فاخره صبا خوانندهء هنرمند ایرانی
ژورنال موسیقی

فاخره صبا
فاخره صبا
همچنین بخوانید
نوشته های اخیر
فاخره صبا خوانندهء هنرمند ایرانی
فاخره صبا یکی از تاثیر گذار ترین هنرمندان ایران در زمینه آواز کلاسیک بود؛ او سالها غیر از اجرای آثار موسیقی کلاسیک، به تعلیم هنرمندان زیادی در زمینه آواز پرداخت که از نام آورترین شاگردان او میتوان به منصوره قصری و محمد نوری اشاره کرد. درگذشت این هنرمند در فراموشی کامل اهالی موسیقی در سال 1386 اتفاق افتاد. با درگذشت فاخره صبا، پیامهای تسلیتی با عناوینی مانند، "درگذشت همسر خیر مهندس افضلی پور" در مطبوعات از طرف مسئولان وزارت علوم به انتشار رسید، بدون اینکه اشاره ای به فعالیت های گسترده هنری او بشود. شاید اگر او و همسرش زنده یاد مهندس علیرضا افضلی ‌پور، بنیانگذاری دانشگاهی در کرمان را در سال 1349 با هزینه شخصی به عهده نمیگرفتند، همین پیامهای درگذشت هم به انتشار نمیرسید! نوشته ای که پیش رو دارید، نقدی است بر کنسرت وی در سال 1332 که در مجله "شیوه" نوشته شده است.

به مناسبت ریستال 29 فروردین‏
فاخره صبا اولین دختر ایرانی است که ارزش واقعی هنر را نه لفظا بلکه معنا درک میکند. به هنر به مثابه یک اصل لازم زندگی مینگرد و در کنسرت خود نشان داد که کمترین ظاهر فریبی و ابتذال در هنر پرمقدار او راه ندارد. کنسرت او نمودار کوشش پر ارج‏ او برای بدست آوردن ارزش واقعی هنر بود. در هر یک از قطعاتی که اجراء میکرد، کمال دقت و ظرافت را بکار می‏بست. موسیقی از جان او برمیخواست، لذا به جان‏ تماشاچی می نشست.

پاساژها را با جراتی‏ ناشی از اعتماد به هنرمندی خود میگذراند، کمترین سکته در آنها اتفاق نیافتاد. یک نت بدون دقت و حوصله نگذشت. تمبر صدایش گیرا و لحن و نحو ادای‏ کلماتش بسیار جذاب بود.

فاخره صبا در یک خانوادهء هنردوست پا به عرصه وجود نهاده است. فامیل‏ صبا هنرمندی چون آقای ابوالحسن صبا و ویولونیست مشهور ببار آورده است. فاخره صبا دومین هنرمند این خانواده است که ابتدا با موسیقی ایرانی آشنائی یافت، تمام دستگاه‏های ایرانی را برای آواز فراگرفت اما سر پرشور و دل پرتمنایش به این‏ دایرهء محدود راضی نگشت.

او میخواست این چهار دیواری محدود موسیقی ایرانی را بشکند و به سرچشمه فیاض هنر علمی موسیقی راه یابد. بدین جهت نزد معلم آوازی بنام‏ ساوارسکی سوئدی به تعلیم آواز کلاسیک پرداخت. پا نهادن در راه موسیقی علمی‏ چشم‏انداز دنیای هنر و ادب فرانسه را برویش گشود. متأسفانه دومین جنگ عالمگیر جهانی شروع شد و دل پرسودا و تمنای او را در قفس تنگ ناشدنی‏ها بسوز و گداز انداخت.

در این موقع نزد خانم لیلی بارا سولیست سابق اپرای وین شروع به آموختن‏ کرد و در این فرصت یک کنسرت به معیت آقای مشیر همایون {شهردار} و آقای ابوالحسن صبا و دو کنسرت دیگر نیز یکی در باشگاه ارامنه و دیگری در آلیانس فرانسه به اتفاق خانم‏ لیلی بارا ترتیب داد.

بعد از جنگ در سال 1947 طلسم این قفس شکست و فاخره با شوقی فراوان‏ به پاریس رفت تا در کنکور کنسواتوار پاریس شرکت کند و ازمیان سیصد داوطلب که‏ فقط بیست نفر پذیرفته میشدند رتبه قبولی را بدست آورد. در کنسرواتوار مدت پنج‏ سال مشغول فراگرفتن آواز و سلفژ و دیدن دوره اپرا و اپرا کمیک بود. باید دانست که هر آوازخوانی نمیتواند در کلاس اپرا شرکت کند.

شرایطی لازم است‏ که از میان آوازخوانها به نسبت صدا، آنها را برای کلاس اپرا انتخاب میکنند. فاخره صبا بعد از 5 سال تحصیل در کنسرواتوار، موفق به دریافت جایزه آچیست‏ (Accessit) اول از آواز و جایزهء آچیست دوم از اپرا و اپراکمیک گردید. نظر فاخره صبا در مورد موسیقی ایرانی بسیار جالب است، او که موسیقی ایرانی را بسیار خوب میشناسد، عقیده دارد موسیقی ما بر دو نوع است: موسیقی کلاسیک (دستگاههای‏ ایرانی) که به هیچ ترتیب نمیتوان تغییری در آن داد، دیگری موسیقی فلکوریک ماست‏، همان موسیقی محلی که گاه‏به گاه با سادگی فرم آن در کوه‏پایه‏ها بگوش میرسد. این‏ موسیقی دست‏نخورده و محفوظ مانده است. همین تمهاست که روحیات ایرانی را میشناساند. بنابراین باید از همین تمها که مشخص روحیات خاص ایرانی است، به نفع‏ یک موسیقی دنیاپسند علمی استفاده گردد.

در اینجا باید گفت متأسفانه موسیقی محلی ما بدست چند ناشی سرشناس روبه قهقرا میرود، یکی می آید و از موسیقی محلی زیبای ما آواز دسته‏جمعی کلیسائی میسازد که به گوش ما بسیار ناساز است. دیگری آن را به طرح موسیقی رقص اروپائی میخواهند که دل هر با ذوقی‏ بدرد میاید، وظیفه هنرمندان ایرانی است که این گنج پرمایه را از دستبرد ظاهر فریبان‏ بی‏هنر که با چنتهء خالی خود ذوق مردم را به کوره راه ابتذال میکشانند نجات دهند.

فاخره صبا، برخلاف کم‏ مایگانی که وقتی چند صباحی در فرنگ بسر بردند، تمام مظاهر ملیت خود را فراموش میکنند به هنر و خاصیتهای ملی خود بسیار علاقمند است. به هنر ایران ارج میگذارد و در رسیتال خود قطعاتی از امین اللّه حسین، موسیقیدان ایرانی {الااصل} مقیم پاریس و ثمین باغچه‏بان اجرا کرد که با استقبال بی‏نظیر حضار مواجه گردید.

فاخره صبا بدون شک هنرمندی پرمایه است که آیندهء درخشانی در انتظار اوست؛ ما ضمن ابراز خوشحالی از مراجعت وی، موفقیت هرچه بیشتر او را در اعتلای هنر موسیقی آرزومندیم و با انتظاری مشتاقانه گوش ‏به زنگ خبر دومین کنسرت او خواهیم بود.

ن.قدسی
در این رابطه بخوانید
ليپت: استاد نبايد مقلد تربيت كند!
مغالطات ایرانی – فرم اپرا (I)
ليپت: هنرجو نبايد هيچ گرفتگي و تنشي داشته باشد
ليپت: تجربه خوانندگي در كر مفيد است
ليپت: استاد بايد يگانگي صداي هنرجو را حفظ كند
ليپت: براي انتخاب استاد آواز تحقيق زيادي كنيد!
نگاهی به اپرای مولوی (X)
پرکار در جزییات، سردرگم در کلیّت (III)
پرکار در جزییات، سردرگم در کلیّت (II)
پرکار در جزییات، سردرگم در کلیّت (I)
همکاری مجدد غریب پور و عبدی روی صحنه رفت
نگاهی به اپرای مولوی (VI)
نگاهی به اپرای مولوی (II)
اپرای آیدا (II)
اپرای آیدا (I)
پری ثمر (II)
پری ثمر (I)
فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (V)
فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (IV)
نگاهی به اپرای عاشورا (VI)
نگاهی به اپرای عاشورا (V)
نگاهی به اپرای عاشورا (IV)
نگاهی به اپرای عاشورا (III)
فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (III)
فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (II)
اپرای لیلی و مجنون (III)
فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (I)
اپرای لیلی و مجنون (II)
اپرای لیلی و مجنون (I)
نگاهی به اپرای عاشورا (II)
نگاهی به اپرای عاشورا (I)
پیترو ماسکانی (IV)
پیترو ماسكانی (I)
جذابیت انکار شده
خدایی: آرزو دارم اپرای مولوی اجرای زنده بشود
خدایی: در آکادمی آواز، مستر کلاسهایی با شرکت استادان خواهیم داشت
پونچیلی، شهرت با یک اپرا!
گزارشی از نشست اپرا مولوی در دانشگاه بین المللی قزوین
جوزپه وردی، اپراساز محبوب (IV)
جوزپه وردی، اپراساز محبوب (III)
جوزپه وردی، اپراساز محبوب (II)
جوزپه وردی، اپراساز محبوب (I)
نابوکو (II)
نابوکو (I)
اپرای متروپلیتن (VI)
اپرای متروپلیتن (V)
اپرای متروپلیتن (IV)
اپرای متروپلیتن (III)
اپرای متروپلیتن (II)
اپرای لا بوهم (II)
فرستادن نظر

RSS / XML