بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت پانزدهم)

روح الله خالقی (۱۲۸۵ - ۱۳۴۴)
روح الله خالقی (۱۲۸۵ - ۱۳۴۴)
این هم نفسی با حافظ، مستلزم طی طریقی است که انسان را از عالم ناسوت، حدّاقل در لحظاتِ خلق اثر، جدا سازد. شاید همراهِ دیرین خالقی، مرحوم استاد حسینعلی ملاح، در نامه به خانم گلنوش خالقی در ۱۳۷۰ از حقیقتی پرده برداشته که قبل از آن، براساس مطالبِ بالا، تنها میشد آنرا حدس زد: پدر شما سخت معتقد به عشق لاهوتی بود.

امّا اگر مرحوم ملاح هم نگفته بود، اندکی چشم بصیرت کافی بود تا دریابیم که پشتوانهِ خلق (می ناب)، عشقی است ازلی.

آیا مگر در قرن حاضر صدها اثر بر غزلیّاتِ حافظ ساخته نشده اند؟ انصافاً در کدامین اثر، آهنگ از شعر گدایی نمیکند و بزور خود را به آن نمی چسباند؟ البته بجز آثار استاد وزیری و در صدر همهِ آنها دلتنگ.

ساختن آهنگی که بر شعر حافظ پهلو زند، در توان هر کس نیست؛ کاری است کارستان که فقط در توان آنهاست که به سهمگینی و عظمتِ کار واقفند. دلتنگ وزیری و می نابِ خالقی به پس فردای موسیقی ایران تعلق دارند. به آنزمان که گوشهای حساس از جار و جنجال مگسان بازار در امانند. این آثار متین و پرصلابت را در آشفته بازار امروز جایی نیست، زیرا شعر و موسیقی به کالای مصرفی تبدیل شده اند.

دریغا که ما با چشم دل و با سعهِ صدر خود را به موسیقی نمیسپاریم؛ اگر چنین بود، تمیز دادن گوهر از خرمهره نیاز به اینهمه طول و تفصیل نداشت. در انبوه آثار موسیقیایی که بر شعر حافظ ساخته شده اند و امروزه هم ساخته میشود، تحمیل ناروای نغمه های قالبی و تکراری به شعر بنحوی تحوع آور دیده میشود که دل را بدرد آورده و روح را کدر می سازد. چرا چنین است؟ چون دیواری کوتاهتر، مفت تر و بی دفاع تر یافت نمی شود.

از طرف دیگر، شاید بعلتِ نبودِ مدیریتِ دلسوز و جدّی و تحتِ لوای دموکراسی، این آثار فاقدِ فکر و ذکر، بصورت فلّه ای به بازار مصرف ـ نه بازار هنر ـ عرضه میشوند و سلیقهِ پائین و پرورش نیافتهِ عمومی نیز، به کالای مصرفی روزمرّهِ خویش دست میابد و عمری این آثار تصنّعی، بیروح و ساختگی را تکرار می کند. امّا دلتنگ، این شاهکار بی همتای استاد علینقی وزیری و می نابِ خالقی، باید بگوشهِ خاموسی رانده شوند:
چونکه زاغان خیمه در گلشن زدند
بلبلان پنهان شدند و تن زدند
۱٫۱٫۳۲ ـ نغمهِ ماهور (ماهور، غزل حافظ، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره ۲۱۲)
غزل: دل می رود ز دستم صاحبدلان خدا را
دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا

پس از اجرایی مسحور کننده از پیش درآمدِ راکِ درویش خان، غزل فوق با صدای عبدالعلی وزیری خوانده میشود.

۱٫۱٫۳۳ ـ نغمه فروردین (شعر از دکتر پرویز ناتل خانلری)
یادبوی از دوران تحصیل در دارالفنون (مهر ۱۳۰۸ ـ خرداد ۱۳۰۹) شرح و متن ترانه در صفحهِ ۳۳۷ از جلدِ ۲ سرگذشتِ موسیقی ایران، چاپ ۶

۱٫۱٫۳۴ ـ نغمهِ نوروزی (شور ـ دشتی، ترانه از رهی معیّری)
متن ترانه و نتِ آهنگِ آن در کتاب تصنیفهای استاد بنان آمده است.

۱٫۱٫۳۵ نوبهار (شعر از دکتر پرویز ناتل خانلری)
این اثر در فروردین ۱۳۱۱ و طیّ سفری مشترک با خانلری ساخته شده و شرح آن و متن ترانه در صفحهِ ۳۳۸ از جلدِ دوّم کتابِ خالقی آمده است.

۱٫۱٫۳۶ ـ وعدهِ وصال (شور، شعر از نزاری قهستانی)
متن ترانه و نتِ آهنگِ آن در کتاب تصنیفهای استاد بنان آمده است.

۱٫۱٫۳۷ ـ یار رمیده (همایون، ترانه از رهی معیّری، موسیقی ایرانی)
این اثر در سال ۱۳۲۳ ساخته شده است.

آواز برنامهِ موسیقی ایرانی فوق، بوسیلهِ بنان و به همراهی پیانوی جواد معروفی در مایهِ شوشتری اجرا شده که طیّ آن غزل تشنهِ درد از رهی خوانده می شود که در بهمن ۱۳۳۵ سروده شده است. متن ترانه و نتِ آهنگِ آن در کتاب تصنیفهای استاد بنان آمده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

جمال الدین منبری پس از سالها سکوت به روی صحنه می رود

ارکستر ملی ایران به رهبری فریدون شهبازیان و خوانندگی جمال الدین منبری و پوریا اخواص، ۱۶ اسفند ماه ۹۷ ساعت ۲۱:۳۰ دقیقه در تالار وحدت به روی صحنه می رود. این برنامه آخرین کنسرت سال ۹۷ ارکستر ملی با رهبری شهبازیان خواهد بود.

از روزهای گذشته…

نامه سر گشاده علی رهبری به وزیر فرهنگ و ارشاد

نامه سر گشاده علی رهبری به وزیر فرهنگ و ارشاد

در خبرها داشتیم که علی رهبری آهنگساز و رهبر دائم ارکستر سمفونیک تهران، چندی پیش تهران را به قصد وین ترک کرد و در آخرین کنسرت خود بیان کرد که دلایل رفتن خود را پس از رسیدن به وین، بصورت نامه ای به وزیر ارشاد می نویسم.
گذری بر صفحه گرامافون مرا ببوس (II)

گذری بر صفحه گرامافون مرا ببوس (II)

صفحه گرامافون با شماره کاتولک ۲۸۸ برای کمپانی «موزیکال ریکورد» متعلق به نصرالله عشقی است. متن روی لیبل صفحه گرامافون بدین شرح است:
گوستاو سانتائولالا

گوستاو سانتائولالا

گوستاو سانتائولالا تهیه کننده و آهنگ سازی که سبک موسیقی اش ترکیبی است از راک، موسیقی آفریقایی و آمریکای لاتین، متولد سال ۱۹۵۲ در شهر بوینس آیرس در آرژانتین، برنده جایزه اسکار بهترین موسیقی متن برای فیلم “کوهستان بروک بک” در سال ۲۰۰۶ است. در حال حاضر آلبوم های او جزو پرطرفدارترین آلبوم های آمریکای لاتین است.
روش سوزوکی (قسمت دوم)

روش سوزوکی (قسمت دوم)

پدری پسرش را برای آموزش ویلن آن زمانها به نزد من آورد. در آن زمان نمی دانستم که چگونه باید چنین کودکی را آموزش داد و چه باید درس بدهم، من چندان تجربه تدریسی نداشتم. چگونه متد ویلونی میتوانست برای کودک چهارساله مناسب باشد؟ در این مورد از صبح تا به شب فکر می کردم.
داوودیان: وقت است را برای صدای شجریان نوشتم

داوودیان: وقت است را برای صدای شجریان نوشتم

این سئوال را پرسیدم به این دلیل که کنسرتو فرمی خاص است که میتواند تواناییهای آهنگسازی و موسیقایی زیادتری داشته باشد نسبت به فرم های دیگر. یک تصور عمومی هست در موسیقیدانان که اعتقاد دارند، کاملترین فرم سمفونی است ولی به اعتقاد من کنسرتو کاملترین فرم است، چراکه هم امکانات موسیقایی سمفونیک و هم امکانات موسیقایی تکنوازی در آن وجود دارد.
تولد موزار

تولد موزار

شش سال پس از مرگ یوهان سباستیان باخ که از سردمداران بزرگ موسیقی باروک بود، در سالرزبورگ کودکی بدنیا آمد که دنیای موسیقی را متحول ساخت.
انتخاب یک استاد پیانوی خوب

انتخاب یک استاد پیانوی خوب

یافتن یک استاد پیانوی خوب نیاز به جستجو دارد، استادی که با شما یا فرزندتان درست کار کند، عامل بسیار مهمی برای ورود شما به عرصه نوازندگی پیانو و دنیای موسیقی محسوب می شود. از آنجایی که توانایی درست نواختن پیانو می تواند برای همه عمر شما سودمند باشد، بنابراین مهم است که از جلسات تدریس پیانو تا حد امکان استفاده ممکن را ببرید.
رمضان: شیوه آهنگسازی آهنگسازان ایرانی گوناگون است

رمضان: شیوه آهنگسازی آهنگسازان ایرانی گوناگون است

کمپانی تولید این آثار فرانسوی بود و خیلی استقبال کرد از این پروژه و من قراردادی را با ایشان امضاء کردم که در قالب چهار CD است که منتخبی از قطعات آهنگسازان ایران است از ابتدای قرن تا به امروز و مسئولیت پخش این ضبط را لیبل هارمونیا موندی دارد که خیلی شناخته شده است در دنیا و به هر حال خیلی موقعیت خوبی است که این رپرتوار به دنیای موسیقی دنیا معرفی بشود.
معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (III)

معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (III)

تسلط مختاری بر ردیف و دستگاه و گوشه‌های موسیقی ایرانی کاملا مشهود است. به‌ کارگیری تنوع ریتم، گاه در آثارش چنان است که پیش از او سابقه نداشته است. مانند پیش‌درآمد ماهور که برای اولین بار در وزن‌های مختلف می‌سازد و شاید به همین دلیل است‌ که صفوت او را در احساس ضرب بی‌همتا می‌داند.
سارا وائوگن (III)

سارا وائوگن (III)

در آوریل ۱۹۷۲ وائوگن مجموعه آهنگهایی را با نوشته، مدیریت و رهبری مایکل لگراند (Michel Legrand) ضبط کرد. وائوگن همچنین قطعه “زندگی در ژاپن” (Live in Japan) که آلبومی با کنسرتهای زنده در توکیو بود در سپتامبر ۱۹۷۳ ضبط کرد. باب شید آهنگ “فرستادن دلقکها” با اشعاری از استیفان ساندهیم (Stephen Sondheim) را به وائوگن پیشنهاد داد که این آهنگ از آن پس به نوعی امضای او پس از آهنگ “شفیقانه” که همواره در اجراهای سولوی او وجود داشت، بدل شد.