گفتگوی هارمونیک | Harmony Talk

سجاد پورقناد

سجاد پورقناد متولد ۱۳۶۰ تهران
نوازنده تار و سه تار، خواننده آواز اپراتیک و سردبیر مجله گفتگوی هارمونیک
لیسانس تار از کنسرواتوار تهران و فوق لیسانس اتنوموزیکولوژی از دانشکده فارابی دانشگاه هنر تهران
مدرس دانشگاه هنر ایران

Posts by سجاد پورقناد

گفتگو با بابک خضرایی درباره مجموعۀ «رامشگران» (۱)

سومین جشنواره موسیقی صبا پس از چند سال وقفه در پاییز سال جاری برگزار شد و اواخر آذرماه به کار خود خاتمه داد اما اتفاق خاصی که در این جشنواره افتاد، تجلیل از فرهاد فخرالدینی آهنگساز و رهبر ارکستر پیشکسوت بود. مجموعۀ «رامشگران» به آهنگسازی فرهاد فخرالدینی پیش‌تر با صدای زنده‌یاد کاوه دیلمی با اجرای گروه شیدا به سرپرستی پشنگ کامکار به بازار موسیقی عرضه شده بود که در اجرای آذرماه سال جاری بخش‌هایی از این اثر بازآفرینی و اجرا شد البته این پایان راه نخواهد بود و  قرار است که در آینده این مجموعه به صورت کامل، چندصدایی و به صورت مفصل‌تری به در آید. بخشی از موسیقی آلبوم «رامشگران» توسط «ارکستر جوانان ایران» به رهبری آرمان نوروزی در مراسم بزرگداشت فخرالدینی، موسیقیدان و آهنگساز برجسته و رهبر پیشین ارکستر ملی ایران که در چارچوب سومین جشنواره موسیقی صبا برگزار شد؛ به اجرا درآمد.

نقدی بر کنسرت «شعله دارم بر زبان» (۱)

در روز بیست و هشتم و بست و نهم دی ماه، کنسرت «شعله دارم بر زبان» با همراهی «ارکستر ملی ایران» به رهبری همایون رحیمیان با اجرای قطعاتی از: علی جعفریان، همایون رحیمیان، جمال الدین منبری و همراهی خوانندگان: حسین علیشاپور، مجتبی عسگری، وحید تاج و پوریا اخواص در تالار وحدت به روی صحنه رفت. نوشته‌ای که پیش رو دارید، نقدی است به شب اول اجرای این برنامه که در روزنامه اعتماد به انتشار رسیده است:

سریر: آثاری که در دهه ۵۰ در اروپا ضبط شد، هنوز بهترین آثار ایرانی هستند

مثلا اگر داوید احساس می‌کرد که شاگردی که دارد اپرا می‌نویسد ذهنیت‌اش شباهتی به کار یکی از آهنگسازان بزرگ دارد و لازم است تکنیک‌های او را بیاموزد تا بتواند اپرایش را سر و سامان بدهد، پارتیتوری که به او کمک می‌کرد را به او می‌داد و نکته‌هایی که باید در آهنگسازی رعایت می کرد را گوشزد می‌کرد. این روش باعث رشد هنرجو می‌شد.

سریر: برجسته‌ترین استادم در اتریش داوید بود

دهه‌های ۴۰ و ۵۰، هنرمندان زیادی از کشور ایران برای ادامه تحصیل موسیقی به اتریش سفر و عموماً در آکادمی موسیقی وین تحصیل کردند. دکتر محمد سریر غیر از اینکه خود در این آکادمی تحصیل کرده است، در آن زمان در مقام دیپلمات شاهد این مهاجرت‌ها و تحصیل این موسیقیدانان بوده است. یکی از این موسیقیدان‌ها زنده یاد حسین دهلوی بوده که البته به طور مستمع آزاد از کلاس‌های توماس کریستین داووید بهره می‌برده است و با خانواده دکتر محمد سریر دوستی عمیقی داشته است. گفتگویی که در ادامه می‌خوانید مربوط به آخرین سال تدریس ایشان در دانشگاه آزاد است که در همین مکان انجام گرفته است:

به بهانه کنسرت اخیر ارکستر ملی ایران؛ «پایکوبی» (۲)

این انتخاب شایسته پنجره‌ای دیگر به روی مخاطبان ارکستر ملی گشود و فضا را برای شنیده شدن آثار سمفونیکی فراهم کرد که با اینکه سرچشمه‌ای از موسیقی دستگاهی ایران داشتند، الزامی برای رعایت تمام خصوصیت‌ها و الزامات آن نداشتند. در این برنامه «طلوع» (یا چهارگاه) یکی از قطعات قدیمی و با ارزش همایون رحیمیان اجرا شد که در این برنامه بخش آواز سولوی آن به ساز ابوا داده شده بود و در این کنسرت آرین قیطاسی به خوبی از اجرای آن برآمد. سه قطعه دیگری که در این فضا به اجرا رسید، هر سه به صورت ناقص اجرا شد که جا دارد در فرصت‌های دیگری این آثار به صورت کامل به اجرا درآید.

به بهانه کنسرت اخیر ارکستر ملی ایران؛ «پایکوبی» (۱)

کنسرت ارکستر ملی ایران با عنوان «پایکوبی» شامگاه جمعه -۲۷ مهرماه- به رهبری همایون رحیمیان با اجرای آثاری از چند نسل از آهنگسازان ایرانی مانند: حشمت سنجری، امین‌الله رشیدی، همایون رحیمیان، محمدرضا تفضلی، فرهاد پوپل و چند اثر از آهنگسازان موسیقی آذربایجان با چندصدایی و تکنوازی گارمون جابر اطاعتی در تالار وحدت به روی صحنه رفت. در این برنامه با اجرای یک تصنیف (به صورت بی‌کلام از امین‌الله رشیدی) با چندصدایی همایون رحیمیان، یادی از این نواساز تازه درگذشته شد.

سه عنصر روحی در رهبران ارکستر (۳)

براساس تجریباتی که از ملاقات با این افراد و مطالعه سرگذشت رهبران قدیمی در سراسر جهان دارم، به این اطمینان رسیده‌ام که تنها رهبرانی خصوصیت‌های گروه «خودشیفتگان» را دارند و نامی از خود در تاریخ موسیقی کلاسیک باقی می‌گذارند که جدا از تمایلات خوشیفته‌وار، در زمینه درک موسیقی و فن رهبری نیز ممتاز باشند، در […]

سه عنصر روحی در رهبران ارکستر (۲)

اکثراً این دست رهبران، به کمکِ قدرتِ خیال‌پردازی و غلوگویی (که از مشخصاتِ خودشیفتگان است) می‌توانند تا مدتی مسیر موفقیت خود را هموار سازند؛ در واقع آنها با وعده‌های دروغین دربارۀ کارهای هنریِ بزرگ و گول‌زننده، گروهی از نوازندگان جوان و عموماً غیرحرفه‌ای را به کار‌ می‌گیرند.  

سه عنصر روحی در رهبران ارکستر (۱)

حدود پنج سال بود که به دلیل برخورد با چند شخصیت «رهبر نما» تصمیم به نوشتن مقاله‌ای بینارشته‌ای با همکاری یک روانشناس درباره طبقه‌بندی روانی‌ِ رهبران گرفتم؛ این مقاله به دلیل نبود ملزوماتی نتوانست به شمایل یک مقاله علمی درآید و از طرفی از سوی دوستانی پیشنهاد شد که نوشته‌ای عمومی که شامل تجریباتم از برخورد با رهبران و رهبرنماهاست را به رشته تحریر درآوردم. نوشته‌ای که پیش رو دارید این هدف را پی‌می‌گیرد.

میراث خسرو جعفرزاده

امروز پنجمین سالگرد درگذشت خسرو جعفرزاده، معمار و پژوهشگر موسیقی ایرانی و از اعضای نویسندگان مجله «گفتگوی هارمونیک» است. بی‌شک فقدان این انسان بی‌نظیر و نویسنده و پژوهشگر ارزشمند، تاثیر زیادی در گسترش و پیشرفت تئوری‌هایش بود که از پیش‌رو ترین تئوری‌های تاریخ موسیقی ایران محسوب می‌شود ولی امروز قصد دارم به یکی از مهمترین تاثیرات او در ادبیات موسیقی ایرانی بپردازم که گویی قطعه‌ای از پازل موسیقی ایران بود که نزدیک به صد سال درباره آن بحث و کشمکش وجود داشت. جعفرزاده در چند مقاله سعی کرد به یک سوال پاسخ دهد: «تفاوت موسیقی غربی و موسیقی ایرانی چیست؟». مهمترین مقاله‌ای که در این زمینه به قلم خسرو جعفرزاده منتشر شد، «نقد تاریخنگاری موسیقی ایرانی» ‪ بود که در سال ۱۳۷۹ در فصلنامه موسیقی ماهور‪ شماره ۹ ‪به انتشار رسید.

بیشتر بحث شده است