کنسرتو از دیروز تا امروز

کنسرتو فرمی از موسیقی است که برای یک یا چند سولیست و ارکستر ساخته شده است. تاریخ اولین کنسرتوها به قرن هفدهم بر می گردد و هنوز هم هر ساله موسیقی هایی در این فرم نوشته می شود. این ژانر بستگی زیادی به انگیزه اجرا کنندگان و شنوندگان دارد؛ چراکه این فرم به سولیست مستعد این شانس را می دهد تا توانایی های خود را به نمایش بگذارد. البته کنسرتو میتواند معنی عمیقتری هم داشته باشد در دستهای هنرمند آهنگساز؛ کنسرتو رابطه بین فرد و جمعیت را مجسم می کند.

تعداد زیادی از کنسرتوهای محبوب در دوره باروک ساخته شده اند. ۴ کنسرتو ویولن ویوالدی با نام ۴ فصل (۱۷۲۵) از رابطه متقابل سولیست و ارکستر استفاده می کند تا به طرز مهیج و خیره کننده ای تصاویری از زمستان، بهار، تابستان و پاییز خلق کند.

۶ کنسرتوی Brandenburg از باخ (ca. 1720 ) که در واقع نوعی کنسرتو گروسو (concerto grosso) را به نمایش می گذارد ( یک نوع از کنسرتو با یک گروه از سولیستها و یک بافت متنوع و پیچیده از چندصدایی را داراست که در دوره باروک قبل از رواج کنسرتو طرفداران زیادی داشت)

آمادئوس موزار، از پیشگامان دوره کلاسیک در خلق کنسرتو بود. ۲۷ کنسرتو پیانوی او کار بی نقص او را ثابت کرد و به زیبایی آتش بازی کیبورد را با ارکستر درهم آمیخت. (موزارت همچنین برای دیگر سازها نیز کنسرتو نوشته است، از جمله: فلوت، ابوا، هورن، ویولون، چنگ و …) اما بتهون بود که واقعاُ اصوات کنسرتو هایش را مطابق با فضای موسیقی قرن ۱۹ تنظیم کرد.

۵ کنسرتو پیانو بتهوون و یک کنسرتو ویولن او دوباره رابطه ارکستر و سولیست را تعریف می کرد؛ متمایز کردن زیرکانه آنها و اجرای قطعه ای سلو و اضافه کردن چاشنی های منحصر به آن ساز، از شگردهای آهنگسازی او بود.

قرن نوزدهم اوج شکوفایی تورهای ویرتوزها بود و آهنگسازان کنسرتوهای رومانتیک خوشحال بودند که نهایت تکنیکهایشان را بر دوش سولیستها می گذاشتند.

فرانتس لیست، یک ستاره تمام عیار پیانو نوازی و همچنین آهنگسازی خوش قریحه بود که ۳کنسرتو پیانو نوشت و همچنین چند کار ارکستر و پیانو برای خودش داشت که در کنسرتوهایش اجرا میکرد و شنوندگان را شگفت زده میکرد.

برامس کنسرتو ویولن سنگین خود را به نوازنده بین المللی جوزف یواخیم (Joseph Joachim) اختصاص داد.

یواخیم از ویرتوزهایی بود که به بالندگی و رشد کنسرتو ویولون ها در اواخر دوره رومانتیک کمک شایانی کرد. یواخیم همکار بسیار خوبی برای آهنگسازان بزرگ بود تا کنسرتو ویولون هایشان را مطابق با تکنیک این ساز بسازند؛ مخصوصا در قسمت کادانس که فنی ترین قسمت و گاهی مشکل ترین قسمت در کنسرتو است که نوازنده به صورت سولو در مدت زمان کوتاهی به اجرا میپردازد و مهارت های خود را به نمایش میگذارد. از دیگر کنسرتوهای مردمی قرن نوزدهم کنسرتو ویولن مندلسن در E minor, Op. 64، است (که امروز شاید مشهور ترین کنسرتو ویولون باشد)، کنسرتو پیانوی شومان در A minor, Op. 54 ، کنسرتو ویولن و کنسرتو پیانوی شماره ۱ چایکوفسکی ، ۲ کنسرتو پیانوی برامس و کنسرتو چلو دورژاک (Dvorák) در B minor هستند.

اگرچه کنسرتو ژانری بود که با رپرتوار سنتی اشتراکات زیادی داشت، ولی این فرم ثابت کرد که می تواند با ویژگی های موسیقی قرن بیستم (و بعد از آن) تطبیق پیدا کند.

از راخمانینف (که خود پیانیستی زبده هم بود) گرفته تا ادگار مایر (Edgar Meyer) آهنگساز و کنترباسیست، آثاری در فرم کنسرتو ولی در حال و هوای مدرن به جا مانده که گواهی بر زنده بودن این فرم در قرن جدید دارد.

دیمیتری شوستاکویچ، آهنگساز روس چندین کنسرتو ویولن، پیانو و ویلنسل نوشته است که نمونه های قابل توجهی از موسیقی مدرن روسیه است. بلا بارتوک مجارستانی نیز، در کارهایی چون کنسرتو برای ۲ پیانو و پرکاشن، از فرم کنسرتو استفاده کرده تا تجربیاتش را با ادغام ریتمهای موسیقی فولک شرق اروپا به نمایش بگذارد.

آلبان برگ با کنسرتو ویولنش نشان داد که فرم کنسرتو در این فرم تا چه حد قابلیت انعطاف دارد؛ حتی انبوه صداها و لایه های پیچیده در موسیقی لیگتی (György Ligeti) نیز به خوبی در کنسرتو پیانو، کنسرتو ویولن و کنسرتو ویلنسل او آمیخته است.

کنسرتو ویولون گلس یکی از کنسرتوهای تاریخی در موسیقی مینی مال بود که امروزه در کشورهای زیادی توسط نوازندگان مختلف به اجرا درآمده و معرف موسیقی مینیمال بوده است.

کنسرتو هنوز به عنوان یکی از پرطرفدار ترین فرم های آهنگسازی، بیشتر مواقع به صورت سه قسمتی و گاهی چهار قسمتی مورد استفاده قرار میگیرد. امروزه در تمام دنیا کنسرتوهایی برای سازهای گوناگون ساخته شده و اجرا میشود و به نظر می آید که کنسرتوها نوشته خواهند شد مادامیکه کسی ایده ای متفاوت با دیگران داشته باشد.

allmusic.com

3 دیدگاه

  • ارسال شده در آبان ۱۶, ۱۳۸۶ در ۹:۵۶ ب.ظ

    Mamnon az shoma
    age mishe malomate noty ham raje be conserto ham bedid.age kamel bashe behtar

  • Masha
    ارسال شده در آبان ۱۸, ۱۳۸۶ در ۳:۳۷ ق.ظ

    Concerto pour orchestre de Bartok.Concerto pour la main gauche(left hand) de Ravel
    Dar beyn e aasaar e mashhoor ast

  • kyoomars
    ارسال شده در آبان ۲۷, ۱۳۸۶ در ۹:۴۵ ب.ظ

    dar morede concertohaye mandolin ham benvisid

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

از روزهای گذشته…

توصیه هایی به حافظ ناظری و بهرام تاج آبادی

توصیه هایی به حافظ ناظری و بهرام تاج آبادی

دیدن یک مصاحبه و یک فیلم از دو دوست اهل هنرم، مرا بر آن داشت تا این یادداشت را به نگارش در آورم. شاید بعضی اعتقاد داشته باشند که رسم دوستی چنین نیست که انتقادهایی که میشود به صورت خصوصی مطرح کرد، در یک مجله الکترونیکی عمومی کنیم اما با توجه به این اصل که هر واقعه ای که از طرف صاحب اثر به انتشار عمومی میرسد، قابل نقد و انتشار عمومی است، به نقد این وقایع می پردازیم.
چرا سنتورِ سُل کوک؟ (I)

چرا سنتورِ سُل کوک؟ (I)

همانطور که همه ی ما میدانیم اغلب علاقه مندان به هر سازی ترجیح می دهند در اوایل کار، ابتدا با یک ساز مشقی (سازی که از لحاظ کیفیت در حداقل استاندارد قرار دارد) شروع به کار کنند به دو دلیل، یکی اینکه قیمت ساز مشقی نسبت به سازهای با کیفیت به مراتب کمتر است و ریسک هزینه ی آن برای مبتدیان قابل توجه نخواهد بود و دوم اینکه چون مطمئن به ادامه راه بطور حتم نیستند عاقلانه نیست که از ابتدا هزینه ی بالایی برای آن پرداخت کنند تا بعد از مدتی بنا به استعداد، تمرین، میزان افزایش علاقه و پشتکار خود از یک سال تا چند سال اقدام به خرید یک ساز بهتر کنند.
انتشار بیانیه صاحبان آثار موسیقائی

انتشار بیانیه صاحبان آثار موسیقائی

چند سالی از افتتاح رادیو آوا می گذرد، این رادیو تنها به پخش موسیقی آوازی در سه سبک موسیقی دستگاهی ایرانی (موسیقی کلاسیک ایرانی)، موسیقی محلی و موسیقی پاپ می پردازد. این برنامه مانند تمام برنامه های پخش شده از صدا و سیما بدون اجازه ای از صاحب اثر و بدون پرداخت هزینه ای برای پخش آثار به صاحبان آن از طرف این سازمان، به انتشار آثار منتخب خود می پردازد. گویا رادیو آوا دلیل اکتفا کردن به ذکر نام خواننده هر اثر را کمبود وقت عنوان می کند (که البته این ادعا کاملا غیر منطقی است، چراکه می توان موسیقی های کمتری در روز پخش کرد ولی با معرفی کامل) در حالی که در انتها و ابتدای هر اثر یکبار نام خواننده ذکر می شود که همین اتفاق نشاندهنده قصد صدا و سیما در معرفی بیش از حد خوانندگان و پنهان نگاه داشتن نام دیگر عوامل تولید یک اثر مخصوصا آهنگساز است. لازم به ذکر است، جمعیت بزرگی از خوانندگان موسیقی کلاسیک ایرانی، با این رویه به شدت مخالف اند و ادامه این روند را به فاصله افتادن میان عوامل اجرایی یک اثر موسیقایی با خواننده اثر می دانند.
Yahoo! Music

Yahoo! Music

موتور جستجوگر یاهو وارد بازار دانلود موسیقی شد. مسئولان یاهو یک قیمت خوب رقابتی برای عضویت در این بخش پیشنهاد کردند. بخش Yahoo! Music Unlimited که از ۱۱ مه (۲۱ اردیبهشت) شروع به کار کرده است به کاربران امکان میدهد تاترانه مورد علاقه خود را در بین بیش از یک میلیون ترانه انتخاب کرده و ترانه ها را از طریق یاهو مسنجر به یکدیگر برسانند و یا اینکه آنها را به حافظه های سیار منتقل کنند.
مرگ باخ

مرگ باخ

باخ در سال ۱۶۸۵ بدنیا آمد و در سن ۶۴ سالگی به دلیل آنکه قدرت بینایی اش بتدریج رو به کاهش می گذاشت تصمیم گرفت که چشمان خود را جراحی کند. پزشکی بنام John Taylor مسئولیت جراحی چشمان او را بعهده گرفت. او که در اصل چشم پزشکی اهل انگلیس بود در طول مدت فعالیت پزشکی خود چشم دو تن دیگر از بزرگان عصر خود یعنی هندل موسیقیدان و ادوارد گیبون مورخ را نیز جراحی کرد.
در نقد آلبوم سخنی نیست (II)

در نقد آلبوم سخنی نیست (II)

سازمان پیوندی این ساختارهای موسیقایی از طریق گوشه‌ها است (به خصوص که در اولین تجربه‌ها خود گوشه‌های ردیف به این شکل از چندصدایی اجرا شده‌اند). در این شیوه، به هنگام هم‌خوانی، یا همان گوشه‌ی سازنده‌ی ملودی اصلی از کرسی دیگری خوانده می‌شود یا به کل ملودی گوشه‌ای دیگر که همراهی‌اش ملایمتی ایجاد می‌کند. این تجربه‌ها که در نوبانگ کهن هنوز پیوندشان با کرال‌ها تا اندازه‌ای به گوش می‌رسد، ابتدا در سال ۱۳۷۰ در «دلشدگان» بیان کاملا مستقل آوازی ایرانی می‌یابند و سپس امتداد پیدا می‌کنند تا سال ۱۳۷۶ و «راز نو» که در آن عدم هم‌زمانی لایه‌های مختلف صوتی و فروگشایی به هم­صدا، اکتاو و به ندرت فواصل قابل فروگشودن دیگر، یعنی مجموع فنون هم‌آوایی علیزاده، شکل نهایی خود را پیدا می‌کنند (۸).
نقد تئوری «دودانگی» در مقام شناسی موسیقی ایرانی (III)

نقد تئوری «دودانگی» در مقام شناسی موسیقی ایرانی (III)

اما در تابلو های عرضه شده از عوامل دیگر سازنده، فقط دو دانگی ها و نت شاهد، قابل شناسایی است. علاوه بر این دو دانگی های تابلو ها مانند یازده دو دانگی ها متصل نیستند بلکه با یک پرده طنینی جدا شده اند که در مجموع یک گام پدیدار می شود:
چه نوع موسیقی میل دارید؟ (IV)

چه نوع موسیقی میل دارید؟ (IV)

در حالیکه برخی از پژوهش ها نشان می دهند که دانش آموزانی که به موسیقی رپ یا هوی متال گوش می دهند نمره های پایین تری در امتحان های خود می آورند، یافته های یک تحقیق حاکی از این است که نه تنها توانایی تحصیلی دانش آموزان سفید پوست پس از تماشای کلیپ های رپ بهبود یافته بلکه نگرش آن ها نیز بهتر شده است، پس از تماشای کلیپ های رپ با موضوعات سیاسی تمایل آن ها به حمایت از نامزد های سیاه پوست لیبرال در برنامه های سیاسی افزایش می یابد.
یادآوری های پیرامون بررسی سه شیوه هنر تک نوازی<br /> در موسیقی ایرانی، پژوهش مجید کیانی (I)

یادآوری های پیرامون بررسی سه شیوه هنر تک نوازی
در موسیقی ایرانی، پژوهش مجید کیانی (I)

بررسی سه شیوه، در حقیقت ادامه دهنده و تکمیل کننده کتاب هفت دستگاه موسیقی ایرانی است که آقای مجید کیانی آن را در سال ۱۳۶۸ نوشته و انتشار داده اند. ایشان در آن کتاب موسیقی ایرانی را به سه نوع تقسیم بندی کرده و دو نوع آن را – یکی به عنوان «غرب زده و تحریف شده» و دیگری را به عنوان «شیرین نوازی» – مردود دانسته و نوع سوم را – «ردیف نوازی یا خوش نوازی» تنها نوع قابل قبول در موسیقی ایرانی معرفی کرده بودند.
گفتگو با مائوریزو پُلینی (II)

گفتگو با مائوریزو پُلینی (II)

خب، هم نوازی همیشه سخت تر است و نیاز به ریسک دارد. در عین حال با لذتی فوق العاده همراه است، مثل امشب! باید به شما بگویم که کنسرتوی شومان به همراه دانیل بارنبویم (Daniel Barenboim) اجرایی بود که همیشه به خاطر خواهم سپرد، به این دلیل که احساس می کردم کنسرتوی شومان حقیقاتا در اجرای امشب زنده شد، چیزی که همیشه اتفاق نمی افتد.