شامگاه پنجم آبان‌ماه ۱۴۰۴، تالار وحدت میزبان اجرایی بود از ارکستر سمفونیک هنرستان موسیقی دختران که در حضور علاقه‌مندان موسیقی کلاسیک، خانواده‌های هنرجویان، فارغ‌التحصیلان سال‌های اخیر هنرستان و جمعی از هنرمندان و مدرسان این مجموعه روی صحنه رفت.
کنسرت با سخنانی از مهدی قاسمی، رهبر ارکستر، آغاز شد که به دشواری‌های این اجرا اشاره کرد. پس از او پریسا زهتابیان، مدیر هنرستان دختران، در سخنانی کوتاه از تلاش‌های مدرسان و هنرجویان هنرستان گفت. سپس محمدرضا تفضلی، عضو هیئت علمی و مدرس آهنگسازی دانشگاه هنر، تحلیل مختصری از سبک و سیاق آهنگسازی احمد پژمان ارائه داد و در ادامه پیامی از پیش ضبط شده از زنده‌یاد احمد پژمان که قطعه «رقص روستایی» را برای اجرا به ارکستر هنرستان دختران سپرده بود پخش شد.
انتخاب این قطعه برای هنرجویانی که در سنین نوجوانی بودند، هم تعجب برانگیخت و هم تحسین. «رقص روستایی» از آثار دشوار پژمان شمرده می‌شود و پس از انقلاب هرگز در رپرتوار ارکستر سمفونیک تهران قرار نگرفته بود. با این حال، بخش‌های دیگر برنامه که نسبت به اثر پژمان، به‌ویژه از نظر متریک و ریتمیک، پیچیدگی کمتری داشتند، موفق‌تر اجرا شدند.
در این کنسرت بخش‌هایی از باله «دریاچه قو» اثر چایکوفسکی و «کاپریچیو اسپانیول» اثر ریمسکی کورساکوف نیز به گوش رسید.
اما مهم‌ترین عامل پیشرفت سریع ارکستر هنرستان موسیقی دختران، بی‌شک حضور مهدی قاسمی است؛ رهبری که با انگیزه، دقت و جدیت خود، تحولی اساسی در سطح کار این ارکستر پدید آورده است. قاسمی اواسط دهه هفتاد در ارمنستان و اواسط دهه هشتاد در کانادا به تحصیل رهبری کر و ارکستر پرداخته و سال‌هاست در این زمینه سابقه دارد. نکته مهم در کارنامه او، همکاری مداوم با ارکسترها و کرهایی است که اعضایشان در سنین نوجوانی و جوانی قرار دارند؛ تجربه‌ای که او را به «معلمِ رهبر» تبدیل کرده است؛ بنابراین بی‌دلیل نیست که رهبری‌اش این‌قدر واضح و دقیق به نظر می‌رسد.
جای تأسف و شگفتی دارد که رهبری چون قاسمی که توانایی آشکارش در ارتقای سطح نوازندگان بارها ثابت شده، تنها یک بار برای رهبری ارکستر به سه ارکستر دولتی ایران دعوت شده است.
البته رشد تحسین‌برانگیز تکنیکی و موسیقی‌شناسانه نوازندگان ارکستر هنرستان دختران تنها محصول حضور این رهبر نیست و مدرسان کارکشته و باانگیزه هنرستان در تعالی آن‌ها نقش بزرگی داشته‌اند؛ اما تا رهبری با انگیزه و جدیتِ قاسمی سکان هدایت ارکستر را به دست نگیرد، این استعدادها در عرصه گروه‌نوازی به ظهور نمی‌رسند.
این پرسش را باید در پایان با صراحت طرح کرد: کشوری با نزدیک به ۹۰ میلیون جمعیت چگونه است که شمار ارکسترهای بزرگ‌اش این‌قدر اندک است؟ هر سال جمع کثیری از نوازندگان کاربلد، حاصل تلاش خود و هدایت مربیانشان، به سطحی از توانایی می‌رسند که شایسته حضور در صحنه‌های حرفه‌ای است؛ اما سرنوشت محتوم بسیاری از آن‌ها یا تدریس خصوصی است یا مهاجرت. این معادله‌ای است که نه فقط برای هنرجویان امروز، بلکه برای آینده موسیقی جدی این سرزمین باید پاسخی برایش پیدا شود؛ پیش از آنکه سرمایه انسانی‌ای که سال‌ها برای پرورشش هزینه شده، بی‌صدا از مرزها بیرون برود.
روزنامه اعتماد (۱۴۰۵ ۱۲ آبان)
۱ نظر