ارفع اطرایی: در موسیقی ردیف، عده ای سودجو از استقبال مردم سوء استفاده میکنند.

ارفع اطرائی
ارفع اطرائی
در ادامه مطلبی که توسط آقای سعید کمالی دهقان در مورد خانم ارفع اطرائی تهیه شده بود ، امروز مصاحبه ای توسط ایشان با این هنرمند سنتورنواز میخوانید.

اشاره – استاد ارفع اطرایی نخستین بانوی نوازنده ی حرفه ای سنتور است که تحصیلات خود را در سومین دوره ی هنرستان عالی موسیقی ملی به پایان رساند و از شاگردان به نام استاد حسین صبا و استاد فرامرز پایور است. وی کتب ارزنده ای نوشته است که فرهنگ موسیقی ایران، سنتور و ناظمی، دوازده مقام موسیقی ملی ایران و زندگی و آثار حبیب سماعی از آن جمله اند.

داوری جشنواره های موسیقی ، تدریس در دانشگاه هنر تهران و اجرای برنامه های متعدد داخل و خارج از کشور از فعالیت های مهمی است که در کارنامه موسیقی این نوازنده توانا ثبت شده است. ارفع اطرایی اخیرا بعنوان استاد مشاور پایان نامه سعید ثابت در اجرای گروه استاد پایور در تالار فارابی حضور داشت که با وی گفتگویی کرده ایم.

شما را با عنوان نخستین موسیقی دان حرفه ای جامعه بانوان می شناسند،آیا این عنوان را قبول دارید؟
تصحیح می کنم که من فقط اولین زنی هستم که نوازندگی و تدریس سنتور را حرفه ی خود قرار داده ام و در این مسیر مدرک تحصیلی گرفتم.قبل از من نیز بانوان بسیاری بوده اند که در زمینه موسیقی غربی یا نوازندگی دیگر سازهای ایرانی موفق به دریافت مدرک رسمی بوده اند.

به نظر شما بانوان ایرانی تاکنون به چه میزان در جامعه ی موسیقی کشور سهیم بوده اند؟

میزان سهم بانوان در موسیقی به نسبت امکاناتی است که خانواده ها و اجتماع برای آن ها فراهم کرده اند. همانطور که می دانیم در هیچ یک از مشاغل اجتماعی از سیاست تا اقتصاد و تخصص های فراوان و مختلف دیگر ، جنسیت مانعی برای پیشرفت نبوده است ، مگر در مشاغلی که به نیروی بدنی زیاد و نه نیروی فکری احتیاج بوده است. در هنر موسیقی آقایان حضور بیشتری داشته اند و شاید یک مقدار اعمال تفکرات سنتی نیز در این امر دخالت داشته است. مردها عموما نسبت به بانوان بار مسئولیت کمتری را بر دوش دارند و در مشاغل مشابه، درگیر مسائل منزل و تربیت کودکان و همسر خود نیستند اما با این وجود بانوان به نسبت امکاناتی که در اختیارشان قرار گرفته است موجودیت و تاثیر خود را در تمام مقاطع، به تصدیق تاریخ ، ثابت کرده اند.

تاریخچه موسیقی جامعه ی بانوان چگونه بوده است؟

بحثی است طولانی و مفصل که بارها به آن پرداخته ایم. آثار به جا مانده از گذشته های دور مانند نقوش حک شده و متون قدیمی، همواره نشانگر حضور فعال زنان در موسیقی این سرزمین بوده اند. نمونه هایی از آن را می توان از شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی و خمسه ی نظامی گنجوی و بسیاری دیگر به دست آورد، حتا پشت دیوار حرمسراها شاهد حضور زنان نوازنده و خواننده و تصنیف ساز هستیم. امروز نیز نمی توانیم تاثیر حضور بانوان و موسیقیدانان را در زمینه ی تدریس علمی و عملی ( و البته کمتر اجرای صحنه ای ) نادیده بگیریم، به طوری که در زمینه های تدریس، تالیف، تحقیق و اجرای کنسرت در خارج از کشور فخر آفرینی داشته اند، همچنین در گرایش هایی چون رهبری کر، رهبری ارکستر و نوازندگی، بانوان ایرانی موسیقیدان در خارج از کشور فعال هستند.

تعریف شما از موسیقی فاخر و ناب چیست و برای چه موسیقی ای ارزش قائل اید؟
موسیقی فاخر و ناب به نوعی از موسیقی گفته می شود که هدف آموزش ، تعالی فکری و انتقال منطقی فرهنگ و سنت این هنر را داشته باشد و در آن موسیقی و موسیقی دان تحقیر نشود. می دانیم اجتماعی که در آن افراد با سنین و تفکرات و سلیقه های مختلف زندگی می کنند به انواع موسیقی نیاز است، مانند موسیقی حماسی،موسیقی دینی ، موسیقی کودک و نوجوان و … . البته گروهی نیز بر این باورند که موسیقی “نخبگان” موسیقی “ردیف” است.

آیا به نظر شما موسیقی سنتی در رکودی نسبی قرار ندارد؟ دلیل آن را چه می بینید؟

نمی دانم منظورتان از موسیقی سنتی کدام نوع آن است. تمام عوامل و قوانین یک اجتماع برگرفته از سنت است و عادات و رسومی که از گذشته های به ما رسیده. در تمام زمینه ها سنت ها هستند که بنا بر نیاز تغییراتی در جهت پیشرفت یا بر عکس به آن ها، داده می شود. اگر منظورتان اجرای موسیقی ردیف است، رکود نسبی آن ناشی از استفاده ی نادرست و نا به جا و بیش از کشش و نیاز می باشد و شاید حضور گروهی سودجو که از استقبال مردم سوءاستفاده می کنند و این موضوع را به ابتذال کشانیده اند. در این راستا نظارت اهل فن بر برنامه ریزی می توانست موثر باشد. ضمنا در فاجه ی رکود موسیقی اصیل ایرانی، می توان به رشد و سلیقه ی جمعیت جوان و تداخل فرهنگی از طریق بعضی رسانه ها و مهجور بودن تصویر سازها و نوازندگان اشاره کرد.

مقایسه ای بین موسیقی سنتی ایرانی و موسیقی کلاسیک غربی بفرمایید. آیا به نظر شما از نظر علم موسیقی از غربی ها عقب ایم؟

موسیقی هر ملت برگرفته از تاریخ و فرهنگ و آداب و رسوم ملت هاست، تاثیر پذیری ها را می توان پذیرفت ولی مقایسه و در طراز قرار دادن هنرها درست به نظر نمی رسد. موسیقی غرب به تصدیق تاریخ همیشه مورد حمایت همه اقشار بوده و اگر پیشرفت نمی کرد جای تعجب داشت. از نظر علمی هم چیزی عوض نشده، فقط نحوه ی اجرا به خواست زمان و نیاز مخاطبین به مسیر مورد نیاز هدایت شده که در موسیقی ما نیز کم و بیش مسیر مورد نیاز پیموده می شود.

جایگاه سنتور در موسیقی سنتی چیست و چه ویژگی هایی دارد؟

سنتور سازی است ملی و خوش صدا که به حجم استقبالی که برای آموختن آن می شود می توان به این مورد پی برد. جایگاه سنتور در موسیقی ملی ما مستحکم است و این ساز قابلیت خود را در تک نوازی و گروه نوازی به طور شایسته ای نشان داده که در این راه اساتیدی که فرهنگ سازی مناسب برای این ساز کرده اند را باید سپاسگزار باشیم.

وضعیت آموزش موسیقی سنتی را در کشور چگونه می بینید؟

آموزش موسیقی در کشور ما به دلیل عدم امکان نظارت اهل فن بر آموزش ، دوران ثابتی را نمی گذراند و تا حدی سلیقه ای عمل می شود و نمی توان انتظار داشت در دوره های منظم از مراکز رسمی موسیقی، موسیقیدانان چشم گیری پدید آیند، خلاء های موجود بین نسل های موسیقیدان چشم گیر و مشکل آفرین شده است.

نظر شما در مورد نوآوری و ابداع در موسیقی ایرانی و سازهای ایرانی چیست؟ آیا اصلا چنین نو آوری هایی در تاریخ موسیقی ما وجود داشته اند؟

نوآوری و ابداع نیاز زمان است، در موسیقی نیز اگر درست انجام گیرد هنر را منطبق پیشرفت روز می کند، درویش خان فرم “پیش در آمد” را ابداع کرد. استاد ابوالحسن صبا روحی تازه به ساختار “چهارمضراب” بخشید و اصولا تغییر نظام “مقامی” به تقسیمات “دستگاهی” نوعی ابداع بوده است.

شما به عنوان استاد مشاور آقای سعید ثابت در برنامه تالار فارابی حضور داشته اید و در آن جا گروه استاد پایور برای اجرای گروهی پایان نامه ی آقای ثابت برنامه اجرا کردند، این برنامه را چگونه ارزیابی می کنید و نظرتان درباره گروه جدید استاد پایور چیست؟

آثار استاد فرامرز پایور چون پایه ی علمی و آکادمیک دارد به طوریکه شاهد بوده ایم ظرفیت اجرا بر روی دیگر سازها و گروه نوازی ها کوچک و بزرگ را دارا می باشد و این نوع استفاده از ساخته های استاد کار جدیدی نیست. در گوشه و کنار مملکت و حتا ایرانیان مقیم خارج از کشور از این آثار استفاده می کنند. بعضی از نوازندگان آن گروه، از همکاران قدیمی و همیشگی استاد پایور بودند که اغلب به مناسبت هایی دور هم جمع می شوند و برنامه ای ارائه می دهند. به جرات می توان گفت که استاد پایور تمام گذشته ی موسیقی ملی ما را به ادبیات سنتور افزود.

5 دیدگاه

  • tima
    ارسال شده در خرداد ۳, ۱۳۸۵ در ۵:۰۴ ب.ظ

    besyar ali ast

  • nader698
    ارسال شده در تیر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱۱:۱۸ ق.ظ

    yek taghaza az khanom atraeei
    lotfan ketab 12megham ra benevazid
    va beh bazar aarzeh konid
    yek nevazandeh aamatore santoor

  • محمد
    ارسال شده در شهریور ۱۴, ۱۳۸۵ در ۱۰:۱۰ ب.ظ

    ما نمی باید به خاطر زن بودن رتبه و مقام به دیگران بدهیم متاسفانه خانم اطرایی از فارغ التحصیلان هنرستان موسقی ملی است و باید بگویم که از استادش خالقی هیچ نیاموخته است. از همین مصاحبه هم این نکته هویداست

  • میثم داوری
    ارسال شده در بهمن ۱۳, ۱۳۸۶ در ۱۰:۰۸ ق.ظ

    چرادرمورداستادمجیدکیانی وسبک اصیل نوازندگی ایشان وتحقیقات منحصربه فردومجذوب کننده ایشان که درزمینه موسیقی ایرانی انجام داده انداینقدرکم صحبت میشود؟درصورت امکان ازآثارتصویری قدیمی تر ایشان قطعاتی جهت دانلوددرسایت بگذارید
    باتشکر

  • شهرزاد خسروی
    ارسال شده در مهر ۹, ۱۳۹۰ در ۶:۲۱ ب.ظ

    ممنون از مطالب زیبا و قشنگتون

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

از روزهای گذشته…

آکوردهای sus – قسمت اول

آکوردهای sus – قسمت اول

آکوردهای sus – قسمت اول به روایتی دوک الینگتون جزو اولین کسانی بوده است که از سال ۱۹۳۰ شروع به استفاده از آکورده های sus کرده است. اما استفاده متداول از این آکوردها از سال ۱۹۶۰ شروع شد.
سلطانی: لاخنمان تلاش میکند، مواد صوتی را از قید مفهوم رها کند

سلطانی: لاخنمان تلاش میکند، مواد صوتی را از قید مفهوم رها کند

هلموت لاخنمان، مواد را وسایل می نامد. معتقد است که مواد موسیقایی، همان مجموعه ای است که از قبل شکل گرفته و از کیفیت ها و ساختار های صوتی، زمانی و تمامی منابع صوتی ساخته شده و از سوی جامعه مورد پذیرش قرار گرفته است. لاخنمان در بعضی مواقع این مواد و وسایل را «دم و دستگاهِ زیبایی شناسی» می نامد.
توماس فتس والر، اسطوره جز (I)

توماس فتس والر، اسطوره جز (I)

به جرات می توان گفت که بزرگترین پیانیست و خواننده Jazz ای که توانایی آنرا داشته که ساعت ها برای مردم ساز بزند و بخواند بدون آنکه مردم احساس خستگی و یکنواختی کنند کسی نبوده جز توماس فتس والر.
رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (II)

رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (II)

قبل از هر چیز عرض تبریک می کنم خدمت سام اصفهانی عزیز، بابت ارایه ی این مجموعه ی زیبا و یکدست پس از یک تلاش حدودا پنج ساله. به دلیل حالت مدیتیتیوی و آرامش عمیقی که در کل اثر دیده می شود (که به نوعی بازتاب ماهیت کل و یکدست اثر محسوب می شود)، در عمق وکل، مجموعه عنوان معنا دار “ماندالای درون” را دارد. اگرچه برخورد های فنی و تمهیدات آهنگساز کم و بیش تغیراتی می کند اما {همچنان} فضای یکدستی در کل قطعات جاریست.
سمفونی مانفرد؛ یک شاهکار روسی… (II)

سمفونی مانفرد؛ یک شاهکار روسی… (II)

«کاری را که تمام تابستان بدان مشغول بودم اکنون به اتمام رسانده ام و چه کوششی کردم تا مانفرد بدین جا رسید. تمام دل و جانم و وجودم را بر روی آن گذاشته بودم و در طی این مدت چه هیجانی داشتم و این کار چقدر دشوار بود و همنشینی با مانفرد مرا به ناراحتی عصبی دچار کرده است.»
نشست بررسی «تاثیر خودرو بر ذائقه موسیقی ایرانیان» برگزار می شود

نشست بررسی «تاثیر خودرو بر ذائقه موسیقی ایرانیان» برگزار می شود

نشست سوم از جلسات پژوهشی آکادمی موسیقی پوپیتر و دعوت به همکاری دانشگاهیان و پژوهشگران موسیقی با حضور هوشنگ جاوید پژوهشگر موسیقی ایران، پنجشنبه این هفته در «آکادمی موسیقی پوپیتر» برگزار خواهد شد. جاوید در این سخنرانی که ارائه پژوهش هایش با عنوان «خودرو و موسیقی» است، به بررسی تاثیر خودرو بر ذائقه موسیقایی ایرانیان می پردازد.
برداشتی شاعرانه از کنسرتو ویولون اپوس ۶۱ بتهوون

برداشتی شاعرانه از کنسرتو ویولون اپوس ۶۱ بتهوون

ابدا قصد ندارم که تفسیری فنی بر این اثر بنویسم. چرا که عظمت این اثر بر هیچ کس پوشیده نیست. از آن گذشته نه جسارتش را دارم نه بضاعتش. اما این اثر چنان بر آشفته ام می کند که می خواهم احساس روحی خود را که بسیار شاعرانه است را بیان کنم.
نطفه معصوم موسیقی در لجنزار کین و جنگ (II)

نطفه معصوم موسیقی در لجنزار کین و جنگ (II)

آن زمان‌ها بر روی پیشخوان صفحه فروشی‌ها دو سه تایی گرام می‌گذاشتند آن هم با گوشی بزرگ که خریداران بتوانند صفحه خود را شنیده و انتخاب کنند. پس من صفحه را از جلدش بیرون آوردن و بر روی گرام گذاشته آن را روشن کرده و گوشی را به گوشم گذاشتم . حالتی داشتم که گویا کسی به زور می‌خواهد مرا وادار به کاری کند و من هم علی‌رغم میل خود به آن تن داده‌ام.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (XI)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (XI)

چنین تاریخ‌نگاری نه تنها اطلاعاتی از برخی دوره‌های تاریخی دارد که پیش از این کسی در مورد آن‌ها سخنی نمی‌گفت، بلکه می‌تواند بعضی جریانات تاریخی همسایه را –که با فرهنگ ما ارتباط داشته‌اند- نیز در نظر بگیرد.
تولد اولین کر فلوت بانوان در ایران

تولد اولین کر فلوت بانوان در ایران

امروزه در سراسر جهان نام «کر فلوت» دیگر نامی آشناست؛ افزایش قابل ملاحظه تعداد نوازندگان فلوت، فروش قابل توجه سازهای خانواده فلوت و گرایش به شنیدن صدایی نو از آثار مشهور موسیقی کلاسیک، مهمترین عوامل در تشکیل کرهای فلوت در دنیا هستند. گرایش روز افزون بانوان به این چابکترین ساز ارکستر سمفونیک، باعث شده، در کرهای فلوت بیشتر بانوان نوازنده حضور داشته باشند تا مردان.