فیلیکس مندلسون، نابغه هامبورگ (II)

فلیکس مندلسون (1809-1847)
فلیکس مندلسون (1809-1847)
باز آفرینی مندلسون از آثار بزرگانی چون، باخ و شوبرت
مندلسون عمیقا تحت تاثیر موسیقی غنی باخ بود. سارا لوی (Sarah Levy) هنرجوی پسر باخ، ویلهم فردمان باخ (Wilhelm Friedemann Bach) بود؛ او بسیاری از دست نویسهای باخ را که در قهقرای قرن نوزدهم فرو رفته بودند، گرد آوری کرده بود و آن موسیقی ناب را از نابودی و فراموش شدن نجات داد. وی با استاد مندلسون؛ زلتر، رابطه نزدیکی داشت و از این طریق مندلسون آهنگهای باخ را به دست آورد.

پس از مرگ باخ در سال ۱۷۵۰ این اولین بار بود که آن دست آثار باخ با چنین موفقیتی اجرا می شد، این اجرا همچنین در جهت شکوفا شدن مجدد موسیقی باخ در آلمان و به تدریج در اروپا، نقش مهمی ایفا نمود و برای مندلسون در سن بیست سالگی موفقیت فوق العاده ای محسوب می شد؛ خود او در این باره می گوید: “فکر کردن درباره انتخاب یک هنرپیشه و پسری یهودی برای بازآفرینی موسیقی بین المللی مهم مسیحی، دشوار و هیجان انگیز بود.” مندلسون همچنین آثار فرانس شوبرت را اجرا می نمود. در ۲۱ مارچ ۱۸۳۹ بیش از گذشت یک دهه از مرگ آهنگساز، سمفونی نهم شوبرت را برای اولین بار در شهر لپزیگ رهبری کرد. مندلسون نسبت به دیگر معاصران رادیکال خود، میانه رو بود.

او در نامه ای به موسیقیدانان هم عصرش همچون، برلیوز (Berlioz) لیست (Liszt) و میربر (Meyerbeer) مخالفت خود را با آثار آنان اعلام می داشت! به نظر می آید مندلسون برای پاریس و موسیقی آن احترام ویژه ای قائل بود، با تمام بدگمانی و بی رغبتی که نسبت به آنجا داشت! وی پاریس را همچون شهری با سبک اپرای آمیانه می پنداشت و آثار میربر را ناصادقانه یافت، اما این سفر زمانی برایش پایان شرمگینانه ای داشت که باید با میربر (نسبت فامیلی اسرائیلی نیز با او داشت و چهره هایشان شبیه یکدیگر بود) روبرو می شد!

مندلسون از شدت ناراحتی بلافاصله موهایش را کوتاه کرد تا خود را از او متمایز کند! نکته جالب آنجاست که او با تنها موسیقی دانی که روابط نزدیکی داشت، موشلس (Moscheles) بود، شخصی از نسل گذشته با دیدگاهی محافظه کارانه همچون مندلسون. موشلس این شیوه خود را تا پایان زندگیش در کنسرواتوار لپزیگ حفظ نمود. کشش محافظه کارانه مندلسون، همچنین محبوبیتش و اصلیت یهودیش، باعث جدایی وی از دیگر معاصرانش بود.

audio file بشنوید قسمتی از “مارش تولد” اثر مندلسون را

رساله ای ضد یهودی و علیه مندلسون به ویژه، نوشته ریچارد واگنر سه سال پس از مرگ مندلسون به چاپ رسید به نام “یهودیت در موسیقی” (Das Judenthum in der Musik) که آن شروعی بود بر لکه دار شدن هنر مندلسون که یک قرن برجای مانده بود. تنفری که همچنان در بعضی از نویسندگان نسبت به وی باقی مانده، با اینجال رژیم نازی به دلیل اصلیت یهودی او، آثارش را غیر قانونی خواند و مجسمه یادبود وی را از بین برد!‌

در انگلستان شهرت او برای مدت زمانی طولانی باقی ماند، رمانی درباره زندگی فیلیکس مندلسون از دختری نوجوان به نام سارا شپرد (Sarah Sheppard) با نام “شوالیه سرافل” (Chevalier Seraphael) در سال ۱۸۵۱ به چاپ رسید و در طول ۸۰ سال تجدید چاپ شد، اگرچه منتقدانی همچون، جرج برنارد شاو (George Bernard Shaw) موسیقی وی را به دلیل نزدیکی آن به فرهنگ سلطنتی و محافظه کارانه محکوم کرده اند، اما در این کتاب از هنر و زندگی کوتاه مدت اما پربار مندلسون به نحوی شایسته تجلیل شده است. در طول پنجاه سال اخیر هنر مندلسون مورد توجه بسزایی قرار گرفته، همانند کنسرتوهای ویولونش و سمفونی ایتالیایی که علاوه بر افزودن به شهرت وی، جلای سلطنتی را از آثارش همچون “الیاس” زدوده اند و در بسیاری از موسیقی گروهی کلاسیک در تمام دنیا نواخته شده اند.

امروزه تمام آثار مندلسون به روی CD عرضه شده، اگرچه بیشتر سمفونیهایی که نوشته بود، سالهای بسیار زیادی پس از مرگش اجرا شدند. قابلیتهای حیرت آور وی در آثار اولیه اش به درستی و هوشمندانه آشکار شده؛ اُکتت زهی در سال ۱۸۲۵، “رویاهای نیمه شب تابستان” سال ۱۸۲۶ و کوارتتهای زهی در مینور A در سال ۱۸۲۷٫ آثار وی، تحلیل و بینشی روشن بینانه از رنگ، تکنیک، هارمونی و ترکیب بندی موجود در آثار بتهوون را دریافت نموده اند. مندلسون قطعه ” غار فینگل” را در سال ۱۸۳۰ با الهام از دیداری به استوکهلم در اواخر دهه ۱۸۲۰ نوشت، اگرچه ایده اصلی آن اثر قبل از این سفر به ذهن او آمده بود.

این سفر همچنین ساخت سمفونی شماره ۳ او به نام “اسکاتلندی” را در پی داشت که در بین سالهای ۱۸۳۰ و ۱۸۴۲ نوشته شد، قطعه ای که در واقع هیچ کدام از ویژگیهای موسیقی اسکاتلندی را دارا نمی باشد و فضای از موسیقی رومانتیسیزم دارد. مندلسون در طول زندگیش به طور گسترده ای به اروپا سفر کرد و سفرش به ایتالیا، ساخت سمفونی شماره ۴ در ماژور A را رقم زد. مندلسون این قطعه را برای اولین بار در سال ۱۸۳۳ رهبری کرد اما خود، اجازه چاپ این قطعه را نداد.

کنسرتوی ویولن وی در E مینور، سال ۱۸۴۴ برای فردیناند داوید (Ferdinand David) نوشته شده بود که معروفترین اثر آهنگسازی مندلسون به شمار می رود. بسیاری از ویولنیستها، حرفه خود را با اجرای این کنسرتوی فوق العاده ارتقا داده اند و خود را مطرح کرده اند همچون؛ یاشا هایفتز (Jascha Heifetz) که در سن ۷ سالگی اولین اجرایش را با نواختن این کنسرتو برگزار نمود. مندلسون همچنین دو کنسرتوی پیانو و دوبل کنسرتو برای ویولون و پیانو نوشته است.

bach-cantatas.com

یک دیدگاه

  • h.karami
    ارسال شده در شهریور ۲۱, ۱۳۸۸ در ۲:۱۳ ق.ظ

    salam..fekr konam yeki az behtarin Symphonyhaye f-mendellson symphonye Bartholdy bashe hatman goosh konid

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جمال الدین منبری پس از سالها سکوت به روی صحنه می رود

ارکستر ملی ایران به رهبری فریدون شهبازیان و خوانندگی جمال الدین منبری و پوریا اخواص، ۱۶ اسفند ماه ۹۷ ساعت ۲۱:۳۰ دقیقه در تالار وحدت به روی صحنه می رود. این برنامه آخرین کنسرت سال ۹۷ ارکستر ملی با رهبری شهبازیان خواهد بود.

موسیقی‌ فیلم در خدمت سینما یا نظام ستاره‌سازی؟ (II)

از موسیقی فیلم‌های ماندگار علیقلی در این دسته باید به نمونه عالی مدرسه موشها به کارگردانی محمدعلی طالبی و مرضیه برومند در سال ۱۳۶۴ اشاره کرد. با اینکه این فیلم بطور کامل موزیکال نبود. اما، ترانه‌ها جلوه و جذابیت خاصی به آن می‌داد. البته این خود به عنوان آغاز یک راه برای جذب مخاطب بود. مردم علاقه‌مند به شنیدن ترانه‌های شاد و موسیقی ریتمیک و ساده بودند و علیقلی به خوبی از پس این کار برآمده بود. شایان توجه است که ترانه‌های فیلم هیچ کدام نتوانستند شهرت و محبوبیت ترانه تیتراژ سریال تلویزیونی را تکرار کنند، اما در یک ساختار کلی مناسب کلیت فیلم بود.

از روزهای گذشته…

اصطلاح موسیقی کلاسیک

اصطلاح موسیقی کلاسیک

حتی اگر در موسیقی خیلی حرفه ای نباشیم و دو قطعه کاملا” ناشناس برای ما پخش کنند خیلی سریع میتونیم با یک قضاوت اولیه بگیم که کدامیک از این دوقطعه کلاسیک است و کدام نیست. چرا اینگونه است؟ اصلا” به واقع موسیقی کلاسیک یعنی چه؟ آیا هر قطعه ای که در آن دسته سازهای زهی و برنجی و … به اجرا میپردازند یا یک پیانیست خیلی دقیق و درست به اجرای نت یپردازد کلاسیک هست و بقیه قطعات که نوازنده ها اغلب بدون داشتن نت به اجرای موسیقی میپردازند کلاسیک نیست؟
کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (I)

کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (I)

«آشوب عبارت است از تحول نادوره‌ای (غیر تناوبی) پیچیده‌ی یک سیستم دینامیکی غیر خطی در طول زمان که باعث می‌شود سیستم غیر قابل پیش‌بینی و معادل یک فرآیند کتره‌ای (۱) شود. این طرز رفتار نتیجه حساسیتِ نمایی (۲) سیستم‌های دینامیکی نسبت به شرایط اولیه است» (ریگدن ۱۸). واژه‌ی آشوب را در کاربرد امروزینش اولین بار در سال ۱۹۷۵ تییان – ییان لی و جیمز یورکی برای رفتار پیچیده و نادوره‌ای سیستم‌های دینامیکی غیر خطی به کار بردند، ولی اساس این پدیده را هانری پوانکاره در تلاش‌هایی که برای حل مسئله سه جرمی سیاره‌ها به عمل آورد درک کرده بود (۱۸۹۲).
عندلیبی «کورده واری» را به زلزله زدگان تقدیم می کند

عندلیبی «کورده واری» را به زلزله زدگان تقدیم می کند

گروه «مولانا» بخشی از عواید کنسرت «کورده واری» را به بازماندگان زلزله کرمانشاه اختصاص داد. این گروه موسیقی ایرانی که وارد چهلمین سال فعالیتش شده بر اساس اعلام قبلی بنا بود ساعت ۲۱:۳۰ هفتم آذرماه کنسرت کورده واری را در تالار وحدت به روی صحنه ببرد. پس از زلزله کرمانشاه محمدجلیل عندلیبی سرپرست گروه مولانا قصد داشت این اجرا را لغو کند اما به فاصله یک روز اعلام کرد قصد دارد به منظور همیاری مادی و معنوی با هم وطنان کرمانشاهی «کورده واری» را در موعد مقرر به روی صحنه ببرد. به این ترتیب گروه موسیقی مولانا اولین گروهی بود که به حادثه تلخ کرمانشاه واکنش نشان داد.
کنترپوان ، آشنایی – قسمت اول

کنترپوان ، آشنایی – قسمت اول

کنترپوان (counterpoint) در موسیقی عبارت است از ارتباط بین دو یا چند نت موسیقی که در ریتم و کشش زمانی کاملا مستقل بوده ولی در هارمونی به یکدیگر وابستگی دارند.
دان لاشر، نوازنده ترومبون جز درگذشت

دان لاشر، نوازنده ترومبون جز درگذشت

دان لاشر، نوازنده ترومبون جز و ارکسترهای بزرگ، که بیش از هر چیز به عنوان نوازنده ترومبون در گروه جز تد هیث Ted Heath Jazz Band شهرت دارد، روز گذشته (۵ جولای ۲۰۰۶) در گذشت. او در دوران حرفه ای ۶۰ ساله خود، با گروه های موسیقی بسیاری هم نوازی کرد و دو مرتبه به عنوان رئیس انجمن ترومبون بریتانیا انتخاب شد.
گفتگو با روستروپوویچ (I)

گفتگو با روستروپوویچ (I)

مستیسلاو روستروپوویچ (Mstislav Rostropovich) هفتاد ساله، یکی از بزرگترین ویولن سل نواز زمان ما است و معمولا از او به عنوان هم نفس پابلو کاسالز (Pablo Casals) مشهور نام می برند. نزدیکی وی به کاسالز تصادفی نیست، پدر وی، لئوپارد روستروپوویچ (Leopold Rostropovich) هنر کاسالز را می ستود و مدتی در پاریس از هنرجویان وی بود. کاسالز (کسی که نواختن ویولن سل را در ابتدای این قرن متحول کرد) قطعه های باخ را برای تک نوازی با ویلونسل رواج داد، آثار این استاد موسیقی کلاسیک توسط ویولنسل، برای اولین بار در سالنهای کنسرت اجرا شد و این پایه گذاری نوین برای این ساز بود.
به بهانه کنسرت ارکستر کامه راتا در تالار وحدت (IV)

به بهانه کنسرت ارکستر کامه راتا در تالار وحدت (IV)

تونر در سالهای اخیر به کاوش و پژوهش در مذاهب اقصی نقاط جهان پرداخته و المان های موسیقایی غیر غربی را در آثارش به کار گرفته است. در سال ۲۰۰۳، “The Veil of the Temple” را بر پایه متونی از چند مذهب مختلف، در مقیاسی فوق العاده بزرگ نوشت. این اثر برای ۴ گروه کر، چندین ارکستر و سولیست نوشته شده و حداقل ۷ ساعت به طول می انجامد.
ارکستر سمفونیک تهران در زمان جنگ

ارکستر سمفونیک تهران در زمان جنگ

ارکستر سمفونیک تهران پیش از انقلاب مانند بیشتر ارکستر سمفونیک های جهان فعالیتی در چهارچوب موسیقی سمفونیک داشت و حتی در برنامه های تشریفاتی هم حضور چشمگیری نداشت. هیات انتخاب قطعه برای ارکستر نسبت به امروز استقلال بیشتری داشت و بی توجه به مسائل سیاسی روز به اجرای رپرتوار معمول جهانی و کم و بیش آثار برجسته آهنگسازان سمفونیک ایران میپرداخت. پس از انقلاب با بوجود آمدن موج قوی هنر سیاسی و هنر مربوط به انقلاب، ارکستر سمفونیک تهران به عنوان یک عنصر بی طرف هنری شناخته میشد و روز به روز سازمان این ارکستر با تهدید فروپاشی مواجه بود.
زنان موسیقی یا موسیقی زنان! (II)

زنان موسیقی یا موسیقی زنان! (II)

در حوزه ی موسیقی چند نفر را می شناسی که با نام آذرمیدخت رکنی آشنا باشند؟ پیانیستی بی نظیر و برجسته که در اوج فلاکت، بدبختی و فقر از دنیا رفت بی آنکه یادگاری از خود به جای گذارد. در کدام یک از نشریات موسیقی به ایشان یا نمونه های دیگری چون زینب محمدی، خان گل مصرزاده، فریده رهنما و … پرداخته اند؟ چرا راه دور رویم کدامشان به فوزیه مجد و شیدا قرچه داغی و طلیعه کامران و فروغ کریمی پرداخته اند؟
Figured Bass

Figured Bass

روشی است که در اوایل قرن ۱۷ – بخصوص توسط کلودیو مونتوردی – برای مشخص کردن نتهای مورد استفاده در آکوردها بکار برده می شد که به آن در فارسی باس شماره گذاری شده نیز گفته می شود، همچنین برخی این نحوه نمایش آکوردها را شیفراژ آکوردها می نامند. اولین بار موسیقیدانان ایتالیایی برای همراهی ملودی از این روش استفاده کردند، بعدها موسیقیدانان باروک،از این روش بصورت متداول برای مشخص کردن هارمونی در قسمت باس استفاده کردند. بعنوان مثال در کارهایی که برای هارپسیکورد یا ارگ تهیه می شد از این روش برای نمایش آنچه نوازنده باید برای همراهی با خواننده و یا با دست چپ بنوازد استفاده می شد.