گفتگوی هارمونیک | Harmony Talk

علیرضا میرعلی نقی

علیرضا میرعلینقی متولد ۱۳۴۵ در تهران
روزنامه‌نگار، پژوهشگر موسیقی و منتقد هنری

Posts by علیرضا میرعلی نقی

۷۰ سال موسیقی پاپ ایران (۱)

موسیقی پاپ، در چارچوب ساده ترین تعریفی که در ایران و برای نوع ایرانی آن می توان کرد، عبارت است از «نشاندن مناسب کلام فارسی برملودی هایی که خارج از حوزه فرهنگ های قدیمی هستند و اجرای آنها، عمدتاً با آلات موسیقی غربی صورت می گیرد».

«جذبهء شیفتگی»؛ درباره پرویز یاحقی

پرویز صدیقی‌ پارسی‌ (یاحقی) تکنواز ویولن‌ نوازان‌ نسل‌ بعد از ابوالحسن‌ صبا و حسین‌ یاحقی‌ قوی‌ترین‌ تاثیر را داشته‌ است‌ و لحن‌ و بیان‌ و حتی‌ تکنیکهای‌ فردی‌ او در نوازندگی‌ این‌ ساز مشکل‌ و وحشی‌ الگوی‌ تقلید صدها و هزاران‌ نفر از ویولن‌نوازان‌ پنجاه‌سال‌ اخیر بوده‌ است‌، الگوهایی‌ که‌ هیچ‌کس‌ بهتر از خود او مجری‌ آنها نیست‌. خلاقیت‌ او به‌ آموزش‌ هایی‌ که‌ در مکتب‌ دایی‌ هنرمندش‌ زنده‌یاد حسین‌ یاحقی‌ و در مکتب‌ ابوالحسن‌ صبا دیده‌ بود محدود نشد و با تاثیرپذیری‌ از عواملی‌ که‌ کشف‌ و شرح‌ آنها دشوار است‌ اکسیر شخصی‌ خود را ساخت‌ و طرفداران‌ بی‌شمار یافت‌.

درباره جلال تاج اصفهانی (۱)

سیدجلال تاج اصفهانی خواننده بلند آوازه موسیقی ایرانی است. وی در ۱۲۸۲ش در اصفهان در خانواده ای روحانی تولد و پرورش یافت. پدرش، شیخ اسماعیل ملقب به تاج الواعظین، از منبری‌های خوش صدای اصفهان و آشنا به گوشه ‌ها و ردیف‌های آواز بود (شجریان، ص ۳۰). تاج از نه یا ده سالگی نزد پدر با مقدمات و اصول ردیف آشنا شد و به راهنمایی او از سیدعبدالرحیم اصفهانی، استاد برجسته آواز مکتب اصفهان، آوازخوانی را فرا گرفت. همچنین از تعلیمات نایب اسداللّه* استاد نی، و خوانندگان مشهور آن زمان، میرزاحسین ساعت‌ساز (خضوعی اصفهانی)، حبیب شاطرحاجی و حاجی عندلیب اصفهانی استفاده کرد.

درگذشت استاد حسن ناهید، مروج همنوازی نی با ارکستر

امروز پیکر استاد حسن ناهید، ساعت ۹:۳۰ دقیقه از مقابل تالار وحدت به سمت بهشت زهرا (س) بدرقه خواهد شد. حسن ناهید متولد ۱۳۲۲ بود و از ۱۰ سالگی به آموختن موسیقی پرداخت. نت خوانی را زیر نظر حسین دهلوی آموخت و از راه گوش دادن به ساز حسن کسایی، با روش لبی و دندانی به تقلید از نوازندگی او پرداخت. سالها با این روش در ارکستر سازهای ملی وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور همنوازی کرد تا اینکه به توصیه حسن کسایی، نواختن نی را تنها به روش دندانی دنبال کرد. حسن ناهید کسی بود که با تسلط بالا بر نت خوانی، پای ثابت ارکستر های مختلف و حتی ارکستر های سمفونیک بود. به گفته خودش، برجسته ترین شاگردان او علی نجفی ملکی، پاشا هنجنی و محسن بیگلری هستند. در ادامه یادداشتی کوتاه از علیرضا میرعلی‌نقی را درباره این استاد فقید می‌خوانیم:

درباره برنامه گلها و نقش داوود پیرنیا (۳)

برگ سبز که به ساز و آواز و شعرخوانی اختصاص داشت و تصنیف اجرا نمی شد. برنامه در شب های جمعه در حدود ۳۰ دقیقه پخش می شد و اولین برنامه با صدای سید جواد ذبیحی و نی کسایی و تار شهناز بود.

درباره انتشار مجدد اثری از مرتضی محجوبی

از بین مجموعه ارزشمند تکنوازان که – لوگوی شرکت آهنگ روز- ۴۰ سال پیش روی صفحه وینیل منتشر کرد و امروز روی صفحه نقره‌ای سی دی انتشار می‌دهد، آلبوم تکنوازی پیانوی مرتضی محجوبی سرنوشت ویژه‌ای داشته است. این تنها صفحه‌ای بود که زبرای انتشار آن با شخص هنرمند وارد مذاکره نشد؛ چرا که حدود پنج سال از درگذشت او می‌گذشت و چاره‌ای نبود جز مراجعه به بازماندگان او و یا کلکسیونرهایی که نسخه‌هایی تمیز و سالم از نواخته‌های استاد را در مجموعه شخصی خود داشتند.

مجتبی میرزاده، رنگین «کمان» موسیقی

سید مجتبی میرزاده (۱۳۲۴ کرمانشاه، ۱۳۸۴ تهران) نوازنده، تنظیم کننده و آهنگساز را می‌توان مظهری کامل از استعدادی درخشان و خودآموخته دانست. کودکی و نوجوانی او در منطقه ‎ای از ایران طی شد که در آن سال‌ها، بن بستی تیره و تار برای موسیقی و موسیقیدانان به حساب می‌آمد. فقر امکانات ابتدایی و عشق شعله‌ور به دانستن و نواختن، جز آموختگی و تاثیرپذیری از هرآنچه که می‌شنید، راهی پیش پای او نمی‌گذاشت.

درباره برنامه گلها و نقش داوود پیرنیا (۲)

پیرنیا درمورد تأسیس برنامه گلها و علاقه اش به موسیقی می گوید: از اوان کودکی، علاقه بسیاری به گل بخصوص گل لاله داشتم به خاطر دارم، وقتی که دبیر ادبیات تکلیفی داد تا بر قطعه ای از روسو شاعر و نویسنده فرانسوی تفسیری بنویسم، وقتی برای چندمین بار آن قطعه را خواندم، از خانه همسایه آهنگی به گوشم رسید که از نظر مفهوم با قطعه روسو شباهت داشت، رابطه آن شعر و آهنگ به اندازه ای مشغولم کرد که به خانه همسایه رفتم و پس از عذرخواهی اسم آن آهنگ را پرسیدم. گفتند: تنهایی، که یکی از آثار غیرمشهور شوپن است.

درباره برنامه گلها و نقش داوود پیرنیا (۱)

آنچه باعث محبوبیت و استقبال مردم هنردوست از برنامه گلها شد، شناخت عمیق مرحوم پیرنیا از شعر، ادب و موسیقی ایران و عامل دیگر، دقت و وسواس او در انتخاب اشعار و قطعات موسیقی بود، بارها یک قطعه موسیقی را می شنید و قسمتهایی از آن را انتخاب و قسمت دیگر را حذف می کرد. پس از انتخاب شعر، آنها را با موسیقی تلفیق کرده و نوار ضبط شده را به دفعات می شنید و حتی برای کسانی که به دیدنش می آمدند، پخش می کرد و از نظرات افراد صاحب نظر بهره می جست.

درباره هرمز فرهت، آهنگساز و محقق موسیقى ایرانى (۴)

مؤلف در مقدمه به نکته اى مهم اشاره دارد: باید امیدوار باشم که خواننده محترم این کتاب را بدون پیش داورى بخواند و آنجایى که مطالب آن با عقاید متداول شده مغایره دارد، به استدلالى که شده توجه کند. البته استدلال مى تواند از دید خواننده نادرست آید. این نویسنده مدعى نیست که به حقیقت مطلق دست یافته است. تحقیقاتى کرده ام، تجزیه و تحلیل هایى نموده و نتیجه هایى به دست آورده ام که توضیح داده ام. در غایت امر، خواننده محترم باید بداند که مبانى نظرى موسیقى یا آنچه که تئورى موسیقى مى گوییم، یک «علم دقیقه» نیست. هیچ فرهنگ موسیقى در هیچ جاى جهان با قرار و قانون و تئورى آغاز نگردیده است.

بیشتر بحث شده است