قلب مشکاتیان برای مردم می‌تپید (II)

پرویز مشکاتیان (1388-1334)
پرویز مشکاتیان (1388-1334)
دیگر مشکاتیانِ جوان، اعتبار و جایگاه یک استاد بزرگ در موسیقی ایران را پیدا کرده بود. مشکاتیان سال‌های پرکاری را تا سال ۱۳۷۶ طی و آثار متنوعی عرضه کرد که از مهم‌ترین خصوصیت آثار او، پیشرو بودن در عین تکیه به موسیقی گذشتگان بود. شاید در بسیاری از آثار مشکاتیان بتوان ردّپای آثار بزرگانی مانند فرامرز پایور را احساس کرد ولی این تغییر به‌حدی در حال توازن است که نه می‌توان گفت که او آهنگ‌سازی پیشرو و ساختارشکن است و نه اینکه آثارش به‌نوعی آهنگ‌سازی روی فرم‌های کلیشه‌ای است.

پرویز مشکاتیان و فرامرز پایور

پرویز مشکاتیان برخلاف بسیاری از آهنگ‌سازان هم‌دورۀ خود، نه آن‌چنان در آهنگ‌سازی‌هایش مخاطره جویی می‌کرد به‌طوری‌که نتواند حریف سروسامان دادن اثرش شود، نه تکرار مکرارات که هیچ حرف جدیدی ازنظر فرمال در اثرش دیده نشود؛ در واقع حرکت آهنگ‌سازی او بر پایۀ اعتدال بود که از منش و فرهنگ شخصی او و تعاملش با فرهیختگان شکل گرفته بود.

اما پس از سال ۱۳۷۶ که با به روی کار آمدن عطاالله مهاجرانی در مقام وزارت فرهنگ و به تعبیری «بهار برگزاری کنسرت» در ایران همراه بود، مشکاتیان دلسرد و افسرده از جو اجتماع کنار کشید و به‌صورت خودخواسته، خود را بازنشست کرد! شاید مشکلات خانوادگی او به این افسردگی او و دوری‌اش از اجتماع دامن می‌زد. دیگر از اجراهای صحنه‌ای مشکاتیان خبری نبود، آثارش نیز به‌صورت کم و بیش منتشر می‌شد، ولی کمتر ساختۀ جدیدی از او را دربرداشت. این رکود هنری تا سال ۱۳۸۳ ادامه پیدا کرد.

در سال ۱۳۸۳ همراه و همکار سخت‌کوش او، علیرضا جواهری با پیگیری‌هایش توانست مشکاتیان را متقاعد کند که اجرای دوبارۀ گروه «عارف» می‌تواند ارتباط او را با مخاطبان قدیمش احیا کند و بالاخره پس از سال‌ها گروه «عارف» با همکاری نوازندگانی که سال‌ها با پرویز مشکاتیان در آلبوم‌هایش همکاری کرده بودند، در تالار وزارت کشور به روی صحنه رفت. خوانندۀ این کنسرت شهرام ناظری همکار قدیمی او در آثار دورۀ چاووش بود. کنسرت به اجرا رسید ولی نتوانست انتظارات مخاطبانش را برآورده سازد!

کنسرت پرویز مشکاتیان و گروه عارف در سال ۱۳۸۳

پس از این کنسرت، با وجود استقبالی که از آن شد، حواشی مختلفی از طرف اعضای گروه به‌وجود آمد که موجب دلسردی او شد. مشکاتیان بازهم به خانه برگشت و تا سه سال ارتباط خود را با دوستدارانش قطع کرد. در مطبوعات از قول اعضای گروه «عارف» شایعه‌ای منتشر شد مبنی بر انحلال گروه (!) که این موضوع طبع حساس مشکاتیان را این‌بار سخت‌تر آزرده ساخت. پس از سه سال علیرضا جواهری در اقدامی نو، از نویسندگان موسیقی در فضای مجازی درخواست کرد که به آثار مشکاتیان و لزوم توجه به رکود هنری این هنرمند، نقدی بنویسند که همراه با آن نوشته‌ها، دعوتی هماهنگ از این هنرمند شکل گرفت. ازطرف صاحب این قلم هم در آن مقطع، نوشته‌ای منتشر شد با عنوان «چرا مشکاتیان؟» که دلیل انتخاب مشکاتیان (نه هنرمند دیگر) را در آن زمان یادآور می‌شد. پس از جمع شدن مقالات گوناگون و نیز نظراتی که در ذیل این نوشته‌ها ثبت شده بود و دیده شدن آن توسط پرویز مشکاتیان، او تصمیم گرفت سکوت را بشکند و دوباره به اجرای کنسرت بپردازد.

در ۱۵ دی ماه سال ۱۳۸۴ بزرگداشتی که به مناسبت سالگرد زنده‌یاد ایرج بسطامی در تالار وحدت برگزار شده بود، پرویز مشکاتیان به روی صحنه آمد، تالار از تشویق علاقه‌مندانش به لرزه درآمد. مشکاتیان در آن شب با تشکر از تشویق علاقه‌مندانش به برگزاری کنسرت، قول اجرای این برنامه را داد. کنسرت با فاصلۀ یک سال و نیم در ۶ آذر ماه سال ۱۳۸۶، بازهم در تالار وحدت برگزار شد، این بار با آواز حمیدرضا نوربخش و بخشی از نوازندگان جوان و نیز قدیمی گروه «عارف» و این برنامه نیز به‌رغم کاستی‌هایی که داشت، مورد استقبال قرار گرفت ولی همچنان حواشی، گروه «عارف» را رها نکرد! شاید چنین مسائلی توان ادامۀ فعالیت از مشکاتیان را سلب کرده بود و گوشه‌گیری و غم او عمیق‌تر شد.

کنسرت پرویز مشکاتیان و گروه عارف در سال ۱۳۸۶

پیش از انتخابات سال ۱۳۸۸ گفته می‌شد پرویز مشکاتیان روحیۀ خود را بازیافته و حتی زمزمۀ همراهی دوباره‌اش با محمدرضا شجریان به‌گوش می‌رسید اما حوادث آن سال باز هم او را به کنج عزلت خود کشاند و درنهایت درگذشت ناگهانی و بهت‌آور او در سن ۵۴ سالگی خبر اول جراید کشور شد!

تشییع پیکر پرویز مشکاتیان در سال ۱۳۸۸

درگذشت زودهنگام پرویز مشکاتیان، اگرچه بسیار غیرمنتظره و دردناک بود ولی غیر قابل باور هم نبود، چرا که سال‌ها بود که همه باور داشتند، قلب مشکاتیان برای مردم و با مردم می‌طپید. یادش گرامی.

روش سوزوکی (قسمت شصت و پنج)

در آمریکا این خبررسانی ها تحت عنوانِ اخبار هفتگی در ۲۵ ماه مارس ۱۹۶۴ درباره کنسرتِ کودکان ژاپنی آغاز شد. در آخرین هفته یکی از روزها در زمان صرف ناهار که همگی دور میزی طولانی نشسته بودیم آزاکو هاتای (Asako Hata) هفت ساله به عنوان شوخی یک قطعه یخ به پشت یکی از بچه ‌هایی که در کنارش نشسته بود انداخت و بچه‌ ها شروع به خندیدن کردند.

در اندیشه برداشت های دیگر از موسیقی دفاع مقدس (V)

بخشی از آثار مربوط به دفاع مقدس، در سال های بعد از آن ساخته شده اند. نظیر قطعاتی که آقایان: روشن روان، انتظامی و شریفیان ساخته اند و اکثر آنها شنیده شده اند. بیشتر این آثار و بلکه تمام آنها، برای ارکستر بزرگ (بخوانیم ارکستر سمفونیک) و گاه گروه کر همراه آن نوشته شده و اجرا شده اند که در عرف معمول موسیقیدانان ما محمل مناسبی هستند برای نمایاندن شکوه و عظمت نبرد ۸ ساله ایران و عراق.

از روزهای گذشته…

صبا، رپرتوار موسیقی (II)

صبا، رپرتوار موسیقی (II)

به زندان: قطعه‌ای است در شوشتری که صبا برای ویولن نوشته و نشان‌دهنده فضایی است که در آن عده‌ای زندانی که دست‌هایشان با غل و زنجیر به‌هم بسته شده است، توسط ماموران به مکانی نامعلوم برده می‌شوند و در تمامی مدت، زندانیان نگران عاقبتشان هستند و این نگرانی باعث شده از ماموران سوال کنند که «ما را کجا می‌برید؟» یا «مگر ما چه کردیم؟».
زوج هنری باربیرولی (I)

زوج هنری باربیرولی (I)

زوج باربیرولی از مشهورترین زوجهای هنری در موسیقی کلاسیک هستند، مخصوصا جان باربیرولی با وجود اینکه ۳۸ سال قبل از همسرش درگذشته است، هنوز شهرت بسیار زیادی در میان رهبران جهان دارد. رهبر والا مقام انگلیسی؛ جان جیووانی باتیستا باربیرولی (John Barbirolli)، در ۲ دسامبر ۱۸۹۹ در هولبورن-لندن و در خانواده ای موسیقیدان با اصلیت فرانسوی-ایتالیایی متولد شد. پدرش لورنزو و پدربزرگش آنتونیو، ویلنیستهای برجسته ایتالیایی و عضو ارکستر لا اسکالای میلان بودند که در فوریه ۱۸۸۷در اولین اجرای اتلو اثر وردی در آنجا شرکت داشتند. مادرش لوئیز ماری متولد جنوب فرانسه بود.
La vida breve از دوفایا

La vida breve از دوفایا

مطلبی که پیش رو دارید، ترجمه ای است از کتاب “Opera” نوشته Anderas Batta که دکترای موزیکولوژی و پروفسور ویلنسل از دانشگاه سوربن پاریس و آکادمی Franz Listz مجارستان و اکنون Directeur موسیقی آکادمی Frantz Listz مجارستان است.
مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (VII)

مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (VII)

هدف از انتخاب نوع خاصی از دست‌گرفتن مضراب در اجرای عود، دستیابی به صدایی دقیق و رساست. مضراب نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان زیر و بمی صدا، نُوانس و نیروی محرک آن دارد. هنگامی که روش‌ها براساس نگهداشتن مضراب و فنون آن قیاس ‌شوند، روشن خواهد شد که در بیشتر اوقات، مضراب تارگان در عین نرمی و بی‌عیب و نقصی، چالاک است. علاقه‌ی تارگان به موسیقی غربی در این خصوص تأثیرگذار بوده است و در مواقعی می‌توان حالت‌های گیتارنوازی را در به کارگیری مضراب او مشاهده کرد.
ارول اردینج، هنرمند نامدار ترکیه

ارول اردینج، هنرمند نامدار ترکیه

ارول اردینج (Erol Erdinç)، متولد ۱۹۴۵، پس از فارغ التحصیلی در رشته های نوازندگی پیانو و آهنگسازی از کنسرواتور آنکارا به تدریس در همان کنسرواتور پرداخت. او در سال ۱۹۷۵ به پاریس رفت و رهبری را نزد موزیسین های مشهوری مانند ژان مارتینون ( Jean Martinon ) در کنسرواتوار پاریس و پی یر دروو (Pierre Dervaux) در مدرسه ملی موسیقی پاریس (Ecole Normal de Musique de Paris) فراگرفت. اردینج در سال ۱۹۸۰ به ترکیه بازگشت و رهبر اپرا