بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت پانزدهم)

روح الله خالقی (۱۲۸۵ - ۱۳۴۴)
روح الله خالقی (۱۲۸۵ - ۱۳۴۴)
این هم نفسی با حافظ، مستلزم طی طریقی است که انسان را از عالم ناسوت، حدّاقل در لحظاتِ خلق اثر، جدا سازد. شاید همراهِ دیرین خالقی، مرحوم استاد حسینعلی ملاح، در نامه به خانم گلنوش خالقی در ۱۳۷۰ از حقیقتی پرده برداشته که قبل از آن، براساس مطالبِ بالا، تنها میشد آنرا حدس زد: پدر شما سخت معتقد به عشق لاهوتی بود.

امّا اگر مرحوم ملاح هم نگفته بود، اندکی چشم بصیرت کافی بود تا دریابیم که پشتوانهِ خلق (می ناب)، عشقی است ازلی.

آیا مگر در قرن حاضر صدها اثر بر غزلیّاتِ حافظ ساخته نشده اند؟ انصافاً در کدامین اثر، آهنگ از شعر گدایی نمیکند و بزور خود را به آن نمی چسباند؟ البته بجز آثار استاد وزیری و در صدر همهِ آنها دلتنگ.

ساختن آهنگی که بر شعر حافظ پهلو زند، در توان هر کس نیست؛ کاری است کارستان که فقط در توان آنهاست که به سهمگینی و عظمتِ کار واقفند. دلتنگ وزیری و می نابِ خالقی به پس فردای موسیقی ایران تعلق دارند. به آنزمان که گوشهای حساس از جار و جنجال مگسان بازار در امانند. این آثار متین و پرصلابت را در آشفته بازار امروز جایی نیست، زیرا شعر و موسیقی به کالای مصرفی تبدیل شده اند.

دریغا که ما با چشم دل و با سعهِ صدر خود را به موسیقی نمیسپاریم؛ اگر چنین بود، تمیز دادن گوهر از خرمهره نیاز به اینهمه طول و تفصیل نداشت. در انبوه آثار موسیقیایی که بر شعر حافظ ساخته شده اند و امروزه هم ساخته میشود، تحمیل ناروای نغمه های قالبی و تکراری به شعر بنحوی تحوع آور دیده میشود که دل را بدرد آورده و روح را کدر می سازد. چرا چنین است؟ چون دیواری کوتاهتر، مفت تر و بی دفاع تر یافت نمی شود.

از طرف دیگر، شاید بعلتِ نبودِ مدیریتِ دلسوز و جدّی و تحتِ لوای دموکراسی، این آثار فاقدِ فکر و ذکر، بصورت فلّه ای به بازار مصرف ـ نه بازار هنر ـ عرضه میشوند و سلیقهِ پائین و پرورش نیافتهِ عمومی نیز، به کالای مصرفی روزمرّهِ خویش دست میابد و عمری این آثار تصنّعی، بیروح و ساختگی را تکرار می کند. امّا دلتنگ، این شاهکار بی همتای استاد علینقی وزیری و می نابِ خالقی، باید بگوشهِ خاموسی رانده شوند:
چونکه زاغان خیمه در گلشن زدند
بلبلان پنهان شدند و تن زدند
۱٫۱٫۳۲ ـ نغمهِ ماهور (ماهور، غزل حافظ، گلهای رنگارنگ برنامهِ شماره ۲۱۲)
غزل: دل می رود ز دستم صاحبدلان خدا را
دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا

پس از اجرایی مسحور کننده از پیش درآمدِ راکِ درویش خان، غزل فوق با صدای عبدالعلی وزیری خوانده میشود.

۱٫۱٫۳۳ ـ نغمه فروردین (شعر از دکتر پرویز ناتل خانلری)
یادبوی از دوران تحصیل در دارالفنون (مهر ۱۳۰۸ ـ خرداد ۱۳۰۹) شرح و متن ترانه در صفحهِ ۳۳۷ از جلدِ ۲ سرگذشتِ موسیقی ایران، چاپ ۶

۱٫۱٫۳۴ ـ نغمهِ نوروزی (شور ـ دشتی، ترانه از رهی معیّری)
متن ترانه و نتِ آهنگِ آن در کتاب تصنیفهای استاد بنان آمده است.

۱٫۱٫۳۵ نوبهار (شعر از دکتر پرویز ناتل خانلری)
این اثر در فروردین ۱۳۱۱ و طیّ سفری مشترک با خانلری ساخته شده و شرح آن و متن ترانه در صفحهِ ۳۳۸ از جلدِ دوّم کتابِ خالقی آمده است.

۱٫۱٫۳۶ ـ وعدهِ وصال (شور، شعر از نزاری قهستانی)
متن ترانه و نتِ آهنگِ آن در کتاب تصنیفهای استاد بنان آمده است.

۱٫۱٫۳۷ ـ یار رمیده (همایون، ترانه از رهی معیّری، موسیقی ایرانی)
این اثر در سال ۱۳۲۳ ساخته شده است.

آواز برنامهِ موسیقی ایرانی فوق، بوسیلهِ بنان و به همراهی پیانوی جواد معروفی در مایهِ شوشتری اجرا شده که طیّ آن غزل تشنهِ درد از رهی خوانده می شود که در بهمن ۱۳۳۵ سروده شده است. متن ترانه و نتِ آهنگِ آن در کتاب تصنیفهای استاد بنان آمده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خودآموختگی؛ از ورطه های تکرار تا هاویه های توهم (I)

موضوع اصلی در فرآیندهای زایندگی و خلاقیت اتصالی است که این روند میان میراث های گذشتگان با خواسته ها و آرزوهای آیندگان (و حتی گذشتگان) برقرار می کند. در این شرایط به همان اندازه که میراث ها قادرند برای خود حریمی از تکرار و فرومردگی در خود را پدید آورند خواسته ها و آرزوها نیز از نیروی تحمیل توهم به خودآگاه فرد راهی شده بهره مندند.

مروری بر آلبوم «آواز دوره پهلوی اول، به روایتی دیگر» – بخش دوم و پایانی

در این مجموعه سه نمونه آواز شور وجود دارد که به ویژه ترَک سوم (و نه آنگونه که بارها در دفترچه آمده تراک) می‌تواند بهانه‌ای برای بازاندیشی به موضوعِ اختلاف ردیف‌های آوازی و سازیِ دستگاه شور باشد. (۱)

از روزهای گذشته…

کریمی: کتاب هایم را ناشر بتهوون منتشر کرده است

کریمی: کتاب هایم را ناشر بتهوون منتشر کرده است

اگر موزیک کینزولوژی را بخواهم ترجمه کنم، می شود: روان کردن بلوک های درونی و روان کردن اضطراب هایی که ما موزیسین ها اغلب روی صحنه داریم؛خوشبختانه نه تنها در وین، بله من در آلمان و بلکه در تایلند، در دانشگاه «ماهیدول» این رشته را من درس داده ام و درس می دهم؛ یک مطلبی است که برای همه جالب است. برای همه این درس لازم است و استرس را همه ما روی صحنه داریم.
“موسیقی همه زندگی من است” (I)

“موسیقی همه زندگی من است” (I)

متنی که پیش رو دارید، مصاحبه ای است که در سال ۱۹۷۲ انجام شده با سارا لوئیز وائوگن (Sarah Lois Vaughan) خواننده سرشناس جاز آمریکایی که در زمینه پاپ و راک نیز فعالیت داشت.
نگاهی گذرا به کتاب‌های آموزش هارمونی <br>متنشر شده در سال‌های اخیر (۸۹-۸۳) قسمت دوم

نگاهی گذرا به کتاب‌های آموزش هارمونی
متنشر شده در سال‌های اخیر (۸۹-۸۳) قسمت دوم

در همان ابتدا این کتاب‌ها را می‌توان به دو دسته‌ی کلی تقسیم کرد: هارمونی‌های کاربردی و هارمونی‌های تحلیلی. این دو دسته را از جهت تاکید کتاب بر موضوع هارمونی از یکدیگر جدا می‌کنند. هارمونی‌های کاربردی بیشتر به آموزش دستورالعمل‌های فن هارمونی می‌پردازد با این هدف که خواننده پس از مطالعه، توانایی به کارگیری آن‌ها را در ساخته‌های خود داشته باشد.
نقد تئوری پردازیِ داریوش طلایی (I)

نقد تئوری پردازیِ داریوش طلایی (I)

داریوش طلایی از موسیقیدانان نسل سوم بعد از وزیری است، او نوازنده برجسته تار و سه تار و استاد ردیف شناسی در موسیقی ایرانی است. «نت نویسی آموزشی و تحلیلی او از ردیف میرزاعبدالله» بهترین منبع و مرجع برای آموزش ردیف تار و سه تار میرزا عبدالله است. او در سال ۱۳۷۲ رساله «نگرشی نو به تئوری موسیقی ایرانی» (۱)، را ارائه داده است.
گزارش جلسه ششم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

گزارش جلسه ششم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

نقد اثر موسیقایی» به معنای تمرکز بر یک قطعه‌ی (یا اثر موسیقایی) منفرد و برآمدن عناصر نقد از دل متن اثر و موضوعات مرتبط با آن، جنبه‌ی عملی دیگری است که نقدگران می‌توانند آن را در کانون توجه قرار دهند. موضوعات کلی‌ای پیرامون نقد یک اثر معمولا مورد بررسی قرار می‌گیرند؛ هدف غایی، نوآوری/تغییرات، تقلید/تاثیرپذیری است.
نگاهی به جشنواره موسیقی محله

نگاهی به جشنواره موسیقی محله

روز جمعه ۱۸/۶/۸۴ اختتامیه اولین دوره جشنواره موسیقی محله بود. این جشنواره زیر نظر سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران با هدف یافتن استعدادهای جوان در تمام مناطق تهران برگزار شد. نحوه شرکت در این جشنواره بدین صورت بود که گروه های کر، سرود، کلاسیک و پاپ فرهنگسراهای مناطق مختلف تهران پس از اعلام آمادگی و تکمیل فرم و ارائه نمونه کار در دو مرحله به رقابت می پرداختند. مرحله اول به صورت منطقه ای بود و گروه های هر منطقه در فرهنگسرای مربوط به منطقه خود اجرای برنامه می کردند.
طبقه بندی تکنیک های تنبک (III)

طبقه بندی تکنیک های تنبک (III)

صدادهی تکنیکهای تنبک علاوه بر بستگی به نحوه تولید صدا به دلیل ویژگیهای آکوستیک ساز و بخشهای مجری از پیچیدگی خاصی برخوردار است. در زیربه طور اجمال پاره ای از مشخصات صوتی تمبک ذکرمیشود:
پایِ لنگِ پنج ضربی  و  هفت‌ضربی (I)

پایِ لنگِ پنج ضربی و هفت‌ضربی (I)

وزن در موسیقی معمولاً به سه حالت کلیِ ساده، ترکیبی و لنگ تقسیم می‌شود. پنج ضربی و هفت ضربی نیز، دو نمونه از نوع سومِ وزن، یعنی لنگ هستند که به زعم نگارنده، در طول دهه‌های اخیر، اپیدمی استفاده از این دو ریتم، بلای جان آهنگسازی علیل موسیقی ایرانی شده ‌است. متأسفانه هر سال در کارهای نوازندگان جوان، در اجراهای جشنواره‌های مختلف موسیقی، در کنسرت‌ها و آلبوم‌های موسیقی (البته در حوزه‌ی موسیقی کلاسیک ایرانی) ردپای این دو ویروس را می‌توانیم ببینیم. اشاره به این نکته ضروری است که استفاده از هر ریتمی، به خودی خود نه تنها محل اشکال نیست بلکه صدور هر حکمی مبنی بر اینکه نباید از فلان ریتم استفاده شود، مضحک، بی‌پایه و مطلقاً مردود است؛ آنچه در اینجا می‌خواهم بگویم این است که «نوعِ استفاده» از این دو ریتم، آنگونه که در موسیقی کلاسیک ما مرسوم شده، بار هنری نازلی دارد و هر چه که باشد، «آهنگسازی» محسوب نمی‌شود.
بیانیه‌ی هیات داوران پنجمین جشنواره‌ی سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی

بیانیه‌ی هیات داوران پنجمین جشنواره‌ی سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی

پنجمین دوره‌ی جشنواره‌ی سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی ایران را در شرایطی به اجرا در می‌آوریم که ضرورت حضور بیشتر اهالی هنر موسیقی در چنین فعالیت‌هایی بیش از پیش احساس می‌شود به ویژه که در این دوره، هیات داوران با مقالاتی ارزشمند در شاخه‌های مختلف موسیقی روبرو بودند. هیات داوران امیدوار است در جشنواره‌ی امسال توانسته باشد زمینه را برای حضور بیشتر اهل اندیشه و موسیقی در جهت نمایان شدن بهتر پتانسیل‌های موجود در این شاخه از موسیقی کشور فراهم سازد.
فراخوان چهاردهمین جشنوارۀ ملی موسیقی جوان منتشر شد

فراخوان چهاردهمین جشنوارۀ ملی موسیقی جوان منتشر شد

چهاردهمین جشنوارۀ ملی موسیقی جوان با دبیری هومان اسعدی و مشارکت گستردۀ استادان موسیقی کشور توسط انجمن موسیقی ایران با همکاری بنیاد رودکی و با حمایت دفتر موسیقی و معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سه بخش «موسیقی دستگاهی ایران»، «موسیقی کلاسیک»، و «موسیقی نواحی ایران» برگزار می‌شود.