سجاد پورقناد
پیشینه پژوهش
نگارندگان مقالهای مشابه بحث این مقاله در پژوهشهای مربوط به حوزه بینارشتهای موسیقی شناسی – روانشناسی – جامعه شناسی درباره واقعه اعتصاب هنرجویان هنرستان موسیقی و همچنین مقالهای مشابه با موضوع این مقاله در مورد تغییر و تحول و انحطاط در جامعه موسیقی کلاسیک نیافته اند، به همین دلیل تنها با استفاده از منابعی که جریان اعتصاب هنرستان و شکل گیری ارکستر سمفونیک تهران را بررسی میکند، مورد تحلیل قرار خواهد گرفت.
احتمالا به دلیل حفاظت از آبروی جامعه موسیقی کلاسیک ایران، بسیاری از نویسندگان و موسیقیدانان از بازگو کردن جریان ورود موسیقیدانان کلاسیک به کافهها خودداری کرده اند و تنها نوشتهای که غیر از اشاره به اعتصاب هنرجویان به تبعات نوازندگی آنها در کافه اشاره میکند، کتابی است به قلم تورج زاهدی به نام: «به رهبری حنانه…»
یافتهها
نمودار شماره ۱
بحث
- زمینههای یک اعتراض
چنانچه در کتاب «به رهبری حنانه…» (زاهدی و میرعلینقی، ۱۳۷۰) ثبت شده است؛ «زمینه اعتراض» گروهی از هنرجویان هنرستان به دلیل تغییرات سیستم آموزشی هنرستان روی میدهد. این جریان موجب یک «کنش اعتراضی» میان دانشجویان میشود که این کنش به دلیل نادیده انگاشته شدن از طرف مسئولین وقت که گرایش به مکتب فکری وزیری داشتند، سبب «شکست تلاش» و در نهایت بوجود آمدن «انشعاب» در این گروه میشود.
عدهای از اعتصابیون از ادامه این حرکت دلسرد شده و به هنرستان باز میگردند، عدهای دیگر خانه نشین شده و آموزش را خود را به صورت خصوصی زیر نظر یکی از رهبران این اعتصاب یعنی پرویز محمود ادامه میدهند، گروهی دیگر برای نشان دادن خشم خود به یک حرکت اعتراضی شدید دست زدند که این اعتراض منجر به «انحطاط گروهی» (۲) شد.
- انحطاط یا انحراف گروهی
در ادبیات «جامعه شناسی»، گروهی از افراد که به صورت دسته جمعی، بر خلاف هنجارهای مورد قبول جامعه عمل میکنند، عمل آنها انحراف گروهی نامیده میشود (نک. کوئن، ۱۳۷۹، ص. ۲۱۷)؛ هنرجویانِ هنرستان برای نمودِ بیشتر اعتراضشان در بین عوام و خواص به نوازندگی در کافهها و کابارهها روی میآورند؛ چراکه گمان میکردند حضور این گروه از اهالی موسیقیِ کلاسیک در این فضا ضدِ ارزش بوده و میتواند مورد توجه جامعه فرهنگی ایران قرار گیرد. این حرکت بعداً آثار عمیقی را در حیاتِ حرفهای هنرمندان موسیقی کلاسیک ایران رقم میزند.
پینوشت
۲- واژه انحطاط یا انحراف در کانتکست موسیقی کلاسیک به هر حرکتی خلاف جهت عرفی جامعه موسیقی کلاسیک اطلاق میشود و ممکن است در کانتکست شاخه ای دیگر از موسیقی (مانند موسیقی مردم پسند) انحراف محسوب نشود. واژه انحطاط را مرتضی حنانه در مصاحبه خود در مورد اعتصابیونی که وارد کاباره شدند به کار میبرد (زاهدی و میرعلینقی، ۱۳۷۰، ص. ۹۲).
۱ نظر