می نامیم بدور است. بیایید خیلی ساده یکی از نغمه های محلی یا آشنای قدیمی ایرانی را زمزمه کنید و آنرا با یک قطعه رپ بدون موسیقی مقایسه کنید. به وضوح به تفاوت بسیار زیادی میان ملودی های آنها پی خواهید برد، ملودی رپ فراز و نشیب ندار، در طول اجرا فراز (کلایمکس ) خاصی در آن مشاهده نمی شود، معمولآ حول و حوش خط صاف با حاشیه کوتاه حرکت می کند و… ، می بینید که حتی در زمینه ارائه ملودی، رپ نمی تواند مصادق تعاریف جاری ما از ملودی در موسیقی باشد. بنابراین بنظر می رسد اگر بخواهیم رپ را در زمره انواع سبکهای موسیقی قلمداد کنیم باید بسیار سخاوتمندانه به تحلیل شاخص های موسیقی در رپ بپردازیم و یا اصلآ نسبت به تعریف مجدد شاخصهای ملودی و هارمونی به گونه ای که رپ در آن بگنجد، اقدام کنیم.

ابعاد اجتماعی

موسیقی رپ، همان گونه که در خاستگاهش ایجاد شده، با مفاهیم اجتماعی گره ی سخت خورده‌است. این آمیختگی گاهی ایجاب می‌کند که گروه‌ها برای بیان زشتی‌ها و تیرگی‌های جامعه از کلمات رکیک و خیابانی استفاده کنند.

گسترش سبک رپ در آمریکا علاوه بر اینکه با اعتراضات عدالت ‌طلبانه سیاهان علیه نژادپرستی سیستماتیک همراه بود، دست کم همزمان است با دو جنبش فکری و اجتماعی در جهان توسعه ‌یافته که به اختصار به آن دو اشاره می کنیم.

جنبش فکری پست مدرنیسم: این مکتب شامل همه نظریه‌ پردازانی است که به نوعی با قواعد خشک مدرنیسم در تعریف خاص از عقل، توسعه، خیر اخلاقی، سیر تاریخ، ساختار اجتماعی، سبک زندگی و مانند آن مخالف هستند و معتقدند این تعاریف، بی‌طرفانه و علمی نیست. برای مثال در تعریف مدرن از سیر تاریخ بشر، همه تحولات گذشته در یک سیر خطی تصور می شود که اوج تکامل آن در جوامع توسعه‌ یافته غربی قابل مشاهده است و بهترین سبک زندگی، همان سبک زندگی سفیدپوستان مرفه چند کشور معدود اروپایی و آمریکایی دانسته می‌شود. جالب اینکه یکی از ریشه ‌های اصلی پست ‌مدرنیسم، مخالفت با نگاه رشته ‌های مدرن مردم ‌شناسی و قوم‌ شناسی به اقوام آفریقایی و آسیایی است.

پست ‌مدرن ‌ها معتقد بوده و هستند که مردم ‌شناسی مدرن، گویی تفاوتی میان پژوهش در یک گروه از انسان های آفریقایی با گله ‌ای از حیوانات وحشی در جنگل ‌های آفریقا قائل نیست.

نگاهی به موسیقی رپ با رویکرد جامعه شناسی (III)

در واقع هنرمندان این سبک، تلاش کردند تمام اجزای آن را برای اعتراض به وضع حاکم و شکستن هاله قدسی و سنگین پیرامون آن بکار گیرند و بجای آن، همه را به جدی ‌گرفتن مشکلات واقعی مردم، فارغ از تبلیغات پوشالی رسانه ‌ها و ژست ‌های رسمی دعوت کنند. ضرب‌آهنگ تند، نشان ‌دهنده درد دل های فراوان و عصبانیت از معضلات اجتماعی است؛ بی ‌اعتنایی به ساختارهای آهنگ سازی و قافیه ‌پردازی نیز ناشی از نارضایتی فرد از وضعیت موجود و مخالفت با مشکلاتی است که ساختارهای رسمی مدرنیسم بر جامعه تحمیل کرده است. به بیان دیگر خواننده با همه توان و بکارگیری همه ابزارهایی که در اختیار دارد، هواداران خود را به شکستن تصورات نادرست از پیشرفت جامعه و توجه به واقعیت ‌های تلخ و ناشنیده از زندگی محرومان مجبور می کند.

رپ به مرور زمان بر سایر سبک ‌های موسیقی اثر گذاشت و در ترکیب با آنها به ویژه پاپ، جز و فانک، سبک ‌های جدیدی را ابداع کرد. هر خواننده ‌ای به ویژه برای سودآوری بیشتر، تلاش کرد موسیقی رپ را با سبک‌های محلی در کشور خود ترکیب کند.

گونه های موسیقی رپ

در یک تعریف کلی شیوه اجرای موسیقی – ترانه های رپ را می توان به سه شاخه کلی «کلاسیک»، «گنگستا» و «انجیلی – مسیحی – مقدس» تقسیم بندی کرد.

با وجود تم اعتراضی در حقیقت درون مایه و محتوایی عدالت طلبانه دارد و در حقیقت به دلیل شیوه های سرکوب سفیدپوستان در آن سال ها هنرمندان سیاه پوست و فقیر آمریکا برای آنکه مورد خشم و سرکوب سفیدپوستان قرار نگیرند با محتوای عدالت طلبانه دست به بیان دیدگاه ها و خواسته ها شان زدند.

اما یکی از شاخه های رپ که در دهه ۹۰ و اوایل دهه هزاره سوم میلادی بسیار طرفدار پیدا کرد گونه ای به نام «رپ گنگستا» یا (رپ گانگستری بود) بود، این گونه موسیقایی با وجود آنکه در ظاهر تم اعتراضی گونه کلاسیک رپ را حفظ کرد اما با ورود دسته های بزهکار شهری که گرفتار فقر، خشونت و فساد بودند و به زور خود را در میان هنرمندان سیاه پوست و مبدع این گونه موسیقایی باز کردند محتوای تفکر نادرست و شیوه نگرش غلط خود به جهان را وارد سبک رپ کرده اند و از آن به عنوان رپ گانگستری (گنگستا) نام بردند.

مواد مخدر، قانون شکنی، جملات مبتذل (گاه با استفاده از کلمات رکیک) و تحقیرآمیز نسبت به زنان، تحقیر، توهین، تحریک دار و دسته های خلافکار دیگر و تحقیر هنرمندان نوع دوست و عدالت طلب سیاه پوست و مبدعان این نوع موسیقی از جمله مواردی بود که به گویش و سبک گفتاری این نوع از رپ اضافه شد و موسیقی آن نیز ضرب آهنگی تند و تا حدودی آشفته به خود گرفت.

این مسأله موجب شده عمده ترانه های رپ صفت ۱۸+ بگیرند و حتی در قاره آمریکا و اروپا و بعد از ورود این گونه موسیقی به قاره آسیا سانسور شوند و یا در مواردی اصلا اجازه پخش پیدا نمی کردند، حتی شبکه بزرگ موسیقی غرب مانن «ام تی وی» و یا «وی وا» حتی امروز هم در بخش مرور آثار این گونه کمرنگ شده و به انزوا رفته موسیقی رپ را با سانسورهای متعدد و گاه تغییر ترانه و جایگزین کردن کلماتی نامربوط با محتوای ترانه پخش می کنند.

نگاهی به موسیقی رپ با رویکرد جامعه شناسی (II)

اعتراضی بودن این سبک موسیقی را به این قضیه تاریخی نسبت می دهند که اولین بار رپ در زبان سرخ پوستی بومیان جنگل های آمریکایی برای اعتراضات قومی و قبیله ای به کار رفت. تا این جا می توان رپ و هیپ هاپ را فرزندان یک مادر به حساب آورد و آن چیزی نیست جز موسیقی جز.

جز در آمریکای جنوبی متولد شد و در همان جا رشد کرد و بعدها با کشف دوباره این بخش از جهان توسط اروپاییان و آمریکائیان به شکل های مختلفی به کار جهان آمد. نتیجه این نگاه دوباره به موسیقی جز را می توان در اعتراضات کارگران اروپایی یافت، جایی که رپ دوباره متولد می شود و به طور کامل از موسیقی جز جدا می شود.

گرچه همواره سیاهپوستان را صاحبان موسیقی رپ می‌دانند اما نمی‌توان از نقش آمریکایی‌های لاتینی تبار در زنده نگه داشتن این سبک چشم پوشی کرد.

برخی ادعا کرده‌ اند ریشه موسیقی رپ به جامائیکا بازمی گردد، زمانی که خوانندگان در مراکز تفریحی به جای صحبت کردن در میان پخش دو موسیقی، ترجیح دادند در حین پخش آن صحبت کنند. برخی حتی به دوره‌ های گذشته در دو سه قرن پیش اشاره می ‌کنند که بردگان در محافل رقص و آواز خود چیزی شبیه به رپ می ‌خواندند. اما به هر حال موسیقی رپ ابتدا در آمریکا و در دهه ۱۹۶۰ میلادی به جهان معرفی شد، زمانی که خوانندگان آفریقایی-آمریکایی به دلیل مشکلات مالی توان شرکت در دوره­‌های آموزشی و یا تأسیس و استفاده از استودیوهای مجهز جهت ضبط ترانه خود را نداشتند. این سیاه پوستان که از تبعیض و فقر خسته شده بودند، محتوای اعتراضی و عدالت‌خواهانه را در ترانه ‌های بی ‌نظم خود می‌گنجاندند.


ویژگی های موسیقی رپ

“ Rhythmically Associated poetry”

“ Rhythmically Applied Poetry “

“ Rythmically American Poetry “

با نگاه سبک شناسانه، رپ یعنی “بیت “* از سخنرانی سریع و آهنگین. این سخن رانی میتواند با یا بدون ضربت موسیقی دنبال شود. سبکی از موسیقی با کلام امروزی است که در آن خواننده عبارات و کلمات را بصورت ریتمیک به همراه موسیقی ساده ای بیان می کند. یک خواننده رپ ممکن است آنچنان مهارتی در خواندن ریتمیک داشته باشد که حتی بدون نیاز به موسیقی زمینه بتوان احساس اجرای موسیقی را به شنونده منتقل کند.

این موسیقی از پیش پا افتاده‌ترین، سهل‌ترین و خیابانی‌ترین کلمات استفاده می‌کند، بدون این که از حیث ادبی بتوان این نوع استفاده را نقد کرد. در نوشتن متن ترانه‌های رپ، هیچ الزامی برای رعایت قوانین ادبی وجود ندارد.

موسیقی رپ به موضوعاتی از جمله: اختلاف طبقاتی، ریاکاری، دعواهای خیابانی، فرهنگ غالب جهانی و همچنین بحران‌های سیاسی می‌پردازد. کلام آن اگرچه قافیه‌هایی ضعیف دارد و در نگاه بسیاری شعر ناب به حساب نمی‌آید، اما با همین سادگی و بی پیرایگی خود می‌کوشد معنایی دیگر از زندگی اجتماعی را به ما یادآوری کند، که بعدی از زندگی مردم کوچه و خیابان است. به نحوی می‌توان گفت چارچوب تعیین شدهٔ موسیقی را که دارای قوانین سخت و مشخص است را خرد می‌کند تا موسیقی در دسترس عامی‌ترین افراد جامعه قرار گیرد.

سبک رپ در یک نگاه کلی و بدون ورود به جزئیات فنی در سال های اولیه پیدایش خود در شکل موسیقایی از ضرب آهنگی تند و بی اعتنا به ساختارهای آهنگسازی قانونمند تا آن روز و در شکل کلامی بی اعتنایی به ساختارهای شعری و قافیه سازی، انتقاد با چاشنی طنز، بیان تلخ واقعیت های موجود اما نادیده و ناشنیده از معضلات اجتماعی و اقتصادی در طبقات پایین را شامل می شد.

نگاهی به موسیقی رپ با رویکرد جامعه شناسی (I)

مقدمه :

جامعه شناسان همواره به موسیقی به عنوان یکی از انتزاعی ترین هنرها در دوره های مختلف از تحول پژوهش جامعه شناختی نگاه های متفاوتی داشته اند. برای جامعه شناسان مطالعه کارکردهای موسیقی در جهت ایجاد هویت و تلاش برای داخل شدن در زندگی فرهنگی جامعه، موسیقی و سیاست مقاومت در برابر قدرت، مصرف موسیقی و بازتولید جایگاههای طبقاتی، الگوی توزیع اجتماعی مصرف موسیقی و مدیریت احساسات عمومی و… بسیار اهمیت داشته است.

نگاهی کوتاه به تاریخ فرهنگی موسیقی نشان می دهد که تنها در قرن بیستم است که با چنین گستردگی موسیقی وارد متن زندگی مردم جهان شده است. نه تنها در تاکسی ها، مترو ها و فروشگاه ها موسیقی به گوش می رسد، بلکه آلبوم های متعدد با سبک های گوناگون در منازل و در آرشیو نوجوانان و جوانان یافت می شود.

امروزه موسیقی کلاسیک در غرب و موسیقی سنتی و کلاسیک شرق با همه شکوه و عظمت خود با رقیب جوان و پر شر و شوری مواجه شدند، پدیده ای بنام موسیقی زیر زمینی که موسیقی رپ هم یکی از شاخه های آن است.

در سالهای اخیر آن چه توجه برخی از محققان علوم اجتماعی را به خود جلب کرده است، تنوع انواع موسیقی و ذائقه های مختلف در بین افراد و گروه های مختلف جامعه است.

امروزه جریان ها و تحولات بسیاری در زمینه موسیقی در ایران نیز رخ داده است. پیدایش و تولد سبک های جدید موسیقی که هر کدام برآمده از فرهنگ و طبقه خاص با مطالبات سیاسی و اجتماعی خاص هستند. شاید چون جامعه ایران در حال گذاراز سنت به مدرنیته است به ناچار باید پذیرای تحولاتی باشد. موسیقی زیرزمینی و رپ یکی از جریان های مهم جامعه کنونی ماست که به عنوان یک پدیده تاثیرگذار در هر عرصه ای از جامعه است.

“پیر بوردیو” در کتابش به تجزیه و تحلیل ذائقه های موسیقی در بین لایه های طبقات مختلف اجتماعی پرداخته است. او معتقد است جوامعی که سرمایه فرهنگی بیشتری دارند، به هنر و فعالیت های هنری جدی تر و بیشتر علاقمند هستند، و آنهایی که سرمایه فرهنگی کمتری دارند، به هنرهای عامیانه و قابل فهم برای عامه مردم تاکید دارند.

خاستگاه موسیقی رپ

موسیقی رپ در سال ۱۹۶۰ از میان موسیقی سیاه پوستان فقیر آمریکایی متولد شد. رپ در واقع یک نوع موسیقی اعتراض‌آمیز خیابانی است. رپ نوعی سلاح مبارزه جوانان سیاه با تبعیض‌های نژادی رایج در آن زمان بود و به همین دلیل بود که به خاطر بیان مشکلات زندگی در گِتوها (جایی برای زندگی مردمی که جزو اقلیت یک شهر به حساب می‌آیند) به موسیقی گتو نیز شهرت دارد.

به بیانی دیگر می توان گفت که دلیل اصلی پیدایش سبک موسیقی رپ در محله های فقیر و سیاه نشین نیویورک در حقیقت تلاش سیاه پوستان جان به لب رسیده از تفکر تبعیض نژادی جاری در رفتار سفیدپوستان آمریکا با آنها بود که برای واکنش به این شیوه تحقیرآمیز رفتاری سعی کردند با موسیقی رپ اعتراضات عدالت طلبانه سیاهان، علیه نژادپرستی سیستماتیک جامعه سفیدپوست آمریکایی را بازگو کنند.

سیاهپوستان بنیان‌گذار رپ در آن زمان بدلیل نداشتن استطاعت مالی کافی و عدم وجود امکانات لازم، قادر به ضبط آهنگ‌های خود در استودیو نبودند و به ناچار هنر خود را در خیابان عرضه می‌داشتند و به جای استفاده از ساز، برای گرفتن ریتم دست می زدند.

داریوس میلو، آهنگساز بزرگ فرانسوی (II)

داریوس میلو در بیشتر آثارش همپای بزرگترین آهنگسازان عصر حاضر است. او در آثارش که بر مبنای تحریر کنترپوانی است، نقشی اساسی را به انوانسیون ملودیک داده است. مجموع آثارش میان قلب و ذهن هارمونی متعادلی برقرار می کند. میلو تحت نفوذ دبوسی، موسورگسکی، ساتی، کوئشلن و استراوینسکی بود. برلیوز، بیزه، شابریه و روسل را دوست داشت و به شومان، واگنر و فرانک چندان علاقه ای نداشت.


رویدادها

۱۹۰۹: تحصیل ویولن و آهنگسازی در کنسرواتوار پاریس

۱۹۱۷: ساخت “خویفوری” برای صحنه، سفر به برزیل با کلودل

۱۹۱۹: ساخت باله “گاو روی بام” با همکاری ژان کوکتو

۱۹۲۰: عضو گروه آهنگسازان جوان رادیکال فرانسوی به نام “له سیکس”

۱۹۲۱: اجرای باله انسان و آرزویش

۱۹۳۰: موفقیت اپرای “کریستوف کلمب”

۱۹۳۹: عزیمت از فرانسه اشغال شده به امریکا

نگاهی به بالت “آفرینش جهان” ساخته داریوس میلو

این بالت در یک پرده که نخستین بار به سال ۱۹۲۳ در تئاتر شانزلیزه پاریس نمایش داده شد یکی دیگر از آثار میلو است که تحت تاثیر موسیقی جز بوجود آمده است. آفرینش جهان که یک سال پیش از “راپسودی این بلو” اثر “جورج گرشوین” آهنگساز امریکائی تصنیف شده است، یکی از نخستین آثار دنیای موسیقی است که به شیوه “کلاسیک جز” به نگارش درآمده است. موضوع اثر چگونگی آفرینش انسان و پیدایش جهان است و بالت از نغمه های محلی “سن لوئی” که منشاء موسیقی جز است، با بکارگیری ریتم رگتایم، سنکوپ و فوگ جز گونه بوجود آمده است.

تفسیری مختصر


کل قطعه تحت تاثیر تم افسرده و اندوهگین آغازین است که نوای ترومپت شالوده ای از امید را در آن می پروراند.


audio file
بشنوید این بخش را از بالت “آفرینش جهان”

در این اثر از پیانو به عنوان سازی کوبه ای و همراهی کننده دیگر سازها استفاده شده و این ساز در اکثر موارد وظیفه نواختن آکوردهایی فورته و سنکوپ وار را بر عهده می گیرد و فقط در برخی از جاها از آن استفاده ملودیک می شود.


audio file
بشنوید این بخش را از بالت “آفرینش جهان”


audio file
بشنوید این بخش را از بالت “آفرینش جهان”

یک فوگ ۵ صدایی جز گونه در اوایل اثر پس از ارائه تم اصلی آغازگر پا به عرصه گذاشته و زمینه را برای هنرنمایی ویولنسل، ترومبون، سکسیفون، ترومپت و کلارینت فراهم می کند. این بخش که بخشی کاملا متضاد با بخش پیشین است با کرشندویی عظیم و خیزش ترومبون ها همراه می باشد.


audio file
بشنوید این بخش را از بالت “آفرینش جهان”

این اثر از دگرگونیها، تضادهای حالت فراوان، ایمیتاسیون های همراه با دگرگونی و تلفیق برخی رنگ های صوتی (از آن جمله تلفیق صدای فلوت و ترومبون، تلفیق صدای پیکولو و ترومپت و…) و ایجاد اصواتی نو تشکیل یافته است.
در اواسط اثر یک تم امریکائی و سنکوپ وار به صورتی کاملا غیر منتظره ظاهر می گردد. این تم که رنگ و بویی محلی دارد، شنونده را به یاد “اردوگاه پاتنام” اثر “چارلز آیوز” آهنگساز امریکائی می اندازد.


audio file
بشنوید این بخش را از بالت “آفرینش جهان”

در انتهای اثر اکثر سازهای ارکستر و بخصوص سکسیفون و ترومپت به هنرنمایی پرداخته و یک تحریر کنترپوانی زیبا و استادانه ایجاد می گردد.


audio file
بشنوید این بخش را از بالت “آفرینش جهان”

در بخش پایانی که یادآور بخش آغازگر اثر است، نوازنده فلوت با لرزاندن زبان خود به استخراج اصواتی لرزان از این ساز می پردازد.


audio file
بشنوید این بخش را از بالت “آفرینش جهان”

منابع


فرهنگ بزرگ موسیقی

تفسیر موسیقی

راهنمای جامع موسیقی کلاسیک