آیا ملودی هویت یک قطعه موسیقی است؟

بسیاری از ما موسیقی را معادل ملودی میدانیم و در عین حال نمی دانیم ملودی واقعا” چیست! همه ما دانسته یا ندانسته هنگام رانندگی، هنگام راه رفتن در خیابان، در محل کار و … اصواتی را زمزمه میکنیم که به آنها ملودی گفته میشود.

اگر کمی تجربه موسیقی داشته باشیم به محض شنیدن یک قعطه موسیقی میتوانیم کم و بیش صوتی را تولید کنیم که معرف آن قطعه موسیقی است این صوت معمولا” چیزی جز ملودی اصلی آن قطعه موسیقی نیست.

ما انسانها قدرت این را داریم که ملودی های زیبا را بخاطر بیاوریم یا زمزمه کنیم بدون اینکه نیاز به ساز، خواننده یا حتی ارکستر داشته باشیم. مانند ملودی زیبای قطعه “موسیقی کوچک شبانه” از موتسارت که در ابتدای فیلم آمادئوس آن کشیش توانست بسادگی آنرا تشخیص بدهد و زمزمه کند.

حال اگر همین موسیقی زیبا از موتزارت را بصورت ارکسترال گوش کنید یا یکی با پیانو آنرا بزند یا یکی با سوت آنرا اجرا کند و یا حتی ریتم آن دستخوش تغییرات شود و هزارو یک زینت به آن اضافه شود بازهم برای ما قابل تشخیص است.

اگر دقت کنید خواهید دید که همه اینها نشان دهنده این موضوع است که انسانها تا چه اندازه در موسیقی حرفه ای هستند و حتی اگر آماتور باشند با ملودی آشنا هستند و تنها ممکن است تعریف آنرا ندانند. برای همین خیلی از اوقات موسیقی را معادل ملودی می پندارند.

حتی ممکن ملودی تعریف خاصی هم نداشته باشد شاید بتوان گفت که “ملودی مجموعه ای از صداهاست که پشت سر هم می آیند و در نهایت هویتی قابل تشخیص به کل صدا ها میدهند.”

اگر از دید فنی به این تعریف نگاه کنیم کامل نیست و جای ایراد بسیار دارد. مثلا” اینکه هر حرکتی در موسیقی حرکت ملودیک نیست یا اینکه منظور از مجموعه ای از صدا ها گنگ است. اما نکته ای که در این تعریف نهفته، این هست که مجموعه صدا ها باید هویت قابل تشخیص داشته باشد.

یک ملودی مشخص میتواند عوض شود ولی شنونده باز توان تشخیص آنرا داشته باشد. حتی شنونده های غیر حرفه ای هم قادر هستند که زینت ها و تغییرات موتیفی یا ریتمی که در ملودی پدید می آید را تشخیص دهند.

بعنوان مثال هیچ فکر کرده اید با وجود اینکه گذشت عمر روی تمام خصوصیات فیزیکی، روحی و رفتاری انسان اثر می گذارد باز دوستان و اطرافیان براحتی قدرت تشخیص هویت ما انسانها را پس از سالها دارند؟

آیا می توان آن چیزی را که باعث تشخیص آدمها از یکدیگر میشود بطور کامل تعریف کرد؟ بعید است، هر تعریفی هم که بشود جای صدها ایراد دارد. اما هویت انسان – منظور فیزیک ظاهری است – در طول زندگی ثابت است و تغییر نمی کند.

راجع به یک قطعه موسیقی نیز می تواند اینگونه باشد. نمی توان گفت که فلان موسیقی یعنی این چیزها… اما می توان با زمزمه روح اصلی آن موسیقی که همون ملودی است آنرا به تصویر کشید.

اگر در دیکشنری های موسیقی دنبال تعریف ملودی بگردید این تعاریف را پیدا میکنید، “توالی نت ها بگونه ای که احساس زیبای بدست بدهند” یا “یکی دیگر از المانهای موسیقی بجز ریتم و هارمونی” یا “یک تنظیم زیبا از حرکت نتهای موسیقی” و…

اما شاید بتوان خیلی راحت بدور از دغدغه های علمی موسیقی بگوییم که “ملودی همان هویت یک قطعه موسیقی است”.

12 دیدگاه

  • ارسال شده در بهمن ۲۴, ۱۳۸۵ در ۳:۵۸ ق.ظ

    تبریک مگم سایتتون فوق العده است.امیدوارم به راهتون ادامهبدین.خیلی دوست دارم باهاتون همکاری کنم.

  • ملودی
    ارسال شده در دی ۶, ۱۳۸۶ در ۲:۰۶ ب.ظ

    من ملودی هستم نوازنده ارگ هستم استادم میگفت ملودی بخش پیش درامد اهنگ است

  • vesal
    ارسال شده در دی ۱۸, ۱۳۸۷ در ۳:۳۹ ب.ظ

    من وصال هستم دانشجوی موسیقی دانشگاه B.I.H.E به نظر من ملودی و ریتم دو عنصر اصلی یک موسیقی هستند .

  • جواد
    ارسال شده در فروردین ۱۲, ۱۳۸۸ در ۷:۴۰ ب.ظ

    اقا مرسی بی نظیره
    لطفا کمک کنید تا بتونیم سبک های موسیقی رو مث راک و بلوز و کانتری بشناسیم

  • مجتبی
    ارسال شده در اسفند ۲۶, ۱۳۸۸ در ۹:۴۰ ق.ظ

    ملودی وریتم هریک تعریفی دارندواگراین تعاریف راکنارهم بگزاریم تفاوتی دربطن موضوع نمی یابیم (همچون روح وجسم)

  • ناشناس
    ارسال شده در اسفند ۲۶, ۱۳۸۸ در ۹:۴۰ ق.ظ

    خوبه

  • فرزاد
    ارسال شده در بهمن ۱۵, ۱۳۸۹ در ۳:۳۲ ق.ظ

    سایتتون بی نظیره. لطفا در مورد مرحله های آهنگسازی بیشتر توضیح

  • شاهرخ پناهی فرد
    ارسال شده در تیر ۶, ۱۳۹۰ در ۵:۰۶ ب.ظ

    با سپاس فراوان از زخمات بی کران

  • مرتضی
    ارسال شده در دی ۵, ۱۳۹۲ در ۱۲:۰۱ ق.ظ

    با سپاس از تلاش شما
    از شما تقاضا دارم قوانین ساخت ملودی را آموزش دهید. همه ما می توانیم در لحظه یک ملودی را بر زبان بیاوریم اما قدرت ثبت آنرا را برای تکرار دوباره نداریم. لطفا روش های درست را بیان کنید.

  • ارسال شده در دی ۵, ۱۳۹۲ در ۹:۴۹ ق.ظ

    دوست عزیز، چیزی که شما از آن صحبت می کنید نت موسیقی است نه روش ساخت ملودی

  • ساغر
    ارسال شده در خرداد ۲۶, ۱۳۹۳ در ۴:۵۶ ب.ظ

    خیلی مطلب کامل و شیوایی بود!واقعا مرسی

  • حمید
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۹۷ در ۵:۵۲ ب.ظ

    با احترام به تمام هنر دوستان و اهالی موسیقی . علت اصلی این اختلاف نظرها و تعدد در تعاریف واژه ها این هستش که ما چیزی به اسم تئوری موسیقی ایرانی به شکل مستقل نداریم . و در اصل تئوری موسیقی غربی رو ایرانیزه کردیم و به نام تئوری ایرانی معرفی میکنیم . و همین باعث شده که تعاریف جامع کامل و مانع نیستند . خصوصیاتی که باید هر تعریف علمی داشته باشه . سپاس از توجه شما عزیزان

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

محمدرضا امیرقاسمی «شبی برای پیانوی ایرانی» را به روی صحنه می برد

کنسرت گروه موسیقی برف با عنوان «شبی برای پیانوی ایرانی» در تاریخ جمعه ۱۰ اسفند ساعت ۲۰ در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران روی صحنه خواهد رفت. سرپرست و تکنواز پیانوی گروه برف محمدرضا امیرقاسمی و خواننده این کنسرت علی امیرقاسمی و اجرای تمبک با سحاب تربتی می باشد. در این برنامه علاوه بر اجرای آثار اساتید بزرگ پیانوی ایرانی نظیر جواد معروفی و مرتضی محجوبی، از چند نوازنده پیانوی دوره قاجار مانند اساتید محمود مفخم (مفخم الممالک) و مشیرهمایون شهردار هم قطعاتی اجرا خواهد شد. اجرای آثاری کمیاب و خاص از پیانو نوازیِ دوره ی قاجار و عصر مشروطه اولین بار است که در یک کنسرت اتفاق می افتد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

از روزهای گذشته…

کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (V)

کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (V)

جان کیج پیشروترین آهنگساز دهه‌های ۵۰ و ۶۰ میلادی تقریبا استفاده از تمامی فرم‌های شناخته شده‌ی موسیقی را ترک کرد و به گونه‌ای آگاهانه با مطرح کردن مفهوم جدید «ابهام» به سمت فرآیندهای تصادفی در آهنگسازی رفت (Grout 794). کیج زیباشناسی نوساخته‌اش را در جریان دیدارش از دانشگاه هاروارد در اتاق سکوت (۴) آن دانشگاه به شنوندگان گوشزد کرد و پس از آن سکوت در موسیقی دیگر نبودن صدا نبود بلکه کارکرد دستگاه عصبی و صدای گردش خون بود (Whittall 124).
مروری بر کتاب «بنیان های آموزش موسیقی» اثر ادگار ویلمز (IV)

مروری بر کتاب «بنیان های آموزش موسیقی» اثر ادگار ویلمز (IV)

ارتباط ملودیکی بین دو صدا هر چه قدر هم آرام نواخته شود همزمانی با یکدیگر پیدا می کنند و می توانند هارمونی به وجود آورند. هنگامی که سه صدا مانند دو-می-سل به صورت پیوسته و به دنیال هم خوانده شوند تصور یک آکورد را در ذهن به وجود می آورند و تمرین خوبی برای درک آکورد می باشد. فواصل هارمونیک (چهارم و پنجم) نیز در حین خواندن آکورد آن ها، شناسایی و توجه می شود. فواصل سوم و ششم را نیز در خواندن آکوردهایشان می توان درک کرد. فواصل دوم و هفتم دارای ماهیت پیوندی هستند که توسط فواصل هارمونیک قدرت و شدت می گیرند.
سخنرانی سجاد پورقناد درباره هارمونی ایرانی (I)

سخنرانی سجاد پورقناد درباره هارمونی ایرانی (I)

بیست و نهمین جلسه نقد نغمه، با موضوع «نقد هارمونی ایرانی» در فرهنگسرای اندیشه برگزار شد که امیرآهنگ هاشمی، شاهین مهاجری و علی قمصری به عنوان کارشناس، سجاد پورقناد به عنوان کارشناس مجری و میهمانانی چون هوشنگ کامکار و پیمان سلطانی و عباس تهرانی تاش حضور داشند.
زمان آن رسیده است که درکمان از موسیقی کلاسیک را نشان دهیم  (I)

زمان آن رسیده است که درکمان از موسیقی کلاسیک را نشان دهیم (I)

پاییز گذشته باراک اوباما میزبان کنسرت موسیقی کلاسیک در کاخ سفید بود. پیش از شروع، گفت: «حالا، اگر هر کدام از شما شنوندگان خیلی موسیقی کلاسیک را نمی شناسید و نمی دانید چه زمانی باید دست بزنید، نگران نشوید. ریس جمهور کندی هم تقریبا همین مشکل را داشت. او و جکی برنامه های موسیقی کلاسیک زیادی را اینجا برگزار کردند و چندین بار او زمانی که لازم نبود شروع به دست زدن کرد. بنابراین مسوول روابط عمومی اش قرار گذاشت که به رییس جمهور از شکاف در علامت دهد چه زمانی باید دست بزند. حالا، من خوشبختانه میشل را دارم که به من بگوید کی دست بزنم. بقیه شما خودتان می دانید.»
ارکستر سمفونیک تهران، چطور محو شد (I)

ارکستر سمفونیک تهران، چطور محو شد (I)

در اولین روزهای روی کار آمدن دولت جدید بود که خبر بازگشایی «خانه سینما» منتشر شد؛ مرکزی که قبل روی کار آمدن دولت جدید، قول بازگشایش داده شده بود. در میان وعده های دولت جدید، تنها خبری که وجود نداشت، قول سامان گرفتن ارکستر سمفونیک تهران بود، چراکه هنوز نام موسیقی به سختی به لبان دولت مردان می آید، چه برسد به نامی غریب که «ارکستر سمفونیک تهران» باشد!
نگاهی به سوئیت برگاماسک دبوسی

نگاهی به سوئیت برگاماسک دبوسی

سوئیت برگاماسک (Suite Bergamasque) از جمله مشهورترین مجموعه کارهای پیانویی است که توسط کلاود دبوسی (Claude Debussy) موسیقیدان سبک رمانتیک – امپرسیونیسم فرانسوی تصنیف شده است.
زوج موتر – پروین

زوج موتر – پروین

این دو هنرمند، یکی ویولنیست، دیگری پیانیست و رهبر و آهنگساز، در سال ۲۰۰۲ عقد ازدواج و هم عقد هنری بستند. آن سوفی موتر در ایالت تاریخی بادن در جنوب غربی آلمان متولد شد(۱). روز بیست ونهم ژوئن ۱۹۶۳ بود. در پنج سالگی نواختن پیانو را آغاز کرد، ولی خیلی زود به ویولن تغییر ساز داد.
نگاهی به موسیقی محمدسعید شریفیان (II)

نگاهی به موسیقی محمدسعید شریفیان (II)

در آثار برخی از آهنگسازان نظیر الگار، عوامل هویتی از مرحله داستان ها، تم ها، ریتم ها و… فراتر می روند. به گونه ای که هیچ یک از این عوامل به طور مشخص در آثار این آهنگسازان وجود ندارد ولی آثار آنها دارای روح ملی است. برای مثال آثار الگار بسیار ملی تر از وون ویلیامز که مبنای کارش را موسیقی فولکلور و دوران رنسانس انگلیس قرار داده بود به گوش می رسد.
موسیقی آفریقای جنوبی (VIII)

موسیقی آفریقای جنوبی (VIII)

سنت پاپ/راک هنوز هم در آفریقای جنوبی رایج است اما با پیشرفت و تنوعی بیشتر. گروه هایی مانند “Springbok Nude Girls”، که شاید بتوان گفت یکی از بهترین گروه های راک آفریقای جنوبی در دهه ۹۰ است، به موسیقی گیتار محور و سخت تر روی آوردند. با این حال گروه های تحسین شده ای مانند “Fetish” نیز به تجربه گرایی با صداهای الکترونیکی با استفاده از کامپیوتر ها و سمپل ها روی آوردند.
بررسی کتاب های آموزش سازدهنی در ایران (III)

بررسی کتاب های آموزش سازدهنی در ایران (III)

یکی از این روش ها “حرف زدن با سازدهنی” یا اصطلاحا “Talking Harmonica Style” است که به مفهوم ادای کلمات و جملات ساده به وسیله هارمونیکا است. بسیاری از نوازندگان قطعاتی به این شیوه ضبط کرده اند ولی شاخص ترین آهنگ موجود در این زمینه آهنگی است به نام I Love My Mama که توسط Saltey Holmes دردهه ۱۹۳۰ و با سازدهنی دیاتونیک گام Bb اجرا شده است. به بخشی از این آهنگ توجه کنید: