راوی شانکار، اسطوره زنده موسیقی هند (I)

راوی شانکار و زوبین مهتا رهبر هندی-ایرانی ارکستر
راوی شانکار و زوبین مهتا رهبر هندی-ایرانی ارکستر
راوی شانکار (Ravi Shankar) متولد ۷ آپریل ۱۹۲۰ با اصلیت بنگالی-هندی، آهنگساز و نوازنده سیتار و مشهورترین هنرمند تاریخ هندوستان است. او پیرو بابا الا اودین خان، خالق مایهر قارانا (Maihar gharana) در موسیقی کلاسیک هند است. شانکار، پیشرو نوازندگان هندی در عصر نوین می باشد. او سالهای زیادی با نوازنده طبلا (tabla) استاد الله راکا (Ustad Allah Rakha) کیشن مهاراجه (Kishen Maharaj) و به طور مقطعی با نوازنده بزرگ سارود، علی اکبر خان همکاری نزدیکی داشته است. همچنین مشارکت وی با ویولونیست بزرگ یهودی منوهین، فیلمساز ساتیت رای (Satyajit Ray) و گروه بیتلز (Beatles) به خصوص جرج هریسون، در فعالیتهای بین المللی او قرار دارند.

شانکار، جوایز زیادی دریافت کرده است. در سال ۱۹۹۹ راوی شانکر برنده جایزه Bharat Ratna شد که این جایزه برترین افتخار ملی هند است.

زندگی شخصی و تحصیلات شانکار
او در بنارس (Benares) هند به دنیا آمده است. گفته می شود که اصلیت خانواده او از نارایل (Narail) است، (ناحیه ای در Jessore که در حال حاضر جزو کشور بنگلادش محسوب می شود.) اولین همسرش، نوازنده سیتار، آناپورنا دئوی (Annapurna Devi) دختر استادش علاءالدین خان بود. آنها صاحب پسری شدند به نام شوبنرا شانکر (Shubhendra Shankar) که او نیز موسیقیدان ولی در چهل سالگی درگذشت. شانکر بعدها صاحب دو فرزند دیگر نیز شد، در سال ۱۹۷۹ از سو جونز (Sue Jones) صاحب دختری شدند به نام نورا جونز (خواننده) و در سال ۱۹۸۱ از سوکانیا شانکر، آنوشکا شانکر (سیتاریست).

راوی شانکر همچنین برادر رقاص و کُرئوگراف (choreographer) اوودی شانکر (Uday Shankar) است، کسی که اجرای روی صحنه را از سن بسیار پایین به عنوان یک هنرمند کوچک آغاز کرد. راوی همچنین عموی موسیقیدان هندی آناندا شانکر (Ananda Shankar) و رقاص و هنرپیشه هندی ماماتا شانکر (Mamata Shankar) می باشد.

حرفه موسیقی راوی شانکار
راوی شانکار از سن ۱۰ سالگی روی سن رفته است و در تمام دنیا به عنوان هنرمندی رقاص و موسیقیدان شناخته شده است. اولین اجرای او در هند، سال ۱۹۳۹ بود ولی تمرینات خود را در سال ۱۹۴۴ به پایان رساند. او آغاز به نوشتن قطعاتی برای فیلم و رقص باله کرد و نیز شروع به ضبط آثارش به همراهHMV هندی ها نمود. او مدیر پخش موسیقی رادیوی هند در سالهای ۱۹۵۰ شد.

از سال ۱۹۴۶ به بعد ساخت موسیقی برای فیلم را آغاز کرد. بعضی از بهترین قطعات او شامل؛ Apu Trilogy از ساتیت رای و فیلم گاندی از ریچارد آتنبوورگ (Richard Attenborough) است، او همچنین برای Saare Jahan Se Achcha قطعه ای ساخته است.

کم کم راوی شانکار به مرتبه ای رسید که در دنیای موسیقی خارج از هند نیز شناخته شد، اولین اجرایش در شوروی سابق در سال ۱۹۵۴ و سپس در غرب در سال ۱۹۵۶ بود. او در مراسم بسیار مهمی نواخته است، از جمله در جشنواره Monterey Pop و همچنین در سالنهای مشهوری همچون؛ سالن جشنواره رویال (Royal Festival Hall) .

از شانکار که در کنسرتهای مهم بین المللی شرکت کرده و شهرت فرهنگی در موسیقی پاپ کسب کرده بود، دعوت شد تا در کنسرتی کلاسیک که به شیوه ای غیر معمول اجرا می شد، بنوازد. جشنواره Monterey Pop در سال ۱۹۶۷ در کالیفرنیا از آن جمله بود که وی به همراه استاد الله راکا در آن کنسرت اجرا کردند. او همچنین یکی از هنرمندانی است که در جشنواره Woodstock در سال ۱۹۶۹ شرکت کرده و به همراه جرج هریسون اولین بانیان کنسرت برای بنگلادش در سال ۱۹۷۱ بوده؛ او تلاشهای زیادی به منظور آگاه کردن مردم از افزایش بحرانهای داخل کشور از جمله، گردباد بولا در سال ۱۹۷۰، جنگ آزادی بنگلادش در سال ۱۹۷۱، جنگهای بنگلادش که توسط ارتش غرب پاکستان (که خانواده راوی اصلیتشان از آنجا است) در شرق پاکستان (بنگلادش کنونی) در گرفت، داشته است.

audio file بشنوید اجرایی از راوی شانکار را به همراه یهودی منوهین

این شانکار بود که از هریسون برای جمع آوری وجه نقدی برای کمک به بنگلادش تقاضای همیاری کرد. تور گروه راوی شانکار و دوستان به نام کنسرتهای هریسون ۱۹۷۴ در آمریکای شمالی برگزار شد. آلبوم نهایی او با هریسون در سال ۱۹۹۷ عرضه شد به نام “مناجاتی از هند” (Chants of India). هریسون این نوع موسیقی مناجات گونه را توسعه بخشید.

audio file بشنوید قسمتی از کنسرتو سیتار شماره ۲ راوی شانکار را به رهبری زوبین مهتا با ارکستر سمفونیک لندن

بعد از مرگ همکارش هریسون، در ۲۹ نوامبر ۲۰۰۱ بعد از مبارزه ای طولانی با سرطان، شانکار به همراه دخترش آنوشکا و پائول مک کارتی (McCartney)، رینو استار (Ringo Starr)، جف لایین (Jeff Lynne)، اریک کلاپتون (Eric Clapton)، تام پتی (Tom Petty)، بیلی پرستون (Billy Preston) و بسیاری دیگر در کنسرتی که برای بزرگداشت یاد جرج هریسون برگزار می شد در لندن شرکت کردند که شانکار آنها را به او هریسون تقدیم کرد.

راوی شانکر در بخشهایی از موسیقی هند که تحت تاثیر غرب قرار گرفته شده سخت گیر بود. در سفری به سن فرنسیسکو در منطقه Haight-Ashbury بعد از اجرای کنسرتش در مونتری نوشت: “من بسیار ناراحت و شوکه هستم از اینکه هنر موسیقی هند به سوی تصنعی شدن پیش می رود و فرهنگ غنی آن رو به نابودی است. یوگا، ماری جوانا، هشیش؟ به نظر می آید همه اینها بخشی از ککتلی شده که همه از آن می نوشند!”

audio file بشنوید قسمتی از کنسرتو سیتار راوی شانکار را به رهبری آندره پروین با ارکستر سمفونیک لندن

شانکار در سال ۱۹۶۹ اتوبیگرافی از خود به زبان انگلیسی منتشر کرد به نام “موسیقی من، زندگی من”. او دو کنسرتو برای سیتار و ارکستر نوشته است. سومین کنسرتوی او، توسط ارکستر اُرفیوز و دخترش آنوشکا شانکر، برای اولین بار اجرا خواهد شد. این قطعه برای تک نوازی سیتار و ارکستری از تلفیق سازهایی مثل فلوت، پیکولو، اُبوا، کرانگله، کلارینت، باسون، ترمپت، تیمپانی، دو ساز کوبه ای، چنگ و سازهای زهی نوشته شده است. در دو کنسرتوی اول، شانکار به عنوان آهنگساز و سولیست نقشی مضاعف ایفا می کند.

audio file بشنوید قسمتی از کنسرتو سیتار راوی شانکار را به رهبری آندره پروین با ارکستر سمفونیک لندن

برای سومین کنسرتویش که ساخت آن سفارشی از اُرفیوز بوده، از دخترش آنوشکا، پیشرو سیتار نوازان نسل خود و کسی که به ستاره دنیای موسیقی تبدیل می شود، تقاضا کرد تا آن را به همراه این ارکستر اجرا کند.

4 دیدگاه

  • amir
    ارسال شده در مرداد ۴, ۱۳۸۸ در ۱۰:۵۵ ق.ظ

    درباره کنسرتو شماره ۲ ایشون که فایل صوتیشو گذاشتید جا داشت قسمت بهترشو انتخاب میکردید.

  • omid
    ارسال شده در مرداد ۵, ۱۳۸۸ در ۵:۴۸ ب.ظ

    من پدر خودم سیتار مینوازد اگه مایلید میتونم شما رو دعوت کنم…………… شماره تماس پدرم ۰۹۳۵۸۸۳۰۲۳۲است خوشحال میشم تماس بگیرید

  • ارسال شده در اردیبهشت ۲۸, ۱۳۹۱ در ۸:۱۰ ق.ظ

    سلام
    در مورد موسیقی هندی باید بگویم افراد مشهور و شناخته شده زیادی در جهان دارد.کسانی مثل استاد غلام علی خان (بزرگ)،استاد نصرت فتح علی خان و در شاخه ترانه های فیلمی نوابغ زیادی نیز وجود داشته اند که البته اکنون دیگر زنده نیستند ولی آثارشان در زمره موسیقی کلاسیک هندی به شمار میروند.برآورد می شود که نزدیک به ۳ میلیارد نفر در شبه قارۀ هند، پاکستان وافغانستان در زندگی روزانه خود به نوعی از موسیقی که با نام “موسیقی هندوستانی”شناخته می شود،گوش می دهند.
    از مطالب مفید تان تشکر می کنم.
    کامیاب باشید.

  • ناشناس
    ارسال شده در بهمن ۶, ۱۳۹۳ در ۲:۱۶ ق.ظ

    ۵۰ سال است که از شنیدن موسیقی اصیل هند که مملو از لطافت وانرژی مثبت بود محرومم شاید علتش تلویزیون باشد که رادیو را کنار زده ودر ضمن افسوس که موسیقی هند دیگر موکش ندارد

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «تصنیف‌های عارف قزوینی»

اجرایِ مقبولِ همه‌ی تصنیف‌های عارف در یک مجموعه، درباره‌ی شخصیت او و تصنیف‌سازی‌اش و در مورد تصنیفِ قاجاری به طور عام، فرصتِ تأملی دیگر می‌دهد. ازاین رو هر چند تصریح شده که هدف، گردآوریِ نمونه‌ای آرشیوی یا آموزشی نبوده اما می‌توان چنین کارکردی نیز برای این مجموعه قائل شد وگرنه با تمام تلاشی که در شنیدنی‌شدنِ اجرای همه‌ی بندهای تصانیف شده، هنوز شنیدن سیزده دقیقه تکرارِ تضرعِ عارف برای ماندنِ مورگان شوستر در ایران، در مقامِ یک اثر موسیقی چندان توجیهی ندارد*.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XXIII)

مقارن با این تحولات نوار کاست به عنوان یک وسیله ارتباط جمعی جدید و مستقل از تشکیلات دولتی در ایران رایج شد. دو گروه شیدا و عارف نیز خود نوارهای موسیقی خودشان را با کیفیت بسیار خوب به بازار عرضه کردند. گروه های شیدا و عارف همگام با انقلاب کنسرت هایی با مایه های سیاسی و اجتماعی ترتیب دادند که با استقبال مردم به خصوص گروه های دانشجویی روبرو شد. در این میان کنسرت های گروه شیدا با آهنگ های محمد رضا لطفی (بشارت و سپیده) و پرویز مشکاتیان (ایرانی) همراه با اشعار هوشنگ ابتهاج (ه. ا. سایه) و آواز محمد رضا شجریان، خاطره درویش خان، ملک الشعرا بهار و حسین طاهرزاده را زنده می کرد.

از روزهای گذشته…

واریاسیون های موتسارت

واریاسیون های موتسارت

از کارهای زیبای موتزارت می توان به واریاسیون های او روی قطعات و ملودی های معروف اشاره کرد.
«عاشق می­‌شویم» رونمایی می شود

«عاشق می­‌شویم» رونمایی می شود

«عاشق می­‌شویم» مجموعه‌ای عاشقانه است متشکل از ۱۱ ترَک، که از این میان ۴ ترَک، ۴ تصنیف این آلبوم را تشکیل می‌دهند. «عاشق»، «معشوق»، «آتش دل» و «عاشق مشو» نام این تصنیف­‌هاست که اشعار آنها به ترتیب از غلامرضا سلیمانی، ضیاءالدین ناظم­‌پور، پژمان بختیاری و رضا ثابتی است. دو تصنیف اول به طور کامل متعلق به پیمان سلطانی است و در ساخت دو تصنیف «آتش دل» و «عاشق مشو» از دو ملودی قدیمی استفاده شده است و بر روی آنها آهنگسازی و تنظیم مجدد صورت گرفته است. ملودی اولیه «آتش دل» متعلق به مرتضی نی‌­داوود است و محمود ذوالفنون هم صاحب ملودی دوم «عاشق مشو» است.
«هزار و یک شب مِهرِ هنر»

«هزار و یک شب مِهرِ هنر»

اجرای پژوهشی اساتید موسیقی شمال خراسان با همکاری موسسه موسیقی پارسین و دانشکده موسیقی دانشگاه هنر تهران بر اساس طرح و ایده ای از مژگان چاهیان که از فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد آهنگسازی از دانشگاه هنر تهران است، ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۶ ساعت ۱۲ در سالن آمفی تئاتر دانشکده موسیقی دانشگاه هنر تهران واقع در کرج برگزار می شود.
بیژن کامکار: از تدریس متنفرم!

بیژن کامکار: از تدریس متنفرم!

توضیح این مسأله خیلی سخت است. همه‌ی بچه ها تک تک سلول‌هاشان پر از فانتزی و ایده است. منتها این ویژگی در مورد هر کدام از ما کاربرد متفاوتی پیدا کرده است. مثلن ارسلان بیست سال است که مایستر ارکستر سمفونیک است و با وجود اینکه به لحاظ تئوری به علم موسیقی اشراف دارد ولی چیزی که به او جرأت خلق می‌دهد حضورش در ارکستر است. ارسلان بیست سال است که هارمونی می شنود. آهنگی که مثلن من چند هفته باید کار کنم تا برایش هارمونی بنویسم و ارکستراسیون اش را تنظیم کنم، ارسلان یک شبه می نویسد.
کنسرت هنرجویان موسیقی هنرستان سوره

کنسرت هنرجویان موسیقی هنرستان سوره

کنسرت هنرجویان موسیقی هنرستان سوره در روز چهارشنبه ۱۳ اردیبهشت ماه ساعت ۱۷:۳۰در فرهنگسرای هنر برگزار می گردد.
محمود ذوالفنون از زبان خودش

محمود ذوالفنون از زبان خودش

نخستین پایه علاقه من به موسیقی، شنیدن ساز پدرم (تار) هنگام تدریس به شاگردانش بود. بعدها من هم در سلک همان شاگردان درآمدم و به خوبی به خاطر دارم که نخستین درس با تار در دستگاه شور و با وزن کرشمه بود. همه دورس به شیوه معمول آن دوره، سینه به سینه بود. البته گذشتگان نیز اصولی را برای صحیح آموزش دادن دنبال می کردند که نباید ساده از آنها گذشت و استعداد هم که به نوبه خود لازمه یادگیری بود…
فرنگیس علیزاده و موسیقی نو (II)

فرنگیس علیزاده و موسیقی نو (II)

من جوانان را تشویق می کنم که در زندگی خود به دنبال هدفی باشند و سخت در پی رسیدن به آن هدف تلاش کنند.آنها باید زبانهای مختلفی را یاد بگیرند و دید بازی نسبت به پیشرفتهای دنیا و اختراعات جدید داشته باشند. آنها هرگز نباید احساس کنند که در چهارچوبی محدود هستند. دنیا بسیار بزرگ است و اطلاعات و تکنولوژی بسیار سریع جلو می روند. جوانها باید همیشه آماده یادگیری چیزهای جدید باشند.
برندگان جایزه ویژه گرمی

برندگان جایزه ویژه گرمی

اسوشیتدپرس، نیویورک- بنا به گزارش آکادمی هنرهای صوتی و استودیویی Recording Academy ، گروههای موسیقی و هنرمندانی چون The Doors، the Grateful Dead و جون بائز از جمله دریافت کنندگان جایزه گرمی برای یک عمر دستاورد هنری خواهند بود.
۲۶اردیبهشت ماه، افتتاح نخستین نشست رسمی پایگاه های مجازی موسیقی کلاسیک ایران

۲۶اردیبهشت ماه، افتتاح نخستین نشست رسمی پایگاه های مجازی موسیقی کلاسیک ایران

نخستین نشست رسمی پایگاه های اطلاع رسانی موسیقی با حضور اعضای جامعه ی مجازی آن، در تاریخ چهارشنبه ۲۶ اردیبهشت ماه ۱۳۸۶ در شهر شیراز و در سالن “سبز کوچک” آّبنوس این شهر افتتاح خواهد شد. این نشست که به مدت سه روز برگزار خواهد شد، در یک حرکت خودجوش با هدف بررسی و تببین نقش فضای مجازی در معرفی، رشد، توسعه، اعتلای موسیقی و فرهنگ نقد و پژوهش در این زمینه انجام خواهد شد.
روش سوزوکی (قسمت سی چهارم)

روش سوزوکی (قسمت سی چهارم)

دانشمندان طراز اول، هنرمندان، بازرگانان و سیاستمداران تنها زمانی در کارشان موفق می‌شوند که انسان هایی ممتاز، عالی و طراز اول باشند. برای بدست آوردن موفقیت باید در وهله‌ی اول انسانی عالی مرتبه بود، باید شخصیتی داشت. در چهار سال تحصیلی یعنی از سال اول تا سال آخر، من سخنگوی کلاس بودم، باید بگویم که من خیلی هم با هوش نبودم و نمره‌ هایم به ندرت خوب می شدند اما تک تک شاگردان کلاسمان را دوست داشتم و برایشان احترام قائل بودم و آنها هم مرا دوست داشتند و چون شخصیتی مددکار و یاری دهنده داشتم، همواره مورد تایید و انتخاب آنها بودم.