مرتضی حنّانه، آهنگ‌ساز، نوازنده، رهبر ارکستر و پژوهشگر موسیقی در 1301ش، در تهران متولد شد. پدرش، محمد حنانه ملقب به مدیر (مؤسس و مدیر مدرسه ثروت)، به اجبار وی را به هنرستان عالی موسیقی فرستاد. حنانه زیرنظر رودولف اوربانتس (تک‌نواز و رئیس ارکستر سمفونیک هنرستان و از استادان اعزامی از پراگ)، نوازندگی و نوشتن جملات موسیقی برای سازهای بادی را فراگرفت.
در 1320ش، استادان پراگی ایران را ترک کردند و نظام آموزشی هنرستان دستخوش تغییراتی شد (حنّانه، ص ۱۷۷؛ زاهدی، ص 82ـ91)، اما حنانه هم‌زمان با تحصیل در هنرستان، به‌طور خصوصی به آموختن موسیقی به ویژه کمپوزیسیون نزد پرویز محمود (متوفی 1373ش) روی آورد. وی در 1321ش، از هنرستان عالی موسیقی دیپلم گرفت (زاهدی، ص ۸۵، ۱۰۱). یک سال بعد، او و چند نفر از دوستانش به یاری پرویز محمود ارکستر سمفونیک تهران را تأسیس کردند. وی پس از محمود و روبیک گریگوریان (متوفی 1371ش)، سومین رهبر این ارکستر از ۱۳۳۱ تا 1333ش بود (همان، ص100ـ101، ۱۰۹، 115ـ116؛ نیز رجوع کنید به حسنی، ج ۲، ص ۲۲۷).
در 1333ش، به‌سبب ساختن قطعه «سوئیت شهر مرجان»، ویژه هزاره حکیم ابن‌سینا، از طریق انریکو چرولّی (سفیر ایتالیا) موفق به دریافت بورس تحصیلی شد و از این تاریخ، به مدت پنج سال در انستیتوی موسیقی مذهبی مقدّس در واتیکان، نزد مایسترو کاردوتچی به تحصیل آهنگ‌سازی پرداخت و پس از آن نیز مطالعات خود را تا 1340ش، در زمینه موسیقی مذهبی ایتالیا در آن کشور ادامه داد (زاهدی، ص 119ـ121؛ ملّاح، ص ۵۹۵).
بعد از بازگشت به ایران، از 1343ش همکاری خود را با رادیو ایران آغاز کرد و ارکستر سمفونیک فارابی را پی‌ریخت و چندی بعد به عضویت شورای عالی موسیقی رادیو درآمد (ملّاح؛ حنّانه، همانجاها). در 1344ش حنانه، از طرف رادیو ایران، در تریبون بین‌المللی آهنگسازان در یونسکو (پاریس) شرکت کرد و در جلسه مخصوص موسیقی شرق، آریای شیطان را برای حاضران پخش کرد. این قطعه‌ها بعداً از رادیوهای ایرلند و سویس نیز پخش شدند (حنّانه، ص 177ـ178).
وی در اولین جشن هنر شیراز (1346ش)، پس از اجرای اثری از خود، موفق به اخذ جایزه گراند مانسیون اسپسیال شد. در دومین جشن هنر شیراز (1347ش) قطعه او به نام کاپریس برای پیانو و ارکستر سمفونیک، به رهبری فرهاد مشکات و با پیانوی لوست مارتیروسیان، اجرا شد.
حنانه در 1350ش جایزه بهترین موسیقی متن فیلم را برای فیلم فرار از تله گرفت. در ۱۳۴۸ و 1349ش، وی در تلویزیون ایران، سرپرستی و اجرای سلسله برنامه‌هایی درباره تئوری موسیقی ایرانی برعهده گرفت (زاهدی، ص ۲۷۷؛ ملّاح، همانجا). او در ۱۳۵۳ ش، برای تحقیق درباره موسیقی قدیم ترکی و ایرانی به ترکیه سفرکرد (زاهدی، همانجا) و تا پایان عمر (۲۴ مهر ۱۳۶۸) به فعالیت و تحقیق درباره موسیقی ایران ادامه داد.
۱ نظر