گفتگوی هارمونیک
پس از پنجاه سال نخستین «کتابشناسی موسیقی»، به تهیه و تنظیم ویدا مشایخی توسط نشر خُنیاگر بازنشر شد.
در مقدمۀ ناشر، (شهاب منا) بر این اثر میخوانیم:
اثری که پیشِرو دارید نخستین کتابشناسی موسیقی منتشرشده در ایران به سال ۱۳۵۵ (قریب به پنجاه سال پیش) است. در این اثر مشخصات کتابها و مقالات موسیقی در بازۀ زمانیِ پنجاهسالۀ ۱۳۰۵ تا ۱۳۵۵ گردآوری، و در آن با ارائۀ فهرست موضوعی، نام اشخاص، نام نویسندگان و… امکان جستوجو در متن به سهولت فراهم شده است. فهرست مقالات از بیستودو نشریۀ فارسیزبان معتبر پیش از انقلاب اسلامی، چون: موزیک ایران، مجلۀ موسیقی، تماشا، هفت هنر، یغما، ارمغان و… استخراج شدهاند.
چنانکه مؤلف در شرح حال خود ذکر میکند تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع کارشناسی در رشتۀ روابط عمومی دانشکدۀ علوم ارتباطات اجتماعی، کارشناسی ارشد خود را در دانشکدۀ علوم تربیتی دانشگاه تهران و دورۀ تخصصی کتابداری و علوم اطلاعرسانی را در دانشگاه پیتسبورگ ایالت پنسیلوانیا گذرانده و کتابشناسی موسیقی پایاننامۀ دورۀ کارشناسی ارشد وی و اولین کتاب و درعینحال تنها اثر مکتوب موسیقایی اوست. چنانکه مؤلف در پایان مقدمۀ خود ذکر کرده، آقایان پرویز منصوری، محمود خوشنام و عبدالحسین آذرنگ در این اثر با او همکاری صمیمانه داشتهاند.
از ویژگیهای این اثر ساختارمندی، مختصر و مفیدبودن و انتخاب مقالات معتبر گذشته (نه تجمیعی از همۀ مقالات) و مقالهشناسی نشریات موسیقایی پیش از انقلاب اسلامی تا سال ۱۳۵۵ است.
گرچه چند دهه از انتشار مجلات پیش از انقلاب اسلامی گذشته و نسخۀ فیزیکی آنها جز نزد مجموعهداران و آرشیو کتابخانهها موجود نیست، خوشبختانه، طی سالهای اخیر، این مجلات بهاهتمام برخی نهادها و مراکز دولتی و خصوصی عکاسی یا اسکن شده و برخی بهطور رایگان در وبسایتهای نظیر بارگذاری شده و در اختیار عموم قرار گرفته (از آن جمله دو مجلۀ تخصصی_ موسیقایی موزیک ایران و موسیقی که بهاهتمام کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی اسکن شده) و برخی دیگر نیز توسط وبسایتهای خصوصی بهصورت دورهای فروخته میشوند و خوشبختانه امروزه دسترسی به محتوای جراید گذشته میسر است.
اما آنچه در استفاده از این منابع مهم است دسترسی به فهرستی از محتویات این نشریات است و در این باب کتاب حاضر با ارائۀ فهرست موضوعی چون مفتاحی برای یافتن سریع عنوان و مشخصات انتشار مقالات در جراید مختلف دربارۀ یک موضوع محسوب میشود، چنانکه نگارنده سالها پیش برای تدوین مجموعه مقالات دربارۀ سنتور، نخستین دایرهالمعارف دربارۀ یک ساز ایرانی (انتشار: ۱۳۸۸، تهران: سورهمهر)، در ابتدای امر از منابع معرفیشده ذیل مدخل «سنتور» در کتاب حاضر بهره جست.
ناگفته نماند چهار سال پیش از انتشار این اثر، در سال ۱۳۵۱، عزیز شعبانی، در صص ۱۳۱-۱۰۲ جلد اول شناسایی موسیقی ایران: تاریخ موسیقی از کورش تا پهلوی، فهرستی با عنوان «کتب و نشریات موسیقی در عصر حاضر» ارائه کرده بود اما تلاش ارزندۀ او بههیچوجه جامعیت و روش علمی کتابشناسی موسیقی، تهیه و تنظیم ویدا مشایخی را در بر نداشت. (۱)
پینوشت
۱- کتاب تاریخ موسیقی از کورش تا پهلوی در سال ۱۴۰۴ توسط نشر خُنیاگر بازنشر شده و محتوای کتابشناسی مندرج در این کتاب هماکنون در دسترس علاقهمندان قرار دارد.
۱ نظر