گفتگوی هارمونیک | Harmony Talk

علیرضا میرعلی نقی

علیرضا میرعلینقی متولد ۱۳۴۵ در تهران
روزنامه‌نگار، پژوهشگر موسیقی و منتقد هنری

Posts by علیرضا میرعلی نقی

درباره آلبوم «اشک باران»

شکل تاریخی غالب در موسیقی ایران از انواع بومی تا شهری براساس رسم خنیاگری است. خنیاگری خود براساس سه عامل اصلی معرفی می شود: نغمه پرداز، ترانه سرا و خواننده تا اواخر عصر قاجار، غالباً یک نفر عهده دار هر سه این عوامل بود و حتی در مواردی ساز دست خود را نیز می ساخت. با ورود تدریجی جامعه ایرانی به فضای تجدد، هر کدام از این سه عامل به طور تخصصی بین افراد مستعد تقسیم شد و سنت خنیاگری با شمایلی نوین تولدی دوباره یافت خنیاگران گذشته رفتند و آهنگسازان، ترانه سرایان و خوانندگان هر کدام جدا جدا ولی همدوش با یکدیگر رسم کهن گذشته را بازآفرینی کردند.

سال‌شمار زندگی و آثار پرویز یاحقی (۲)

۱۹۶۸ ـ ۱۹۶۲/۱۳۴۶ ـ ۱۳۴۱: پرویز یاحقی از چهره‌های ثابت برنامه گل‌ها می‌شود. شیوه ویولون‌نوازی او شیوع می‌یابد و برنامه‌های فراوانی از هم‌نوازی او با ایرج، گلپایگانی و… ضبط می‌شود. در دوره پیرنیا او با آزادی کامل در رفت و آمد به استودیوی شماره ۸ و ضبط تک‌نوازی‌هایش، به دلخواه و به مقتضای حال و الهام، می‌دهند. شماری از شنیدنی‌ترین برنامه‌های او در این دوران در نوار پ‍ُر می‌شود. در این دوره فقط با خوانندگان زن کار می‌کند. استادان: روح‌الله خالقی و مرتضی محجوبی از دنیا می‌روند. اولین صفحات ۴۵ دور او همراه آواز گلپایگانی در کمپانیِ «رویال» پر می‌شود.

سال‌شمار زندگی و آثار پرویز یاحقی (۱)

خبر شوکه کننده درگذشت پرویز یاحقی در منزل شخصی‌اش در حالی که سی‌ساعت از فوت او می‌گذشت، جامعه موسیقی ایران را دچار اندوه و حیرت کرد. پرویز یاحقی‌ بیش‌ از پنجاه‌سال‌ فعالیت‌ مستمر هنری‌ داشته‌ است‌ که‌ نزدیک به‌ نیمی‌ از آن‌ درخلوت‌ آشیانه‌ و برای‌ اشخاصی‌ بوده‌ که‌ به‌ تشخیص‌ او گوش‌ودل‌ محرم‌ و مطمئن‌ داشته‌اند. در این مقاله نگاهی خواهیم داشت به سال‌شمار زندگی و آثار پرویز یاحقی:

پرواز بر فراز پاییزان؛ به یاد استاد فریدون شهبازیان

همین دیروز در موسسه منظومه خرد با علی صمدپور عزیز، حرف از او بود و موسیقی همیشه تاثیرگذار او در سریال «پاییزان» و اینکه کمتر کسی می‌داند که خواننده تیتراژ نیز هم او بوده است: فریدون شهبازیان که ساعاتی پیش، به قول استاد پرویز ناتل‌خانلری در منظومه بی‌نظیرش: شهپر شاه هوا اوج گرفت… آری؛ آن هنری مرد؛ شناخته شده بود ولی خیلی از قابلیت‌های او ناشناخته مانده بود، چه در زمینه‌های هنری و چه در زمینه‌های انسانی. بخش مهمی از موسیقی ۵۰ سال گذشته را بدون حضور او نمی‌توان تصور و ترسیم کرد. او هنرمندی تک بعدی نبود. جز چند زمینه خاص، تقریبا در تمام عرصه‌های حرفه‌ای موسیقی فعالیت داشت. ساخت و اجرا کرد و پای ضبط‌ها ایستاد و تنظیم کرد و مشاوره داد و حمایت کرد و آنچه به نظرش بی‌ارزش یا کم‌ارزش می‌رسید، بی‌تعارف، رد می‌کرد و دور می‌انداخت.

مروری بر آلبوم «بداهه»

«بداهه» عنوان آلبومی با اجرای محمدعلی کیانی نژاد، شهرام میرجلالی و سعید رودباری است. در این اثر، در «دستگاه شور»، «آواز شوشتری»، «آواز بیات اصفهان»، «دستگاه ماهور»، «دستگاه چهارگاه»، «دستگاه سه گاه»، «آواز ابوعطا»، «آواز بیات ترک»، آثاری به ضبط رسیده است. این مجموعه از اواخر سال ۱۳۶۰ تا اواسط سال ۱۳۷۰ در فضایی خصوصی اجرا و بر روی نوار ریل ضبط شده بوده است. پالایش مجدد صوتی این مجموعه با مازیار شاهی بوده و موسسه ی فرهنگی هنری نوخسروانی باربد در سال ۱۴۰۳ این مچموعه را روانه بازار موسیقی کرده است.

یادی از لطف‌الله مفخم‌پایان (۳)

لطف الله مفخم پایان در سال‌های ۱۳۲۹-۱۳۲۸ ازدواج کرد و با همسرش برای تحصیلات دانشگاهی به فرانسه رفت و در رشته جغرافیای طبیعی دکترا گرفت. پایان‌نامهٔ او درباره محیط طبیعی دریای خزر بود. همچنین در رشتهٔ ادبیات و زبان فرانسه نیز گواهینامهٔ عالی گرفت. بعد از بازگشت به تهران در سال‌های ۱۳۳۵-۱۳۳۴، وی و همسرش ر دبیرستان‌های تهران مشغول تدریس شدند و با نظم و جدیت شاگردان فراوانی تربیت کردند که بسیاری از آنان از نام‌آوران شدند و به شاگردی مفخم افتخار می‌کنند.

یادی از لطف‌الله مفخم‌پایان (۲)

در بین همین فعالیت‌ها کوشش کرد تعدادی از آثار ماندگار موسیقی ایرانی را به نت بنویسد و منتشر کند. شرایط این کار در سال‌های ۱۳۳۰-۱۳۲۰، هم از لحاظ فنی و هم از لحاظ اجتماعی، بسیار دشوارتر از امروز بود؛ آثار باقیمانده از جنگ جهانی دوم هنوز در ایران قربانی می‌گرفت؛ مردم فاقد فرهنگ و آموزش لازم برای درک موسیقی «ملی« (امروز خوانده می‌شود «کلاسیک») بودند؛ گرانی و کمیابی کاغذ و وسایل چاپ سرسام آور بود؛ اکثر موسیقی‌دانان در این امر ‌تفاوت بودند و حتی با کناره‌گیری، حسادت و گاه با تمسخر اسباب ناامیدی مفخم خالقی را فراهم می‌کردند.

یادی از لطف‌الله مفخم‌پایان (۱)

نوشته ای را که پیش رو دارید مقاله‌ای است به قلم میرعلیرضا میرعلی‌نقی در کتاب «لطف مفخم: آثار بزرگان موسیقی ملی برای تار و ویلن در پنج دفتر»، به سعی و اهتمام لطف‌الله مفخم‌پایان، ۱۴۰۲، تهران: نشر خُنیاگر. موسی معروفی به کوشش لطف‌الله مفخم‌پایان (لطف مفخم):

مروری بر نواخته های احمد خادم‌پر، بر سیم و پوست و چوب

نواخته‌های آقای خادم‌پر را باید جدا از هر گونه عادات شنیداری که تا به حال داشته‌ایم، بپذیریم و با تکرار در شنیدن‌شان و بی هیچ داوری، بخواهیم به فضای صوتی و در واقع به فضای اندیشگی او وارد شویم. بدون کمترین جستجویی به قصد کسب لذات شنیداری همیشگی‌مان، بدون انتظار کشف نظمی آسان‌فهم در کلیت و در اجزا و بدون هیچگونه آسان‌پسندی و یا توقع فضاسازی‌های متظاهرانه‌ای که نوعی روشنفکرنمایی سطحی بیش نیستند، حتی عبارات مصطلحی چون غریب‌گردانی و آشنایی‌زدایی را هم نمی‌توان با اطمینان خاطر در مورد این چند شیار (تراک) به کار برد. این شیارها گویا حتی هدف تصویرسازی را هم ندارند.

عارف و لزوم یک بررسی دقیق‌تر (۲)

و بالاخره طبق اسناد موجود عارف نخستین کسی است که برضد یورش جریان غرب زدگی در موسیقی ایران علم مخالفت برداشت و با بیانی موثر و منطق رسا و صراحت درخشان خطر را هشدار داد او که خود همواره در فکر پیشرفت موسیقی ایران بود. 

بیشتر بحث شده است