ارفع اطرایی: در موسیقی ردیف، عده ای سودجو از استقبال مردم سوء استفاده میکنند.

ارفع اطرائی
ارفع اطرائی
در ادامه مطلبی که توسط آقای سعید کمالی دهقان در مورد خانم ارفع اطرائی تهیه شده بود ، امروز مصاحبه ای توسط ایشان با این هنرمند سنتورنواز میخوانید.

اشاره – استاد ارفع اطرایی نخستین بانوی نوازنده ی حرفه ای سنتور است که تحصیلات خود را در سومین دوره ی هنرستان عالی موسیقی ملی به پایان رساند و از شاگردان به نام استاد حسین صبا و استاد فرامرز پایور است. وی کتب ارزنده ای نوشته است که فرهنگ موسیقی ایران، سنتور و ناظمی، دوازده مقام موسیقی ملی ایران و زندگی و آثار حبیب سماعی از آن جمله اند.

داوری جشنواره های موسیقی ، تدریس در دانشگاه هنر تهران و اجرای برنامه های متعدد داخل و خارج از کشور از فعالیت های مهمی است که در کارنامه موسیقی این نوازنده توانا ثبت شده است. ارفع اطرایی اخیرا بعنوان استاد مشاور پایان نامه سعید ثابت در اجرای گروه استاد پایور در تالار فارابی حضور داشت که با وی گفتگویی کرده ایم.

شما را با عنوان نخستین موسیقی دان حرفه ای جامعه بانوان می شناسند،آیا این عنوان را قبول دارید؟
تصحیح می کنم که من فقط اولین زنی هستم که نوازندگی و تدریس سنتور را حرفه ی خود قرار داده ام و در این مسیر مدرک تحصیلی گرفتم.قبل از من نیز بانوان بسیاری بوده اند که در زمینه موسیقی غربی یا نوازندگی دیگر سازهای ایرانی موفق به دریافت مدرک رسمی بوده اند.

به نظر شما بانوان ایرانی تاکنون به چه میزان در جامعه ی موسیقی کشور سهیم بوده اند؟

میزان سهم بانوان در موسیقی به نسبت امکاناتی است که خانواده ها و اجتماع برای آن ها فراهم کرده اند. همانطور که می دانیم در هیچ یک از مشاغل اجتماعی از سیاست تا اقتصاد و تخصص های فراوان و مختلف دیگر ، جنسیت مانعی برای پیشرفت نبوده است ، مگر در مشاغلی که به نیروی بدنی زیاد و نه نیروی فکری احتیاج بوده است. در هنر موسیقی آقایان حضور بیشتری داشته اند و شاید یک مقدار اعمال تفکرات سنتی نیز در این امر دخالت داشته است. مردها عموما نسبت به بانوان بار مسئولیت کمتری را بر دوش دارند و در مشاغل مشابه، درگیر مسائل منزل و تربیت کودکان و همسر خود نیستند اما با این وجود بانوان به نسبت امکاناتی که در اختیارشان قرار گرفته است موجودیت و تاثیر خود را در تمام مقاطع، به تصدیق تاریخ ، ثابت کرده اند.

تاریخچه موسیقی جامعه ی بانوان چگونه بوده است؟

بحثی است طولانی و مفصل که بارها به آن پرداخته ایم. آثار به جا مانده از گذشته های دور مانند نقوش حک شده و متون قدیمی، همواره نشانگر حضور فعال زنان در موسیقی این سرزمین بوده اند. نمونه هایی از آن را می توان از شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی و خمسه ی نظامی گنجوی و بسیاری دیگر به دست آورد، حتا پشت دیوار حرمسراها شاهد حضور زنان نوازنده و خواننده و تصنیف ساز هستیم. امروز نیز نمی توانیم تاثیر حضور بانوان و موسیقیدانان را در زمینه ی تدریس علمی و عملی ( و البته کمتر اجرای صحنه ای ) نادیده بگیریم، به طوری که در زمینه های تدریس، تالیف، تحقیق و اجرای کنسرت در خارج از کشور فخر آفرینی داشته اند، همچنین در گرایش هایی چون رهبری کر، رهبری ارکستر و نوازندگی، بانوان ایرانی موسیقیدان در خارج از کشور فعال هستند.

تعریف شما از موسیقی فاخر و ناب چیست و برای چه موسیقی ای ارزش قائل اید؟
موسیقی فاخر و ناب به نوعی از موسیقی گفته می شود که هدف آموزش ، تعالی فکری و انتقال منطقی فرهنگ و سنت این هنر را داشته باشد و در آن موسیقی و موسیقی دان تحقیر نشود. می دانیم اجتماعی که در آن افراد با سنین و تفکرات و سلیقه های مختلف زندگی می کنند به انواع موسیقی نیاز است، مانند موسیقی حماسی،موسیقی دینی ، موسیقی کودک و نوجوان و … . البته گروهی نیز بر این باورند که موسیقی “نخبگان” موسیقی “ردیف” است.

آیا به نظر شما موسیقی سنتی در رکودی نسبی قرار ندارد؟ دلیل آن را چه می بینید؟

نمی دانم منظورتان از موسیقی سنتی کدام نوع آن است. تمام عوامل و قوانین یک اجتماع برگرفته از سنت است و عادات و رسومی که از گذشته های به ما رسیده. در تمام زمینه ها سنت ها هستند که بنا بر نیاز تغییراتی در جهت پیشرفت یا بر عکس به آن ها، داده می شود. اگر منظورتان اجرای موسیقی ردیف است، رکود نسبی آن ناشی از استفاده ی نادرست و نا به جا و بیش از کشش و نیاز می باشد و شاید حضور گروهی سودجو که از استقبال مردم سوءاستفاده می کنند و این موضوع را به ابتذال کشانیده اند. در این راستا نظارت اهل فن بر برنامه ریزی می توانست موثر باشد. ضمنا در فاجه ی رکود موسیقی اصیل ایرانی، می توان به رشد و سلیقه ی جمعیت جوان و تداخل فرهنگی از طریق بعضی رسانه ها و مهجور بودن تصویر سازها و نوازندگان اشاره کرد.

مقایسه ای بین موسیقی سنتی ایرانی و موسیقی کلاسیک غربی بفرمایید. آیا به نظر شما از نظر علم موسیقی از غربی ها عقب ایم؟

موسیقی هر ملت برگرفته از تاریخ و فرهنگ و آداب و رسوم ملت هاست، تاثیر پذیری ها را می توان پذیرفت ولی مقایسه و در طراز قرار دادن هنرها درست به نظر نمی رسد. موسیقی غرب به تصدیق تاریخ همیشه مورد حمایت همه اقشار بوده و اگر پیشرفت نمی کرد جای تعجب داشت. از نظر علمی هم چیزی عوض نشده، فقط نحوه ی اجرا به خواست زمان و نیاز مخاطبین به مسیر مورد نیاز هدایت شده که در موسیقی ما نیز کم و بیش مسیر مورد نیاز پیموده می شود.

جایگاه سنتور در موسیقی سنتی چیست و چه ویژگی هایی دارد؟

سنتور سازی است ملی و خوش صدا که به حجم استقبالی که برای آموختن آن می شود می توان به این مورد پی برد. جایگاه سنتور در موسیقی ملی ما مستحکم است و این ساز قابلیت خود را در تک نوازی و گروه نوازی به طور شایسته ای نشان داده که در این راه اساتیدی که فرهنگ سازی مناسب برای این ساز کرده اند را باید سپاسگزار باشیم.

وضعیت آموزش موسیقی سنتی را در کشور چگونه می بینید؟

آموزش موسیقی در کشور ما به دلیل عدم امکان نظارت اهل فن بر آموزش ، دوران ثابتی را نمی گذراند و تا حدی سلیقه ای عمل می شود و نمی توان انتظار داشت در دوره های منظم از مراکز رسمی موسیقی، موسیقیدانان چشم گیری پدید آیند، خلاء های موجود بین نسل های موسیقیدان چشم گیر و مشکل آفرین شده است.

نظر شما در مورد نوآوری و ابداع در موسیقی ایرانی و سازهای ایرانی چیست؟ آیا اصلا چنین نو آوری هایی در تاریخ موسیقی ما وجود داشته اند؟

نوآوری و ابداع نیاز زمان است، در موسیقی نیز اگر درست انجام گیرد هنر را منطبق پیشرفت روز می کند، درویش خان فرم “پیش در آمد” را ابداع کرد. استاد ابوالحسن صبا روحی تازه به ساختار “چهارمضراب” بخشید و اصولا تغییر نظام “مقامی” به تقسیمات “دستگاهی” نوعی ابداع بوده است.

شما به عنوان استاد مشاور آقای سعید ثابت در برنامه تالار فارابی حضور داشته اید و در آن جا گروه استاد پایور برای اجرای گروهی پایان نامه ی آقای ثابت برنامه اجرا کردند، این برنامه را چگونه ارزیابی می کنید و نظرتان درباره گروه جدید استاد پایور چیست؟

آثار استاد فرامرز پایور چون پایه ی علمی و آکادمیک دارد به طوریکه شاهد بوده ایم ظرفیت اجرا بر روی دیگر سازها و گروه نوازی ها کوچک و بزرگ را دارا می باشد و این نوع استفاده از ساخته های استاد کار جدیدی نیست. در گوشه و کنار مملکت و حتا ایرانیان مقیم خارج از کشور از این آثار استفاده می کنند. بعضی از نوازندگان آن گروه، از همکاران قدیمی و همیشگی استاد پایور بودند که اغلب به مناسبت هایی دور هم جمع می شوند و برنامه ای ارائه می دهند. به جرات می توان گفت که استاد پایور تمام گذشته ی موسیقی ملی ما را به ادبیات سنتور افزود.

5 دیدگاه

  • tima
    ارسال شده در خرداد ۳, ۱۳۸۵ در ۵:۰۴ ب.ظ

    besyar ali ast

  • nader698
    ارسال شده در تیر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱۱:۱۸ ق.ظ

    yek taghaza az khanom atraeei
    lotfan ketab 12megham ra benevazid
    va beh bazar aarzeh konid
    yek nevazandeh aamatore santoor

  • محمد
    ارسال شده در شهریور ۱۴, ۱۳۸۵ در ۱۰:۱۰ ب.ظ

    ما نمی باید به خاطر زن بودن رتبه و مقام به دیگران بدهیم متاسفانه خانم اطرایی از فارغ التحصیلان هنرستان موسقی ملی است و باید بگویم که از استادش خالقی هیچ نیاموخته است. از همین مصاحبه هم این نکته هویداست

  • میثم داوری
    ارسال شده در بهمن ۱۳, ۱۳۸۶ در ۱۰:۰۸ ق.ظ

    چرادرمورداستادمجیدکیانی وسبک اصیل نوازندگی ایشان وتحقیقات منحصربه فردومجذوب کننده ایشان که درزمینه موسیقی ایرانی انجام داده انداینقدرکم صحبت میشود؟درصورت امکان ازآثارتصویری قدیمی تر ایشان قطعاتی جهت دانلوددرسایت بگذارید
    باتشکر

  • شهرزاد خسروی
    ارسال شده در مهر ۹, ۱۳۹۰ در ۶:۲۱ ب.ظ

    ممنون از مطالب زیبا و قشنگتون

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نظر من، نظر شما، نظر او

خیلی پیش می‌آید که در واکنش به یک نقد بشنویم؛ «این نظر نویسنده است». آیا تا به‌حال دقیقاً فکر کرده‌ایم که چنین جمله‌ای یعنی چه؟ کسی که این جمله را می‌گوید درواقع دارد اعتبار حکم‌های درون نقد را زیر سؤال می‌برد. می‌گوید آنها از جنس «نظر شخصی» هستند. اولین مفهومی که از نظر شخصی به ذهنمان می‌آید چیزی است مثل این جمله «قورمه‌سبزی خیلی خوب است». این «نظر» گوینده است درباره‌ی یک غذا. آنجا «شخصی» بودنش معلوم می‌شود که یک نفر دیگر پیدا می‌شود و درست برعکسش را می‌گوید و ما هم راهی پیدا نمی‌کنیم که بگوییم کدام درست گفته. فقط می‌توانیم بگوییم با اولی موافقیم یا با دومی. یعنی وابسته به «شخص» گوینده یا شنونده است.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (III)

محمدالله مستوفی گوید: در زمان بهرام کار مطربان بالا گرفت چنانکه مطربی روزی بصد درم قانع نمیشد بهرام گوراز هندوستان دوازده هزار لولی آورد که نوادگان ایشان هنوز در ایران مطربی می کنند.

از روزهای گذشته…

میشا مایسکی

میشا مایسکی

میشا مایسکی (Mischa Maisky) متولد ۱۹۴۸ در Riga، Latvia است؛ موسیقی را برای اولین بار وقتی به Children’s Music School و هنرستان هنرهای زیبا رفت آغاز کرد. در سال ۱۹۶۲ وارد هنرستان Leningrad شد. در سال ۱۹۶۵ نام مستعار Rostropovich of the Future برای خود انتخاب کرد و همکاری با Leningrad Philharmonic را شروع کرد. یک سال بعد او برنده جایزه مسابقه بین المللی چایکوفسکی در مسکو شد و تحصیلات خود را تحت نظر Rostropovich در هنرستان هنرهای زیبای مسکو شروع کرد.
رئیسیان: چالش های این فیلم تجربه های زیادی به من داد

رئیسیان: چالش های این فیلم تجربه های زیادی به من داد

آنقدر مصاحبه ها مبسوط و از زوایای مختلف بودند که این امکان به وجود آمد که که یک روایت بسیار دلچسب و گیرا بتوانم از آن بسازم. روایتی از اینکه این قطعه بیش از ۱۰۰ سال پیش و در زمان ناصرالدین شاه به چه دلیلی توسط شخصی به نام «لومر» ساخته می شود. لومیر که بوده است؟ و در ایران چه می کرده و چه تأثیری بر موسیقی بعد از خود گذاشته است؟ چرا توجه پیمان سلطانی به این قطعه جلب می شود؟ ویژگی این قطعه چه بوده که به صورت یک قطعه ی ملی درمی آید؟ بحث درباره ی اینکه اصولاً قطعات ملی و میهنی چه طور قطعاتی هستند؟ و چگونه قطعاتی ملی می شوند؟ چه ویژگی هایی باید داشته باشند؟
در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (V)

در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (V)

در این مقاله اگر از چاپ‌های متعدد یک اثر، یا بعضی آثار که با دو اسم چاپ شده‌اند صرفنظر شود، ۴۲ نغمه‌نگاری و ۳۹ ضبط ردیف فهرست شده است. نمودارهای آماری (۳۰) زیر چند نکته را آشکار می‌کند: اولین نکته که دور از انتظار هم نیست افزایش انتشار نغمه‌نگاری و ضبط‌های ردیف به نسبت سال‌های نیمه‌ی اول سده‌ی حاضر است، که آن را باید با تثبیت جایگاه ردیف به عنوان کارگان آموزشی موسیقی ایرانی و به تبع آن افزایش استفاده‌کنندگان چنین کالاهایی مرتبط دانست (۳۱). نکته‌ی دوم این‌که تقریبا هر دو به یک نسبت رشد داشته‌اند (میزان افت و خیز رشد ضبط‌ها کمی بیشتر به نظر می‌رسد نمودارهای سال انتشار را مقایسه کنید) و می‌توان این گونه نتیجه گیری کرد که احتمالا امروزه هر دو به یک اندازه در آموزش موسیقی ایرانی با اهمیت شمرده می‌شوند. افزون بر این تعداد ردیف های آوازی چه به صورت نغمه نگاری شده و چه ضبط به نحو چشمگیری کمتر از ردیف های آوازی است. شاید این پدیده را بتوان به توانایی های بیشتر نوازندگان برای نغمه نگاری نسبت داد که احتمالا خود حاصل به‌کارگیری تثبیت شده‌ی منابع مکتوب به عنوان یک ابزار آموزشی است.
ایزایی پادشاه ویولون (II)

ایزایی پادشاه ویولون (II)

در سال ۱۸۸۶ با اولین اجرای “کوارتت زهی” اثر دبوسی، ایزایی “کوارتت ایزایی” خود را ثبت نمود. از آنجایی که ناخوشی شدید فیزیکی وی وخیم تر می شد، بیشتر به تدریس، رهبری و آهنگسازی می پرداخت.
کتاب «ضربی‌های ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی» منتشر شد

کتاب «ضربی‌های ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی» منتشر شد

کتاب «ضربی‌های ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی» از طرف «انجمن موسیقی ایران» توسط «نشر رازگو» منتشر شد. بازنویسی و تصحیح این کتاب را «جعفر صالحی» (کارشناس ارشد نوازندگی موسیقی ایرانی از دانشگاه هنر) بر عهده داشته است که پیش از این نیز دو کتاب «سرمشق» و «رامشگری» از آثار استاد علینقی وزیری و کتاب «آموزش جامع نت‌نویسی با نرم‌افزار فیناله» را منتشر نموده است.
About گروهی برای بداهه نوازی (I)

About گروهی برای بداهه نوازی (I)

چه چیزی گروه های موسیقی Hot Chip ،This Heat و Betty Boo را با یکدیگر مرتبط می سازد؟ گروه About – البته به طور غیر مستقیم. این کوارتت بداهه نواز درباره ایستاده فکر کردن با جود راجرز از روزنامه گاردین صحبت می کنند. در راهرو مرکز هنرهای باربیکان در لندن، به یک هنرمند پاپ که نامزد دریافت جایزه مرکوری شده بود بر می خوریم. یک تل زرد رنگ حلقه های مجعدِ نقره فام موهایش را از صورتش کنار می زند. فریم عینکش نامرئی است و ژاکتش به تنش زار می زند، بیش تر شبیه یک مجری نافرمان برنامه کودک است تا یک موزیسین! الکسیس تیلور (Alexis Taylor) همان طور که بی حرکت ایستاده و در حالی که خجالت می کشد سلام می کند.
ارکستر فیلارمونیک لندن (III)

ارکستر فیلارمونیک لندن (III)

بعد از کناره گیری تینستد به دلیل بیماری، ارکستر به مدت ۳ سال بدون رهبر ماند تا ورود فرانز ولسر موست (Franz Welser-Möst) در سال ۱۹۹۰٫ دوره موست بسیار بحث برانگیز بود، در آن زمان به او لقب “سخاوتمندانه بدترین از بیشترین” (“Frankly Worse than Most”) را دادند و گزارشات بسیار منفی درباره او منتشر می شد. موست قراردادی را برای LPO با کمپانی EMI بست برای ضبط آثار ارکستر. اگرچه جابجایی ها در مدیریت، استرسهای اقتصادی و درگیریهای سیاسی به وجود آمده در مرکز بانک جنوبی (Southbank) در به وجود آمدن فضایی سخت برای کار در ارکستر نقش داشته اند. ولسر موست در سال ۱۹۶۰ به کار خود در LPO خاتمه داد.
آنتونیو ویوالدی

آنتونیو ویوالدی

در سال ۱۶۷۸ در ونیز متولد شد، پدر او یک نوازنده ماهر در ویلن بود. او برای فراگیری علوم مذهبی و در نهایت کشیش شدن به یکی از مدارس مذهبی فرستاده شد، مدتی درس خواند اما حاضر نشد این کار را ادامه دهد، او ادعا می کرد که مشکلی در قفسه سینه خود دارد و این باعث می شود که اغلب گلودرد و … داشته باشد.
مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (VII)

مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (VII)

هدف از انتخاب نوع خاصی از دست‌گرفتن مضراب در اجرای عود، دستیابی به صدایی دقیق و رساست. مضراب نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان زیر و بمی صدا، نُوانس و نیروی محرک آن دارد. هنگامی که روش‌ها براساس نگهداشتن مضراب و فنون آن قیاس ‌شوند، روشن خواهد شد که در بیشتر اوقات، مضراب تارگان در عین نرمی و بی‌عیب و نقصی، چالاک است. علاقه‌ی تارگان به موسیقی غربی در این خصوص تأثیرگذار بوده است و در مواقعی می‌توان حالت‌های گیتارنوازی را در به کارگیری مضراب او مشاهده کرد.
ناصر مسعودی: فعالیت در زمان ما بیشتر بر مبنای رفاقت بوده تا دخالت!

ناصر مسعودی: فعالیت در زمان ما بیشتر بر مبنای رفاقت بوده تا دخالت!

این روزها بحث در مورد معضل خواننده سالاری، موضوع بسیاری از نشریات موسیقی است. همیشه یکی از دلایل وجود این مشکل در ایران و خود بزرگ بینی خوانندگان موسیقی ما، بی اطلاعی این گروه از دیگر رشته های موسیقی شمرده شده است؛ چراکه در موسیقی کلاسیک غربی که خوانندگان ارتباط تنگاتنگی با دیگر موسیقیدانان دارند و (بر خلاف خوانندگان موسیقی ایرانی) همچون دیگر موسیقیدانها از تحصیلات زیادی بهره مند هستند، این مشکل وجود ندارد و خوانندگان مانند دیگر سولیست ها و موسیقیدان ها از اعتباری معقول برخوردارند.