بد فهمی از گفتار وزیری (I)

علي نقي وزيري (1266-1358)
علي نقي وزيري (1266-1358)
سالی که گذشت، مصادف با نودمین سالگرد تاسیس مدرسه موسیقی وزیری است؛ مدرسه ای که بر اساس تفکر بلند علینقی وزیری، برای اولین بار موسیقی ایرانی را از صافی موسیقی کلاسیک گذر داد و این تفکر با فراز و نشیب هایی تا امروز به حیاتش ادامه می دهد.

علینقی وزیری که بود؟
فرزند خانواده ای که در آن لشگری و هنرمند در کنار هم زندگی می کردند. از جوانی دستی به ساز و دستی بر شمشیر داشت ولی هنوز همچون بسیاری از مشروطه خواهان، راه درمان ایران آنروز را در مسیر گلوله می جست… مادرش از زنان روشنفکر زمان بود، نیز موسس یکی از اولین مدارس دخترانه و نیز دارای توانایی در خوانندگی و نوازندگی…

وزیری موسیقی را در کنار علوم نظامی به صورت سینه به سینه می آموخت ولی گذر زمان و پرورش در خانواده ای فرهیخته، او را وارد عرصه ای دیگر کرد که آینده او را به عنوان یکی از مهمترین شخصیت های موسیقی ایران رقم زد. وزیری هنگامی که در علوم نظامی به درجه بالایی رسیده بود، با وجود پیشنهادهای مهمی که برای سرداری ارتش به او می شد، سلاح جنگی را کنار گذاشت و سلاح هنر را برگزید.

در جوانی او بر خلاف بسیاری از هم نسلانش، تحت تاثیر محیط خانوادگی و شخصیت منحصر به فردش، کماگرایی خاصی در زمینه هنر و امور اجتماعی داشت و این دغدغه ها او را وارد عرصه هنر متعالی کرد. وزیری به بی مرزی علم توجه شایانی داشت و از این رو بود که در کنار موسیقی ایرانی به تحصیل علوم موسیقی ممالک غربی نیز پرداخت.

شوق آموختن او را راهی فرنگ کرده بود و وی اولین بار در اروپا بود که نشان داد به حوزه فرهنگی بیشتر از حوزه سیاست علاقه دارد. در فرانسه و آلمان او پنج سال به آموختن موسیقی کلاسیک پرداخت تا ره توشه خود را برای تعالی موسیقی کشورش به کار گیرد.

وقتی وزیری در سال ۱۳۰۲ مدرسه موسیقی اش را تاسیس می کرد، تلاش های کوچک ولی با ارزشی برای اعتلای موسیقی ایران انجام شده بود؛ پنج سال پیش از تاسیس این مدرسه، حسین خان هنگ آفرین، نوازنده ویولون و سه تار در «شعبه موزیک نظام» به آموزش موسیقی ایرانی پرداخته بود و ردیفی نیز نوشته بود و یک سال قبل از تاسیس مدرسه موسیقی وزیری، برای اولین بار ردیف دکتر مهدی صلحی توسط مهدی قلی هدایت (ادیب و موسیقی شناسی که شش سال نخست وزیر ایران بود)، نت نگاری شده بود.

وزیری در این مدرسه در کنار تدریس دانش موسیقی کلاسیک، به تجربه هایی برای ثبت خصوصیات موسیقی ایرانی پرداخت که در آنزمان در نوع خود بی نظیر بود. وزیری بود که برای اولین بار بر اساس نت نویسی متداول بین المللی، مبحث مد را در موسیقی ایرانی مطرح کرد و به ارزش نت شاهد، نت متغیر و نت ایست اشاره کرد.

هرچند نمی توان وزیری را یک اتنوموزیکولوگ (به معنای موسیقی شناسی تطبیقی) دانست (۱)؛ چراکه او چندان درصدد تشریح چیستی موسیقی ایرانی نبود و بیشتر هدفش، تولید موسیقی (مخصوصا به صورت چند صدایی) با بهره گیری از خصوصیات موسیقی ایرانی بود.

پی نوشت

۱- سالهاست که به وزیری به خاطر پیشنهاد گام و همینطور تئوری اعتدال مساوی برای موسیقی انتقاد می شود، در صورتی که کار وزیری پدیدار شناسی موسیقی ایران نبوده و همانطور که گفته شد، وی در زمینه کمپوزسیون موسیقی ایرانی تلاش می کرده است.

یک دیدگاه

  • سنتور ني
    ارسال شده در آبان ۱۴, ۱۳۹۳ در ۹:۵۰ ق.ظ

    آنانکه در موسیقی ایرانی حرفی برای گفتن دارند وزیری و شاگردانش هستند….

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (I)

ریتم و ترادیسی دو روشِ فهم نظم های زمانی در جهان پیرامونِ ما را در تباین با هم قرا می دهد: فهم مستقیم به-واسطه ی قوه ی ادراک، و فهم غیر مستقیم به واسطه ی تجزیه و تحلیل. «ریتم» به دستگاه ادراکی ای که امکان مشاهده و دریافتِ بی دردِسرِ پدیده های ریتمیک را در اختیار افراد قرار می دهد گریز می زند، درحالیکه «ترادیسی» ابزارهای ریاضی ای را که برای کشف نظم ها و مطالعه ی الگوها مورد استفاده قرار می گیرد پیشِ روی می گذارد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

از روزهای گذشته…

آثار ایرج صهبایی امروز در کیف اجرا می شود

آثار ایرج صهبایی امروز در کیف اجرا می شود

امروز در فستیوال «Music Premieres of the Season» کیف، آثار ایرج صهبایی در کنار آثاری از آهنگسازان روس به اجرا در می آید. این کنسرت در ساعت ۱۹ در تالار لیسنکو (Lysenko) با همکاری ارکستر مجلسی سولیستهای کیف به رهبری ولادمیر سیرنکو اجرا می شود.
همگون و ناهمگون (III)

همگون و ناهمگون (III)

حسی‌ترین نقش‌خوانها، دختران و پسرانی هستند که به سن بلوغ رسیده‌اند و به آغاز یک زندگی مجدد می‌اندیشند. اوستاهای نقش‌خوان (صاحبان کارگاه) گاه برای پرداختن به دیگر کارهای خود ـ شخم‌زنی یا چراندن ـ کارگاه را ترک می‌کنند و کار (نقش‌خوانی) را به یکی از بافندگان می‌سپارند.
نشست خبری جشنواره وبلاگها و سایتهای موسیقی ایران برگزار شد

نشست خبری جشنواره وبلاگها و سایتهای موسیقی ایران برگزار شد

صبح امروز،‌ نشست خبری جشنواره وبلاگها و سایتهای موسیقی ایران در آمفی تئاتر انجمن صنفی روزنامه نگاران برگزار شد. در این برنامه که با حضور هیات داوران این جشنواره اجرا شد، فراخوان جشنواره و انگیزه و اهداف این مسابقه توسط دست اندرکاران این جشنواره اعلام شد.
لئونارد کوهن و باب دیلان ، شعر و ترانه – ۴

لئونارد کوهن و باب دیلان ، شعر و ترانه – ۴

در ترانه ”The Gates Of Eden” دیلان نوعی دوگانگی میان آنچه در زمین ممکن است و آنچه در ابدیت امکان دارد را تصویر میکند همانطور که سنگینی و سختی صخر ها را در برابر رهایی و سبکی ابر ها و دریا قرار داده و خود را در میان آ ن دو توصیف کرده.
صبای آموزگار (I)

صبای آموزگار (I)

تحولات اجتماعی ماندگار، هم آنها که در بستر فرهنگ اصیل یک جامعه شکل می گیرند، آفرینش خود را بیشتر مدیون نوع تفکر راهبرانشان هستند تا تنش های ناشی از هیجانات اجتماعی. یکصد و هفت سال پیش چنین تحولاتی در لایه های روشنفکری جامعه ی ایرانی رخ داد که همچون شهابی زود گذر اما روشنگر و به یاد ماندنی بود. انقلاب مشروطه هرچند با انگیزه ی ایجاد اصلاحات در ساختار سیاسی کشور پا به عرصه وجود گذاشته بود، لیکن بیشترین تاثیرات خود را در حوزه فرهنگ، هنر و ادبیات بر جای گذاشت و در هر یک از این عرصه ها نوابغی بی نطیر به تاریخ ایران تحویل داد که هنرمندان، ادیبان و اهالی فرهنگِ راستینِ امروز نیز به عنوان نسل های منبعث از همان تفکرات، مدیون و دانش آموخته ی آن تحولات بنیادی هستند.
تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (V)

تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (V)

بسیاری از مردم کوشش جسمی را کاری آسان می یابند. با وجود این تعداد کمی هستند که به کوشش فکری مبادرت می‌نمایند. چنین تضادی این مطلب را توجیه می‌کند که چرا بسیاری از ما خیلی کمتر از آنچه قادر به خلاقیت هستیم، خلاقیم. این مساله در مورد هنر نیز صحیح است. از آنجا که استعداد یک فرد ثابت است، این زیر و بم ها باید صرفاً زیروبم‌های انرژی باشند- حقیقتی که به اثبات این مطلب کمک می‌کند، که تا چه حد زیادی باروری خلاقیت ما به کوشش آگاهانه بستگی دارد. (اسبوران، ۱۳۶۸: ۱۶۵) امروزه مردم ما نیازمند آموزش خلاقیت هستند که با خلق افکار نو به سوی یک جامعه سعادتمند قدم بردارند.
کتاب «نت و تجزیه‌ و تحلیل تکنوازی ماهور یحیی زرپنجه» منتشر شد

کتاب «نت و تجزیه‌ و تحلیل تکنوازی ماهور یحیی زرپنجه» منتشر شد

انتشارات نارون، کتاب «نت و تجزیه‌وتحلیل تکنوازی ماهور یحیی زرپنجه»، با نت‌نگاری و تجزیه تحلیل مازیار کنعانی و ویرایش و اجرای فایل صوتی حمیدرضا حسن‌پور منتشر کرد. در این کتاب یکی از پیچیده ترین و تکنیکی ترین تکنوازی های تار یحیی زرپنجه، آنالیز و نت نویسی شده است.
موسیقی سفره خانه ها بررسی می شود

موسیقی سفره خانه ها بررسی می شود

موزه موسیقی در تاریخ جمعه ۱۵ مرداد ۱۳۹۵ در ساعت ۱۷ شاهد برگزاری سخنرانی امیر حسین رحمتی با موضوع: «از کافه تا سفره خانه: بررسی روند تغییرات موسیقایی در بستر سیاست فرهنگی» است. این سخنرانی بر اساس تحقیقات میدانی امیرحسین رحمتی شکل گرفته است که پیش از این بخشی از آن بر روی همین وب سایت به انتشار رسیده است.
بالشتک نوین (I)

بالشتک نوین (I)

اگر تصور بر این باشد که حد فاصل فضای بین استخوان فک و شانه باید به بهترین شکل ممکن بوسیله قطعه ای کمکی تامین و کنترل شود، زیر چانه ایی (chinrest) و بالشتک (shoulder rest) از بهترین مواردی است که می توان درباره آنها و همچنین ویژگی های آن ها سخن به میان آورد.
خواننده ایرانی، معرف دو آریای ایرانی

خواننده ایرانی، معرف دو آریای ایرانی

حتما” در خبرهای موسیقی، بارها شایعاتی در مورد اجرای اپرای “مانا و مانی” ساخته حسین دهلوی شنیده اید. این اپرا سالهاست به دلیل ممنوعیت صدای زن، در انتظار اجراست. به تازگی بهرام تاج آبادی از خوانندگان اپرای ایران که برای تحصیل رشته آواز به فرانسه سفر کرده است اجرای آریای این اپرا (که بر خلاف اکثر آریاهای عاشقانه، مربوط به نقش گرگ است!) را در یکی از برنامه های موسیقی فرانسه به اجرا گذاشته است.