سجاد پورقناد
پیشینه پژوهش
تاکنون پژوهشی پیرامون آراء متخصصین و نوازندگان یک ساز ایرانی با محوریت ابداع و تغییرات در ساختار ساز به ثبت نرسیده است. اگرچه مستندات گوناگونی از نظرات منتقدین هنری و نوازندگان درباره تغییرات در ساز وجود دارد که با موضوع این پژوهش ارتباط نزدیکی ندارد. اما، از جمله پژوهشهایی که با نگاه تحلیل گفتمان در حوزه موسیقی در ایران انجام پذیرفتهاند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
حسین سروی در پایاننامه خود با عنوان «تحلیل گفتمان های موسیقی در ایران معاصر (۱۳۸۵-۱۲۸۵)» به نقش عوامل سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در شکلگیری گفتمانهای موسیقی در ایران در بازه زمانی صدساله شامل سالهای ۱۲۸۵ تا ۱۳۸۵ پرداخته است. در این پژوهش با نگاهی تبارشناسانه و تاریخی به زمینهها و علل شکلگیری گفتمانهای موسیقی ایران معاصر پرداخته شده است (سروی، ۱۳۸۸).
مقاله «بررسی گفتمانهای تجددگرا و نوسنتگرای موسیقی در ایران معاصر (۱۳۸۵- ۱۲۸۵)» با بررسی عوامل مستقیم و غیرمستقیم در شکلگیری و تکوین دو گفتمان تجددگرا و نوسنتگرا در موسیقی ایران پرداخته است. از جمله این عوامل در نظر پژوهشگر میتوان به تأسیس رادیو، مراودات فرهنگی با غرب، تأسیس محافل تحصیلی موسیقی نظیر هنرستان موسیقی ملی و غیره اشاره کرد (فاضلی و سروی، ۱۳۹۲).
موضوع مقاله «تحلیل محتوای گفتمان رایج موسیقی سنتی و موسیقی رپ»، تحلیل محتوای گفتمان رایج موسیقی رپ و موسیقی موسیقی در بازه ده ساله در ایران بوده است. این پژوهش بر اساس منطق زبانشناسی سوسوری و بر پایه دوگانه دال و مدلولی او، به بررسی نمونههایی تصادفی از آثار محمّدرضا شجریان به عنوان نماینده موسیقی سنتی و آثار یاسر بختیاری (یاس) در مقام نماینده موسیقی رپ پرداخته است. بر اساس نتایج پرداختن به ارزشهای اخلاقی در هر دو ژانر مشترکاً کمترین اهمیت را داشته و سهم پرداختن به محتوای اجتماعی در موسیقی رپ به مراتب از موسیقی سنتی ایران بیشتر است (اکبری، شاهمنصوری و میراسماعیلی، ۱۳۹۴).
۱ نظر