بررسی تطبیقی سه نغمه‌نگاری مختلف ردیف میرزا عبدالله برای سنتور (VI)

ناهمسانی‌های ثبت شدت‌وری
چنان که در بخش «چه چیزهایی باید ثبت شود؟» نیز به آن پرداختیم یکی از مهم‌ترین نکاتی که یک نغمه‌نگاری را از دیگری متمایز می‌کند توانایی‌اش برای ثبت تغییرات شدت‌وری است. در مورد ردیف ناگفته پیدا است که رشد چنین توانایی‌هایی تابعی است از اهمیتی که مجری و نغمه‌نگار برای تغییرات شدت‌وری قائل‌اند. یعنی تا چه حد در موسیقی این ظرافت‌ها جاری است و تا چه حد لازم است که ثبت و از این طریق منتقل شود.

با این وصف می‌توان نغمه‌نگاری‌ای را متصور شد که علی رغم ظرافت‌های شدت‌وری اجرایی که در حال ثبت آن است به دو دلیل از ثبت آن ظرافت‌ها خودداری کند: ۱- معتقد است که تعیین چنین ظرافت‌هایی را باید به عهده‌ی نوازنده در زمان اجرا یا معلم در زمان آموزش گذاشت، ۲- دقت لازم و توان ثبت را ندارد.

در کتاب بهزاد ندیمی کمتر نشانه‌های دینامیک را می‌بینیم در حالی که در کتاب بهجت نیز که گه‌گاه به آنها بر‌می‌خوریم (مثلا بهجت ۱۳۷۹: ۳۴ : نغمه اول) به شکل علایم حرفی زیر نت‌ها است.‌ به عکس کتاب ندیمی شهاب منا نسبت به ثبت شدت‌وری حساس‌تر است به شکلی که با وام‌گیری روشی از محمدتقی مسعودیه (مرتبط کردن تقریبی اندازه‌ی نت‌ها با شدت‌وری) سعی کرده ظرافت تغییرات شدت را ثبت کند؛ در این روش اندازه‌ی نت‌ها نشان دهنده‌ی شدت آنها است. او علاوه بر این هر جا که این روش به قدر کافی کارساز نباشد از علایم حرفی نیز بهره می‌گیرد.
نمونه‌ی ۶٫ (منا ۱۳۸۴: ۴۷)؛ درآمد اول

تفاوت در ثبت ریزه کاری‌ها و تزیینات
تزیینات نقش بسیار پراهمیتی در اجرای ردیف دارند. این اهمیت تا حدی است که به سختی می‌توان آنها را تحت عنوان تزیین از دیگر عناصر سازنده‌ی ملودی‌ها جدا کرد و در مرتبه‌ی دوم اهمیت قرار داد. از جمله تزییناتی که بیش از بقیه در اجرای ردیف با سنتور مورد استفاده قرار می‌گیرند می‌توان به انواع تک‌ها و زینت‌های پیش از ریز، دراب‌ها، تکیه‌ها و شلال‌ها اشاره کرد.

از نظر نغمه‌نگاری عناصر تزیینی پیش از ریز کتاب منا بسیار غنی است، نمونه‌های زیر گویای همین موضوع هستند. در کتاب‌های دیگر سنتور و از جمله نوشته‌های ندیمی و بهجت برای نغمه‌نگاری چنین الگوهایی علایم جداگانه در نظر گرفته نشده بلکه آنها را به صورت باز شده می‌نویسند.

نمونه‌ی ۷٫ (منا ۱۳۸۴: ۲۱)

تغییر دیگری که شهاب منا به درستی با بازخوانی مفهوم اصلی علایم در فرهنگ موسیقی اروپایی به تزیینات داده است تمایزی است که او میان این دو علامت
از سویی و هر دوی آنها با تکیه از سوی دیگر قائل شده. او اولی را بسیار کوتاه و بدون ارزش زمانی قابل اندازه‌گیری و دومی را کمی کشیده‌تر از اولی و در هر حال هر دو را متفاوت از تکیه می‌داند و تاکید می‌کند که دو نمونه‌ی زیر یکی نیستند. نمونه‌ی ۸٫ (منا ۱۳۸۴: ۲۴)

اما همان‌طور که می‌دانیم در اغلب کتاب‌های سنتور و از جمله دو کتاب دیگری که مشغول بررسی آن هستیم این دو نغمه‌نگاری را معادل می‌گیرند هر چند که گاه به گونه‌های مختلفی اجرا می‌کنند. با این ترفند منا موفق شده علایم و حالت‌های بیشتری برای نگارش اشاره‌ها و زینت‌ها در اختیار بگیرد.

2 دیدگاه

  • سمانه
    ارسال شده در بهمن ۱۲, ۱۳۹۰ در ۹:۲۹ ب.ظ

    سلام. من سمانه آشوری متولد سال ۱۳۷۶ هستم تقریبا ۴ ساله که سنتور میزنم ولی پیشرفت زیادی نداشتم.کتاب شیوهی سنتور نوازی با سپیده و ردیف میرزا عبدالله رو کار کردم ولی نمیتونم زیاد خوب بزنم میشه کمکم کنید

  • آروین صداقت کیش
    ارسال شده در بهمن ۱۳, ۱۳۹۰ در ۱۲:۵۲ ب.ظ

    سمانه عزیز،
    با پوزش فراوان، متاسفانه من نمی توانم در این مورد راهنمایی مفیدی بکنم چون معلم سنتور نیستم. شاید بهتر باشد از علیرضا جواهری (http://www.harmonytalk.com/id/1394) یا سامان ضرابی (http://www.harmonytalk.com/id/1714) بپرسید. در ضمن بهتر است دقیق تر شرح دهید که چرا فکر می کنید پیشرفت نکرده اید تا همکاران بتوانند راهنمایی های موثرتری بکنند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «تصنیف‌های عارف قزوینی»

اجرایِ مقبولِ همه‌ی تصنیف‌های عارف در یک مجموعه، درباره‌ی شخصیت او و تصنیف‌سازی‌اش و در مورد تصنیفِ قاجاری به طور عام، فرصتِ تأملی دیگر می‌دهد. ازاین رو هر چند تصریح شده که هدف، گردآوریِ نمونه‌ای آرشیوی یا آموزشی نبوده اما می‌توان چنین کارکردی نیز برای این مجموعه قائل شد وگرنه با تمام تلاشی که در شنیدنی‌شدنِ اجرای همه‌ی بندهای تصانیف شده، هنوز شنیدن سیزده دقیقه تکرارِ تضرعِ عارف برای ماندنِ مورگان شوستر در ایران، در مقامِ یک اثر موسیقی چندان توجیهی ندارد*.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XXIII)

مقارن با این تحولات نوار کاست به عنوان یک وسیله ارتباط جمعی جدید و مستقل از تشکیلات دولتی در ایران رایج شد. دو گروه شیدا و عارف نیز خود نوارهای موسیقی خودشان را با کیفیت بسیار خوب به بازار عرضه کردند. گروه های شیدا و عارف همگام با انقلاب کنسرت هایی با مایه های سیاسی و اجتماعی ترتیب دادند که با استقبال مردم به خصوص گروه های دانشجویی روبرو شد. در این میان کنسرت های گروه شیدا با آهنگ های محمد رضا لطفی (بشارت و سپیده) و پرویز مشکاتیان (ایرانی) همراه با اشعار هوشنگ ابتهاج (ه. ا. سایه) و آواز محمد رضا شجریان، خاطره درویش خان، ملک الشعرا بهار و حسین طاهرزاده را زنده می کرد.

از روزهای گذشته…

مقدمه ای بر مدولاسیون

مقدمه ای بر مدولاسیون

مدولاسیون به معنای تغییر تونالیته می باشد و بیشتر برای جلوگیری از یکنواختی و ایجاد کنتراست در موسیقی بکار برده می شود. هرچند هرگز نمی توان برای هنر چهارچوب تهیه کرد اما روشهای مختلفی برای انجام مدولاسیون در موسیقی وجود دارد که اغلب آنها ابتدا سعی در سست کردن پایه های تنالیته مبدا و در عین حال تقویت پایه های تنالیته مقصد را دارند.
موسیقی کانتری، پنهان کننده نبوغ سیاهان

موسیقی کانتری، پنهان کننده نبوغ سیاهان

موفقیت چارلی پراید به عنوان یک خواننده سیاهپوست موسیقی کانتری، خیلی عجیب به نظر می رسد، زیرا به طور سنتی این نوع موسیقی تنها به سفیدپوستان اختصاص دارد. هنوز هم بسیاری از خواننده های آفریقایی -آمریکایی موسیقی کانتری در فروش آثارشان مشکلات زیادی دارند. شرکت های ضبط موسیقی به خاطر ترس از شکست اقتصادی عکس آنها را روی جلد آثار نمی زنند.
تفاوتهای صوتی استردیواری و گوارنری (I)

تفاوتهای صوتی استردیواری و گوارنری (I)

۳۰ ویولون کرمونایی که در کارگاه های استرادیواری و گوارنری ساخته شده اند، با توجه به طیف های میانگین طولانی مدت مورد مقایسه قرار گرفتند. طیف های ۳/۱ اکتاو نیز از یک برنامه ضبط شده که در آن قطعه های یکسانی در شرایط یکسان با هرکدام از ویولن ها نواخته می شوند گرفته شدند. در حالت کلی طیف ها با یک باند ۱۰ دسی بلی از ۲۵۰ تا ۴۰۰۰ هرتز منطبقند. یک ویولن استرادیواری معمولی در باند های ۲۰۰ و ۲۵۰ و بالاتر از ۶/۱ هرتزی قوی تر است.
ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (IV)

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (IV)

اِدیکسون روییز (Edicson Ruiz) یکی از شخصیت های موفق اِل سیستما است. او فرزند یکی از خانواده های فقیر کاراکاس است و به لطف آقای آبرئو توانست به آموختن موسیقی ادامه دهد. مایستر به او یک کنترباس هدیه داد، به او آموزش نواختن داد و با استخدام او در یک ارکستر حرفه ای، شانس تامین معاش.
زنگار؛ فصلنامه اى براى تحلیل و نقد موسیقى

زنگار؛ فصلنامه اى براى تحلیل و نقد موسیقى

فصلنامه موسیقی زنگار که نخستین شماره اش در ۳۱ خردادماه ۱۳۹۵ شمسی منتشر شد، نخستین و تنها نشریه رسمی منتشر شده در استان فارس در حوزه موسیقی است. این نشریه برای تحلیل و نقد موسیقی هر سه ماه یک بار منتشر میشود و پخش سراسرى دارد. اولین شماره آن با ۱۲۰ صفحه در قطع خشتی و تیراژ ۱۰۰۰ جلدی، با قیمت ۱۵ هزارتومان از طریق کتابفروشی های معتبر موسیقی در دسترس علاقمندان قرار گرفته است.
رهبری: شایعات از طرف رقبای من بوجود می آیند

رهبری: شایعات از طرف رقبای من بوجود می آیند

این حرف بسیار دروغ و کذبی بوده که زده اند… من زمانی یک هدیه از مادرم دریافت کردم که او آنرا از یک دست فروش کنار خیابان خریده بود که یک نماد مصری است به نام قدرت که در ایران هم وجود دارد، شاید از دور شبیه به صلیب به نظر برسد. این سمبل قدرت است که روی آن یک سنگ سیاه وجود دارد و من بیشتر از بیست و چند سال است که این نماد را دارم و مخصوصا پس از درگذشت مادرم همیشه آنرا بیرون نگه داشته ام ولی در این سالها تا حالا کسی در خارج از کشور فکر نکرده که من مسیحی شده ام!
مینی مالیسم، فیلیپ گلاس و کامه راتا (IV)

مینی مالیسم، فیلیپ گلاس و کامه راتا (IV)

زمانی که گلاس به شهرت رسیده بود، به خاطر نیاز مالی و امرار معاش، بر می گردد به سر کار اولش – تاکسی رانی – او خاطره ای از آن دوران را بیان می کند: «کمی از حادثه ی متروپولیتن گذشته بود که روزی خانمی خوش پوش سوار تاکسی من شد. پس از دیدن اسم راننده … به جلو خم شد وگفت: مرد جوان، آیا می دانی که هم اسم یکی از آهنگسازان بسیار مشهور هستی؟» گلاس به توضیح این مکالمه می پردازد: «خوب فیلیپ، کارت خیلی جالب بود. نظرت راجع به نوشتن یک اپرای واقعی چیست؟» منظور او از یک اپرای واقعی چه بود؟ «شاید بتوانی چیزی برای ارکستر، گروه کر و سولیست های من بنویسی. آن ها تحت آموزش خواندن به روش اپرای سنتی بوده اند و به همان شیوه تمرین کرده اند». در ابتدا گلاس دچار تردید شد.
برخی از مشکلات پزشکیِ نوازندگانِ سازهای بادی‌برنجی (III)

برخی از مشکلات پزشکیِ نوازندگانِ سازهای بادی‌برنجی (III)

فشار داخل دهان نوازنده در حین نواختن سازهای بادی‌برنجی ممکن است بسیار بالا باشد و اختلالات گوش و حلق و بینی نظیر «ناکارآمدیِ وِلوفارنژیال» (۱۳) را سبب شود. این بیماری، ناتوانی بدن در بستن موقتی مجرای ارتباطی حفرۀ بینی و دهان به دلیل نقص در عملکرد کام نرم یا دیوارۀ پشتی یا جانبیِ حلق است که باعث فرار هوا از طریق بینی در طی نواختن، برگشت مایعات به بینی و صدای تودماغی (۱۴) و ناهنجار می‌شود. همین طور ممکن است نوازنده به بیماریِ لارینگوسل (۱۵) مبتلا شود: بیرون‌زدگی غشای مخاطی بخشی از حنجره که ممکن است به‌سمت داخل حنجره باشد و باعث خشک و خش‌دارشدنِ صدا و انسداد مجرای تنفسی شود و یا به‌سمت بیرون باشد و منجربه ایجاد برآمدگی قابل مشاهده در ناحیۀ گردن شود. ناکارآمدی ولوفارنژیال با استراحت و تمرینات دهانی، بهبود می‌یابد و برای درمان لارینگوسل نیز به‌ندرت نیاز به جراحی خواهد بود و عمدتاً با استراحت و مراقبت التیام می‌یابد.

دو خبر از دنیای موسیقی

پس از موفقیت شوریده، کار گروه دستان و پریسا و انتخاب این اثر بعنوان بهترین موسیقی سال ۲۰۰۳ از طرف وزارت فرهنگ فرانسه، شرکت نت ورک آلمان اثر تازه ای از گروه دستان و پریسا را با نام گل بهشت منتشر کرد.
گوشهای دقیق باخ

گوشهای دقیق باخ

معروف است که Bach بزرگ، دارای گوشهای بسیار تیز و حساسی بود بگونه ای که کوچکترین اختلاف در pitch یا فرکانس یک نت موسیقی را میتوانست تشخیص دهد. این بود که در زمان حیاتش وی تنها کسی بود که برای آزمایش سازهای جدید انتخاب میشد.