بوشو ای شو …

مرتضی حنانه
مرتضی حنانه
تیتراژ سریال ” کوچک جنگلی” تنظیمی بود از یکی از لالایی های گیلانی که توسط سید محمد میرزمانی به شکل زیبایی با ارکستر و با آواز نمناک ناصر مسعوی همراه شده بود. استفاده بجا از فلوت، ارکستر زهی، تیمپانی و کر که در تنظیم این قطعه بکار رفته بود، نشان ازجو قوی و بیان محکم میرزمانی می داد.

موسیقی کوچک جنگلی بجز ملودی تیتراژ پایانی تماما” ساخته میرزمانی بود که فضایی مرطوب و مه آلود را با ارکسترزهی ایجاد کرده بود و آهنگساز هوشمندانه در قسمتهایی فضای موسیقی را (با اینکه با ارکستر غربی اجرا می شد) کاملا” همصدا با تاریخ ماجرا هدایت می کرد. این موسیقی بخوبی روایتگر مبارزی تنها است که به دشمنش رحم کرده به او شلیک نمی کند که البته توسط دوستش کشته می شود! موسیقی کوچک جنگلی یک آهنگ حماسی همراه با مویه است برای آزاد مرد گیلان …

در قسمتهایی از موسیقی این سریال از سازهای ایرانی هم بهره گیری شده بود که مخصوصا” در تم “دکتر حشمت” نمودی ویژه داشت. این اثر بصورت کاست سالها پیش منتشر شد ولی متاسفانه تجدید چاپ نشد. این لالایی در تیتراژ سریال با همراهی نی و با آواز تورج زاهدی هم اجرا شد، ولی از لحاظ تکنیکی و حسی با اجرای ناصر مسعودی فاصله داشت.

audio file” اجرای ناصرمسعودی “

لالایی دیگری که به آن می پردازیم یک لالایی محلی نیست! ولی بقدری آواز زیبا معصومی دارد که شنوندگان گیلانی هم احساس می کنند ترانه ای قدیمی و محلی می شنود! این اثر بدیع ساخته هنرمند بزرگ موسیقی ایران مرتضی حنانه است.

حنانه آثار زیادی در این حال و هوا و در این دستگاه (شور و دشتی تامپره که حنانه استاد مسلم آن بود) تصنیف کرده. “الا تی تی” شعری لالایی گونه دارد که از زبان مادریست به فرزند، مثل تمام لالایی ها! ولی به قدری عمیق و تفکر برانگیز که گویی حنانه با آن موسیقی معصوم “نقش جاودانگی خود را کشیده…”( هنگام شنیدن کادانس پایانی “بوی جوی مولیان” از خالقی هم همین جو احساس می شود!)

audio fileقسمت اول” الاتی تی “

audio file قسمت دوم ” الاتی تی “

در این اثر استفاده مطبوع حنانه از آکوردهای نامطبوع (با دید کلاسیک غربی!) که خود استفاده از این آکوردها را برای موسیقی چندصدایی ایرانی مناسب می دید به طرز مشخصی خودنمایی می کند، همچنین همراهی پیانو با ارکستر (که یکی از نشانه های سبک حنانه است و همواره در آثار حنانه نقشی کلیدی دارد) به زیبایی قطعه افزوده…

مدلاسیون بی نظیر حنانه در این قطعه استادی حنانه را روی گامهای ایرانی بار دیگر اثبات می کند و درک او را از موسیقی روایی به نمایش می گذارد. “الاتی تی” در CD به نام “آثار مرتضی حنانه” توسط انشارات ماهور منتشر شده است. (نوشتن این مقاله ماجرایی هم داشت که در پایان این نوشته شرح آن آمده…)

“از سالها پیش، قطعه ای را به خاطر داشتم که تیتراژ سریال کوچک جنگلی بود. این قطعه یک تصنیف بود که به شکل لالایی، از قدیم توسط مادران گیلان خوانده می شد و در این سریال به طرز با شکوه و زیبایی توسط سید محمد میر زمانی برای ارکستر تنظیم شده بود که با خوانندگی ناصر مسعودی مردم را شیفته خود کرده بود… چند ماه قبل از دوستی که در شمال زندگی می کرد خواستم که این اثر را همراه با لالایی که حنانه برای من بیابد که متاسفانه چند هفته بعد خبر فوت دوست شمالیم را شنیدم! فردای آنروز به دعوت یکی از دوستانم (در گروپ سه تار در یاهو) قرار بود کنسرتی به صورت آنلاین اجرا کنم و به یاد دوست هنرمندمان قطعاتی بنوازیم… یکی از دوستان همکارم هم ماجرای کنسرت آن لاین و دلیل یاد بود را از من پرسید و قول داد این برنامه را گوش کند که باز با تاسف، اجرای این برنامه مصادف شد با فوت دوست همکارم در اثر تصادف! پس از مدتی این دو اثر زیبا به دستم رسید و قصد داشتم در مقاله ای در مورد این دو آواز حزن انگیز که هر دو در دشتی ( که آواز متداول مادران شمالی است) بنویسم که باز مصادف شد با فوت مادر همان دوستم! این نوشته را تقدیم می کنم به این سه عزیز… ”

10 دیدگاه

  • جواد رضازاده یوشی
    ارسال شده در اسفند ۱۶, ۱۳۸۴ در ۱۰:۲۲ ق.ظ

    به نظر من آثار مرتضی حنّانه در موسیقی ایرانی بسیار بدیع وزیبا واز نظر تنظیم کاملا یگانه است. این هنرمند بزرگ در موسیقی ایرانی دارای سبکی ویژه میباشدکه آثارش را از هنرمندان گرامی دیگر کاملا مجزّا مینماید.سلیقهء ایشان در انتخاب نت های هارمونی در تنظیمها واقعا مرا ازخودبیخود میکند.نمیخواهم از حنّانه بت بسازم ولی میتوانم بگویم که تمام تنظیمهای ایشان واقعا مرا سحر میکند.
    در ترانه “یاراگر جلوه کنددادن جان اینهمه نیست ” با صدای خانم مرضیه اصلا نمیتوانم حالم را از شنیدنش وصف کنم. شما هم بر قرار باشید که اینهمه زحمت میکشیدو سایت را سرپانگه میدارید.

  • ارسال شده در خرداد ۱۱, ۱۳۸۵ در ۶:۲۳ ب.ظ

    salam ali bod mamnon

  • ارسال شده در آبان ۲۳, ۱۳۸۵ در ۶:۱۵ ب.ظ

    یاراگر جلوه کنددادن جان اینهمه نیست ” با صدای خانم مرضیه اصلا نمیتوانم حالم را از شنیدنش وصف کنم. شما هم بر قرار باشید که اینهمه زحمت میکشیدو سایت را سرپانگه میدارید.

  • mohsen
    ارسال شده در اسفند ۱۶, ۱۳۸۵ در ۱۱:۴۸ ب.ظ

    mamnon az aahang kochak jangali
    age ahang titrazhe aval film ra ham dashte bashid aali mishavad
    be har hal mamnon

  • Amin
    ارسال شده در فروردین ۱۹, ۱۳۸۶ در ۱:۴۴ ب.ظ

    افسوس وصد افسوس که کسی در ایران هنرمند باشد .

  • ارسال شده در اردیبهشت ۱, ۱۳۸۶ در ۸:۴۰ ب.ظ

    ازسال ۱۳۴۴ با شنیدن آثار مرتضی حنانه از رادیو به موسیقی توجه پیداکردم.حدود ۸۰ اثر استادراکه طی سالهای ۴۴و۴۵توسط ارکستر فارابی اجراوازرادیوپخش می شدچنان بخاطردارم که هروقت اراده کنم هرکدام را با تمام جزئیات وزیروبم میتوانم بشنوم.ولی متاسفانه درخارج از حافظه ام از آن آثار ارزشمند بجز تعدادانگشت شماری را که بصورت صفحه گرامافون وکاست درگذشته انتشار یافت ،دراختیارندارم.آیاامکانش هست که قطعات مرغ افسانه خوان(مسعودی و بهشته)،برف(پوران)،قصه دل(پوران)،وفانتزی برای ارکسترروی یک تم بختیاری را دراختیارعلاقمندان بگذارید؟واقعا حیف ازآنهمه پشتکار وجدیت آن بزرگمردکه درهمان سال ۴۵ عملا منزویش کردند.یادش عزیز

  • ارسال شده در آذر ۱۳, ۱۳۸۶ در ۲:۳۵ ب.ظ

    سلام.لطفآ در باره شعرهای لالایی اگردارید ارسال کنید. با تشگر

  • pooyan
    ارسال شده در اسفند ۱۰, ۱۳۸۶ در ۵:۳۳ ب.ظ

    با سلام و خسته نباشید .
    از آثار مسعود خان آهنگهایی است که با بانو شمس گیلانی می خواند که جایش در این مجموعه خالی است.

  • فرهاد
    ارسال شده در دی ۲۲, ۱۳۸۸ در ۵:۰۹ ب.ظ

    لطفا از اسفندیار منفرد زاده هم بگید .

  • مهران
    ارسال شده در تیر ۲۷, ۱۳۹۳ در ۱:۵۸ ق.ظ

    دست نویسنده ى این مطلب رو میبوسم:)

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نظر من، نظر شما، نظر او

خیلی پیش می‌آید که در واکنش به یک نقد بشنویم؛ «این نظر نویسنده است». آیا تا به‌حال دقیقاً فکر کرده‌ایم که چنین جمله‌ای یعنی چه؟ کسی که این جمله را می‌گوید درواقع دارد اعتبار حکم‌های درون نقد را زیر سؤال می‌برد. می‌گوید آنها از جنس «نظر شخصی» هستند. اولین مفهومی که از نظر شخصی به ذهنمان می‌آید چیزی است مثل این جمله «قورمه‌سبزی خیلی خوب است». این «نظر» گوینده است درباره‌ی یک غذا. آنجا «شخصی» بودنش معلوم می‌شود که یک نفر دیگر پیدا می‌شود و درست برعکسش را می‌گوید و ما هم راهی پیدا نمی‌کنیم که بگوییم کدام درست گفته. فقط می‌توانیم بگوییم با اولی موافقیم یا با دومی. یعنی وابسته به «شخص» گوینده یا شنونده است.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (III)

محمدالله مستوفی گوید: در زمان بهرام کار مطربان بالا گرفت چنانکه مطربی روزی بصد درم قانع نمیشد بهرام گوراز هندوستان دوازده هزار لولی آورد که نوادگان ایشان هنوز در ایران مطربی می کنند.

از روزهای گذشته…

گیتار با کوک خودکار

گیتار با کوک خودکار

موسیقیدان های سراسر جهان با در دست داشتن نوع جدیدی از تکنولوژی، با رها شدن از کار شاق کوک کردن ساز، به آزادی هنری بیشتری دست میابند. این فناوری روباتیک که توسط کمپانی آلمانی ترونیکال Tronical Gmbh و با شراکت کمپانی گیتار گیبسون Gibson به وجود آمده و توسعه یافته است، موجب شده است که جدیدترین مدل گیتار لس پاول Les Paul گیبسون، تنها در حدود ثانیه، خود را کوک کند.
گفتگو با فیلیپ میرس (IV)

گفتگو با فیلیپ میرس (IV)

همه نوازندگان هورن شنوایی خود را از دست می دهند! صدای آن برای نوازنده آنقدر بلند است که باور نمی کنید! من یکی از نوازندگانی هستم که به این صدا مانند شلوغی رستوران که مانع شنیدن صدای طرف مقابلتان می شود توجه می کنم. متأسفانه همانطور که زمینه فراهم شده است در آینده امکان شکایت از ارکسترها به خاطر مسئله از دست دادن شنوایی وجود دارد. شاهد این خواهیم بود که نوازنده ای می گوید:«صبر کنید ببینم زمانی که من به این ارکستر پیوستم شنواییم صد در صد بود و الآن که آن را از دست داده ام ارکستر را مسئول می دانم». کاش وقتی که ۲۵ یا ۳۰ ساله بودم شنواییم را سنجیده بودم.
چه نوع موسیقی میل دارید؟ (I)

چه نوع موسیقی میل دارید؟ (I)

بیش از دو هزار سال پیش فیثاغورث نظریه خود را درباره پیروی موسیقی از قوانین طبیعیِ هارمونی مطرح کرد. به طور دقیق تر او به این نتیجه رسید که در طبیعت همه چیز از ریتم ها و الگوهای موسیقی پیروی می کنند. از آن زمان تاکنون، موسیقی برای ایجاد تعادل بین ذهن و بدن و بازگشت ذهن به هارمونیش با طبیعت استفاده می شود.
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (I)

نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (I)

اگرچه پنج اثر سمفونیک حسین دهلوی، توجه اهالی موسیقی را چنان به خود مشغول کرد که او را در رده بزرگ ترین آهنگسازان ایران و مخصوصا دو اثر «بیژن و منیژه» و «مانا و مانی» را یکی از آثار با ارزش بین المللی موسیقی سمفونیک بدانند ولی عظمت و شکوه دو اثر نام برده نباید یک پژوهنده هنر را چنان شیفته خود گرداند که از دیگر گلهای باغستان حسین دهلوی روی گرداند.
نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (IV)

نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (IV)

برلیوز در مقدمه ی این موومان تنهایی در دامان طبیعت را تداعی می کند: یک کرآنگله ی سولو، نغمه ای را می نوازد و پژواک آن یک اکتاو بالاتر به وسیله ابوا به صدا در می آید (تداعی گر نوای نی دو چوپان). پیش از این هرگز موومانی از یک سمفونی با دوئت این سازها آغاز نشده بود. نوای نی چوپان که در مقدمه (میزان های ۱ تا ۲۰) و دیگر بار در پایان موومان به گوش می رسد، یادآور شباهت هایی در حالت بیان و رنگ آمیزی (استفاده از کرانگله)، در رومانس مارگریت از اپرای فاوست (۹-۱۸۲۸) اثر گونود است که نسبت به سمفونی فانتاستیک خیلی هم قدیمی نیست.
نگاهی به جوایز گرمی (I)

نگاهی به جوایز گرمی (I)

در مطالب مربوط به موسیقی معاصر بارها درباره هنرمندانی که موفق به دریافت جایزه گرمی میشوند صحبت کرده ایم و بدون شک بسیاری از شما با اهمیت آن آشنا هستید. اما اینکه این جایزه از کجا آمده است و چرا از این اهمیت ویژه برخوردار است، مطلبی است که در اینجا به آن خواهیم پرداخت.
سرگذشت ارکستر سمفونیک تهران (I)

سرگذشت ارکستر سمفونیک تهران (I)

نوشته ای که پیش رو دارید، حاوی اطلاعاتی تاریخی درباره شکل گیری و فعالیت های ارکستر سمفونیک تهران است و تمامی وقایع این نوشته بر پایه نوشته های مرتضی حنانه هنرآموز هنرستان عالی موسیقی و دیده های او می باشد و همینطور از جراید و مطبوعات آن سالها بهره برده شده است.
حسین دهلوی: موسیقی و شعر باید در خدمت «معنا و مفهوم مورد نظر» باشد

حسین دهلوی: موسیقی و شعر باید در خدمت «معنا و مفهوم مورد نظر» باشد

اولین قطعه ای که ساختید چه بوده؟ اولین قطعه من “سبکبال” در شور هست که بر مبنای یک موتیف محلی که استاد صبا روی آن کار کرده بودند ساخته شده.
تئوری بنیادین موسیقی (قسمت دوم)

تئوری بنیادین موسیقی (قسمت دوم)

برای آنکه نت های موسیقی را در دورهای پی درپی که پیشتر نشان داده شد بتوان به خط موسیقی نوشت خطوطی به کار برده می شود که حامل نام دارد. حال در ساده ترین و معمول ترین کاربرد خود عبارت است از پنج خط موازی با فاصله های مساوی. حامل پنج خطی دارای یازده محل برای جا دادن نت های موسیقی است پنج محل روی خط ها چهار محل میان خط ها یک محل پایین و یک محل بالای حامل به این ترتیب روی هر حاملی می توان یازده نت جای داد.
ارکستر کامه راتا و دو کنسرتو

ارکستر کامه راتا و دو کنسرتو

امروز ارکستر کامراتا آخرین تمرین خود را برای اجرای برنامه ای سرنوشت ساز به انجام رساند. ارکستر کامراتا به رهبری و مدیریت کیوان میرهادی، یکی از ارکستر های فعال موسیقی است که با هدف اجرا و معرفی موسیقی معاصر فعالیت میکند، هرچند گاه به اجرای دیگر آثار موسیقی کلاسیک نیز میپردازد.