سخنی چند پیرامون جمع آوری و فهرستبندی آثار خالقی

روح الله خالقي
روح الله خالقي
مطلبی که پیش رو دارید، ثمره تحقیقات دکتر علی جمادی درباره آثار هنرمند بزرگ موسیقی ایرانی زنده یاد روح الله خالقی است. این مجموعه می تواند با کمک دوستداران آثار استاد خالقی کاملتر شود.

نام و یاد خالقی و آثار جاودان او همواره بر تارک موسیقی ملی ایران میدرخشد و نقش او در پویایی موسیقی ما نقشی است ژرف و پایدار. طی حدود چهل سال از درگذشت وی میگذرد صدها کتاب و مقاله و برنامه در مورد موسیقی ایران و زندگینامه معماران آن نشر یافته و بندرت میتوان اثری یافت که در آن نامی و یادی از او نرفته باشد. اما باید پرسید چرا تا کنون و پس از اینهمه سال هنوز فهرستی جامع و منقح از آثار وی در دست نیست و چگونه است که این آثار حتی در موارد معدود و انگشت شمار هم مورد بررسی عملی و تاریخی قرار نگرفته اند؟

در انبوه آثار منتشر شده تکرار مکررات، توضیح واضحات و رونویسی از یکدگر بنحوی آشکار دیده میشود اما نه فهرستی منظم و مستند و جامع از آثار به چشم میخورد و نه انگیزه ها و چگونگی پیدایش موتیوها حتی در مورد یک اثر مطرح میشود. در یک کلام تحلیل عالمانه آثار خالقی و تحقیق جدی و ریشه ای در چند و چون خلق آنها هنوز آغاز نشده است.

در سرزمینهایی که گردونه امور حول محور ریاکاری و فریب نمی چرخد و هنر و هنرمند از قدر و منزلتی والا برخوردارند، نه تنها آثار بلکه حتی روزشمار زندگی موسیقیدانان گمنام هم بکرات مورد بررسی قرار گرفته و بیوگرافی آنان به دفعات منتشر گردیده است. در تاریخ هنر ایران تعداد بزرگانی چون خالقی از انگشتان دست هم تجاوز نمی کند، اما بنظر میرسد آنچه در غرب امری بدیهی است برای ما آرزویی تحقق ناپذیر است.

آیا زمان آن فرا نرسیده که تا هنوز همه همراهان خالقی روی در نقاب خاک نکشیده اند صاحبنظران و اهل فن به میراث زندگی خلاق او ارج بگذارند و به جمع آوری، نظم و تحلیل این گنجینه گرانبهای ملی، دست کم به آن گونه که در غرب مرسوم است همت گمارند؟ قدردانی از خالقی، تجلیل از مجد و عظمت ایران و پاسداری از کرامت انسان است. آثار او ستونی استوار از فرهنگ ملی سرزمین ما و نیز یاد آور نور و نیکی ودیعه گذارده شده در نهاد انسان میباشد. اگر امروز و پس از چهلمین سال درگذشت او هم به این مهم پرداخته نشود، پس دیگر کی؟

فهرست اجمالی آثار شادروان روح الله خالقی

۱- آثار آوازی خود آهنگساز بر ترانه ها و اشعار دیگران

۱٫۱٫۱- آتشین لاله یا لاله خونین : (افشاری، ترانه ها از رهی معیری، گلهای رنگارنگ برنامه های شماره:۱۴۲ و ۲۰۵)
۱٫۱٫۲- آذربایجان : (شور، ابوعطا، ترانه: رهی معیری، گلهای رنگارنگ شماره های ۱۷۱، ۲۱۹، ۲۱۹ب و ۲۵۶)
۱٫۱٫۳- آرزوی دل : (سه گاه، ترانه از موید ثابتی، اجرا در برنامه موسیقی ایرانی)
۱٫۱٫۴- آه سحر : (دشتی، شعر ترانه از فروغی بسطامی، برنامه موسیقی ایرانی)
۱٫۱٫۵- افراچشمه : (آهنگی بر دو بیتی های باباطاهر عریان؛ ساخته شده در سال ۱۳۳۴)
۱٫۱٫۶- امید زندگانی : (ماهور، ترانه از رهی معیری، برنامه نیمساعته موسیقی ایرانی)
۱٫۱٫۷- بنفشه گیسو : (گوشه داغستانی از مایه دشتی، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۴۶)
۱٫۱٫۸- رنگارنگ اصفهان یا بهار آرزو یا بهار دلنشین : (بیات اصفهان، ترانه از بیژن ترقی، اجرا بوسیله ارکستر گلها و به رهبری خود
آهنگساز در گلهای رنگارنگ برنامه های شماره ۲۲۴، ۲۲۴ب و ۲۲۴ث)
۱٫۱٫۹- بهار عاشق : (بیات اصفهان، ترانه از رهی معیری، موسیقی ایرانی)
۱٫۱٫۱۰- بیات ترک : (بیات ترک، ترانه از رهی معیری)
۱٫۱٫۱۱- پیمان شکن : (ابوعطا، ترانه از رهی معیری، موسیقی ایرانی)
۱٫۱٫۱۲- ترانه بهار : (ترانه از رهی معیری)
۱٫۱٫۱۳- جام جهان بین : (سه گاه، غزل معروف حافظ، موسیقی ایرانی)
۱٫۱٫۱۴- جام جم : (افشاری، ترانه از حسن سالک)
۱٫۱٫۱۵- چشم مست : (بیات اصفهان، غزل از حافظ، موسیقی ایرانی)
۱٫۱٫۱۶- چنگ رودکی : (بیات اصفهان، شعر معروف رودکی، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۵۴)
۱٫۱٫۱۷- حالا چرا : (بوسلیک از دستگاه نوا، غزل آواز از محمد حسین شهریار، گلهای رنگارنگ برنامه های شماره ۲۱۰ و ۲۱۰ ب)
۱٫۱٫۱۸- خاموش : (ماهور، ترانه از رهی معیری، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۳۷)
۱٫۱٫۱۹- خواب و خیال : (ترکیبی از اصفهان و ماهور، ترانه از حسن سالک)
۱٫۱٫۲۰- خوشه چین : (بیات اصفهان، ترانه از کریم فکور)
۱٫۱٫۲۱- دل سودایی : (غزل از سعدی)
۱٫۱٫۲۲- روزگار جوانی : (شعر از فرخی سیستانی)
۱٫۱٫۲۳- شب جوانی : (همایون، ترانه از رهی معیری، گلهای رنگارنگ برنامه ۲۴۵)
۱٫۱٫۲۴- شب هجران : (افشاری، ترانه از دکتر غلامعلی رعدی آذرخشی، گلهای رنگارنگ شماره ۲۲۸ و ۲۲۸ ب)
۱٫۱٫۲۵- شلیل : (همایون، شوشتری و بختیاری، ترانه محلی)
۱٫۱٫۲۶- گل من کجائی : (شور، ترانه از رهی معیری)
۱٫۱٫۲۷- محلی بختیاری : (همایون، شوشتری و بختیاری، ترانه های محلی، گلهای رنگارنگ شماره ۲۵۱)
۱٫۱٫۲۸- مستانه : (افشاری، ترانه از رهی معیری، موسیقی ایرانی با غزل آواز عراقی)
۱٫۱٫۲۹- مستی عاشقان : (چهارگاه، با کلام اسماعیل نواب صفا، موسیقی ایرانی، گلهای رنگارنگ)
۱٫۱٫۳۰- مهر تو : (بیات اصفهان)
۱٫۱٫۳۱- می ناب : (بیات اصفهان، غزل از حافظ، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۶۷)
۱٫۱٫۳۲- نغمه ماهور : (ماهور، غزل حافظ، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۱۲)
۱٫۱٫۳۳- نغمه فروردین : (شعر از دکتر پرویز خانلری)
۱٫۱٫۳۴- نغمه نوروزی : (شور، دشتی، ترانه از رهی معیری)
۱٫۱٫۳۵- نو بهار : (شعر از دکتر پرویز خانلری)
۱٫۱٫۳۶- وعده وصال : (شور، شعر از نزاری قهستانی)
۱٫۱٫۳۷- یار رمیده : (شوشتری ف ترانه از رهی معیری، موسیقی ایرانی)

۱٫۲- سرود ها

۱٫۲٫۱- سرود آذرابادگان : (شعر از دکتر حسین گل گلاب)
۱٫۲٫۲- سرود اصفهان : (شعر از حسین گل گلاب)
۱٫۲٫۳- سرود امید : (بر شعری از نظامی گنجوی)
۱٫۲٫۴- سرود انجمن اخوت : (شعر از دکتر نیر سینا و دکتر لطفعلی صورتگر)
۱٫۲٫۵- سرود ای ایران : (دشتی، کلام از دکتر حسین گل گلاب)
۱٫۲٫۶- سرود پند سعدی : (شعر از سعدی)
۱٫۲٫۷- سرود حزب مردم : (شعر از ابراهیم صهبا)
۱٫۲٫۸- سرود دانائی و توانایی : (اشعار از فردوسی)
۱٫۲٫۹- سرود دانش : (اشعار نظامی)
۱٫۲٫۱۰- سرود دعای شاهنشاه : (اشعار از حافظ)
۱٫۲٫۱۱- سرود روز میهن یا سرود میهن
۱٫۲٫۱۲- سرود سازمان شاهنشاهی : (شعر از دکتر حسین گل گلاب)
۱٫۲٫۱۳- سرود شادی : (اشعار اسدی طوسی)
۱٫۲٫۱۴- سرود شیر و خورشید
۱٫۲٫۱۵- سرود کارگران : (شور، اسماعیل نواب صفا)
۱٫۲٫۱۶- سرود مژده : (اشعار فردوسی)
۱٫۲٫۱۷- سرود نفت : (شعر از رهی معیری)
۱٫۲٫۱۸- سرود نیکی : (اشعار از فردوسی)
۱٫۲٫۱۹- سرود هنر : (اشعار از سعدی)

۲٫ آثاری بدون کلام از خود آهنگساز (و سال ساخته شدن آنها)

۲٫۱– ابوعطا و حجاز(ضربی)۱۳۳۲
۲٫۲- پیش درآمد شور، ۱۳۳۲
۲٫۳- پیش درآمد مقدماتی ماهور،۱۳۳۱
۲٫۴- ترانه بهار
۲٫۵- تار و ویولون
۲٫۶- چهارمضراب شور،۱۳۲۶
۲٫۷- خاطرات گذشته(ص۳۳۵، جلد۲س م ا) ۱۳۱۱-۱۳۱۳
۲٫۸- دوئت، قطعه یی برای دوساز
۲٫۹- رامیانی، محلی گرگانی در شور
۲٫۱۰- رقص سنگین برای تار و ویولون
۲٫۱۱- رقص شرقی، ۱۳۲۱
۲٫۱۲- رنگ سه گاه
۲٫۱۳- رنگ شور، ۱۳۰۹
۲٫۱۴- رنگ کوچک،۱۳۳۱
۲٫۱۵- رنگ گلنوش،۱۳۲۰
۲٫۱۶- رنگ ماهور، ۱۳۳۲
۲٫۱۷- رنگ مینا
۲٫۱۸- رنگ همایون شماره های ۱و۲
۲٫۱۹- رنگ یاسمن، ۱۳۲۱
۲٫۲۰- رنگارنگ شماره۱ در بیات اصفهان ۱۳۱۱-۱۳۱۳
۲٫۲۱- رنگارنگ شماره ۲ در ماهور و راست پنجگاه ۱۳۳۲
۲٫۲۲- شرقی شماره ۸ با تنظیم پرویز محمود
۲٫۲۳- نوای عروسی محلی گرگانی در شور و دشتی
۲٫۲۴- ماهور نوین؛ اولین اجرا در رادیو: یکشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۳۲۱
۲٫۲۵- والس صبح؛ اولین اجرا در رادیو: چهارشنبه ۲۹ بهمن ۱۳۲۰

۳٫تنظیم آثار دیگران

۳٫۱- آثار تنظیم شده از عارف قزوینی:

۳٫۱٫۱- نمیدانم چه در پیمانه کردی : (افشاری، یک شاخه گل برنامه شماره ۱۴۴)
۳٫۱٫۲- نکنم اگر چاره دل هرجائی را : (افشاری، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۶۰)
۳٫۱٫۳- هنگام می یا از خون جوانان وطن لاله دمیده : (دشتی، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۴۶)
۳٫۱٫۴- نه قدرت که با وی بنشینم : (افشاری، گلهای رنگارنگ)
۳٫۱٫۵- بلبل شوریده : (ماهور، گلهای رنگارنگ برنامه های شماره ۲۹۳ و ۲۹۳ب)
۳٫۱٫۶- از کفم رها شد قرار دل : (افشاری، گلهای رنگارنگ)

۳٫۱٫۷- چه شورها : (شور، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۴۹)
۳٫۱٫۸- رحم ای خدای دادگر کردی نکردی : (بیات ترک، گلهای رنگارنگ)!!
۳٫۱٫۹- گریه کن یا تصنیف کلنل : (دشتی، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۵۰)

۳٫۲- آثار تنظیم شده از استاد علینقی وزیری:

۳٫۲٫۱- پیش درآمد های استاد وزیری:

۳٫۲٫۱٫۱- پیش در آمد ماهور
۳٫۲٫۱٫۲- پیش درآمد بیات ترک و والس

۳٫۲٫۲- رنگهای استاد وزیری:

۳٫۲٫۲٫۱- رنگ دشتی ۱و ۲
۳٫۲٫۲٫۲- رنگ زیبا
۳٫۲٫۲٫۳- رنگ سه گاه (نا امید)
۳٫۲٫۳- قطعه بدون کلام بند باز (ماهور)

۳٫۲٫۴- آثار با کلام یا تصنیف های استاد وزیری:

۳٫۲٫۴٫۱- تصنیف افشاری یا بهار : (افشاری، شعر از شاهزاده افسر)
۳٫۲٫۴٫۲- بلبل سرمست : (دشتی، ترانه از دکتر حسین گل گلاب، موسیقی ایرانی)
۳٫۲٫۴٫۳- جور فلک : (بیات اصفهان، ترانه از دکتر حسین گل گلاب، موسیقی ایرانی)
۳٫۲٫۴٫۴- خریدار تو : (ماهور، اشعار از سعدی، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۱۵، موسیقی ایرانی)
۳٫۲٫۴٫۵- دل زار : (همایون، ترانه از استاد محمد محیط طباطبایی)
۳٫۲٫۴٫۶- دلتنگ : (همایون و شور، غزل از حافظ، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۵۲)
۳٫۲٫۴٫۷- شکایت نی : (بیات اصفهان و سه گاه شعر از مولوی، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۳۹)
۳٫۲٫۴٫۸- با کاروان : (دشتی، شعر از سعدی، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۴۵۱)
۳٫۲٫۴٫۹- در کنار گلزار : (نوا، ترانه از استاد محمد محیط طباطبایی، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۳۵۱)
۳٫۲٫۴٫۱۰- گوشه نشین : (ماهور، شعر از سعدی، موسیقی ایرانی)
۳٫۲٫۴٫۱۱- مشتاق و پریشان : (ابوعطا، شعر از سعدی، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۱۲ب و موسیقی ایرانی)

۳٫۳- تنظیم نغمات محلی:

۳٫۳٫۱- دو نغمه بختیاری : (تنظیم شده در سال ۱۳۲۵)
۳٫۳٫۲- دو نغمه بختیاری : (تنظیم شده در سال ۱۳۴۱)
۳٫۳٫۳- رقص چوبی
۳٫۳٫۴- قوچانی
۳٫۳٫۵- نوای عروسی
۳٫۳٫۶- وای مو
۳٫۳٫۷- ور ساقی

۳٫۴- تنظیم آثار درویش خان:

۳٫۴٫۱- تصنیف دوم ماهور : (ماهور، ترانه از ملک الشعرا بهار، گلهای رنگارنگ برنامه های شماره ۲۹۳ و ۲۹۳ب)
۳٫۴٫۲- رنگ پریچهر و پریزاد یا رنگ اصفهان شماره ۱ : (بیات اصفهان)
۳٫۴٫۳- رنگ غنی و فقیر یا رنگ اصفهان شماره ۲ : (بیات اصفهان)
۳٫۴٫۴- رنگ دوم ماهور : (ماهور)
۳٫۴٫۵- عروس گل : (سه گاه، ترانه از ملک الشعرا بهار)
۳٫۴٫۶- پیش درآمد راک : (ماهور، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۱۲)

۳٫۵- تنظیم آثار دیگران:

۳٫۵٫۱- تنظیم آثار مرتضی محجوبی:

۳٫۵٫۱٫۱- چه شبها -ناپایدار، دل بیقرار : (دشتی، ترانه از اسماعیل نواب صفا، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۳۴)
۳٫۵٫۱٫۲- نوای نی : (دشتی، ترانه از رهی معیری، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۳۲)
۳٫۵٫۱٫۳- عشق سوزان یا آتش عشق : (شور، ترانه از تورج نگهبان، گلهای رنگانگ برنامه شماره ۲۴۲)

۳٫۵٫۲- تنظیم آثار حسین سنجری:

۳٫۵٫۲٫۱- غم عشق : (ابوعطا، شعر از سعدی)
۳٫۵٫۲٫۲- رقص شرقی
۳٫۵٫۲٫۳- رنگ چهارگاه

۳٫۵٫۲- تنظیم آثار شیدای شیرازی

۳٫۴٫۳٫۱- روزگار من : (آهنگ و ترانه از علی اکبر شیدای شیرازی)
۳٫۵٫۳٫۲- سلسله موی دوست : (عشاق بیات اصفهان، آهنگ و ترانه از شیدا)
۳٫۵٫۳٫۳- وعده کردی : (ماهور، ترانه از شیدا، گلهای رنگارنگ)
۳٫۵٫۳٫۴- یار غمخوار : (بیات اصفهان، ترانه از کیومرث وثوقی)

۳٫۵٫۴- تنظیم آثار موسی معروفی:

۳٫۵٫۴٫۱- رنگ ماهور
۳٫۵٫۴٫۲- رقص لزگی
۳٫۵٫۴٫۳- مرغ حق : (دشتی، ترانه از رهی معیری، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۳۰)

۳٫۵٫۵- تنظیم آثار حسینعلی وزیری تبار

۳٫۵٫۵٫۱- به یاد تو : (همایون، شعر از سعدی، گلهای رنگارنگ )
۳٫۵٫۵٫۲- به یاد شیراز : (شور، غزل از حافظ، گلهای رنگارنگ)

۳٫۵٫۶- تنظیم آثار استاد حسین یاحقی:

۳٫۵٫۶٫۱- بی خبر : (دشتی، ترانه از اسماعیل نواب صفا، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۱۳۵و ۲۴۱)
۳٫۵٫۶٫۲- جوانی : (افشاری، ترانه از اسماعیل نواب صفا، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۴۰ و ۲۴۰ب)

۳٫۵٫۷- تنظیم آثار سایر آهنگسازان:

۳٫۵٫۷٫۱- افسانه کمتر، اثر حبیب الله بدیعی : (همایون، ترانه از معینی کرمانشاهی)
۳٫۵٫۷٫۲- باد نوبهاری، اثر عبدالحسین شهنازی : (همایون و شوشتری، ترانه از رهی معیریف موسیقی ایرانی)
۳٫۵٫۷٫۳- فروردین، اثر نصرالله زرین پنجه : (ترانه از محمد تقی ملک الشعرا بهار)
۳٫۵٫۷٫۳- سنگ خارا اثر علی تجویدی : (بیات کرد دشتی، ترانه از معینی کرمانشاهی، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۲۶۱)
۳٫۵٫۷٫۵- مرغ سحر، اثر مرتضی نی داوود : (ماهور، ترانه از رهی معیری، گلهای رنگارنگ برنامه شماره ۳۳۸)
۳٫۵٫۷٫۶- نرگس مستی، آهنگساز ناشناس : (ماهور، ترانه احتمالا از شیدا، گلهای رنگارنگ)
۳٫۵٫۷٫۷- نواهای ساز، اثر جواد بدیع زاده
۳٫۵٫۷٫۸- نواهای سنتور، اثر محمد باقری
۳٫۵٫۷٫۹- شب من، اثر رهی معیری : (افشاری، ترانه از رهی معیری)
۳٫۵٫۷٫۱۰- شعله و پروانه، اثر محمد علی امیر جاهد
۳٫۵٫۷٫۱۱- سوز هجران، اثر لطف الله مجد : (سه گاه، ترانه از ابوالحسن ورزی)

7 دیدگاه

  • ناشناس
    ارسال شده در شهریور ۱۷, ۱۳۸۵ در ۶:۳۵ ب.ظ

    salam
    dar soorate emkan note ahange “bahare delneshin” ra send befarmaeed.
    ba tashakor

  • یاسمن عبادی
    ارسال شده در بهمن ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱۱:۲۴ ب.ظ

    سلام.

  • غلامعلی زارع
    ارسال شده در اسفند ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱:۴۶ ب.ظ

    سلام بر شما که ایران و ایرانی را بر قله رفیع افتخار نشانده اید . عزت و طول عمر برای شما و همه وطن دوستان آرزو می نمایم و این خدمت بی بدیل شما را ارج می نهم . پاینده و سرافراز بمانید.

  • ارسال شده در اردیبهشت ۹, ۱۳۸۶ در ۱:۲۳ ب.ظ

    سلام. لطفا آثار درویش خان را به صورت دانلود رایگان به نمایش بگذارید.

  • محمد
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۹, ۱۳۸۶ در ۹:۲۵ ق.ظ

    برای من آهنگهایی از همایون بفرست . ممنون می شم

  • nooshin
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۴, ۱۳۸۷ در ۶:۰۶ ب.ظ

    اصلا خوب نبود

  • shahin
    ارسال شده در آذر ۵, ۱۳۸۸ در ۱۰:۵۴ ب.ظ

    درود
    من در جستجوی سرود اصفهان هستم
    آنرا چگونه می توان پیدا کرد؟

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نظر من، نظر شما، نظر او

خیلی پیش می‌آید که در واکنش به یک نقد بشنویم؛ «این نظر نویسنده است». آیا تا به‌حال دقیقاً فکر کرده‌ایم که چنین جمله‌ای یعنی چه؟ کسی که این جمله را می‌گوید درواقع دارد اعتبار حکم‌های درون نقد را زیر سؤال می‌برد. می‌گوید آنها از جنس «نظر شخصی» هستند. اولین مفهومی که از نظر شخصی به ذهنمان می‌آید چیزی است مثل این جمله «قورمه‌سبزی خیلی خوب است». این «نظر» گوینده است درباره‌ی یک غذا. آنجا «شخصی» بودنش معلوم می‌شود که یک نفر دیگر پیدا می‌شود و درست برعکسش را می‌گوید و ما هم راهی پیدا نمی‌کنیم که بگوییم کدام درست گفته. فقط می‌توانیم بگوییم با اولی موافقیم یا با دومی. یعنی وابسته به «شخص» گوینده یا شنونده است.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (III)

محمدالله مستوفی گوید: در زمان بهرام کار مطربان بالا گرفت چنانکه مطربی روزی بصد درم قانع نمیشد بهرام گوراز هندوستان دوازده هزار لولی آورد که نوادگان ایشان هنوز در ایران مطربی می کنند.

از روزهای گذشته…

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (X)

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (X)

تفکیک امروزی موسیقی «غربی» از موسیقی «شرقی» براساس سیستم صداهای موجود در موسیقی غربی (گام کروماتیک دوازده قسمتی تعدیل شده) و سیستم های صداهای مورد استفاده (گام های دیاتونیک ماژور و مینور) و قواعد آهنگسازی و هارمونی حاصله از سیستم های صداها و بالاخره سازهای جوابگوی این فواصل و قواعد است. اما می دانیم که این عوامل در موسیقی غربی همه پدیده هایی هستند که در قرن هفدهم و هجدهم در اروپا به وجود آمده اند.
شهریار فریوسفی، صدای آشنای تار!

شهریار فریوسفی، صدای آشنای تار!

ساعاتی پیش با تماس یکی از دوستان موسیقیدانم، خبر درگذشت یکی از مشهورترین و خوش نام ترین نوازندگان تار و سه تار ایران را شنیدم… به طور اتفاقی دیروز این هنرمند را در خیابان دیدم و برایم قابل تصور نبود که فردای آن روز باید یادنامه ای برای درگذشتش بنویسم. ملاقات هایم با او به چند گفتگو بر میگردد در مرکز موسیقی صدا و سیما، درباره اجراها، سازهای مورد استفاده اش، نوع اجراهایش که باعث شده، بیشتر آهنگسازان از او برای نواختن قطعاتشان استفاده کنند.
شانون کرفمن، ستاره نوظهور گیتار الکتریک

شانون کرفمن، ستاره نوظهور گیتار الکتریک

شانون کرفمن(Shannon Curfman )، گیتاریست و خواننده آمریکای سبک بلوز و راک متولد ۳۱ جولای ۱۹۸۵ در Fargo واقع در North Dakota است. وی در سال ۱۹۹۹ اولین آلبوم خود را با نام Loud Guitars, Big Suspicions منتشر کرد. آلبوم او با استقبال روبه رو شد نه به دلیل آنکه او یک گیتاریست و خواننده راک زن بود بلکه او فقط ۱۳ سال داشت! صدای گیرا و توانای بالای او در نواختن گیتار الکتریک بسیاری از شنوندگان آثار او را متحیر کرد، زیرا قبول کردن این اجرا در سن او خیلی مشکل بود. در سن ۱۴ سالگی برای اشعار، صدای گیرا و با احساس و اجرای آتشین با گیتار جایزه گرفت.
رنه فلمینگ

رنه فلمینگ

رنه فلمینگ (Renée Fleming) خواننده برجسته سوپرانو، در ۱۴ فوریه سال ۱۹۵۹ در پینسیلوانیا امریکا بدنیا آمد و عمده فعالیت وی خوانندگی در اپرا میباشد؛ هر چند وی یکی از خوانندگان مطرح در سبک جز نیز میباشد. در زمینه خوانندگی او را میتوان در دسته full lyric soprano قرار داد که قابلیت بسیار بالا از نظر وسعت صدا و تکنیک و صدایی رسا و قدرتمتد دارد که میتواند به راحتی از وسعت صدایی خویش فراتر رود.
هنر از هنر تا جامعه (I)

هنر از هنر تا جامعه (I)

رابطه هنر با فرد و جامعه همواره رابطه ای بحث انگیز بوده است، علت شاید وجود تضادی است که میان قلمرو فرد و خلق و درک اثر هنری با مقولات دیگر اجتماعی بویژه سیاست وجود دارد. این تضاد ها ناشی از این نکته مهم است که برای سیاست تمامی پدیدارها تنها به وسیله تبدیل میشوند(به همین دلیل نیز سیاست یک دستگاه زاینده قدرت تلقی نمیشود، سیاست در حقیقت یک دستگاه مبدل قدرت اقتصادی به نظم اجتماعی آنهم، از نوع تحمیل شده و قانونی آن است). در حالیکه در فرهنگ موضوع معکوس است.
تراژدی مدرنیسم در موسیقی ایران (V)

تراژدی مدرنیسم در موسیقی ایران (V)

بالاخره دوست من وارد ارکستر شد و قرار شد نوازنده گروه شود. او با دیدن نت نویسی عجیب استاد خواست که برایش توضیح دهند که معنی این نوشته ها چیست، استاد، مایستر را مامور آموزش به او کرد؛ مایستر که نوازنده یک ساز ایرانی بود به او گفت، به اینها که رسیدی ریز بزن… همینجا دوستم گفت کدام ریز را بزنم؟ نوازنده گفت، مهم نیست باید ریز بزنی! و پاسخ گرفت، نصف تکنیکهای تنبک ریز های مختلف آن است، شکل ریزها است که صداها را تفکیک میکند و برای مثال چند نمونه از ریز های بهمن رجبی را اجرا کرد (او یکی از بهترین شاگردان بهمن رجبی بود!) مایستر جواب داد استاد فرق اینها را نمیداند شما ریز بزنید!
بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (VI)

بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (VI)

برای دریافتن چرایی این امر باید به تغییر وضعیت استقرار دانگ‌ها در طول پیشرویِ دستگاه ماهور توجه کرد. خروج از توالی متصل دانگ‌های سه‌گانه‌ی متصل ماهور به‌طور مشخص از گوشه‌ی زیرافکند آغاز می‌شود که مقدمات این تغییر از حصار ماهور قابل مشاهده است. در زیرافکند، دانگ‌ها از مدار اصلی ماهور منحرف می‌شوند و با فاصله‌ای طنینی نسبت به آغاز دانگ دوم ماهور (نت دو) بازتعریف می‌شوند. دانگ‌های جدیدْ محدوده‌ی تتراکردی رـ سل و در ادامه سل ـ دو را در بر می‌گیرند. از همین تغییر، برای مدگردی و تعریف گوشه‌هایی که دارای مشابهت با دستگاه‌های دیگر، به‌خصوص شور، هستند استفاده می‌شود؛ مثلاً گوشه‌های شکسته و دلکش بر مبنای همین دانگ‌ها (تتراکرد رـ سل و سل‌ـ دو) و فقط با تغییر فواصل شکل می‌گیرند. اگر به این نکته توجه کنیم، تأکید بر متیف آغازین گوشه‌ی شکسته یا نیریز در ردیف میرزاعبدالله هم معنادارتر می‌شود: تأکید و تثبیت محدوده‌ی تتراکردی رـ سل.
به بهانه کنسرت ارکستر کامه راتا در تالار وحدت (III)

به بهانه کنسرت ارکستر کامه راتا در تالار وحدت (III)

نگاه هنری تدسکو را به خوبی در این نقل قول می توان ردیابی کرد:”هیچ وقت به مدرنیسم یا نئوکلاسیسم یا هر “ایسم” دیگری معتقد نبوده ام. معتقدم موسیقی یک فرم زبانی است که قادر به پیشرفت و بازسازی است. با این وجود موسیقی نباید آنچه را که توسط نسل های پیشین عرضه شده، کنار بگذارد. هر ابزار بیانی به شرطی که در موقعیت مناسب و به جا استفاده شود، می تواند مفید باشد (بنا به ضرورت نهادی ، نه میل و هوس یا مد روز). ساده ترین ابزارها معمولا بهترین آنها هستند. آنچه من درطول دوران تکامل هنری ام جستجو کرده ام، بیان شخصی با ابزارهایی هرچه ساده تر و مستقیم تر، در درون زبانی هرچه شفاف تر و دقیق تر بوده است.”
دو مضراب چپ (قسمت ششم)

دو مضراب چپ (قسمت ششم)

در قسمت های گذشته به بحث درباره این تکنیک در آثار آهنگسازان سنتور از جمله ابوالحسن صبا، فرامرز پایور، پرویز مشکاتیان، اردوان کامکار و … پرداختیم؛ در این قسمت به قطعه دیگری از ساخته های حبیب سماعی توجه کنید که در آن باز هم از دومضراب چپ استفاده شده است. این قطعه چهارمضراب ابوعطا است که در کتاب دوم ردیف های سنتور ابوالحسن صبا منتشر شده است. (توجه کنید که نت این قطعه برای دوره مقدماتی سنتور نوشته شده است)
جنگو راینهارت

جنگو راینهارت

جنگو راینهارت نوازنده گیتار جز بلژیکی از جمله برجسته ترین نوازندگان موسیقی جز متولد اروپاست که در بلژیک بدنیا آمد اما دوران نوجوانی را درقرارگاه کولی های باسک در نزدیکی پاریس سپری کرد. از سنین نوجوانی کار نوازندگی بانجو، گیتار و ویولن را به صورت حرفه ای در سالن های رقص پاریس آغاز کرد.