Posts by علیرضا میرعلی نقی
درباره هرمز فرهت، آهنگساز و محقق موسیقى ایرانى (۳)
براى او بهترین موقع بود چرا که سیستم فرهنگى کشور، متعاقب رشد صنعتى و شکوفایى اقتصادى، تغییرات چشمگیر کرده بود و امکانات وسیع دهه ۱۳۴۰ شمسى با سال هاى پیش ازآن قابل مقایسه نبود. سازمان ها و ادارات جدیدى براى موسیقى تأسیس شده بودند و رشد امکانات فرهنگى سال هاى ۱۳۵۷-۱۳۴۷ در هیچ دوره دیگرى از تاریخ معاصر، حداقل براى موسیقى، نظیرى نداشت. دکتر هرمز فرهت به دعوت سازمان رادیو تلویزیون ملى ایران، ریاست شوراى موسیقى را پذیرفت.
درباره هرمز فرهت، آهنگساز و محقق موسیقى ایرانى (۲)
موسیقى کلاسیک (یا به تعبیرى موسیقى بین المللى)، زمینه کلى کار و علاقه هاى هرمز فرهت شد و او بعد از یک دوره کار عملى نزد واهه جنیگوزیان (نوازندگى ویولون)، به آمریکا رفت. درآن زمان ایرانیان اکثراً براى تحصیل به اروپا و به ویژه آلمان مى رفتند و آمریکا، سرزمینى دور و ناشناخته بود. هرمز فرهت اولین ایرانى است که در آمریکا تحصیلات موسیقى در سطح دانشگاهى انجام داده و بالاترین مراحل و مراتب تحصیلى را اخذ کرده است.
درباره هرمز فرهت، آهنگساز و محقق موسیقى ایرانى (۱)
ربع قرن از سفر پروفسور هرمز فرهت به خارج از ایران مى گذرد. سفرى تا به حال بدون بازگشت و اسباب تأسف براى افراد آگاه به موسیقى ایرانى که ارزش علمى و ابعاد متفکرانه او را مى شناسند. موسیقیدانان زیر پنجاه سال با نام و آثار او آشنایى کمى دارند و یا اصلاً ندارند. در صورتى که او یکى از تأثیرگذارترین افراد در دوره خود بوده و نظریاتش هنوز هم شایسته مطالعه و توجه جدى است.
کارو، ترانهسرای فراموش شده
کارو، مشهور بود، شهره عام و خاص و در مطبوعات سال های ۱۳۴۸ – ۱۳۳۰ او می دانست که تنها فریدون کار می توانست با او برابری کند. نام کارو، به عنوان شاعر و نثر نویسی که در نوشتن متن های تند و احساساتی مسلط بود، در تهران سال های ۱۳۳۰ شهرت فراوان داشت. کتاب شکست سکوت او با نقاشی های جورج دوست و هم کیش او، فروش بالا داشت و حتی در سال های بعد از انقلاب که کمترین اثری از نوع زندگی سال های ۱۳۳۰ باقی نمانده بود، به صورت چاپ غیرقانونی، در هزاران نسخه دست به دست می شد.
دلخوشکنکی کوتاه برای «جهانی» شدن (۲)
میپرسیم همه این حرفها به کنسرت یزدانی- سانتانا چه ارتباطی دارد؟ ظاهراً ارتباطی دیده نمیشود اما بینش امروزی، کلنگر است و نه جزئینگر. در این که کار مشترک آریان – کریسدیبرگ، یزدانی – سانتانا و کلهر- یویوما باید باعث شادی و سربلندی ما شود حرفی نیست.
درباره جلال تاج اصفهانی (۲)
بخش عمده آثار تاج که گاه در رادیو اصفهان و بیشتر در منازل هنرمندان به طور خصوصی ضبط شده، با نی سیدحسن کسایی (متولد ۱۳۰۷ش)، تار جلیل شهناز (متولد ۱۳۰۰ش) و نیز تار عباس سروری و محمدرضا لطفی همراه است. همچنین یک دوره برنامه رادیویی در شناخت گوشه های آواز ایرانی با اجرای او ضبط شده است.
«از خون جوانان وطن لاله دمیده»
شاید عارف این قطعه را برای یک فرد خاص (حیدرخان عمواوغلی یا کلنل محمدتقی خان پسیان) گفته باشد ولی بعدها قطعه «از خون جوانان وطن لاله دمیده» تبدیل به اثری فراتر از اینها شد و در همه عرصهها به کار برده میشد. در دوره آقای پیرنیا در برنامه گلها نیز این اثر بازخوانی شد و در شعر آن تغییراتی دادند. در سال ۱۳۵۷ نیز توسط گروه چاووش بازخوانی و استفاده شد. گروه پایور به سرپرستی فرامرز پایور نیز در آخرین کنسرت خود {قبل از توقف ۱۱ ساله} در سال ۵۸ این قطعه را در تالار رودکی (وحدت فعلی) با صدای محمدرضا شجریان به روی صحنه برد. در سال ۱۳۵۸ بیشتر سال کنسرتهایی بود که در آنها از این قطعه استفاده میکردند.
موسیقی فراتر از جامعه
نقل قول معروفی در حوزه هنر کلاسیک است که درباره تاثیرپذیری هنر موسیقی از تحولات اجتماعی سخن می گوید؛ بنابر این قول، موسیقی، دیرتر از هر هنری از تلاطم ها و حرکت ها و جریان های نوبنیاد تفکر و هنر در اجتماع تاثیر می گیرد و آن را بازتاب می دهد.
درباره کتاب «بینش و موسیقی»
اکثریت آثار قلمی و لسانی شادروان زنده یاد دکتر سید تقی بینش (۱۳۰۰/۱۱/۶-۱۳۷۴/۱۲/۲۱) فرزند حاجی میرزا علیرضا رکن التولیه و طلعت الملوک دفتری متولد مشهد از شاگردان استاد علی اکبر خان شهنازی و سلیمان روحافزا بود که طی سالهای نه مربوط به موسیقی، بلکه مربوط به علایق ویژه فرهنگیانی است که تربیت علمی و ادبی قدیمی داشتند مثل مباحثی چون فقه الغه، متن شناسی، جغرافیای تاریخی مشهد و حاشیهنویسی.ایرج افشار از زحمات او درباره کتابی چون «نتیجه الدوله» یاد میکند.
دلخوشکنکی کوتاه برای «جهانی» شدن (۱)
خبر کنسرت مشترک رضا یزدانی، خواننده شناخته شده جوان، با موسیقیدان بزرگ، کارلوس سانتانا، اول شایعه بود و بعد که درستی آن شایعه شیرین، تأیید شد، موجی از خوشحالی بین دوستداران این ژانر از موسیقی برانگیخت، چهبسا که دوستداران رضا یزدانی و هواداران کارلوس سانتانا، دو گروه نسبتاً متفاوت با علاقههای نسبتاً مشترک بودند و بعد از این واقعه شادیآور، یعنی کنسرت سانتانا- یزدانی، تفاوتها کمتر و اشتراکها بیشتر شود.

