تحلیلی بر «چنگ رودکی» (II)

روح الله خالقي
روح الله خالقي
البته چنین تفسیری، بر پایه ی این فرض مورد پذیرش و نسبتاَ عمومیّت یافته بنا شده که «ماهور» تداعی گر احساسات نشاط آورتری است. تداعی حس «تحرک» در این موتیف ها به گونه ای دیگر نیز بروز یافته و آن نیز نواختن تمامی نت های چنگ (به استثنای آنهایی که با تریل اجرا می شوند) با «استکاتو» ست که حالتی کوبه ای تر به آنها می بخشد.

این موتیف ها در کنار موتیف های متشکل از نت های دو لاچنگ که طبیعتاَ پرتحرکترند در انتقال این حس به شنونده موثرند.

ضمناَ، متر ۴/۲ (و تا حدی ۴/۴) را به دلیل شباهتش به راه رفتن انسان، مترهای اولیّه ی انسانی می دانند و به دلیل این تداعی، گاه «روندگی» تطبیق ذهنی بهتری با این ریتم ها دارد.

پس از این اورتور پرتحرک، بخش اصلی تصنیف آغاز می شود و متر قطعه به ۴/۳ تغییر می کند؛ هر چند، به دلیل فیگورهای ریتمیک غالب موسیقی در این بخش و البته تمپوی قطعه، به نظر می رسد که میزان نمای ۸/۶ نیز می توانست انتخاب مناسبی باشد.

ملودی آغازین پیش از آواز نیز، در همان محدوده ی پیشین و تاکید اصلی آن بر دانگ های دوم و سوم دستگاه اصفهان است.

در کنار اکثر فواصل ملودیک که پیوسته هستند (به خصوص در بخش آوازی)، حرکات منفصلی با فواصل پنجم، چهارم و سوم شنیده می شوند.

موتیف های پرتحرّک و نسبتاَ کوبنده ی پیشین، جای خود را به موتیف های روانی می دهند که عموماَ لگاتو اجرا می شوند.

ملودی آوازی خوانده شده توسط خواننده ی زن (مرضیه)، در تمام میزان ها با سنکوپ (یا ضدّ ضرب در میزان پیشین) آغاز می شود.

اگر از دیدگاه تفسیری بر اساس شعر همراهی کننده به این تمهید نگاه کنیم، معنای آن را هنگام ورود خواننده ی مرد (بنان) بهتر در می یابیم.

پس از اتمام بخش اوّل آواز خواننده ی زن که با خواندن مصرع «زیر پایم پرنیان آید همی» همراه است و با ورود خواننده ی مرد، تاکیدات به جای اصلی و طبیعی خود بر می گردد؛ یعنی برخلاف مصرع های پیشین که با دو ضرب تاخیر، «مرضیه» ابیات را می خواند، با ورود «بنان» این دو ضرب تاخیر دیگر شنیده نمی شود و ملودی جدید –برخلاف رویه ی قبلی و احتمالاَ انتظار ذهنی شنونده- بلافاصله و در همان ضرب اوّل آغاز می شود.

این تکنیک، تاثیری تحسین برانگیز –از لحاظ تداعی حس شعر- با خود در بر دارد و «بی قراری» یا «اشتیاق» برای شنونده محسوس تر می گردد.

به طور کلّی، در تمام طول قطعه، شنونده با نوعی احساس بی قراری –یا به تعبیری ساده تر، عجله و شتاب- مواجه است.

چنین تنوع هدفمندی در همراهی شعر و ملودی، بر روی غزلی با وزن ثابت (که در دوره ی ساخت اثر چندان رواج نداشته)، الگویی ست مثال زدنی برای نسل کنونی که همچنان همراهی با فرمهایی مانند غزل را ارجح می شمارد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گمانه زنی در خصوص تغییرات نظام آموزش موسیقی در ایران بعد از کرونا

با همه گیری ویروس کرونا در سرار جهان، روش آموزش موسیقی نیز دچار تحول شده است. امکانات آن لاین در این موقعیت باعث رشد استفاده هنرآموزان از فضای مجازی شده است. مقاله ای که پیش رو دارید نوشته مجید بهبهانی کارشناس ارشد اتنوموزیکولوژی و دانشجوی دکتری تکنولوژی آموزش است که در این باب نوشته شده است:

رگه، پدیده ای جهانی از اقلیم کاراییب (I)

چرخه تکامل موسیقی مردمی معاصر چرخه ای است قابل توجه و از آن جایی که صنعت ضبط موسیقی و اصولا صنعت موسیقی از ایالات متحده آغاز می شود و هم زیستی اقوام مهاجر مختلف در این کشور باعث شده تا هسته اصلی بسیاری از ژانرهای موسیقی مردمی معاصر از موسیقی هایی که در این کشور بوجود آمده، شکل گیرد.

از روزهای گذشته…

ECM

ECM

شرکت ECM (مختصر شده از عنوان Edition of Contemporary Music) یکی از شرکتهای معتبر در موسیقی میباشد که در سال ۱۹۶۹ در شهر مونیخ آلمان توسط Manfred Eicher تاسیس شد.
بادی گای، سمبل شیکاگو بلوز (II)

بادی گای، سمبل شیکاگو بلوز (II)

بادی گای بلوز مدرن را آفرید، او بدون حذف ذره ای از اصول بنیادین و ریشه های کهن این سبک ، موجبات پیشرفت و توسعه آن را فراهم آورد. هر چند نام گای با “شیکاگو بلوز” عجین شده ، اما سبک نوازندگی او کاملا منحصر بفرد است و دامنه فعالیت هایش بسیار گسترده .
فریدون شهبازیان و رهبری ارکستر ملی

فریدون شهبازیان و رهبری ارکستر ملی

پس از گذشت چند روز از شایعه کناره گیری فرهاد فخرالدینی از رهبری ارکستر ملی و انتخاب فریدون شهبازیان به عنوان رهبر دائم، بالاخره به صورت رسمی حکم رهبری فریدون شهبازیان رسانه ای شد:
ویولن از کجا آمده است

ویولن از کجا آمده است

عده کثیری از تاریخ نویسان موسیقی منشا آن چیزی را که ما امروزه به نام ویولن می شناسیم از ایتالیا، در سالهای ۱۴۹۶ تا ۱۵۰۵ میدانند.
دامارو یک ساز ضربی

دامارو یک ساز ضربی

باورکردنی نیست اما در فلات تبت (Tibet) نوعی ساز ضربی بنام Damaru وجود دارد که در ساخت آن از جمجمه انسان استفاده می شود. این ساز از دو کاسه سر انسان تشکیل می شود و جالبتر از همه آنکه بنابر متون مذهبی مردم این منطقه، ترجیح بر آن است تا در ساخت این ساز از جمجمه سر یک پسر ۱۶ ساله و یک دختر ۱۲ ساله استفاده شود.
هنر شنیدن (I)

هنر شنیدن (I)

هر حسی آنګاه که مستقل به کار ګرفته شود، دریچه ای است برای دست یابی به عرصه خیال و میدانی برای تجربه خلاق ذهنی. هرچه بر تعداد حس ها در قلمرو و ارتباط با اثر افزوده می شود از دامنه پرسش آفرینی نسبت به پدیدار بویژه در عرصه ارتباط به اثر هنری کاسته می شود. نمونه های زیادی می توان عرضه کرد.
بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (VIII)

بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (VIII)

برای جنبش احیای موسیقی سنتی ایران نمی‌توان دقیقا طول عمری مشخص کرد، اما اگر آغاز آنرا در نیمه‌ی دهه‌ی ۱۳۴۰ و همزمان با تاسیس گروه موسیقی دانشگاه تهران بدانیم عمر شاخه‌ی اصلی آنرا باید حدود دو تا سه دهه به حساب آوریم.
برای که می نوازید؟

برای که می نوازید؟

چندیست که خبر اجرای کنسرت موسیقی ایرانی توسط محمدرضا لطفی و محمد قوی حلم به خبر اول محافل هنری تبدیل شده است. مسلما چنین اجرایی آن هم پس از ۳۰ سال فاصله از جذابیت های خاص خود برخوردار خواهد بود. خصوصا شاید این تاخیر ۳۰ ساله باعث زنده شدن بسیاری از خاطرات علاقمندان و شنوندگان اینگونه برنامه ها باشد. به همین دلیل چنین اجراهایی آن هم پس از سه دهه با استقبال مردم مواجه می شود. اما اولین نکته ای در محاورات و صحبت های مردم و مخاطبان به نظر می آید، قیمت بسیار بالای بلیط این برنامه آن هم قیمتی بین ۲۰۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ تومان می باشد.
صفحه های علی اکبر شهنازی؛ سیمرغ قله تارنوازی (II)

صفحه های علی اکبر شهنازی؛ سیمرغ قله تارنوازی (II)

در این سری ضبط دو اثر تک نوازی دیگر به شماره کاتولک ۳ و ۱۲۹۲- ۷ می باشد که روی آن نوشته ترکیبات شهنازی. از صفحات بســیار جالب در این سری ضبط ۲ روی صفحه با صدای مجید وفادار و تار علی اکبر خان شهنازی است که تنها اثر از صدای آواز و تصنیف مجید وفادار نوازنده ویلن و آهنگســاز برجسته می باشد.
چند نکته در مورد مصاحبه رابعه زند با روزنامه اعتماد

چند نکته در مورد مصاحبه رابعه زند با روزنامه اعتماد

نقدی که پیش رو دارید نوشته ای از مهشید فراهانی است درباره گفتگوی رابعه زند (نوازنده قانون) با روزنامه اعتماد با عنوان “طرحی نو در اندازیم”؛ ژورنال گفتگوی هارمونیک آمادگی خود را برای ارائه پاسخ به نقد های منتشر شده در این باره اعلام می کند.