بنان، هنرمند زمان

غلامحسین بنان
غلامحسین بنان
مطلبی که امروز میخوانید پیش از این در مجله “کیش نگر” مورد استفاده قرار گرفته بود که به مناسبت نود و پنجمین سال تولد این هنرمند در سایت قرار میگیرد.

غلامحسین بنان در سال ۱۲۹۰ در تهران متولد شد. او در خانواده هنردوست و اعیان خود که نسبت نزدیکی با ناصرالدین شاه داشتند (مادرش برادرزاده ناصرالدین شاه بود) با آوازهای پدراولین درسهای موسیقی را آغاز کرد و پس از مدتی همراه با خواهرانش به مکتب مرتضی نی داوود نوازنده و آهنگساز نامدار ایران راه یافت که اولین معلم رسمی او در واقع نی داوود بود. او آواز را بعدها نزد ضیاء الذاکرین و ناصر صیف به روش سینه به سینه ادامه داد، او آنزمان شناختی از تئوری موسیقی و نت نداشت و آواز را به شیوه قدما و بدون توجه به جایگاه صدایش می خواند.

سالها بعد به دعوت روح ا… خالقی نزد صبا رفت تا به جمع خوانندگان مکتب وزیری بپیوندد. ابوالحسن صبا در اولین دیدار متوجه استعداد و تواناییهای بنان شد.آشنایی غلامحسین بنان با روح ا… خالقی، علی نقی وزیری و مخصوصا” ابوالحسن صبا نقطه عطفی در زندگی هنری بنان محسوب می شود. بنان پس از آشنایی با این بزرگان، همچنین استفاده از راهنمایی های آنها در زمینه آواز، پس از چند سال به ستاره ای در آسمان آواز ایرانی تبدیل شد.

مخصوصا” راهنمایی های وزیری که در اروپا دوره های آواز کلاسیک دیده بود باعث شد بنان در محدوده صدایی خود بخواند و به رسم بسیاری از خوانندگان آن روز با فشار تولید صدا نکند.

آنزمان وزیری با ارائه طرحهای جدید خود در موسیقی ایرانی و مخصوصا” تئوریزه کردن آن مورد توجه موسیقیدانان بود. وزیری با معرفی کردن استانداردهایی برای اجرای موسیقی ایرانی، جریان موسیقی ایرانی را به طرف نظم جدیدی هدایت میکرد. او از خوانندگی با استیل غلط بیزار بود که تاثیر این ایده هایش را روی اکثر خوانندگان و نوازندگان همنسلش به طور واضح می توان دید. وزیری به شاگردان و مجریان طرح هایش هم که باید نمونه کامل ایده های او می بودند توجه بیشتری داشت.

بنان نیز که آن زمان یکی از بهترین مجریان طرحهای وزیری بود با آواز پاکیزه و خوش تکنیک خود جربان آواز خوانی کلاسیک ایرانی را به سمت خود می کشید.

کم کم آوازهای بنان در رادیو شهرت زیادی بین مردم کسب کرد و هنرمندان بزرگ رادیو که بیشتر از شاگردان صبا بودند با ساخت قطعاتی همکاری خود را با او آغاز می کردند. همچنین هنرمندان بزرگی مانند جلیل شهناز و حسن کسایی که اصفهانی بودند در سفرهایی که به تهران داشتند، در جواب آواز با او همکاری می کردند.

می توان گفت مهمترین همکاران بنان در تولید موسیقی خالقی، محجوبی ( و رهی به عنوان ترانه سرا ) بودند. بنان آنزمان میان خوانندگان ایرانی، آوازه خوانی پیشرو در موسیقی ایرانی محسوب می شد. بسیاری از آوازهای او را پیانو و ویلن دو ساز محبوب آن دوران همراهی می کردند که آن سالها اولین تجربه های همکاری با سازهای غربی و از همه مهمتر تجربه همکاری با ارکستر بزرگ به اجرا در می آمد. هنوز هم آوازهای بنان با ارکستر و یا پیانو جزو بهترین نمونه های این نوع موسیقی است. هوشمندی بنان در اجرای تصنیفهای “من از روز ازل” ساخته مرتضی محجوبی، “توشه عمر” ساخته مهدی مفتاح در زمانی که آواز رایج هنوز بی سروسامان و تا حدی زمخت بود قابل تحسین است. با این حال اگر بنان با بزرگانی چون، نی داوود، صبا، وزیری و خالقی روبرو نمی شد، هیچگاه به چنین جایگاهی نمی رسید.

audio file بشنوید “ای ایران” ساخته روح الله خالقی، با صدای غلامحسین بنان

خوانندگان زیادی هم نسل او آنروزها بودند که هم از نظر وسعت هم حجم صدا بر او برتری داشتند ولی بنان با ظرافت و تیز بینی مخصوص خود همواره چند گام جلوتر از آنها بود.

بنان و شاگردش کاوه دیلمی
وقتی بنان به میانسالی رسیده بود، خوانندگان زیادی وارد رادیو شده بودند که از نظر ظرافت و دقت در شکل ارائه موسیقی و کلام گاهی با او برابری می کردند. در میان خوانندگان مرد حسین قوامی و (خواننده جوان آنروزگار) محمد رضا شجریان که خود بهره گرفته از بنان بود از این جمله اند؛ اما هنوز شنوندگان و دوستداران سبک آواز بنان، همچنان مجذوب آثار او بودند و روز به روز به محبوبیتش افزوده می شد. در سال ۱۳۳۶ بنان در یک سانحه رانندگی چشم راست خود را از دست داد که این اتفاق تاثیر شدیدی در روحیه او داشت. بنان پس از این ماجرا دچار افسردگی شد ولی همچنان با قدرت به کار خود ادامه می داد.

آواز بنان چه در کنار ارکستر و چه همراهی با تک ساز چنان پاکیزه و تکنیکی بود که امروز کمتر خواننده ای قادر است ویبره ها، غلتها و تحریرهای بنان را با ظرافت او اجرا کند. دوره حیات بنان مصادف بود با آخرین سالهای زندگی خوانندگان کهنسال قاجار( که بعضی همچنان می خوانند) تا خوانندگان پس از انقلاب که در راس آنها شجریان بود. از طرفی گروهی که هم مکتب وزیری بودند در جامعه موسیقی ایران مشهور و حتی می توان گفت یکه تاز بودند. این تحولات در موسیقی کلاسیک غربی هم با نظم و استحکام بیشتری همراه بود که تاثیر مستقیم آن روی ارکسترهای بزرگ که مجری نوعی از موسیقی ایرانی بودند به بخوبی قابل لمس بود. بنان با هوشیاری ذاتی خود غیر از اینکه کلا” صاحب تیپ خاص در آواز خوانی بود؛ آوازی که او با ارکستر اجرا می کرد و آوازی که با یک ساز می خواند کاملا” متفاوت بود همچنین همکاری بنان با ارکستر مایه هایی از خوانندگی غربی را دارا بود.

از خصوصیات ممتاز بنان این است که گاهی آوازهایش همچون تصنیفهای او محبوبیت یافته؛ مانند “تاب بنفشه می دهد”، “دیلمان” و “آمد اما” که اینها همگی نشاندهنده استعداد و دانش بالای موسیقی اوست.

بالاخره غلامحسین بنان گنجینه آواز کلاسیک ایرانی در سال ۱۳۶۲ در بیمارستان “ایران مهر” درگذشت. پری بنان همسرش به احترام او ساعتهای خانه بنان را از آنروز تا کنون متوقف کرد. روی قبر بنان در امام زاده طاهر کرج نوشته شده “الهه ناز”…

16 دیدگاه

  • کاوه
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۳, ۱۳۸۵ در ۷:۱۵ ب.ظ

    آقای پورقناد، بسیار عالی بود. از شنیدن این سرود بسیار لذت بردیم.

  • ناشناس
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۴, ۱۳۸۵ در ۲:۰۰ ق.ظ

    chera bazi az mataleb az rooye site gheyb mishan? masalan hamin matlabe ghabli. ya man khab didam?

  • سعید انصاری
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۹, ۱۳۸۵ در ۴:۳۷ ب.ظ

    آقا خیلی عاشق شجریان هستید البته ایشان دوست داشتنی هستند ولی آقایان ایرج و گلپا هم قابل مقایسه با حضرت استاد بنان هستند!!!

  • رضا
    ارسال شده در خرداد ۱, ۱۳۸۵ در ۹:۰۰ ق.ظ

    سرود “ای ایران” ماندگار و فراموش ناشدنی است. و برای همیشه در این سرزمین سروده خواهد شد.
    لطفا ترانه ای با نام “چه خود پسندی ای دل” را با صدای استاد بنان در سایت بگذارید. من تاکنون این آهنگ را در هیچ سایتی ندیده ام.

  • ارسال شده در مرداد ۳۰, ۱۳۸۵ در ۸:۰۲ ب.ظ

    kheili mamnoun az ahange meli mihanie tan .rouhe ostad banan shad.

  • ramin
    ارسال شده در مهر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱۲:۳۸ ب.ظ

    Sajad jan merci. agha harchi az banan benvisi kame. faghat lotf kon alave bar ey iran, taraneye biya ey saghi(esfahan) ro ham baraye hame bezar rooye sait ta beshnavan va bebinan ostad banan kie.

  • ارسال شده در دی ۲۳, ۱۳۸۵ در ۱۲:۱۷ ق.ظ

    salam khaste nabasheed omidvaram har ja ke hasteed khosh bashee
    ba arze mazerat hamin tor kasbe ejzae mikhastam arz konam
    bande ye matlabi ro az marhoom hazrate banan tooye webloge khodam gozashtam
    zemn eenke omid varam esaeeye adabe bande ro bebakhsheed
    montazere ghadame azizetoon ham hastam
    yaaliiiiiiiiiiiiiiiiiiiii

  • دانیال
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۳, ۱۳۸۶ در ۱۲:۳۸ ق.ظ

    داداش حرف نداره. مگر سرود بهتر از اینم میشه؟

  • علی مقدم
    ارسال شده در تیر ۱۵, ۱۳۸۶ در ۱:۲۰ ق.ظ

    salam;khasteh nabashid.
    vaghean tahte taesir gharar gereftam.
    man peyvande roohi e khassi ba name iran daram.har bar ke in ahang ra mishenavam degargoon mishavam albatte ba sedaye ostad banan.rouhash shad va beheshte barin jayash bad.

  • amir mohammad
    ارسال شده در مرداد ۲۱, ۱۳۸۶ در ۹:۴۷ ب.ظ

    mosegie iran saze iran va ahange iran mojezeyist digar ke dar hich jayi nemitavan nazirash ra yaft va ostadani chon banan hayde va digare bozorgan afrady hastand ke nazireshan ra tarikhe in koreye khaki hargez nadide va nakhahad idi rooheshan shad va yadeshan geram
    amir mohammad

  • amir mohammad
    ارسال شده در مرداد ۲۱, ۱۳۸۶ در ۹:۵۲ ب.ظ

    toro khoda az ahangaye maroofe ostad banan ,hayde,iraj,golpayegany va….roo sitetoon bezarin bavar koninb hame mikhan ashegan doostam daran lotfan lotf konid va in kar ro bokonid khaheshan mamnoon
    amir mohammad

  • Art
    ارسال شده در اسفند ۱, ۱۳۸۶ در ۷:۴۴ ب.ظ

    سلام
    به قول استاد بزرگ موسیقی اصیل ایرانی شاد روان سید محمود محمودی خوانساری که به استاد بنان لقب سیمرغ آواز ایران را داده بودند واقعا ایشان سیمرغ آواز ایرانی بودند هستند وخواهند بود

  • ارسال شده در تیر ۲۹, ۱۳۸۷ در ۶:۰۳ ب.ظ

    مشکل اصلی موسیقی ایران نازل شدن سلیقه مردم بوسیله رسانه هاست چاره بیاندیشید
    اقای پور قناد جامعه بنان های دیگر می خواهد

  • ارسال شده در اسفند ۳, ۱۳۸۷ در ۷:۴۴ ق.ظ

    تک ستاره ای بدرخشید و برفت طرنم نوایش تا ابدیت باقی ا ست.

  • ارسال شده در مهر ۲۲, ۱۳۸۸ در ۹:۳۸ ب.ظ

    ostad banan boozorg tarin khanandeye doonyast man har vaght goosh mi koonam sar mast misham

  • amoli
    ارسال شده در اسفند ۱۹, ۱۳۹۰ در ۱۱:۲۲ ق.ظ

    TEHRAN AZ KHODESH HICHI NADARE NA? HAMAHS AZ DOZDI DOZDI ISHON MAZANDARANI BODAN ZEKR BESHE

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مغالطات ایرانی – اجرای جهانی

یکی از مهمترین معیارهای سنجش کیفیت یک اثر موسیقایی در فضای موسیقی کلاسیک، اجرای چندین باره یک اثر توسط گروه ها و ارکستر های مختلف در اعصار مختلف است. این اعتقاد در بعضی از جوامع مثل کشور ما چنان همه گیر و جا افتاده شده است که به عنوان تنها معیار سنجش کیفیت یک اثر موسیقی کلاسیک به حساب می آید.

تور اروپایی کر فلوت تهران منتشر می شود

کر فلوت تهران (TCF) به سرپرستی فیروزه نوائی و رهبری سعید تقدسی مجموعه کنسرت هایی را در شهرهای زوریخ، فلدکیرش، گراتس و وین در روزهای ۲۳ تا ۲۸ مارچ به روی صحنه بردند و همچنین قرار است سی دی این کنسرت به زودی به انتشار برسد. فیروزه نوایی سرپرست کر فلوت تهران درباره این برنامه می گوید: فراهم کردن مقدمات برگزاری تور اروپاییِ کر فلوت تهران شش ماه طول کشید و ما در ماه مارچ وارد اروپا شدیم و ۱۲ روز در اروپا بودیم و در شهرهای زوریخ، فیلدکیرش، گراتس و وین به روی صحنه رفتیم. گرفتن ویزا و دعوت نامه ها هر کدام مشکلات زیادی داشت ولی به نتیجه رسید و اعضای کر در ۲۹ اسفند به اروپا آمدند و عید را اینجا جشن گرفتیم و تمرینات را شروع کردیم. در این کنسرت ها پیام تقدسی و کیان سلطانی با ویولنسل و نینا کلینار با ساکسوفن همگی یک کنسرتو از ویوالدی را در هر کنسرت اجرا کردند. در شب آخر نیز رضا ناژفر به عنوان سولیست کر فلوت را همراهی کرد. در یکی از شب ها نصیر حیدریان راستی رهبر ایران و استاد دانشگاه گراتس اتریش به صورت افتخاری بخشی از کنسرت را رهبری کرد.

از روزهای گذشته…

کادانس ها (II)

کادانس ها (II)

این کادانس بیشتر در آخر جملات دیده می شود اما آخرین آکورد به جای تونیک V می باشد و احساسی بی نهایت و نا تمام را ایجاد می کند.
سیستم فواصل تقسیم مساوی طول (IV)

سیستم فواصل تقسیم مساوی طول (IV)

از آنچه فارابی در مورد تنبور بغدادی عنوان نموده است ٬ مشخص می شود که با سیستم فواصل با قدمتی پیش از اسلام مواجه گشته ایم. علی رغم نقش تمدنهای بین النهرین درشکل گیری ساختار تئوریک موسیقی یونان باستان ٬ به جرات می توان گفت که یونانیان اولین کسانی بودند که استفاده عملی از سیستم فواصل تقسیم مساوی طول را نشان دادند.
امیدی به اجرای موفق اینکار ندارم!

امیدی به اجرای موفق اینکار ندارم!

بدون کوچکترین شک و تردیدی “پیانو کنسرت لامینور، از ادوارد گریگ” را می توان یکی از زیبا ترین کارهای موسیقی دوران رمانتیک دانست.
صنعت موسیقی آماده حمله

صنعت موسیقی آماده حمله

صنعت موسیقی، در ادامه کوشش برای از میان برداشتن دزدی موسیقی در اینترنت، برای تعقیب و یافتن گیرندگان و فرستندگان موسیقی بر روی شبکه و دوباره به حالت تهاجمی درآمده است.
«نیاز به کمالگرایی داریم» (V)

«نیاز به کمالگرایی داریم» (V)

به عقیده من استقبال از موسیقی کلاسیک ایرانی در ایران زیاد است و می شود گفت این نسبتِ جمعیتِ علاقمند، از بسیاری از کشور های پیشرفته جهان هم بیشتر است (نسبت به موسیقی کلاسیک همان کشورها، چه با استیل ملی شان چه با استیل غربی) اما مشکل ما کم کیفیت بودن آثار جدید است؛ همین نقصان باعث شده که اهالی موسیقی کلاسیک ایران شنوندگان را فراری بدهند!
شاید چنین باشد، شاید (III)

شاید چنین باشد، شاید (III)

سوگواری دیگر و این بار سوگ سرو، سمبل آزادگی. کمانچه‌ها روایتگر این مویه شده‌اند. قطعه با جمله‌ای دردآلود و کشیده آغاز می‌شود و فضایی مویه‌مانند را تداعی می‌کند؛ ملودی‌ای که با تکیه‌ها ساخته شده و از نیمه با صدایی که بخشی از ملودی بعدی را می‌نوازد همراهی می‌شود. ایده‌ی اول با بخشی از ایده‌ی دوم همراهی می‌گردد.
جانِ آوازِ امروز

جانِ آوازِ امروز

محسن کرامتی صدای آشنای سه دهه آواز ایران، جزو معدود خوانندگانی است که آوازش را در اختیار نمایندگان حاکمیت قرار نداده و همیشه در اجراهایش نمایشگرِ آرمان های زیبای انسانیِ خود بوده است.
«رو به آن وسعت بی‌واژه» به روایت موسیقی

«رو به آن وسعت بی‌واژه» به روایت موسیقی

«رو به آن وسعت بی‌واژه» عنوان آلبوم تازه‌ای است از رضا والی؛ آهنگساز ایرانی مقیم آمریکا. نام آلبوم از اثری به همین نام (برای نی و ارکستر سمفونیک) گرفته شده است؛ اثری در سه بخش که با الهام یکی از سروده‌های سهراب سپهری آفریده شده است. اجرا کننده اثر، ارکستر مدرن بوستون در قالب یک سی.دی بوده است.
فریدون شهبازیان و رهبری ارکستر ملی

فریدون شهبازیان و رهبری ارکستر ملی

پس از گذشت چند روز از شایعه کناره گیری فرهاد فخرالدینی از رهبری ارکستر ملی و انتخاب فریدون شهبازیان به عنوان رهبر دائم، بالاخره به صورت رسمی حکم رهبری فریدون شهبازیان رسانه ای شد:
نوای مشترک

نوای مشترک

پاسکال رُفه (Pascal Rophe ) فرانسوی، از دو سال پیش رهبر ثابت ارکستر فیلارمونیک شهر لیژ (Liege) در بلژیک است. او در سال ۱۹۸۸ در کنکور رهبری ارکستر، در شهر بزانسون فرانسه مقام دوم را نسیب خود میکند و از آن پس به عنوان رهبر میهمان، همکار ارکسترهای سمفونیک فرانسه، انگلستان، سویس، ایتالیا، فنلاند، کره و ژاپن بوده است. وی به عنوان متخصص موسیقی قرن بیستم و بیست و یکم شناخته شده، با موسیقی سمفونیک آشناست و در کارش بسیار موشکاف، دقیق و سخت گیر است و گوشش در شناخت موسیقی و تشخیص دقت اصوات خالص و صددرصد Absolut است.