کتاب «نُه پیش درآمد و رِنگ از درویش خان و موسی معروفی برای سنتور» منتشر شد

کتاب «نُه پیش درآمد و رِنگ از درویش خان و موسی معروفی برای سنتور»، حاوی نُه اثر از درویش خان و موسی معروفی است که در اوایل دهه ی سی توسط طلیعه کامران برای سنتور بازنویسی و اکنون با ویرایش مجدد و اجرای آنها توسط شهاب مِنا ارائه شده است.

در کتاب بازنویسی نت نگاشته های طلیعه کامران و ویراسته آنها طی دو بخش مجزا درج شده است.

نت نگاری دو قطعه از موسی معروفی نیز برای نخستین بار طی کتاب حاضر منتشر می شود. طلیعه کامران، سنتورنواز چیره دست پیشکسوت، از شاگردان حبیب سماعی بود که در سالهای ۱۳۲۸ و ۱۳۲۹ در کنسرتهای انجمن موسیقی ملی در حضور جمع نخبه ای از استادان موسیقی ملی با همراهی تنبک و آواز حسین تهرانی سنتور می نواخت و مورد تحسین قرار می گرفت. او سپس به فراگیری خط نت نزد روح الله خالقی و ابوالحسن صبا و سُلفژ نزد جواد معروفی پرداخت و پس از آن بود که بخشهایی از ردیف استاد خود، حبیب سماعی را در اوایل دهه سی به خط نت نگاشت که پیش تر منتشر شده است. اکنون باقی نت نگاشته های او، در کتاب حاضر، به یادبود وی در اولین سالگرد رحلتش منتشر می شود.

طراحی و نقاشی زیبای رو و پشت جلد کتاب اثر طلیعه کامران اند و اجرای خوب آن که بر تِم “زرد-مشکی” آثار طلیعه کامران استوار است توسط هنرمند صاحب ذوق، محمدصادق حیدری، صورت گرفته است. طرح روی جلد با نُه کبوتر بر عنوان کتاب دلالت دارد. پشت جلد نیز کبوتری را در حال پرکشیدن از باغی خزان زده نشان می دهد و بر رحلت هنرمند عزیز که چون کبوتر باطنی پاک و معصوم داشت دلالت دارد.

در مقدمه کتاب بیوگرافی مصور و مفصلی از سوابق هنری طلیعه کامران به ویژه در هنر موسیقی درج شده است.

موسی معروفی، او فرزند محمد اسماعیل‌خان امین‌الملک و برادرزاده‌ میرزاعلی‌اصغرخان اتابک، صدر اعظم ناصرالدین‌شاه در سال ۱۲۶۸ در خانواده‌ای متدین و موسیقی دوست متولد شد. او به موازات تحصیلات قدیمه (کلاسیک) نزد آقا یوسف صورتگر که از عکاسان خاص دربار ناصری بود نواختن سه تار را شروع کرد و گاه پیانو نیز می‌نواخت.

سپس او به محضر اساتید بزرگ آن زمان و دست آخر نزد غلامحسین درویش خان (درویش خان) رفت و به اخذ نشان تبرزرین از دست درویش خان نائل شد.

وی پس از چندی، نزد سلطان حسین خان هنگ آفرین (صاحب منصب نظام و نوازنده ویولون و سه تار) به فرا گرفتن نت پرداخت. او از همان سن نوجوانی به این فکر افتاد تا ردیف موسیقی دستگاهی ایران را به خط نت نوشته و به زعم خود آن را از دستبرد زمان و آسیب محفوظ دارد. در سال ۱۳۰۲ به مدرسه کلنل علی نقی وزیری رفت و معلومات علمی خود را در آنجا تکمیل کرد و سپس به عنوان استاد تار هنرستان مشغول به کار شد.

برای نوشتن ردیف با همه اساتید زنده زمان خود تماس گرفت تا با جمع‌آوری ردیف هر کدام از آن‌ها و انطباق آن‌ها با یکدیگر، صحیح‌ترین روایت را بیابد.

این کار سی سال از عمر و وقت موسی خان را گرفت و در این چند سال، نخست دکتر لطف‌الله مفخم پایان (نوازنده ویولن و استاد جغرافیا)، و بعدها محمد بهارلو ( نوازنده ویولن) تنها یاوران او بودند.

معروفی در سالها ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۷ که دوباره ضبط صفحات موسیقی باب شد، به همراه ابوالحسن صبا و مشیر همایون شهردار و چند نفر دیگر به خارج مسافرت کرد و صفحاتی را ضبط نمود.

شیوه نوازندگی او تا سال ۱۳۰۲ که وارد مدرسه موسیقی کلنل شد، همان شیوه میرزا حسینقلی و درویش بود ولی بعد از آن تحت تاثیر مدرسه و تعلیمات کلنل، تغییراتی را در شیوه خود داد.

معروفی علاوه بر نوازندگی، ذوق آهنگسازی نیز داشت و در سال ۱۳۳۰، روح‌الله خالقی تصنیف «مرغ حق» او را با شعر رهی معیری و آواز بنان در ارکستر گل‌ها اجرا کرد. غیر از این اثر چندین تصنیف و قطعات سازی دیگری از موسی معروفی به شهرت عمومی رسید.

او در اوایل تاسیس رادیو در سال ۱۳۱۹، با نوازندگان رادیو همکاری داشت ولی این دوران کوتاه بود. معروفی سال‌ها در هنرستان موسیقی ملی تدریس کرد و در دوره روی کار آمدن غلامحسین مین باشیان مجبور به ترک تدریس تار و همکاری در قسمت اداری هنرستان بود. پس از روی کار گذاشته شدن مین باشیان موسی خان معروفی دوباره استاد تار و شرعیات هنرستان شد.

مهمترین شاگردان موسی معروفی: هوشنگ ظریف، جلال ذوالفنون، فریدون حافظی و فرزندش جواد معروفی هستند.

ردیفی که او گردآوری کرده بود در سال ۱۳۴۲ منتشر شد و بنا به پیشنهاد موسی معروفی، سلیمان روح‌افزا نوازنده‌ تار، این ردیف مذکور از روی نُت با تار اجرا و ضبط کرد. دو سال پس از انتشار این ردیف موسی معروفی به تاریخ ۷ شهریور ۱۳۴۴ در تهران درگذشت.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «موسیقی نو در ایران (۲)»

آنگاه که یک مجموعه‌ی دنباله‌دار «موسیقی نو در ایران» نام می‌گیرد و از پس شماره‌ی نخستش شماره‌ی دومی نیز می‌آید، انتظاری را در پس خود برمی‌انگیزد. آن انتظار از جنس توصیف است یا تبیین. بدین معنا که شاکله‌ی «موسیقی نوی واقعا موجود» همچون یک بیانیه دست‌کم از خلال فرایندهای شناسایی/گزیدن و اعتباربخشی پدیدآورنده‌ی آن برابر ما بایستد.

پرتی ینده، الماس جدید اپرا (II)

پرتی ینده ۶ مارس ۱۹۸۵ در آفریقای جنوبی متولد می شود در حالی که هنوز نظام سیاسی آپارتاید در این کشور برقرار است. او در محله سیاه پوست نشین به نام تَندوکوخانیا (Thandukukhanya) در شهر پیِت رِتیف (Piet Retief) بزرگ می شود. او در نوجوانی از طریق تبلیغ هواپیمایی بریتانیا که دوتایی برای گل ها (Duo des fleurs ) اثر لئو دلیب (Léo Delibes) را به تصویر می کشد با اپرا آشنا می شود. در سن شانزده سالگی در یک کنکور آواز برنده می شود و از این طریق به مصاحبه ای در کالج موسیقی آفریقای جنوبی وابسته به دانشگاه کیپ (Cap) راه می یابد.

از روزهای گذشته…

کوارتت زهی

کوارتت زهی

کوارتت زهی به گروهی از نوازندگان میگویند که توسط چهار ساز به اجرا میپردازند و این سازهای معمولا دو ویولون، یک ویولا و یک ویلنسل می باشد. معمولا ویلن اول ملودی بالا را اجرا میکند و ویلن دوم نتهای پایین تر. همچنین این امکان وجود دارد که آهنگسازی برای چهار ساز زهی اما نه با ترکیب فوق مثلا سه ویولن و یک باس (و یا یک ویولا یا ویولنسل) قطعه بنویسد. کوارتت زهی یکی از متداولترین گروههای مجلسی در موسیقی کلاسیک میباشد و بسیاری از آهنگسازان از اواخر قرن ۱۸ علاقه زیادی به نوشتن قطعات برای این آنسامبل موسیقی داشته اند.
«ایرانیان گوش موسیقی ندارند»

«ایرانیان گوش موسیقی ندارند»

حمید طباطبایی، آهنگساز و نوازنده‌ی پیانو، از هنرمندان ایرانی مقیم هلند است. طباطبایی موسیقی را از نُه‌ سالگی با آکاردئون آغاز کرد و درتهران و مشهد با آقایان روح‌افزا و صحاف کار کرد. بعدها به نواختن پیانو روی آورد و حدود بیست‌سال است که در هلند ساکن است. وی یک دوره‌ی آهنگسازی نیز در دانشگاه آمستردام گذرانده است.
گزارش جلسه هشتم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

گزارش جلسه هشتم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

چهارشنبه ۱۶ اسفندماه ۱۳۹۱ هشتمین جلسه از کارگاه آشنایی با نقد موسیقی و آخرین جلسه از دور نخست با تمرکز بر موضوع «نقد موسیقی در ایران» در خانه‌ی موسیقی برگزار شد.
چرا مشکاتیان؟

چرا مشکاتیان؟

این روزها اگر نگاهی به سایتهای موسیقی در اینترنت بیندازیم. به راحتی متوجه میشویم که این سایتها در اقدامی هماهنگ با هدف گوشزد کردن ضرورت ادامه فعالیت گروه “عارف” به سرپرست این گروه، پرویز مشکاتیان مقالاتی را نوشته و گاه به نظرخواهی عمومی گذاشته اند.
لئو فندر شخصی که نمی توانست حتی یک نت بنوازد

لئو فندر شخصی که نمی توانست حتی یک نت بنوازد

کلارنس لئونیداس فندر (Clarence Leonidas Fender) در سال ۱۹۰۹ در کالیفرنیای آمریکا بدنیا آمد. او از کودکی به مسائل برقی و مهندسی علاقه بسیاری داشت و دائم در حال ساخت و تعمیر رادیو و دیگر وسایل الکتریکی بود.

در باب متافیزیک موسیقی (VIII)

در باب متافیزیک موسیقی (VIII)

دقیقا به همین ترتیب، بازگشت به تونیک باید پس از همان تعداد میزان، به همان نحو در یک بخش صحیح میزان به آن برسد که در نتیجه آن رضایت کامل به وجود می آید. مادام که این تطابق لازم، یعنی برآورده شدن دو عامل به دست نیامده باشد، ممکن است که ریتم، از یک سو، مسیر منظم خود را دنبال کند و نت های مورد نیاز از سوی دیگر، به قدر کفایت به دست آیند؛ اما این ها یکسره فاقد آن تاثیری که ملودی به واسطه آن به وجود می آید خواهند ماند. شاید نمونه بسیار ساده زیر به روشن شدن این مطلب کمک کند:
نی و قابلیت های آن (V)

نی و قابلیت های آن (V)

سازی است از خانواده آلات موسیقی بادی. چنانکه از نامش پیداست، دو استوانه است که به یکدیگر جفت یا متصل کرده اند و به همین سبب آن را جفته هم می نامند.
کریمی: ویبراسیون سونوریته ساز را بهتر نمیکند!

کریمی: ویبراسیون سونوریته ساز را بهتر نمیکند!

طبق معمول مثل سال گذشته قطعات مختلفی داریم از دوره های مختلف؛ مثل سال گذشته با یک قطعه باروک شروع می کنیم، من هم این قطعه را با سر فلوت چوبی اجرا می کنم تا صدای گرم موسیقی باروک با ویبراتوی کم تولید شود. سوناتی اجرا می کنیم از تلمان در فا مینور که خیلی زیباست و بعد از جولیانی میزنیم و بعد قطعات کلاسیک داریم، امپرسیونیسم و اسپانیش داریم، موزیک مثل یک باغ است که شنوندگان باید وارد این باغ بشوند و از عطرهای مختلف لذت ببرند.
ریتم و هارمونی – قسمت اول

ریتم و هارمونی – قسمت اول

در موسیقی “ریتم هارمونی” به میزان یا نرخی گفته می شود که آکوردها – یا همان هارمونی هر قسمت – در طول اجرای قطعه دستخوش تغییر می شوند. به بیان دیگر اگر بتوانیم رفتار تغییرات هارمونی را در یک قطعه تشخیص داده آنرا ترسیم کنیم در نهایت به شکلی می رسیم که از آن می توان ریتم هارمونی را استخراج کرد.
به استقبال شب فیلیپ گلس در تهران (III)

به استقبال شب فیلیپ گلس در تهران (III)

بعضى ها فکرمى کنند تنها یک رویکرد از مدرن وجود دارد که نوع اصیلى از آن هم هست و سایر رویکردها به آن نزدیک و شبیه هستند و یا از آن دوراند و درصورتى که شبیه و نزدیک باشند صحیح اند و اگر دور طبعاً غلط. اینان کاملاً در اشتباهند!