استفاده از تیونر برای کوک سنتور (I)

یکی از مشکلات ساز سنتور همواره کوکِ این ساز به طور دقیق و مراقبت از خالی نکردن آن و تغییر کوک برای اجرا در دستگاه های دیگر بوده است. تعداد زیادِ سیمها تا مدتها اغلب مانع پرداختن به مسئله ی کوک هم از طرف معلم و هم از طرف شاگرد می شود و بیشتر باعث عدم تمایل هنرجویان به کوک این ساز می شود (نا گفته نماند که تا حدی نیز محق هستند)

معمولا معلمین طبق صلاح دید به طور متوسط ماهی یک مرتبه سنتور هنرجو را کوک می کنند. جدای از مسئله ی حمل و نقل این ساز که برای همه و بیشتر برای نو جوانان کمی مشکل است حمل و نقل ساز از منزل شاگرد به محل تدریس و باالعکس در فصل گرما و سرما (که تأ ثیر مستقیم و منفی بر کوک ساز دارد) و با توجه به تجربه ی کمی که هنرجویان در رابطه با چگونگی حمل ساز در شرایط کاملا بهینه را دارند زحمت کوک معلم را تا حدی بی اثر می کند.

می دانیم بنا بر قابلیت این ساز (و البته اکثر سازها) مدت زمانی که این ساز کاملا کوک می ماند با نظر به مطالب فوق الذکر مدت کمی است و معمولا ذر طی مدت دو ، سه یا چهار روز ۲۰ الی ۵۰ در صدِ کوک سنتور خالی می شود ( البته کیفیت سنتور نیز در زمان و درصدِ بالا تأثیر مستقیم دارد ولی از آنجائیکه ۹۰ درصدِ هنرجویان از سنتور مشقی استفاده می کنند با این فرض ماندگاریِ کوکِ سنتور به حداقل زمان ممکن کاهش پیدا می کند)

با احتساب این امر نتیجتا در مدت آن یک ماه هنرجو تنها فقط چند روز با سنتور کوک شده تمرین می کند و مابقی تمرینات او همه با ساز ناکوک انجام می پذیرد. با توجه به مطالب فوق بی دلیل نیست که گوشِ هنرجویانِ سنتور به مراتب دیرتر از هنرجویانِ سازهای دیگر پرورش می یابد و تا مدتهایِ مدید قادر نخواهند بود صدایِ اصلی و دقیقِ نتها را تشخیص دهند.

کم نیستند هنرجویانِ سنتوری که بعد از گذشتِ ۵ ، ۶ ، یا ۷ سال هنوز قابلیت کوکِ صحیح و دقیقِ سازِ خود را ندارند مگر عده ای قلیل که با پشتکار و علاقه سعی می کنند در همان سالهایِ اولیه مشکلِ خود را با کوکِ ساز تا اندازه ای حل کنند.

تنها دلیلی که هنرجویان سنتور از دستگاه شور شروع به آموختن می کنند و اغلب تا چند سال در همان کوک باقی می مانند مشکلات کوک این ساز برای تغییر از دستگاهی به دستگاهی دیگر برای نواختن آهنگهای متنوع دیگر می باشد. البته انتخاب دستگاه شور که وسیع ترین دستگاه ایرانی است با توجه به این محدودیت درست به نظر می رسد.

این یکنواختی گاهی باعث خستگی استاد و گاه شاگرد می شود و در بعضی موارد باعث سوء تفاهم از جانب شاگردان می شود که فکر می کنند بسیاری از آهنگها را نمی توان با سنتور اجرا کرد یا برای نواختن آهنگهای جدید باید از خوانِ کوکِ سنتور عبور کنند و حتا در صورت موفقیت دیگر قادر نخواهند بود قطعات و آموخته های قبلی خود را مرور کنند یا باید بپذیرند که دائما باید دست به کلید (وسیله کوک سنتور) و آماده ی کوک ساز باشند تا آن قطعه ای که می خواهند بنوازند.

در غیر این صورت این تصور پیش می آید که برای هر بار کوک در دستگاه جدید باید ساز خود را به کلاس برده تا استاد آنرا کوک کند. شاید از همین جا فکر داشتن سنتورِ دیگری به عنوان سنتور دوم و تحمل بار هزینه ی اضافی برای خرید آن به ذهنِ هنرجویان خطور کند. به طور یقین عاقلانه تر آن است که سنتور دوم به مراتب باید بهتر از اولی باشد و متعاقب آن کنار گذاشتن هزینه ای چند برابر دفعه ی اول جهت تهیه ی ساز دوم را می طلبد.

گمان اینکه هر هنرجویِ سنتور باید حداقل دو ساز داشته باشد تا بتواند آهنگهای متنوعتری را درس بگیرد و بنوازد ممکن است دلیل بر کناره گیری زود هنگام شاگردان از ادامه ی تعلیم این ساز گردد. مجموعه ی این عوامل می تواند موجب ایجاد یک تأثیر نامطلوب و منفی روی روحیه ی هنرجویان را داشته باشد.

چند راه برای حل این مسئله تا حد قابل قبولی وجود دارد.

21 دیدگاه

  • farhad sarabchi
    ارسال شده در تیر ۱۷, ۱۳۸۷ در ۹:۰۶ ق.ظ

    سلام
    واقعا دست مریزاد بسیار لذت بردم.بخصوص این مطلب بسیار سازکار با وصف حال خودم بود.سپاس

  • سنتور نی
    ارسال شده در تیر ۱۸, ۱۳۸۷ در ۷:۰۷ ق.ظ

    آفرین. به این میگن یک مطلب کاربردی و به درد بخور اگر سلسله مقالاتی در باب کوک سنتور یا بالکل کوک ساز های مختلف البته علمی تر نوشته بشه ارزنده هست. وخدمت شایسته ای به نوآموزان و سایرین خواهد بود

  • ارسال شده در تیر ۱۸, ۱۳۸۷ در ۱۰:۱۲ ق.ظ

    سلام فرهادخان
    قسمت آخر این مقاله را که در هفته های آینده به روی سایت می آید مطالعه فرمائید. مشکل شما را تا حد بسیار زیادی حل خواهد کرد. امیدوارم

  • شهرام(سده)
    ارسال شده در تیر ۱۹, ۱۳۸۷ در ۸:۲۰ ب.ظ

    عالی بود.

    منتظر ادامه ی مطلبتون هستم.

  • amin
    ارسال شده در تیر ۲۰, ۱۳۸۷ در ۱۰:۳۲ ق.ظ

    salam…az jahate kuk kolan behtar ast har navazandeye santour hade aghal 3 santour dashte bashad ke kamtar taghire kuk az dastgahha bedahad chon khod taghire kuk va feshare nashi az an baraye ta adole va balance santour mozer ast…albate in mored ertebati be neveshteye shoma nadarad ke khub ham bud….movafagh bashid

  • شهرام آقایی پور
    ارسال شده در تیر ۲۰, ۱۳۸۷ در ۴:۵۸ ب.ظ

    امیدوارم قسمت دوم هرچه زودتر روی سایت قرار گیرد.

  • ارسال شده در تیر ۲۱, ۱۳۸۷ در ۱۲:۱۵ ب.ظ

    دوست عزیز امین، سلام
    گفته شما کاملاً صحیح است، شاید در ادامه مقاله من بتوانم دوستان سنتور نواز را فانع به داشتن حداکثر دو سنتور بکنم.
    مورد علمی که اشاره کردی درست است ولی به این نکته توجه کن که کوک بعضی از دستگاه ها به هم بسیار نزدیک است و تغییر زیادی را نمی طلبد و متعاقباً فشار مازادی بر روی سنتور نخواهد بود.
    ۱-کوک دستگاه هایی که به هم نزدیکند:
    شور(سل)،سه گاه(لا کرن)،نوا(دو)،شور(ر)،سه گاه(می کرن)،نوا(سل)،همایون(سل)،اصفهان(دو)،ماهور و راست پنجگاه(فا)
    ۲-کوک دستگاه هایی که دورترند:
    چهارگاه(دو)،چهارگاه(سل)،ماهور و راست پنجگاه(دو)،همایون(دو).
    با نظر به اینکه همیشه لازم نیست همه دستگاه ها نواخته شوند یک سنتور برای سریِ اول و سنتور دوم برای سری دوم کافیست.
    سری اول حداکثر با تغییر ۴ نت دستگاه عوض می شود که در این صورت سنتور تحمل این تغییر را به راحتی دارد.
    سری دوم دستگاه هایی هستند که به ندرت نواخته میشوند و لازم نیست کوک ساز را دائم تغییر داد بنابراین فشار حاصله به سنتور حداقل خواهد بود.

  • شهرام(سده)
    ارسال شده در تیر ۲۱, ۱۳۸۷ در ۵:۱۲ ب.ظ

    آقا سامان نکات مهم و کاربردی زیادی از این مطلبتون یاد گرفتم.
    از این که پیگیر بحث حتی در بخش نظرات هم بودید سپاسگزارم.

  • ماهی برای سال نو
    ارسال شده در تیر ۲۲, ۱۳۸۷ در ۲:۵۱ ب.ظ

    دوست عزیز جناب سامان

    واقعا به نکات خوب و دقیقی اشاره کردید. ولی به نظر من علت اینکه برخی از هنر جویان بعد از مدتی این ساز رو کنار میذارن این باشه که اونها از ابتدا دارای گوش موسیقایی نیستند. و فقط با یکبار دوبار دیدن اجرای سنتور به طور مستقیم؛ جذب این ساز میشن وفکر میکنن یک شبه میشه ره صد ساله رو رفت.

    یه سؤال دارم واینکه به طور کلی بر روی یک سنتور سل کوک ۹ خرک چند جور شور میشه کوک کرد خودم فعلا ۴تاشو پیدا کرم. ولی از نظر علمی می خواستم از شما بشنوم. مرسی

  • ارسال شده در تیر ۲۳, ۱۳۸۷ در ۹:۰۸ ق.ظ

    ماهی برای سال نو سلام، با امید همیشه نو بودنت،
    کاملاً با شما هم عقیده ام، یکی از دلایل کناره گیری زودهنگام، به قول شما جذب لحظه ای است و اینکه دارای گوش موسیقایی هم نمیباشند.
    ولی فکر میکنم کار معلم در این مقوله دو چیز است:
    ۱-ایجاد انگیزه ی قویتر برای آن دسته هنرچویانی که با یک علاقه ی ناگهانی و زود هنگام وارد عرصه ی نوازندگی شدند.
    ۲-تقویت و پرورش گوش آندسته که استعداد کمتری از لحاظ تشخیص درست اصوات موسیقی دارند(تا حد امکان)تا آنها نیز بی نسیب از لذت نوازندگی نمانند.
    در غیر اینصورت پس وظیفه ی معلم چیست ؟
    کسانی که با انگیزه ی بالا و با استعداد خوبی شروع به یادگیری می کنند معمولاً نزد هر معلمی قادر به پیشرفت قابل توجهی هستند.
    کوک شور:اگر منظورت صرفاًاز لحاظ تئوری است به تعداد گامهای ماژور و مینور میتوان روی سنتور کوک شور ساخت.اما با توجه به خوش دست بودن، خوش صداتر بودن و قابلیت اجرای بیشتر گوشه های شور نهایت همان ۴ گامی است که پیدا کردید.(شور:سل،ر،لا،فا)
    اما معمولاً برای نواختن مثلاً شور لا از سنتور لا کوک استفاده می کنیم و ما همان نتهای شور سل را میزنیم ولی صدای ایجاد شده یک پرده بالاتر می باشد.
    ممنون از دقتی که به مقاله داشتید.

  • داریوش فریدونی
    ارسال شده در مهر ۲۶, ۱۳۸۷ در ۳:۵۱ ب.ظ

    با تشکر از شما که به موسیقی ملی ما خدمت میکنید امیدوارم از ناملایمات روزگار ما و بی مبالاتی عده ای از مسولان بد اندیش دلسرد نشوید.

  • ارسال شده در دی ۲۹, ۱۳۸۷ در ۱۱:۴۱ ق.ظ

    با سلام و درود فراوان .متشکرم امیدوارم همیشه پاینده باشید

  • Amir
    ارسال شده در اسفند ۲۵, ۱۳۸۷ در ۱:۵۴ ب.ظ

    سلام بر سامان عزیز

    بسیار سپاسگزار زحمات شما هستم.
    نمیدانم آیا کمکی از دستم بر میاد که انجام بدم.
    امید دارم همیشه سالم و شاد باشید.

  • razie
    ارسال شده در اسفند ۲۸, ۱۳۸۷ در ۸:۵۹ ب.ظ

    mishe ferekanse kokeharam begid mesalan homayon

  • Hossein
    ارسال شده در اردیبهشت ۵, ۱۳۸۹ در ۵:۴۷ ق.ظ

    Would you please expand on La kook santour at some stage? I have been playing Sol kook santour over the past 15 years, never had the chance to have anything other than a conventional 9-bridge, sol tuned santour. I understand there are other types of santour as well like La tuned, Si tunes. they tend to be smaller and good for producing a high pitch sound. My qustions is when you tune the third line of strings as La or A in this case, how do you translate the written scores sheet to la tuned instrument? when you see the score “sol” on your sheet, do you hit on the strings of third kharak (which now make a La sound rather than sol)?

  • ناشناس
    ارسال شده در خرداد ۲۵, ۱۳۸۹ در ۱۰:۵۱ ق.ظ

    سلام
    اگر کوک سنتور در همه دستگاههای سنتی را با اندکی لطف کنین افراد علاقمند بسیاری را مدیون خود کرده اید
    سپاسگزارییییییییییییییییییم

  • ناشناس
    ارسال شده در تیر ۳, ۱۳۸۹ در ۱:۱۰ ب.ظ

    عالی بود بسیار لذت بردم

  • حمید
    ارسال شده در تیر ۲۵, ۱۳۸۹ در ۱۲:۳۲ ب.ظ

    بسیار مطالب مفیدی نوشتی .برات ارزوی سلامتی دارم.

  • بازدیدکننده
    ارسال شده در شهریور ۱۵, ۱۳۸۹ در ۹:۰۷ ب.ظ

    مطالب بسیار مفید بود
    وب سایت شما قابل تقدیره

  • hossein
    ارسال شده در آبان ۳۰, ۱۳۸۹ در ۱۲:۱۸ ق.ظ

    salam .ba tashakor faravan az rahnamaeehatoon man toonestam santooramo kook konam . faghad ye eshkaly ke bood in ke note la bayad koron bashe

  • احسان
    ارسال شده در بهمن ۲۰, ۱۳۹۰ در ۱۰:۵۸ ق.ظ

    با سلام از راهنماییهای شما کمال تشکر را دارم لطفا توضیحات باقیمانده را هم در مورد نحوه کوک سنتور با دستگاه تیونر در سایت قرار دهید ضمنا این اولین سایتی است که من از ارتباط با ان لذت بردم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«احوالات شخصی» رونمایی می‌شود

«احوالات شخصی» عنوان پروژه‌ای شنیداریست که ایده‌ی مقدماتی آن در سال 1390 شکل گرفت. طی این پروژه در مرحله‌ی نخست مقرر شده‌است تا با حمایت مالی خانه‌ی هنر منظومه‌ی خرد، پانزده آهنگساز جوان که تا حال آلبوم مستقلی نداشته‌اند انتخاب و سفارشی برای تولید یک آلبوم موسیقی به آنها داده شود. شاید مهمترین ویژگی این پروژه در نوع و محتوای همین سفارش باشد.

درباره «مستر کلاس»

شاید شما بارها با عنوان «مستر کلاس» در موسیقی برخورد داشته اید و این سوال برای شما بوجود آمده باشد که این کلاس برای چه افرادی و در چه سطحی است؟ آیا کلاسی است برای نوازندگان پیشرفته موسیقی؟ برای شرکت در این کلاس ها چه سطحی از مهارت در نوازندگی لازم است؟

از روزهای گذشته…

ارکسترهای جاویدان (قسمت اول)

ارکسترهای جاویدان (قسمت اول)

هنگامی که صفحات تاریخ موسیقی غرب را ورق می زنیم به دوره های مختلفی از لحاظ فرم، آهنگسازی و ترکیب سازهای مختلف از قطعات ارکسترال گرفته تا سولو، برمی خوریم و هر دوره خصوصیات خاص خود را دارد و این خصوصیات امروز، حتی برای افرادی که شناخت کمی از موسیقی دارند، به قدری معلوم و متمایز است که با گوش دادن به کوچکترین نغمه از یک قطعه، متوجه دوره ساخت آن می شوند.
ایدئولوژی موسیقی پست مدرن و سیاست‌های چپ (VII)

ایدئولوژی موسیقی پست مدرن و سیاست‌های چپ (VII)

ایده پست مدرنیسم در آغاز در صحنه ظاهر شد تا بحران غالب قوانین معماری آمریکایی را معین کند. هگل هنگامیکه دنیا شکل تاریخی هنر رومانتیک داشت معماری را بالاتر از موسیقی قرار داد، بدلیل اینکه در معماری آشتی میان روح و ماده، خرد و تاریخ، نهایتا بوسیله حالاتی که کامل‌تر تحقق یافته نشان داده شده است. برای مثال رجحان معماری در بحثهای گوناگون جِیمسون درباره پست مدرنیسم از همین روست.
تحقیر ده هزار تومانی (I)

تحقیر ده هزار تومانی (I)

وقتی که در-22 تیر ماه- برای حضور یافتن در کنسرت “یار نادیار” استاد علی اکبر مرادی و فرزندش به تالار شهید بهشتی کرمانشاه رفته بودم و از میان صدای گریه‌ی بچه‌های قدونیم‌قد، خش‌خش پاکت چیپس و زیر نور شدید سالن در جایگاه شنوندگان تلاش می‌کردم چیزکی از صدای ساز علی اکبر مرادی دستگیرم شود، دلم به حال خودم و تمامی آن چند صد نفر حاضر در سالن سوخت؛ در همین حال و هوا بود که تصمیم گرفتم یادداشتی بنویسم برای آگاهی آنهایی که از این شرایط رنج آور خبر ندارند.
نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (III)

نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (III)

در موومان دوم با والسی که فرمی همانند روندو دارد (کودا- A′ B A – مقدمه) به شایستگی تضاد کاملی با موومان نخست پدید می آید. فضاسازی لطیف و درخشان در این موومان و بکارگیری دو هارپ به گونه ای که موسیقی تداعی گر بزمی مفرح می شود بسیار قابل توجه است. گفتنی است که این گونه فضاسازی ها مشخصه ی بارز برلیوز است، چنانکه این بخش را می توان با بکارگیری هارپ ها در بخش دوم رومئو و ژولیت، موومان پایانی تدئوم، مارش تروا و همچنین ارکستراسیون برلیوز برای اثری از وبر به نام دعوت به رقص مقایسه کرد.
هالی کول

هالی کول

هالی کول، خواننده کانادایی را نمیتوان از جمله هنرمندانی دانست که در دسته خاصی جای میگیرند. آوایی خش دار و اغوا کننده دارد که به طور کنایه آمیزی با طبیعت شوخ و صاف و ساده او در تضاد است و همین خصوصیات به او کمک کرده اند تا بتواند استانداردهای سنتی و کلاسیک پاپ را تغییر دهد.
علت ترس شرکت های ضبط موسیقی از اینترنت

علت ترس شرکت های ضبط موسیقی از اینترنت

جف توییدی (Jeff Tweedy) خواننده اصلی گروه ویلکو (Wilco)، که یک گروه کانتری راک محبوب است، از گرایشهای منفی دست اندرکاران موسیقی به اینترنت انتقاد کرده است. در صنعتی که “سرقت” حقوق خود را بیش از همه از اینترنت میداند، ویلکو از معدود افرادی است که نظر متفاوتی داشته و از این رسانه به نفع خود استفاده کرده است.
داستی اسپرینگفیلد (I)

داستی اسپرینگفیلد (I)

داستی اسپرینگفیلد (Dusty Springfield) بزرگترین بانوی خواننده پاپ بریتانیا و یکی از بهترین خوانندگان سفیدپوست موسیقی سول soul دوران خود بود. او ترانه های خود را به شیوه ای مثال زدنی و با صدایی سرشار از احساسات اجرا میکرد و طنین صدایش تا چندین دهه در آثار متعددش شنیده میشد. موسیقی او به طور مداوم دگرگون شد و این دگردیسی به شیوه ای چنان قوی و خالص انجام میگرفت که در میان هیچ یک از هم عصران وی دیده نمیشد.
Pachelbel  – Canon in D

Pachelbel – Canon in D

جان پچلبل – متولد نورنبرگ آلمان – مدرس موسیقی، آهنگساز و نوازنده ارگ دوران باروک است که در دوران زندگی خود توانست هنر نوازندگی ارگ را به بالاترین نقطه خود برساند.
مصاحبه ای با دیلنا جنسون (III)

مصاحبه ای با دیلنا جنسون (III)

دیلنا: “پیش از تمرین بدن هنرجویان و طرز صحیح نشستن آنان را تنظیم می کنم تا بتوانند تا هر زمان مایلند تمرین کنند بدون اینکه دردی یا خستگی در هیچ نقطه از بدنشان احساس کنند. من مشکلات زیادی در بازو، آرنج چپ یا در گردن می بینم که برای رفع این نواقص استراحت یا گذاشتن کمی یخ را پیشنهاد نمی کنم، در هنگام نواختن صاف بودن و خم نکردن گردن به جلو، خم نکردن زیاد بازو، استراحت دادن به شانه ها، مانع درد می شود. عوض کردن حرکت شصت برای آنکه دست صاف تر بتواند حرکت کند. اگر انگشتان بیش از اندازه از هم جدا باشند فشار زیادی به دست وارد می شود و تمرین طولانی، دست را زود خسته می کند.”
عبدی: سعی میکنم به یک امضای شخصی برسم

عبدی: سعی میکنم به یک امضای شخصی برسم

نوازندگان جوان ارکستر سمفونیک تهران با کار جدی و بدون وقفه ای که در پیش دارند به زودی به بار خواهند نشست و ارکستر صدایی که باید به گوش شنونده برساند را خواهد رسانید. به شرطی که انگیزه ها در این نوازندگان کشته نشود بلکه بارور شوند تا به ثمر برسند. نوازندگان پیش از انقلاب نیز هم اکنون در تربیت این جوانان نقش بسیار مهمی خواهند داشت.