تبیین فرایند تغییر «فرهنگ موسیقی کلاسیک» در نوازندگان ارکستر سمفونیک تهران در دهه بیست (۶)

تعارض نقش‌ها
در موقعیت جدید، هنوز هم بعضی از نوازندگان هم در ارکستر سمفونیک نوپای تهران می‌نوازند و هم در کاباره. پس از رسیدن مدیریت هنرستان به دست پرویز محمود در سال ۱۳۲۵، بخشی از همین نوازندگان کاباره‌ای وارد تیم آموزشی مدرسان هنرستان می‌شوند و تاثیرات تناقض‌های اخلاق فردی و حرفه‌ای در کاباره و ارکستر سمفونیک (۱۵) موجب می‌شود «تعارض نقش» (۱۶) به صورت جدی‌تری به سراغ این گروه بیاید.

حال دیگر این افراد در لباس معلم و در واقع الگوی هنرجویان جدید باید ظاهر شوند؛ هرچند فضای آکادمیک هنرستان و «اخلاق حرفه ای» (۱۷) موسیقی کلاسیک، استاد را مجبور به استفاده از «نقاب» (۱۸) می‌کند ولی تاثیرات زندگی و رشد در یک فضای غیرِ هنری که از سمت جامعه آنروزگار، ضد ارزش تلقی می‌شده، آثاری غیر قابل پوشش دارد که تاثیرات آن در نسل‌های بعدی نیز به چشم می‌خورد.

• «نقش‌های نمونه» نقاب دار

هنرجویان هنرستان مانند هر گروه جوان و آموزنده، در پی «نقش‌های نمونه» (۱۹) رشته خود هستند و این الگو‌ها را در میان استادان خود می‌یابند اما این استادان دیگر مانند نسل‌های ابتدایی موسیقی کلاسیک ایران و همینطور استادان هنرستان ملی (که به موازات این هنرستان بوجود آمده و توسط مکتب داران وزیری اداره می‌شود)، هنرمندانی کمال‌گرا و مطابق با اخلاق حرفه‌ای موسیقی کلاسیک در سراسر جهان نیستند؛ آنها هنرمندانی هستند که از دید کمال‌گرایِ فرهنگِ کلاسیک، واجدِ اخلاقِ عالی و به هنجار نیستند و هنجارهای (۲۰) این فرهنگ را زیر پا گذاشته اند.

پی‌نوشت
15- نباید از نظر دور داشت که تا امروز هم تفکیک کاربرد دو فضای موسیقاییِ «کلاسیک» و «مردم پسند» در جامعه ایران صورت نپذیرفته، چه رسد به دهه بیست شمسی که هر نمودی از «تفنن»، ضدِ ارزش شمرده می‌شده است.
16- وقتی شخصی با دو یا چند نقش متناقض یا متعارض سر و کار دارد دچار تعارض نقش می‌شود (کوئن ۱۳۷۹، ص. ۸۹).
17- اخلاق حرفه ای مجموعه ای از کنش ها و واکنشهای اخلاقی پذیرفته شده است که از سوی سازمانها و مجامع حرفه ای مقرر می‌شود تا مطلوب ترین روابط اجتماعی ممکن را برای اعضای خود در اجرای وظایف حرفه ای فراهم آورد (“Code of Professional Conduct”. International Encyclopedia of Information and Library Science, PP. 59-6).
18- پرسونا یا نقاب به تعبیر کارل یونگ، نماینده پوشش های بسیاری است که فرد در موقعیت های گوناگون و در میان گروه های مختلف آدم ها بر چهره خود می‌گذارد (کلاینمن، ۲۰۱۲، ص. ۱۱۸).