راهنمای کوک های مختلف برای سنتور

در ادامه ی مقاله ی “کوک سنتور با استفاده از تیونر” بنا به درخواست برخی از دوستان در زیر جدول کوک دستگاه های دیگر را خواهم نوشت: اگر دوستان آن مقاله را مطالعه کرده باشند می دانند که آنجا فقط از چگونگی کوک در دستگاه شور سخن رفت. در اینجا برای راحتی در درک کوک های مختلف و اختلاف آنها با یکدیگر مبنای کوک را دستگاه شور فرض می کنم و اختلافی که در دستگا ه های دیگر در مقایسه با شور دارند را می نویسم.

کوک هایی که در زیر بیان میکنم کوک های آکادمیک هستند ولی در موارد نه چندان کمی کوک ها بر اساس نیاز قطعه تغییراتی می کنند.

کوک های آکادمیک در واقع کوک هایی هستند که بتوان با آنها کتاب های دستور سنتور، ردیف ابتدایی، دوره های صبا، سی قطعه چهارمضراب، قطعات موسیقی مجلسی و حتا ردیف میرزا عبد الله را اجرا کرد.

دستگاه شور، خود شامل چند آواز است: ۱ آواز ابوعطا ۲ آواز بیات ترک ۳ آواز افشاری ۴ آواز دشتی و ۵ آواز بیات کرد. که همگی آنها دقیقا مانند دستگاه شور کوک می شوند مگر در موارد خاص که به موضوع ما “فعلا” بی ارتباطند.

دستگاه نوا: عینا مانند دستگاه شور کوک می شود ولی چون شخصیت مستقلی دارد آنرا جزیی از دستگاه شور نمی شناسند.(جای نت “ر بکار” و “ر کرن” در سیم های زرد و سفید میتوانند عوض شوند)

دستگاه سه گاه: کوک آن دقیقا مانند شور است فقط نت “ر” سیمهای سفید نیز کرن کوک می شود. (طریقه ی کوک نت های کرن دار در مقاله ی مذکور آمده است).

دستگاه همایون: مثل کوک دستگاه شور است با اختلافات زیر : نت “می” خرک اول سیم های زرد “بکار” کوک می شود. نت های “سی” در هر سه پوزیسیون “بکار” کوک می شوند (گاهی “سی” پشت خرک “بمل” می شود که در این مورد باید خرک پنجم را کمی به سمت راست کشید). نت “ر” سیمهای زرد “بکار” می شود.

آواز بیات اصفهان: این آواز جزو دستگاه همایون است و دقیقا مانند آن کوک می شود.

دستگاه چهارگاه: مقایسه ی این دستگاه با همایون راحت تر است بدین صورت که کوک چهارگاه را مانند همایون فرض کرده با اختلافات زیر : نت “می” سیمهای سفید و پشت خرک “بکار” کوک می شوند. (در مقاله ی “کوک سنتور با استفاده از تیونر” ذکر شد که هنرجویان تازه کار لازم نیست که سیمهای پشت خرک را کوک کنند بلکه با کوک سیمهای سفید، نتهای پشت خرک تا حد قابل قبولی از نظر آنها کوک خواهد شد). نت “ر” سیم های زرد و سفید و پشت خرک هر سه “کرن” کوک می شوند. نت “می” خرک هشتم زرد “کرن” و خرک هشتم سیم های سفید و پشت خرک “بکار” کوک می شوند. نت “فا” خرک نهم سیم های زرد “دیز” کوک می شود.

دستگاه ماهور و راست پنجگاه: مقایسه ی این دو دستگاه نیز با دستگاه شور راحت تر است بدین صورت که باز هم سنتور را عینا” کوک دستگاه شور فرض می کنیم با تغییرات زیر: نت “می” خرک اول سیم های زرد و سفید و پشت خرک هر سه “بکار” کوک می شوند. نت “لا” سیم های سفید “بکار کوک می شود در حالی که نت “لا” پشت خرک باید همان کوک “لا ی بمل” باقی بماند. برای انجام این کار کافی است خرک چهارم را کمی به سمت راست بکشیم. نت “ر” سیم های زرد “بکار” و در سیم های سفید ” کرن” کوک می شوند. گاهی نیز نت “فا” خرک نهم سیم های زرد نیز “دیز” کوک می شود.

درباره ی اینکه چه مقدار باید خرک را جابجا کرد: وقتی “لا ی” سفید را “بکار” کوک می کنید “لای” پشت خرک را چک کنید و ببینید که آیا “بمل” شده است (با چراغ سبز) یا خیر. اگر که بود که درست است اگر نبود نسبت به اینکه لای بمل پشت خرک چه مقدار پایینتر یا بالاتر است باید دوباره خرک را کمی جابجا کنید و دوباره “لای” سفید را کوک و “لای” پشت خرک را چک نمایید تا به کوک درست برای هر دو نت “لا” برسید. پیشنهاد می کنم در این مورد از معلم خود کمک بگیرید.

همانطور که می بینید کوک دستگاه های مختلف، اختلاف کمی با یکدیگر دارند و این اختلاف در حد سه یا چهار نت است به جز دستگاه چهارگاه. بنابراین اگر نوازندگان سنتور کمی به کوک اشراف پیدا کنند به نظر من داشتن دو سنتور برای آنها کفایت می کتد، مگر اینکه یرای موارد خاصی از سنتور های “لا کوک” یا “سی کوک” یا سنتور های “ده یا دوازده خرک” بخواهند استفاده کنند.

27 دیدگاه

  • hamid
    ارسال شده در دی ۱۰, ۱۳۸۹ در ۶:۴۹ ب.ظ

    kheily khob bod

  • صادق
    ارسال شده در مرداد ۲۰, ۱۳۹۰ در ۶:۴۳ ق.ظ

    با سلام و تشکر.
    بنده مدتی همه ی نت های سنتور خود را بکار کردم. و برای بداهه نوازی و یا همکاری با ساز های غربی نتیجه ی مطلوبی داشت. خواهشمند هستم نظر خود را در مورد این عمل به ایمیل بنده بفرستید.

  • اسماعیل بحرایی
    ارسال شده در شهریور ۲۴, ۱۳۹۰ در ۸:۰۷ ق.ظ

    سلام و تشکر
    سامان ضرابی عزیز…مطلب بسیار آموزنده و خوبی بود…مثل همیشه از حضورت استفاده کردیم و یاد گرفتیم
    شاد و سلامت باشید

  • احمد
    ارسال شده در آبان ۱۳, ۱۳۹۰ در ۹:۳۴ ق.ظ

    با تشکر از شما مطالب خوبی بود اما نمیدانم چگونه سنتور خوبی بخرم.

  • امید
    ارسال شده در آذر ۳, ۱۳۹۰ در ۱۰:۵۰ ق.ظ

    واقعا مطالبی که ارایه دادید بسیار بسیار جالب بود . امیدوارم همیشه موفق و موید باشید . تشکر .

  • hamid
    ارسال شده در مرداد ۳۱, ۱۳۹۱ در ۱۲:۵۳ ب.ظ

    دوست عزیز
    من مدتی با یک سنتور ۹ خرک کمی کار کرده ام و از چند ماه پیش دارای یک سنتور ۱۲ خرک هستم. با تلاش زیاد هنوز موفق نشده ام کوک این سنتور را برای هیچ دستگاهی در اینترنت پیدا کنم. البته خود بصورت تجربی کوکهائی برای چهارگاه، شور، ماهور و همایون پیداکرده ام لکن نمیدانم آیا این کوکها در ایران معمول هست یا اصولا سیم ها زیر تر یا بم تر کوک میشوند. من سیمها را از دو شروع و به سل دوم ختم داده ام و این را با مقایسه طول سیمهای مشترک با سنتور نه خرک. من در اروپا اقامت داشته و به محضر استادان برای سوال دسترسی ندارم. آیا امکان اینرا دارید که این کوکها را در سایت خودتان نشان دهید و یا با ایمیل بمن اطلاع دهید. متشکرم

  • هیوا
    ارسال شده در شهریور ۸, ۱۳۹۱ در ۸:۴۸ ق.ظ

    دوست فرهیخته و بزرگوارم

    سلام

    از مطالب ارزشمند شما بینهایت، بی نهایت، بی نهایت سپاسگذارم.

    کوک سنتور به این ترتیب ممکن است و کاملا هم شدنی و من هم کاملا دستورات آنرا به کار بستم و به نتیجه دلخواه رسیدم و این قوانین تا همیشه به کار من خواهد آمد، مخصوصا که به این سادگی و روانی نتوانستم در هیچ جا و کتاب و جزوه ای به آنها دست پیدا کنم، حتی از زبان استادقدیمی ام هم به این روشنی یاد نگرفته بودم. سپاس، سپاس، سپاس، اما متاسفانه مشکل “فلسفی” من این است که چرا مثلاً در کوک شور باید این دستور وجود داشته باشد؟!!! به عبارت بهتر تئوری موسیقی در این رابطه یعنی در رابطه با کوک سنتور چگونه است؟ بر اساس کدام علت علمی موسیقایی ما به این دستور رسیده ایم؟ همین طور در مورد کوک سایر دستگاه ها. یا اینکه اصلا دستگاه یعنی چه، کتابهای زیادی در این مورد هست، اما برای من هیچکدام مفهوم نیست، این در حالی است که شش سال سنتور می نوازم و مشکلی هم در نواختن ندارم. اگر امکان دارد بر بنده منت بگذارید و در رابطه با موارد مطرح شده به ایمیل این حقیر راهنمایی های ارزشمندتان را ارسال بفرمایید.

    غلام همت آنم که زیر چرخ کبود
    ز هر چه رنگ تعلق پذیرد آزاد است.

  • جواد
    ارسال شده در شهریور ۱۱, ۱۳۹۱ در ۱:۵۴ ب.ظ

    با سلام و خسته نباشید
    مقاله شما در خصوص کوک سنتور بسیار مفید وکاربردی بود . ممنونم .
    فقط یک مطلب از استاد خودم شنیدم که بهتره با تغییر در سیمها به کوکهای مختلف رسید . درسته که قدری زمان بر تر هست ولی جابجا کردن متوالی خرکها موجب آسیب رسیدن به سصفحه و در نهایت خراب شدن صا ی سنتور می شود . لطفا در این خصوص هم نظر بدهید.

  • سامان ضرابى
    ارسال شده در شهریور ۲۷, ۱۳۹۱ در ۱۲:۰۴ ق.ظ

    هیوا سلام
    توضیحِ جواب سوالى که دارى بسیار مفصل تر از آن است که بتوان در یک یا دو شماره ى چنین مقالاتى پاسخ گفت اما توصیه میکنم برای شروع درک این مطلب به کلاس سه تار بروى و چند سال در نواختن آن ممارست کنى کم کم به درک این مفهوم نزدیک خواهى شد البته در کنار مطالعه.
    نهایتا اگر مشکلى بود مطرح کن اگر توان جواب در چند خط مقدور بود دریغ نمیکنم.

  • سامان ضرابى
    ارسال شده در شهریور ۲۷, ۱۳۹۱ در ۱۲:۱۱ ق.ظ

    جواد سلام
    حق با استاد شماست ولی اگر دقت کنی خواهی دید ما فقط در یک کوک احتیاج به تغییر چندین خرک داریم آنهم کوک کروماتیک در بقیه دستگاه ها یک یا دو خرک جابجا میشوند ( آنهم به ناچار) و یا خرکها اصلا جابجا نمیشوند.
    در ضمن این مطلب را در نظر بگیر که چرا خرکهای سنتور را متحرک میسازند و فلسفه آن چیست و آیا ساختن خرکهای ثابت برای سازندگان دشوار است؟

  • آروین صداقت کیش
    ارسال شده در شهریور ۲۹, ۱۳۹۱ در ۱۲:۴۰ ق.ظ

    هیوای عزیز،
    مشکلی که شما به آن اشاره می کنید و با کمی طنز -و البته به اشتباه- آن را «فلسفی» می نامید هم از دید نظری و هم از دید عملی یکی از دشوارترین مسائل موسیقی ایرانی است. ممکن است بتوانید با تمرین عملی ساز با این دستگاه ها آشنایی پیدا کنید اما دانستن روابط و … حتما نیاز به مطالعه ی نظام مند تئوری موسیقی دارد.
    با این حال، به نظر من آنچه که بیشتر از همه در این مرحله لازم دارید آشنایی با این دستگاه ها و منطق درونی آنهاست و نه تئوری کامل آنها.
    کتابی هست که برای همین نوع آشنایی نوشته شده است. کتابی به قلم محمدرضا فیاض (منتقد و آهنگساز و مدرس سنتور) به نام شناخت دستگاه های موسیقی ایرانی، از موسسه ی ماهور است که اخیرا منتشر شده است. خواندن این کتاب و شنیدن هفت حلقه سی دی همراهش احتمالا بخشی از پرسش های ذهنی شما را پاسخ خواهد گفت. برای آشنایی بیشتر با این کتاب مراجعه کنید به: http://www.harmonytalk.com/id/4832

  • مهدیه
    ارسال شده در آبان ۹, ۱۳۹۱ در ۱۱:۳۷ ب.ظ

    من خیلی از این مطالب رو نمی دونستم خصوصا در مورد نگه داری از ساز و انتخاب ساز خوب.
    مطالبتون خیلی به دردم خورد خصوصا در مورد کوک کردن ساز .ممنون

  • گودرز
    ارسال شده در آذر ۲۰, ۱۳۹۱ در ۱۲:۱۲ ب.ظ

    سلام خواهشمندم در صورت امکان کوک سنتور لا کوک را در دستگاههای مختلف برایم ارسال دارید بسیار ممنون میشم. ارادت

  • امیر
    ارسال شده در آذر ۲۹, ۱۳۹۱ در ۱۲:۱۹ ب.ظ

    باسلام وخسته نباشیدخدمت شما
    اگه ممکنه همانندمقاله راست کوک،کوک سنتور
    درچپ کوک رانیزبه تفضیل روی سایت قراردهید.

  • سامان ضرابى
    ارسال شده در آذر ۳۰, ۱۳۹۱ در ۳:۱۸ ب.ظ

    گودرز و امیر جان سلام
    اطاعت میکنم منتها کمى صبر کنید و پیگیر باشید
    درود 

  • رحيم مرادي
    ارسال شده در دی ۱۷, ۱۳۹۱ در ۱۰:۴۱ ب.ظ

    خیلی وقت دنبال این نتها میگشتم ازتون ممنونم

  • سام
    ارسال شده در دی ۱۸, ۱۳۹۱ در ۱۱:۰۳ ق.ظ

    درود بر شما برای مطالب مفیدتان
    یه سوال اینکه با یک میلیون تومان ساز کدوم سنتور ساز رو میشه گرفت که خوب باشه… تشکر میکنم جواب بدین..

  • ارسال شده در دی ۱۸, ۱۳۹۱ در ۶:۵۳ ب.ظ

    دوست گرامی پاسخ به این سئوال شما جنبه تبلیغاتی خواهد داشت، لطفا این سئوالات را خصوصی از نویسنده بپرسید از طریق ایمیل.

  • مریم
    ارسال شده در خرداد ۲۰, ۱۳۹۲ در ۱۲:۲۴ ب.ظ

    سلام مرسی از مطالب اموزنده شما

  • هادی
    ارسال شده در تیر ۱۴, ۱۳۹۲ در ۹:۳۹ ب.ظ

    سلام من تازه میخوام سنتور یاد بگیرم خیلی سنتور دوست دارم ولی کسی ندارم که کمکم کنه ممنون میشم اگه کسی هست کمکم کنه

  • امیر
    ارسال شده در شهریور ۱۷, ۱۳۹۲ در ۱۰:۵۷ ق.ظ

    سلام.باتشکر از مطالب خوبی که در دسترس قرارداده اید وبا تشکر از زحمات شما.
    دوست گرامی اگه ممکنه یه کاری بکنبد که بتونیم از مطالب فوق کپی بگیریم. یااگه زحمتی نیست واسم ایمیل کنید ممنون میشم
    باتشکر
    موفق باشید

  • مجتبی
    ارسال شده در دی ۲۳, ۱۳۹۲ در ۶:۴۰ ب.ظ

    سلام
    مرسی از مطالب اموزنده مفید شما

  • نجم الدین
    ارسال شده در دی ۲۸, ۱۳۹۲ در ۳:۴۷ ب.ظ

    سلام.خواهشمندم در مورد کوک سنتور لا کوک برای دستگاههای مختلف من را راهنمایی کنید .ممنون .موفق باشید

  • نازنين
    ارسال شده در بهمن ۲۷, ۱۳۹۲ در ۶:۳۱ ب.ظ

    سلام من حدود پنج ساله که سنتور کار میکنم یعنی از ده سالگی اما تا به حال کوک کردنشو بلد نبودم از مطلب خوبتون ممنون که منو توی این کار راهنمایی کرد.

  • محسن شیرعلی زاده
    ارسال شده در فروردین ۶, ۱۳۹۵ در ۶:۰۶ ب.ظ

    ممنون بسیار مفید و دقیق بود

  • محمد
    ارسال شده در آذر ۲۱, ۱۳۹۵ در ۹:۴۰ ب.ظ

    سلام
    با تشکر از سایت خوبتون
    بنده می خاستم بدونم روی یک سنتور ۹ خرک که کوک شور هست چه دستگاهایی رو میشه بدون جابجایی خرک ها کوک کرد که یتونم قطعه های از پایور یا مشکاتیان بزنم

  • رضا
    ارسال شده در مرداد ۱۳, ۱۳۹۷ در ۹:۵۰ ق.ظ

    بسیار مطالب ارزنده ای بود و استفاده بردیم . سپاس از وجودتان

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

فراخوان سیزدهمین جشنوارۀ ملی موسیقی جوان منتشر شد

در بخش «موسیقی دستگاهی ایرانی تار، تنبک، دف، سنتور، سه‌تار، عود، قانون، کمانچه، نی؛ در بخش «موسیقی کلاسیک» نوازندگان سازهای ابوا، پیانو، ترومبون، ترومپت، فلوت، کلارینت، کنترباس، گیتار، ویلن، ویلنسل، ویولا، هورن؛ و در بخش «موسیقی نواحی ایران» خوانندگان و نوازندگان سازهای زهی، بادی و کوبه‌ای از مناطق مختلف کشور به رقابت خواهند پرداخت.

آمد بهار ِ جان‌ها ای شاخ ِ تر به رقص آ

دهه شصت را می توان سال های اوج تمرکز آهنگسازان ایرانی بر روی اشعار مولوی دانست؛ گویا فضای خاص کشور تحت تاثیر جنگ، موجبات گرایش جامعه به سمت مفاهیم عرفانی اشعار مولوی را دوچندان کرده بود و تصانیفی که برای ارکستر سازهای ایرانی و حتی ارکستر سمفونیک در آن برهه ساخته می شد، از اشعار مولانا بهره زیادی می بردند.

از روزهای گذشته…

سپهری: مدیوم های دیگری هم غیر از شنیدار در موسیقی اهمیت دارد

سپهری: مدیوم های دیگری هم غیر از شنیدار در موسیقی اهمیت دارد

اگر بخواهیم انواع موسیقی را تقسیم بندی کنیم یکی موسیقی کلاسیک است و یکی موسیقی غیر کلاسیک یا به شاید نیمه کلاسیک، مثل موسیقی فیلم، موسیقی درمانی، موسیقی آئینی و … یا می توان بطور کلی گفت موسیقی محض هنری و موسیقی های کاربردی. در موسیقی کاربردی موسیقی و ابزار های آن در خدمت چیز دیگری مثلا آیین و یا درمان قرار دارد و دیگر موسیقی و سازها و ابزارهای آن تحت الشعاع کاربرد قرار می گیرند ولی در موسیقی کلاسیک و یا محض، ما بخاطر اینکه روی موسیقی صرف بحث می کنیم یک دستگاه مشخص نقد داریم.
چند ساز از دوران رنسانس

چند ساز از دوران رنسانس

تعداد محدودی از سازهای دوران رنسانس همچنان بدون تغییر مورد استفاده قرار میگیرند اما نکته مهم آن است که بیشتر سازهای امروز شکل تکامل یافته آلات موسیقی گذشته می باشند.
موسیقی بلوز (I)

موسیقی بلوز (I)

بلوز چیست؟ برخی از موسیقی شناسان برای این سبک موسیقی تعریف ساده ای ارائه میکنند : “توالی آکوردهای I، IV و V در یک قالب ۱۲ تایی که معمولا ریتم ۴/۴ دارد و از گام خاصی به نام Blues Scale استفاده میکند.” باید اضافه کرد که گونه های متفاوتی از این گام وجود دارد و نوع متداول آن معمولآ یک گام پنتاتونیک است که در آن نتهای معروف به Blue notes وجود دارد.
رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (VII)

رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (VII)

جا دارد از آقایان هومان اسعدی، بهنام ابوالقاسم، مانی جعفرزاده، حمیدرضا دیبازر، فردین خلعتبری و کارن کیهانی بابت صحبتهای پر مهرشان تشکر کنم و همچنین از استاد نادر مشایخی، علی صمدپور، مرتضی شیرکوهی، شهرام توکلی، مهیار علیزاده، هومن اتابکی و سایر عزیزانم که با وجود ترافیک کاری زیاد امروز حضور پیدا کردند.
آلفرد اشنیتکه و سبک پلی استایلیسم (I)

آلفرد اشنیتکه و سبک پلی استایلیسم (I)

آلفرد اشنیتکه (Alfred Garyevich Schnittke) متولد ۲۴ نوامبر سال ۱۹۳۴، یک آهنگساز یهود روسی- آلمانی بود. پدرش روسی تباری متولد فرانکفورت و مادرش یک ولگا ژرمن (Volga German) متولد روسیه بود. ولگا ژرمن یکی از نژادهای آلمان است که مردمانش در نزدیکی رودخانه ولگا می زیستند و اکثریت آنها در قرن های ۱۹ و ۲۰ به کشورهای آمریکایی، برزیل و دیگر کشورها مهاجرت کردند.)
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (II)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (II)

پدر و مادر الگار، خانه ی زمان تولد وی را که “فیرس” (The Firs) نامیده می شد، اجاره کرده بودند. پدر الگار که ویلیام نام داشت، تجارتی به سامان و تثبیت شده در زمینه ی موسیقی داشت. از این رو تنها می توانست آخر هفته ها را همراه الگار در کلبه ی کوچکشان بگذراند. به نظر می رسد که زندگی در آن کلبه و در شهر برادهیت، انتخاب مادر الگار بوده است که با ذوق و قریحه ی هنری ای که در نهاد خود داشته است، می خواسته که فرزندانش در محیطی طبیعی و در شرایط روستا به زندگی خود ادامه دهند.
جونی آلیده، سلطان راک فرانسه (I)

جونی آلیده، سلطان راک فرانسه (I)

نام جونی آلیده (Johnny Hallyday)، نه تنها یادآور ترانه های موفقِ فوق العاده محبوب و پرطرفدار است، بلکه یادآور صدا نیز هست، صدایی قوی و طنین دار، که تکنیک و طول عمرش ستودنی است. بامداد ششم دسامبر ۲۰۱۷ جونی آلیده، یکی از پرطرفدارترین خوانندگان فرانسوی، پس از ماه ها دست و پنجه نرم کردن با سرطان ریه، جان سپرد. او که صدایش را به تمامی گونه ها سپرده بود: راک اند رول (rock’n roll)، توییست (twist)، بلوز (blues)، پاپ (pop) یا وَریته (variété)، در طول سال ها مخاطبان بیشماری را جذب کرد.
نوازندگان نی (I)

نوازندگان نی (I)

مروری گذرا در مورد تاریخ نی نوازی ایران، ما را با دو دوره مواجه می سازد؛ دوره اول را که می بایست دوره متقدم نامید و دوره دوم که دوره متاخر یا معاصر است. در دوره اول ما شاهد ظهور برخی از نوازندگان هستیم که اکنون فقط نام آنها در میان است و اثر صوتی که نشان دهنده میزان توانایی آنها در نوازندگی نی باشد یافت نمی گردد. نوازندگانی مانند: سلیمان اصفهانی و ابراهیم آقاباشی که هر دو در اصفهان زندگی می کردند؛ با این وجود برخی دیگر از نوازندگان دوره متقدم که امروزه آثاری هرچند با کیفیت نامناسب از آنها به جا مانده، می تواند ما را با سطح نوازندگی نی در آن دوره آشنا سازد.
گاه های گمشده (X)

گاه های گمشده (X)

در عرف موسیقی ایران شور می، سه گاه فا سری، چهارگاه سل به عنوان چپ کوک و شور لا، سه گاه سی کرن و چهارگاه دو به عنوان راست کوک شناخته می شوند که در واحد یکپارچه مرتضی حنانه بالعکس ارائه شده است. یعنی با فرض صحیح بودن کلیه عناصر این واحد یکپارچه، گام راست تحتانی وی باید یک پنجم بم تر و از نت سل (شروع دوبل گامی که پیش از این معرفی شد) شروع می شد.
به قلم یک بانوی رهبر (VII)

به قلم یک بانوی رهبر (VII)

پژوهش ها نشان داده اند که موزیسین های ارکستر کمترین میزان رضایت شغلی را نسبت به دیگر کارمندان تجربه می کنند: آن ها ورودی و کنترل کمی دارند. بنابراین، موزیسن ها از فرصت هایی برای شنیده شدن کارشان استقبال می کنند. در این مورد هم من در انتخاب هنرمند میهمان و برنامه ریزی موزیسین ها را درگیر می کنم هرچند تصمیم نهایی به عهده خودم است اما شدیدا معتقدم که ایده های خلاق به نفع همگی از جمله سازمان، موزیسین ها، مخاطب و خود من است.