سجاد پورقناد
گروهی که به کاباره وارد شده بودند، همواره از طرف گروهی که خانه نشینی را به نوازندگی در کاباره ترجیح داده بودند، مورد سرزنش قرار میگرفته و تحقیر میشدند. این گروه کوچک، نوازندگان کاباره را دارای موفقیت، نه در بخش هنری بلکه در بخش مالی میدانستند (نک. زاهدی و میرعلینقی، ۱۳۷۰، ص. ۹۲). در واقع با اینکه جمعیت کسانی که خانه نشین بودند نسبت که دیگر گروهها کم بود ولی هنوز آنها قدرت «نظارت اجتماعی» (۱۲) خود را حفظ کرده بودند.
این گوشزد شدن «انحراف» جایی برای شکل گیری «توجیه درونی» (۱۳) و در نتیجه مجالی برای کاهش «ناهماهنگی» نمیگذاشت و این آزردگی خاطر، بخشی جدا ناشدنی از زندگی این نوازندگان بود. این آزردگی، تاثیرات خود را در آینده حرفهای و اجتماعی این گروه به اشکال مختلف گذاشت.
- خدشه دار شدن نیازهای اساسی
اریک فروم روانشناس آلمانی، هشت نیاز را برای هر انسان برمیشمرد که سه مورد آن: «هویت»، «ریشه دار بودن» و «جهت گیری» است (کلاینمن، ۲۰۱۲، ص. ۱۸۱). هنرجویانی که به کاباره رفته اند، چه به صورت درونی (از طرف وجدان خود) و چه بیرونی (از طرف منتقدانشان) در معرض تهدید سه مورد یادشده قرار گرفته و دچار «تنش» و در پی آن «اضطراب» میشوند.
- اضطراب اخلاقی
آنا فروید، روانشناس و ادامه دهنده مکتب پدرش، زیگموند فروید، اضطراب را شامل سه نوع میداند که یکی از انواع آنرا «اضطراب اخلاقی» میداند؛ او این اضطراب را اینگونه تعریف میکند: «ترس و نگرانی در این باره که اصول و ارزشهای اخلاقی ما پایمال شود و شرم یا احساس گناه به وجود آید. این نوع اضطراب از ابرمن ناشی میشود» (کلاینمن، ۲۰۱۲، ص. ۲۹).
- شکل گیری تشکلی اجباری
پرویز محمود از اعتصابیون درخواست میکند که ارکستر پراکنده شده هنرستان (۱۴) را دوباره احیا کنند و به صورت خصوصی یک ارکستر سمفونیک را تشکیل بدهند. بعضی از اعتصابیون از این فرمان سرپیچی میکنند و محمود که با حزب توده همکاری داشته به کمک آنها و با اعمال خشونتِ چماقدرانِ این حزب، بعضی از موسیقیدانانی که از هنرستان به کابارهها رفته بودند و همینطور بعضی از نوازندگان اروپایی که در کابارهها به نوازندگی میپرداختند و حتی نوازندگان قدیمی کافهها را به ارکستر سمفونیک میآورد (زاهدی و میرعلینقی، ۱۳۷۰، ص. ۱۰۰).
این تشکیلات از سال ۱۳۲۲ تحت نام ارکستر سمفونیک تهران ادامه فعالیت میدهد (آریان پور، ۱۳۹۳: ۷۰) و در سال ۱۳۲۵ به صورت رسمی ثبت میشود. (حنانه، ۱۳۹۵)
پینوشت
12- در ادبیات جامعه شناسی اصطلاح ناهماهنگی شناختی (ناسازگاری شناختی یا تعارض شناختی) برای توصیف ناراحتی ذهنی استفاده میشود که ناشی از داشتن دو اعتقاد، ارزش یا نگرش متضاد است (سنایی، ۱۳۹۷).
13- « توجیه درونی» کاهش ناهماهنگی از طریق تغییر دادن چیزی درباره خود (مثل نگرش یا رفتار) میباشد (ارونسون، ۱۳۸۶، ص. ۱۹).
14- پرویز محمود در زمان همکاریاش با هنرستان وزیری، خود هدایت این ارکستر را بر عهده داشت و همان دانشجویان اعتصابی، زمانی در این ارکستر قطعات علینقی وزیری و روح الله خالقی را مینواختند.
۱ نظر