استفاده از تیونر برای کوک سنتور (I)

یکی از مشکلات ساز سنتور همواره کوکِ این ساز به طور دقیق و مراقبت از خالی نکردن آن و تغییر کوک برای اجرا در دستگاه های دیگر بوده است. تعداد زیادِ سیمها تا مدتها اغلب مانع پرداختن به مسئله ی کوک هم از طرف معلم و هم از طرف شاگرد می شود و بیشتر باعث عدم تمایل هنرجویان به کوک این ساز می شود (نا گفته نماند که تا حدی نیز محق هستند)

معمولا معلمین طبق صلاح دید به طور متوسط ماهی یک مرتبه سنتور هنرجو را کوک می کنند. جدای از مسئله ی حمل و نقل این ساز که برای همه و بیشتر برای نو جوانان کمی مشکل است حمل و نقل ساز از منزل شاگرد به محل تدریس و باالعکس در فصل گرما و سرما (که تأ ثیر مستقیم و منفی بر کوک ساز دارد) و با توجه به تجربه ی کمی که هنرجویان در رابطه با چگونگی حمل ساز در شرایط کاملا بهینه را دارند زحمت کوک معلم را تا حدی بی اثر می کند.

می دانیم بنا بر قابلیت این ساز (و البته اکثر سازها) مدت زمانی که این ساز کاملا کوک می ماند با نظر به مطالب فوق الذکر مدت کمی است و معمولا ذر طی مدت دو ، سه یا چهار روز ۲۰ الی ۵۰ در صدِ کوک سنتور خالی می شود ( البته کیفیت سنتور نیز در زمان و درصدِ بالا تأثیر مستقیم دارد ولی از آنجائیکه ۹۰ درصدِ هنرجویان از سنتور مشقی استفاده می کنند با این فرض ماندگاریِ کوکِ سنتور به حداقل زمان ممکن کاهش پیدا می کند)

با احتساب این امر نتیجتا در مدت آن یک ماه هنرجو تنها فقط چند روز با سنتور کوک شده تمرین می کند و مابقی تمرینات او همه با ساز ناکوک انجام می پذیرد. با توجه به مطالب فوق بی دلیل نیست که گوشِ هنرجویانِ سنتور به مراتب دیرتر از هنرجویانِ سازهای دیگر پرورش می یابد و تا مدتهایِ مدید قادر نخواهند بود صدایِ اصلی و دقیقِ نتها را تشخیص دهند.

کم نیستند هنرجویانِ سنتوری که بعد از گذشتِ ۵ ، ۶ ، یا ۷ سال هنوز قابلیت کوکِ صحیح و دقیقِ سازِ خود را ندارند مگر عده ای قلیل که با پشتکار و علاقه سعی می کنند در همان سالهایِ اولیه مشکلِ خود را با کوکِ ساز تا اندازه ای حل کنند.

تنها دلیلی که هنرجویان سنتور از دستگاه شور شروع به آموختن می کنند و اغلب تا چند سال در همان کوک باقی می مانند مشکلات کوک این ساز برای تغییر از دستگاهی به دستگاهی دیگر برای نواختن آهنگهای متنوع دیگر می باشد. البته انتخاب دستگاه شور که وسیع ترین دستگاه ایرانی است با توجه به این محدودیت درست به نظر می رسد.

این یکنواختی گاهی باعث خستگی استاد و گاه شاگرد می شود و در بعضی موارد باعث سوء تفاهم از جانب شاگردان می شود که فکر می کنند بسیاری از آهنگها را نمی توان با سنتور اجرا کرد یا برای نواختن آهنگهای جدید باید از خوانِ کوکِ سنتور عبور کنند و حتا در صورت موفقیت دیگر قادر نخواهند بود قطعات و آموخته های قبلی خود را مرور کنند یا باید بپذیرند که دائما باید دست به کلید (وسیله کوک سنتور) و آماده ی کوک ساز باشند تا آن قطعه ای که می خواهند بنوازند.

در غیر این صورت این تصور پیش می آید که برای هر بار کوک در دستگاه جدید باید ساز خود را به کلاس برده تا استاد آنرا کوک کند. شاید از همین جا فکر داشتن سنتورِ دیگری به عنوان سنتور دوم و تحمل بار هزینه ی اضافی برای خرید آن به ذهنِ هنرجویان خطور کند. به طور یقین عاقلانه تر آن است که سنتور دوم به مراتب باید بهتر از اولی باشد و متعاقب آن کنار گذاشتن هزینه ای چند برابر دفعه ی اول جهت تهیه ی ساز دوم را می طلبد.

گمان اینکه هر هنرجویِ سنتور باید حداقل دو ساز داشته باشد تا بتواند آهنگهای متنوعتری را درس بگیرد و بنوازد ممکن است دلیل بر کناره گیری زود هنگام شاگردان از ادامه ی تعلیم این ساز گردد. مجموعه ی این عوامل می تواند موجب ایجاد یک تأثیر نامطلوب و منفی روی روحیه ی هنرجویان را داشته باشد.

چند راه برای حل این مسئله تا حد قابل قبولی وجود دارد.

21 دیدگاه

  • farhad sarabchi
    ارسال شده در تیر ۱۷, ۱۳۸۷ در ۹:۰۶ ق.ظ

    سلام
    واقعا دست مریزاد بسیار لذت بردم.بخصوص این مطلب بسیار سازکار با وصف حال خودم بود.سپاس

  • سنتور ني
    ارسال شده در تیر ۱۸, ۱۳۸۷ در ۷:۰۷ ق.ظ

    آفرین. به این میگن یک مطلب کاربردی و به درد بخور اگر سلسله مقالاتی در باب کوک سنتور یا بالکل کوک ساز های مختلف البته علمی تر نوشته بشه ارزنده هست. وخدمت شایسته ای به نوآموزان و سایرین خواهد بود

  • ارسال شده در تیر ۱۸, ۱۳۸۷ در ۱۰:۱۲ ق.ظ

    سلام فرهادخان
    قسمت آخر این مقاله را که در هفته های آینده به روی سایت می آید مطالعه فرمائید. مشکل شما را تا حد بسیار زیادی حل خواهد کرد. امیدوارم

  • شهرام(سده)
    ارسال شده در تیر ۱۹, ۱۳۸۷ در ۸:۲۰ ب.ظ

    عالی بود.

    منتظر ادامه ی مطلبتون هستم.

  • amin
    ارسال شده در تیر ۲۰, ۱۳۸۷ در ۱۰:۳۲ ق.ظ

    salam…az jahate kuk kolan behtar ast har navazandeye santour hade aghal 3 santour dashte bashad ke kamtar taghire kuk az dastgahha bedahad chon khod taghire kuk va feshare nashi az an baraye ta adole va balance santour mozer ast…albate in mored ertebati be neveshteye shoma nadarad ke khub ham bud….movafagh bashid

  • شهرام آقایی پور
    ارسال شده در تیر ۲۰, ۱۳۸۷ در ۴:۵۸ ب.ظ

    امیدوارم قسمت دوم هرچه زودتر روی سایت قرار گیرد.

  • ارسال شده در تیر ۲۱, ۱۳۸۷ در ۱۲:۱۵ ب.ظ

    دوست عزیز امین، سلام
    گفته شما کاملاً صحیح است، شاید در ادامه مقاله من بتوانم دوستان سنتور نواز را فانع به داشتن حداکثر دو سنتور بکنم.
    مورد علمی که اشاره کردی درست است ولی به این نکته توجه کن که کوک بعضی از دستگاه ها به هم بسیار نزدیک است و تغییر زیادی را نمی طلبد و متعاقباً فشار مازادی بر روی سنتور نخواهد بود.
    ۱-کوک دستگاه هایی که به هم نزدیکند:
    شور(سل)،سه گاه(لا کرن)،نوا(دو)،شور(ر)،سه گاه(می کرن)،نوا(سل)،همایون(سل)،اصفهان(دو)،ماهور و راست پنجگاه(فا)
    ۲-کوک دستگاه هایی که دورترند:
    چهارگاه(دو)،چهارگاه(سل)،ماهور و راست پنجگاه(دو)،همایون(دو).
    با نظر به اینکه همیشه لازم نیست همه دستگاه ها نواخته شوند یک سنتور برای سریِ اول و سنتور دوم برای سری دوم کافیست.
    سری اول حداکثر با تغییر ۴ نت دستگاه عوض می شود که در این صورت سنتور تحمل این تغییر را به راحتی دارد.
    سری دوم دستگاه هایی هستند که به ندرت نواخته میشوند و لازم نیست کوک ساز را دائم تغییر داد بنابراین فشار حاصله به سنتور حداقل خواهد بود.

  • شهرام(سده)
    ارسال شده در تیر ۲۱, ۱۳۸۷ در ۵:۱۲ ب.ظ

    آقا سامان نکات مهم و کاربردی زیادی از این مطلبتون یاد گرفتم.
    از این که پیگیر بحث حتی در بخش نظرات هم بودید سپاسگزارم.

  • ماهي براي سال نو
    ارسال شده در تیر ۲۲, ۱۳۸۷ در ۲:۵۱ ب.ظ

    دوست عزیز جناب سامان

    واقعا به نکات خوب و دقیقی اشاره کردید. ولی به نظر من علت اینکه برخی از هنر جویان بعد از مدتی این ساز رو کنار میذارن این باشه که اونها از ابتدا دارای گوش موسیقایی نیستند. و فقط با یکبار دوبار دیدن اجرای سنتور به طور مستقیم؛ جذب این ساز میشن وفکر میکنن یک شبه میشه ره صد ساله رو رفت.

    یه سؤال دارم واینکه به طور کلی بر روی یک سنتور سل کوک ۹ خرک چند جور شور میشه کوک کرد خودم فعلا ۴تاشو پیدا کرم. ولی از نظر علمی می خواستم از شما بشنوم. مرسی

  • ارسال شده در تیر ۲۳, ۱۳۸۷ در ۹:۰۸ ق.ظ

    ماهی برای سال نو سلام، با امید همیشه نو بودنت،
    کاملاً با شما هم عقیده ام، یکی از دلایل کناره گیری زودهنگام، به قول شما جذب لحظه ای است و اینکه دارای گوش موسیقایی هم نمیباشند.
    ولی فکر میکنم کار معلم در این مقوله دو چیز است:
    ۱-ایجاد انگیزه ی قویتر برای آن دسته هنرچویانی که با یک علاقه ی ناگهانی و زود هنگام وارد عرصه ی نوازندگی شدند.
    ۲-تقویت و پرورش گوش آندسته که استعداد کمتری از لحاظ تشخیص درست اصوات موسیقی دارند(تا حد امکان)تا آنها نیز بی نسیب از لذت نوازندگی نمانند.
    در غیر اینصورت پس وظیفه ی معلم چیست ؟
    کسانی که با انگیزه ی بالا و با استعداد خوبی شروع به یادگیری می کنند معمولاً نزد هر معلمی قادر به پیشرفت قابل توجهی هستند.
    کوک شور:اگر منظورت صرفاًاز لحاظ تئوری است به تعداد گامهای ماژور و مینور میتوان روی سنتور کوک شور ساخت.اما با توجه به خوش دست بودن، خوش صداتر بودن و قابلیت اجرای بیشتر گوشه های شور نهایت همان ۴ گامی است که پیدا کردید.(شور:سل،ر،لا،فا)
    اما معمولاً برای نواختن مثلاً شور لا از سنتور لا کوک استفاده می کنیم و ما همان نتهای شور سل را میزنیم ولی صدای ایجاد شده یک پرده بالاتر می باشد.
    ممنون از دقتی که به مقاله داشتید.

  • داريوش فريدوني
    ارسال شده در مهر ۲۶, ۱۳۸۷ در ۳:۵۱ ب.ظ

    با تشکر از شما که به موسیقی ملی ما خدمت میکنید امیدوارم از ناملایمات روزگار ما و بی مبالاتی عده ای از مسولان بد اندیش دلسرد نشوید.

  • ارسال شده در دی ۲۹, ۱۳۸۷ در ۱۱:۴۱ ق.ظ

    با سلام و درود فراوان .متشکرم امیدوارم همیشه پاینده باشید

  • Amir
    ارسال شده در اسفند ۲۵, ۱۳۸۷ در ۱:۵۴ ب.ظ

    سلام بر سامان عزیز

    بسیار سپاسگزار زحمات شما هستم.
    نمیدانم آیا کمکی از دستم بر میاد که انجام بدم.
    امید دارم همیشه سالم و شاد باشید.

  • razie
    ارسال شده در اسفند ۲۸, ۱۳۸۷ در ۸:۵۹ ب.ظ

    mishe ferekanse kokeharam begid mesalan homayon

  • Hossein
    ارسال شده در اردیبهشت ۵, ۱۳۸۹ در ۵:۴۷ ق.ظ

    Would you please expand on La kook santour at some stage? I have been playing Sol kook santour over the past 15 years, never had the chance to have anything other than a conventional 9-bridge, sol tuned santour. I understand there are other types of santour as well like La tuned, Si tunes. they tend to be smaller and good for producing a high pitch sound. My qustions is when you tune the third line of strings as La or A in this case, how do you translate the written scores sheet to la tuned instrument? when you see the score “sol” on your sheet, do you hit on the strings of third kharak (which now make a La sound rather than sol)?

  • ناشناس
    ارسال شده در خرداد ۲۵, ۱۳۸۹ در ۱۰:۵۱ ق.ظ

    سلام
    اگر کوک سنتور در همه دستگاههای سنتی را با اندکی لطف کنین افراد علاقمند بسیاری را مدیون خود کرده اید
    سپاسگزارییییییییییییییییییم

  • ناشناس
    ارسال شده در تیر ۳, ۱۳۸۹ در ۱:۱۰ ب.ظ

    عالی بود بسیار لذت بردم

  • حمید
    ارسال شده در تیر ۲۵, ۱۳۸۹ در ۱۲:۳۲ ب.ظ

    بسیار مطالب مفیدی نوشتی .برات ارزوی سلامتی دارم.

  • بازدیدکننده
    ارسال شده در شهریور ۱۵, ۱۳۸۹ در ۹:۰۷ ب.ظ

    مطالب بسیار مفید بود
    وب سایت شما قابل تقدیره

  • hossein
    ارسال شده در آبان ۳۰, ۱۳۸۹ در ۱۲:۱۸ ق.ظ

    salam .ba tashakor faravan az rahnamaeehatoon man toonestam santooramo kook konam . faghad ye eshkaly ke bood in ke note la bayad koron bashe

  • احسان
    ارسال شده در بهمن ۲۰, ۱۳۹۰ در ۱۰:۵۸ ق.ظ

    با سلام از راهنماییهای شما کمال تشکر را دارم لطفا توضیحات باقیمانده را هم در مورد نحوه کوک سنتور با دستگاه تیونر در سایت قرار دهید ضمنا این اولین سایتی است که من از ارتباط با ان لذت بردم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

در نقد کتاب «مقدمه‌ای بر آنالیز موسیقی آتنال» (IV)

طرح کلی کتاب دو دسته از دسته‌های موسیقی پساتنال را پوشش می‌دهد؛ آتنال آزاد و دوازده تنی (دودکافونیک). سه فصل نخستین و به ویژه دومی و سومی ضمن آن که مفاهیم تکنیک‌های پایه را -که در فصل چهار هم مورد استفاده‌اند- به خوانندگان آموزش می‌دهد به موسیقی آتنال آزاد می‌پردازد. این گرایش در فصل‌های اولیه در انتخاب مثال‌ها مشهود است؛ آنجا که تمرکز توجه بر آثار پیش از جنگ جهانی اول شوئنبرگ، وبرن و برگ است. انتخاب مثال‌ها که جز در مورد اپوس ۱۱ شوئنبرگ تقریبا به طور کامل با کتاب استراوس تفاوت دارد، همچنان مناسب و درست انجام شده.

نشست خبری گروه کر فلوت تهران برگزار شد

نشست خبری گروه کر فلوت تهران که قرار است در پایان این هفته به روی صحنه برود، صبح امروز پنجم مردادماه در تالار وحدت با حضور سعید تقدسی رهبر ارکستر، فیروزه نوایی سرپرست گروه، سهیل کوشان پور مدیر هنری و احسان تارخ مدیر اجرایی این گروه در تالار وحدت برگزار شد.

از روزهای گذشته…

آکوستیک اتاق – ۲

آکوستیک اتاق – ۲

در نوشته قبل ملاحظه کردیم که امواج صوتی منتشر شده از یک منبع صوتی در یک اتاق علاوه بر آنکه بصورت مستقیم به گوش ما می رسند، بصورت غیر مستقیم و از طریق دیواره ها نیز می توانند انعکاسهایی داشته باشند که مستقیمآ به همان محلی که ما ایستاده ایم هدایت شوند.
اپرای توسکا (II)

اپرای توسکا (II)

در فوریه ۱۷۹۸ لشکر فرانسه روم را اشغال نمود و مدعی جمهوری رومن جدیدی شد. شخصیت “سزار آنجلوتی” در اپرا (بر اساس شخصیت تاریخی لیبوریو آنجلوسی) که یکی از رهبران جمهوری و حاکم روم بود، ساخته شده. پاپ مجبور به فرار به توسکانی شد. پادشاه نپال سعی به نجات پاپ کرد اما خودش نیز مغلوب شد. در ژانویه ۱۷۹۹ جمهوری نپال اعلام حاکمیت کرد. در آوریل ۱۷۹۹ زمانی که ناپلئون در مصر بود، ارتش روسی – اتریشی به شمال ایتالیا راه یافت و انگلیسیها را شکست داد.
عدم اعتنا به بی اعتنایی! (V)

عدم اعتنا به بی اعتنایی! (V)

دومین موومان جسورانه و درخشان این اثر تحت عنوان “اردوگاه پاتنام” بیانگر تاثیر گردش روز چهارم ژوئیه بر یک کودک است. آیوز در این موومان، خاطره دوران کودکی اش را از دو دسته همنواز هنگام رژه و آمیزه ناساز نغمه های آنها تجسم بخشیده است. او تکه هایی از مارش های مشهور جان فیلیپ سوزا (۱۹۳۲-۱۸۴۵)، آهنگساز آمریکائی ملقب به “سلطان مارش”، را در اثرش گنجانده است. گریز زدن آیوز به سرودهای میهن پرستانه و نغمه های محلی آمریکا در پیدایش رنگ و بوی مردم پسند این قطعه سهمی به سزا دارد.
رموز ویولن (II)

رموز ویولن (II)

در این قسمت به تشریح ساختاری ویولون می پردازیم. آنچه را از ویولون می بینیم مجموعه ای است که بطور مشخص از چهار قسمت اصلی ساختمانی ساخته شده. این قسمتها در رابطه مستقیم و حیاتی هستند که به ایجاد سازی به نام ویولون می انجامند؛ این بخشها مشخصا ۱- صفحه زیر ۲- صفحه رو ۳- دیواره ها (کلاف) ۴- دسته می باشند.
موریس راول، اسطوره امپرسیونیست (II)

موریس راول، اسطوره امپرسیونیست (II)

اگرچه راول در تحصیلات آکادمیک خود آنچنان موفق نبود و به “بی توجه در تحصیل” معروف بود با اینحال همه می دانستند او بسیار با استعداد و توانا است. در سال ۱۸۹۳ راول چندین آهنگ ساخت و توسط پدرش به پیانیست اریک ساتی معرفی شد؛ شخصی که شخصیت متمایزش و موسیقی غیر ارتدوکسی اش بسیار با نفوذ بود. راول در سن بیست سالگی خود مستقل، با فهم و کمالات، کمی گوشه گیر و کمی شوخ طبع بود.
تحلیلی بر کتاب‌شناسی‌های موسیقی در ایران (VII)

تحلیلی بر کتاب‌شناسی‌های موسیقی در ایران (VII)

[۴] و [۵] در توضیح معیار انتخاب میان انبوه منابع قابل بررسی نوشته‌ای از ایرج افشار را نقل کرده‌اند که وی در مقدمه‌ی جلد چهارم کتاب «فهرست مقالات فارسی» (۱۰) نوشته است: «در تدوین این فهرست هیچ نوع تمییزی را بین مقالات جایز ندانسته‌ام یعنی آنها را سبک سنگین نکرده‌ام. این کار محقق و مصنف صاحب تشخیص است که مقالات محققانه و عمیق را با طبع سلیم و بینش انتقادی از نوشته‌های پست جدا سازد. فهرست‌نگار را با نیک و بد نوشته‌ها کاری نیست، نخواسته‌ام این فهرست جنبه‌ی گزیده و انتقادی داشته باشد.» (۱۱) و بدین ترتیب مدعی شده‌اند که صافی‌ای را برای بر گزیدن مقالات اعمال نکرده‌اند الا مرتبط بودن با موضوع موسیقی.
“رازهای” استرادیواری (XII)

“رازهای” استرادیواری (XII)

مدل های اورجینالی که در اختیار ما هستد به همراه ابعاد آنها؛ نمونه های مربوط به ویولون که تاریخ آنها ذکر نشده است. تمام این نمونه ها مربوط به دوران قبل از سال ۱۶۸۹ می باشند. مدل هائی که با حروف MB و S مشخص شده اند مدل هائی هستند که ویژگیهای آثار نیکلو آماتی را دارا هستند و برای ساخت نخستین ویولونهای استرادیواری بکار رفته اند که امروزه به عنوان ویولن های شبه آماتی شناخته می شوند. حروف نشان دهنده modello buono (مدل خوب) و Seconda (مدل دوم) بیانگر مدل هائی هستند که باید به عنوان اولین و دومین ساخته های استاد مورد توجه قرار گیرد.
موسیقیدانها آستین هایشان را بالا می زنند!

موسیقیدانها آستین هایشان را بالا می زنند!

اهالی موسیقی ایران تا کنون در بسیاری از برنامه های مربوط به امور خیریه، فعالیتی جدی داشته اند؛ مخصوصا در سالهای اخیر بارها و بارها، شاهد اجرای هنرمندان ایرانی در حمایت از سیل دیدگان، زلزله زدگان و… بوده ایم. در تمام این برنامه های خیریه اهالی موسیقی با استفاده از هنرشان سعی در جذب سرمایه های مادی مردمی برای کمک به آسیب دیدگان داشته اند اما هیچ گاه حرکت منسجم و بزرگ حمایتی به صورت مستقیم از اهالی موسیقی ایران دیده نشده است.
پرواز سیمرغ

پرواز سیمرغ

دیروز در برنامه مخصوصی که برای خبرنگاران موسیقی برگزار شد، برای اولین بار شاهد اجرای ارکستر بزرگ سیمرغ بودیم. ارکستر سیمرغ با حدود ۴۰ نوانده در حال حاضر بزرگترین ارکستر سازهای ایران کشور است و میرود تا در روزهای آینده پس از ماه ها تمرین پروژه بزرگ خود را به روی صحنه ببرد. نوازندگان این ارکستر با میانگین سنی ۲۵ سال، جوانانی با توانایی های بالای نوازندگی و از بهترین های امروز موسیقی ایران زمین هستند.
دبرا فوگت، هنرمندی با صدای نافذ

دبرا فوگت، هنرمندی با صدای نافذ

دبرا فوگت (Deborah Voigt) خواننده آمریکایی سوپرانو، متولد ۴ آگوست ۱۹۶۰ امروز ه برای اجراهایش از آثار ریچارد واگنر و ریچارد استرائوس شهرت جهانی دارد. همچنین با خواندن نقشهای مشهور اپرایی از جمله، توسکا، آیدا و … شناخته شده است. فوگت دیسکوگرافی وسیعی دارد و مستر کلاسهای خوانندگی فروانی را برگزار کرده است. در بین اجراها و حضور تلویزیونی اش، وی نمادی از قدرت و زیبایی خارق العاده صدا است. فصل ۲۰۰۹-۲۰۱۰ فوگت آغاز و پایانی با آثار پوچینی (Puccini) داشت.