آیا ملودی هویت یک قطعه موسیقی است؟

بسیاری از ما موسیقی را معادل ملودی میدانیم و در عین حال نمی دانیم ملودی واقعا” چیست! همه ما دانسته یا ندانسته هنگام رانندگی، هنگام راه رفتن در خیابان، در محل کار و … اصواتی را زمزمه میکنیم که به آنها ملودی گفته میشود.

اگر کمی تجربه موسیقی داشته باشیم به محض شنیدن یک قعطه موسیقی میتوانیم کم و بیش صوتی را تولید کنیم که معرف آن قطعه موسیقی است این صوت معمولا” چیزی جز ملودی اصلی آن قطعه موسیقی نیست.

ما انسانها قدرت این را داریم که ملودی های زیبا را بخاطر بیاوریم یا زمزمه کنیم بدون اینکه نیاز به ساز، خواننده یا حتی ارکستر داشته باشیم. مانند ملودی زیبای قطعه “موسیقی کوچک شبانه” از موتسارت که در ابتدای فیلم آمادئوس آن کشیش توانست بسادگی آنرا تشخیص بدهد و زمزمه کند.

حال اگر همین موسیقی زیبا از موتزارت را بصورت ارکسترال گوش کنید یا یکی با پیانو آنرا بزند یا یکی با سوت آنرا اجرا کند و یا حتی ریتم آن دستخوش تغییرات شود و هزارو یک زینت به آن اضافه شود بازهم برای ما قابل تشخیص است.

اگر دقت کنید خواهید دید که همه اینها نشان دهنده این موضوع است که انسانها تا چه اندازه در موسیقی حرفه ای هستند و حتی اگر آماتور باشند با ملودی آشنا هستند و تنها ممکن است تعریف آنرا ندانند. برای همین خیلی از اوقات موسیقی را معادل ملودی می پندارند.

حتی ممکن ملودی تعریف خاصی هم نداشته باشد شاید بتوان گفت که “ملودی مجموعه ای از صداهاست که پشت سر هم می آیند و در نهایت هویتی قابل تشخیص به کل صدا ها میدهند.”

اگر از دید فنی به این تعریف نگاه کنیم کامل نیست و جای ایراد بسیار دارد. مثلا” اینکه هر حرکتی در موسیقی حرکت ملودیک نیست یا اینکه منظور از مجموعه ای از صدا ها گنگ است. اما نکته ای که در این تعریف نهفته، این هست که مجموعه صدا ها باید هویت قابل تشخیص داشته باشد.

یک ملودی مشخص میتواند عوض شود ولی شنونده باز توان تشخیص آنرا داشته باشد. حتی شنونده های غیر حرفه ای هم قادر هستند که زینت ها و تغییرات موتیفی یا ریتمی که در ملودی پدید می آید را تشخیص دهند.

بعنوان مثال هیچ فکر کرده اید با وجود اینکه گذشت عمر روی تمام خصوصیات فیزیکی، روحی و رفتاری انسان اثر می گذارد باز دوستان و اطرافیان براحتی قدرت تشخیص هویت ما انسانها را پس از سالها دارند؟

آیا می توان آن چیزی را که باعث تشخیص آدمها از یکدیگر میشود بطور کامل تعریف کرد؟ بعید است، هر تعریفی هم که بشود جای صدها ایراد دارد. اما هویت انسان – منظور فیزیک ظاهری است – در طول زندگی ثابت است و تغییر نمی کند.

راجع به یک قطعه موسیقی نیز می تواند اینگونه باشد. نمی توان گفت که فلان موسیقی یعنی این چیزها… اما می توان با زمزمه روح اصلی آن موسیقی که همون ملودی است آنرا به تصویر کشید.

اگر در دیکشنری های موسیقی دنبال تعریف ملودی بگردید این تعاریف را پیدا میکنید، “توالی نت ها بگونه ای که احساس زیبای بدست بدهند” یا “یکی دیگر از المانهای موسیقی بجز ریتم و هارمونی” یا “یک تنظیم زیبا از حرکت نتهای موسیقی” و…

اما شاید بتوان خیلی راحت بدور از دغدغه های علمی موسیقی بگوییم که “ملودی همان هویت یک قطعه موسیقی است”.

12 دیدگاه

  • ارسال شده در بهمن ۲۴, ۱۳۸۵ در ۳:۵۸ ق.ظ

    تبریک مگم سایتتون فوق العده است.امیدوارم به راهتون ادامهبدین.خیلی دوست دارم باهاتون همکاری کنم.

  • ملودی
    ارسال شده در دی ۶, ۱۳۸۶ در ۲:۰۶ ب.ظ

    من ملودی هستم نوازنده ارگ هستم استادم میگفت ملودی بخش پیش درامد اهنگ است

  • vesal
    ارسال شده در دی ۱۸, ۱۳۸۷ در ۳:۳۹ ب.ظ

    من وصال هستم دانشجوی موسیقی دانشگاه B.I.H.E به نظر من ملودی و ریتم دو عنصر اصلی یک موسیقی هستند .

  • جواد
    ارسال شده در فروردین ۱۲, ۱۳۸۸ در ۷:۴۰ ب.ظ

    اقا مرسی بی نظیره
    لطفا کمک کنید تا بتونیم سبک های موسیقی رو مث راک و بلوز و کانتری بشناسیم

  • مجتبی
    ارسال شده در اسفند ۲۶, ۱۳۸۸ در ۹:۴۰ ق.ظ

    ملودی وریتم هریک تعریفی دارندواگراین تعاریف راکنارهم بگزاریم تفاوتی دربطن موضوع نمی یابیم (همچون روح وجسم)

  • ناشناس
    ارسال شده در اسفند ۲۶, ۱۳۸۸ در ۹:۴۰ ق.ظ

    خوبه

  • فرزاد
    ارسال شده در بهمن ۱۵, ۱۳۸۹ در ۳:۳۲ ق.ظ

    سایتتون بی نظیره. لطفا در مورد مرحله های آهنگسازی بیشتر توضیح

  • شاهرخ پناهی فرد
    ارسال شده در تیر ۶, ۱۳۹۰ در ۵:۰۶ ب.ظ

    با سپاس فراوان از زخمات بی کران

  • مرتضی
    ارسال شده در دی ۵, ۱۳۹۲ در ۱۲:۰۱ ق.ظ

    با سپاس از تلاش شما
    از شما تقاضا دارم قوانین ساخت ملودی را آموزش دهید. همه ما می توانیم در لحظه یک ملودی را بر زبان بیاوریم اما قدرت ثبت آنرا را برای تکرار دوباره نداریم. لطفا روش های درست را بیان کنید.

  • ارسال شده در دی ۵, ۱۳۹۲ در ۹:۴۹ ق.ظ

    دوست عزیز، چیزی که شما از آن صحبت می کنید نت موسیقی است نه روش ساخت ملودی

  • ساغر
    ارسال شده در خرداد ۲۶, ۱۳۹۳ در ۴:۵۶ ب.ظ

    خیلی مطلب کامل و شیوایی بود!واقعا مرسی

  • حمید
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۹۷ در ۵:۵۲ ب.ظ

    با احترام به تمام هنر دوستان و اهالی موسیقی . علت اصلی این اختلاف نظرها و تعدد در تعاریف واژه ها این هستش که ما چیزی به اسم تئوری موسیقی ایرانی به شکل مستقل نداریم . و در اصل تئوری موسیقی غربی رو ایرانیزه کردیم و به نام تئوری ایرانی معرفی میکنیم . و همین باعث شده که تعاریف جامع کامل و مانع نیستند . خصوصیاتی که باید هر تعریف علمی داشته باشه . سپاس از توجه شما عزیزان

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر کتاب «موسیقی ایرانی در شعر سایه»

«سایه» در دوره‌ای از موسیقی ایران تأثیرگذار بوده است. این تأثیرگذاری می‌تواند موضوع مقاله‌ای تحلیلی-انتقادی باشد. چنین پژوهش‌هایی نه تنها در مورد سایه بلکه در مورد دیگر هم‌دوره‌هایش نیز باید صورت گیرد (که به هر دلیل هنوز انجام نشده). سایه با موسیقی دستگاهی نیز در حد یک موسیقی‌دوستِ بسیار پیگیر که معاشرت‌هایی با اهالی این موسیقی داشته، آشنایی‌هایی دارد. از مجموع صحبت‌های او در منابع مختلف چنین برمی‌آید که این آشنایی، علمی و چندان عمیق نیست و بالطبع شامل داده‌هایی درست و غلط از دیده‌ها و شنیده‌هاست (مانند بیگجه‌خانی را شاگرد درویش‌خان دانستن! و موارد دیگر). واژگانِ موسیقایی نیز در شعرِ او فراوان‌اند.

نظر من، نظر شما، نظر او

خیلی پیش می‌آید که در واکنش به یک نقد بشنویم؛ «این نظر نویسنده است». آیا تا به‌حال دقیقاً فکر کرده‌ایم که چنین جمله‌ای یعنی چه؟ کسی که این جمله را می‌گوید درواقع دارد اعتبار حکم‌های درون نقد را زیر سؤال می‌برد. می‌گوید آنها از جنس «نظر شخصی» هستند. اولین مفهومی که از نظر شخصی به ذهنمان می‌آید چیزی است مثل این جمله «قورمه‌سبزی خیلی خوب است». این «نظر» گوینده است درباره‌ی یک غذا. آنجا «شخصی» بودنش معلوم می‌شود که یک نفر دیگر پیدا می‌شود و درست برعکسش را می‌گوید و ما هم راهی پیدا نمی‌کنیم که بگوییم کدام درست گفته. فقط می‌توانیم بگوییم با اولی موافقیم یا با دومی. یعنی وابسته به «شخص» گوینده یا شنونده است.

از روزهای گذشته…

گفتگوی من و خودم در آینه (I)

گفتگوی من و خودم در آینه (I)

همیشه رسیدن یک بسته‌ی صوتی جدید دلهره‌ای برایم به همراه داشته است خاصه که قرار بوده باشد به جستجوی ویژگی‌هایش واژه‌ها را زیر و رو کنم و بوریایی ازشان ببافم. دلهره‌ی باز کردن یک بسته و کشف درونش؛ آیا چیزی خواهی یافت که تو را شاد کند؟ در این آینه‌ی اوهام که نگاه می‌کنی تصویری هزار بار از پیش تکرار شده بازمی‌تابد یا تصویر تازه‌ی خودت؟ نو است؟ کهنه است؟ آشنایی است که لباسی دیگر پوشیده؟ همه‌ی اینها دست و دلت را می‌لرزاند چنان که باز کردن بسته‌ی دیگری، تنها تفاوت این است که درست بعد از باز کردن زرورق به جواب پرسش‌ها نمی‌رسی. لایه‌ای صوتی هست که باید به گوش بگشایی تا دریابی که اجرای مجدد خواهی شنید یا …
کتاب‌شناسی: کتابی درباره‌ی کتاب‌ها (I)

کتاب‌شناسی: کتابی درباره‌ی کتاب‌ها (I)

کتاب‌شناسی یا معادل انگلیسی‌اش (Bibliography) ترکیبی است که در آن واژه‌ی Bible به معنای انجیل و مطلق کتاب مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده‌ا‌ی شبیه آن‌چه در زبان فارسی در ترکیب «اهلِ کتاب» از واژه‌ی کتاب می‌شود که در این‌جا مراد از آن «نوشتنی» و اثر مکتوب است. بنابراین کتاب‌شناسی‌ها به ثبت و دسته‌بندی آثار مکتوب درباره‌ی یک موضوع خاص می‌پردازند. در زبان فارسی برای انواع اختصاصی‌تر کتاب‌شناسی (برای مثال فهرست و دسته‌بندی مقالات مربوط به یک موضوع) اصطلاح مقاله‌شناسی یا گاهی مرجع‌شناسی یا منبع‌شناسی نیز به کار رفته است که همگی بر کلی‌ یا جزئی‌تر شدن دایره‌ی شمول موضوع دلالت دارند نه تغییر ماهوی در کارکرد.
نخستین دوره جشنواره موسیقی دانشجویی “صبا” برگزار می شود

نخستین دوره جشنواره موسیقی دانشجویی “صبا” برگزار می شود

“جشنواره موسیقی صبا” فعالیت خود را از تابستان سال ۱۳۹۵ آغاز کرده است و همه ‌ساله به همت دانشجویان دانشکده‌ی موسیقی دانشگاه هنر برگزار می‌شود. به گفته محمد هادی مجیدی، دبیر نخستین دوره جشنواره، اولین دوره جشنواره صبا در دو بخش رقابتی و غیر رقابتی برگزار خواهد شد که بخش رقابتی آن شامل چهار محور: آهنگسازی، گروه نوازی کلاسیک غربی، گروه نوازی موسیقی ایرانی، پژوهش موسیقی خواهد بود که بخش آهنگسازی شامل دو ماده آهنگسازی برای گروه کر و آهنگسازی برای آنسامبل پرکاشن کلاسیک، بخش گروه نوازی کلاسیک شامل اجرای گروه های تریو، کوآرتت و کوئینتت از رپرتوآر موسیقی کلاسیک و بخش گروه نوازی موسیقی ایرانی شامل اجرای آثار اساتید موسیقی ایرانی برای گروه های بالای پنج نفر و البته با شرایط ذکر شده در فراخوان جشنواره خواهد بود.
سلطان بلوز و یک فوق ستاره متواضع

سلطان بلوز و یک فوق ستاره متواضع

بی.بی.کینگ که در سراسر جهان به عنوان سلطان مسلم بلوز شناخته میشود، بدون شک با اهمیت ترین نوازنده گیتار الکتریکی در نیمه دوم قرن گذشته است و بدون اغراق باید گفت گیتار سولو معاصر بدون حداقل یکی دو فن نوازندگی از کینگ، قابل تصور نیست.
گاهی لازم می‌شود نه های دردناکی بگوییم (IV)

گاهی لازم می‌شود نه های دردناکی بگوییم (IV)

شما یک قطعه‌ی ۵۰ دقیقه‌ای را در ۴۰ سال پیش نمی‌توانستید منتشر کنید. باید فکری می‌کردید که تبدیل به یک قطعه‌ی ۲۲ یا ۲۴ دقیقه‌ای شود. دلم می‌خواست این کارها از کشوهای ذهنی آدم‌ها بیرون بیاید. بعضی‌ از کارها ضبط هم ‌شده بودند. این یک جنبه از آن دوستی‌هاست. و گاه پیش می‌آید که اثر کاملی را از یک دوست نپذیرم. پیتر سلیمانی‌پور آلبومی ارائه داد که از او عذرخواهی کردم و بعد از آن هم ماکت آلبومی را آورد که باز هم گفتم ببخشید! عین همین اتفاق با محمدرضا علیقلی افتاد که یک ببخشید به همراه داشت و او مدتی هم از دست من دلخور شد ولی بعد دوباره حل شد درحالی که پیتر حتی دلخور هم نشد. «در دنیای تو ساعت چند است» هم نزدیک‌ترین نمونه‌اش است.
نگاهی به آثار ضبط شده جناب میرزا حسینقلی (I)

نگاهی به آثار ضبط شده جناب میرزا حسینقلی (I)

میرزا حسینقلی فراهانی فرزند علی اکبر خان فراهانی در کودکی پدرش را از دست داد و نتوانست از وی در تار نوازی بهره مند گردد و نزد پسر عموی خود آقا غلامحسین و برادر بزرگش میرزا عبدالله تحت تعلیم قرار گرفت و بواسطه مهارت فوق العاده و حافظه قوی و استعداد سرشار، به سرعت در نوازندگی پیشرفت کرد و سرآمد نوازندگان تار شد و مدتی نیز ریاست گروه موسیقی دربار را بعهده داشت.
آنتونیو استرادیواری

آنتونیو استرادیواری

آنتونیو استرادیواری لوتیه‌ای بود از اهالی ایتالیا. لوتیه واژه‌ای است مشتق از نام ساز لوت و به سازنده سازهای زهی گفته می‌شود. استرادیواری تقریبا همه نوع ساز زهی می‌ساخت و از او تعدادی ویولن، ویولا، ویولنسل، گیتار و حتی یک هارپ به یادگار مانده که همه از نفیس‌ترینهای نوع خود به شمارند. بی‌دلیل نیست که او را باارزش‌ترین سازساز دانسته‌اند.
فراخوان چهارمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی

فراخوان چهارمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی

چهارمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی ایران روز شنبه نهم اسفند ماه سال جاری در فرهنگسرای نیاوران برگزار می شود. علاقه مندان به شرکت در این جشنواره که با حمایت فرهنگسرای نیاوران و انجمن موسیقی برگزار می گردد می توانند آثار خود را تا ۷ اسفند ماه به دبیرخانه جشنواره ارسال کنند.
لطفی، نظریه پرداز-پژوهشگر (I)

لطفی، نظریه پرداز-پژوهشگر (I)

سخن درباره‌ی یکی از تاثیرگذارترین موسیقی‌دانان سه دهه‌ی گذشته است. کسی که نه تنها با موسیقی بلکه با اندیشه‌ی خویش بر دنیای اطرافش اثر گذاشته است (۱). با موسیقی‌اش با مردم همراه شده، در شورشان در شادی‌شان در ماتم‌شان پنجه بر ساز سائیده و نوا ساخته است. خوانده و نوشته، برای این که تغییر دهد و خود نیز تغییر کند. او از نسلی است که بازگشت به ریشه‌های هویت -که می‌پنداشتند فراموش شده- دغدغه‌ی اصلی کارشان بود.
کریستف پندرسکی یا مسأله ی آوانگارد در قرن بیستم

کریستف پندرسکی یا مسأله ی آوانگارد در قرن بیستم

صحبت از آثار پندرسکی برای یک فیلسوف کار بسیار دشواری است. شاید این دشواری بیشتر به دلیل ماهیت آثار پندرسکی باشد، یعنی آثار موسیقایی. از زمان روسو و با انتشار اثرش با عنوان «رساله ای در باب ریشه زبان ها»، حدود سال های ۱۷۶۰، این تفکر که موسیقی به زبان دیگری غیر از زبان فیلسوف ها سخن می گوید، باب شد. موسیقی با زبان عقل سخن نمی گوید بلکه با زبان احساسات سخن می گوید. ورای انتقال ایده ها، موسیقی احساسات را به ما منتقل می کند. این تفاوت نه تنها در فُرم و نوع بیان بلکه در محتوا نیز وجود دارد و همین تفاوت است که باعث برتری موسیقی می شود: موسیقی آن چه را که وصف ناپذیر است، می سراید. برخلاف خردگرایی فلسفی، خردگریزی موسیقایی به مفهوم رمانتیکی، در قلب عارفانه زندگی حقیقی رخنه می کند: بدین مفهوم موسیقی مقوله ای متافیزیکی است.