ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (V)

ریچارد واگنر (1813-1883)
ریچارد واگنر (1813-1883)
ترکیب بندی واگنر به ویژه در اپرای “تریستان و ایزولده”، ایده هایی تازه را در موسیقی به وجود آورد. برای سالهای بسیاری پس از آن، آهنگسازان خود را ناچار به تطبیق با واگنر دیدند و خود را مدیون وی نیز می دانستند، به ویژه؛ آنتون بروکنر (Anton Bruckner)، هوگو ولف (Hugo Wolf)، سزار فرانک (César Franck)، هنری داپارک (Henri Duparc)، ارنست شاسون (Ernest Chausson)، جولس ماسنت (Jules Massenet)، الکساندر فُن زمنلینسکی (Alexander von Zemlinsky)، هانس فیزنر (Hans Pfitzner) و بسیاری دیگر.

گوستاو مالر گفته است؛ “تنها بتهوون و واگنر بوده اند!” مرز شکنی های موسیقیدانان قرن بیستم در هارمونی، همچون کلود دبوسی (Claude Debussy) و آرنولد شوئنبرگ (Arnold Schoenberg) باز می گردد به موسیقی موجود در “تریستان و ایزولده”. فرم اپراتیک رئال ایتالیایی شناخته شده به عنوان ورسیمو (verismo)، بسیار مدیون ساختار شکنی های واگنر در فرم موسیقی است.

مقاله واگنر درباره رهبری در سال ۱۸۹۶ بیان داشته که رهبری تنها حرکاتی ساده و قراردادی و از پیش تایین شده برای هماهنگ کردن ارکستر نیست، بلکه برداشتی جدید از اثر موسیقی می باشد. رهبران اروپای مرکزی این ایده واگنر را دنبال کردند همچون؛ هانس فن بول، آرتور نیکیش (Arthur Nikisch)، ویلهلم فورت ونگلر (Wilhelm Furtwängler) و هربرت فُن کارایان (Herbert von Karajan) .

audio file بشنوید قسمتی از ride of the valkyries واگنر را

همچنین واگنر اولین شخصی بود که در اپرا تقاضا کرد که نور در اجراهای نمایش ضعیف تر شود و عمارت اپرای او در بایروث، اولین تالاری بود که محلی مخصوص برای ارکستر تنظیم کرده بود. در این تالار اپرا، ارکستر کاملا از چشم تماشاگر پنهان است. تاثیر واگنر بر ادبیات و فلسفه بسیار مهم و اساسی است. فردریچ نیچه بخشی از فلسفه درونی واگنر در سالهای ۱۸۷۰ بود و اولین کتاب نیچه به عنوان “تولد تراژدی” به واگنر موسیقی را پیشنهاد داد، به نوعی که دیونیزوس فرهنگ اروپا را در تقابل با آپولوئیان، باز آفرید. عقاید نسبت به موسیقی واگنر همواره مثبت نبود، چنانچه در دوره ای موسیقی آلمان دو تکه شد؛ موسیقی طرفداران واگنر و دیگر موسیقی طرفداران برامس (Johannes Brahms) یا واگنرین ها و برامین ها!

بعضی از آهنگسازان با آنکه به شدت تحت تاثیر واگنر بودند و صحیح و درست بودن موسیقی او را نمی توانستند نقض کنند، (همانند چایکوفسکی و دبوسی)، با اینحال می خواستند به نوعی آن را بشکنند! بسیاری از طرفداران واگنر به نام؛ “واگنرین ها” انجمنی را تشکیل دادند متعلق به زندگی، آثار و اپراهای واگنر، انجمنهای واگنر در شهرهایی همچون؛ تورنتو، نیویورک، بریتانیای کبیر، نیوزلند، شمال کالیفورنیا و در بسیاری از دیگر شهرهای مهم جهان فعالیت دارد.

فیلمهای بسیار زیادی درباره زندگی خصوصی واگنر و موسیقایی اش ساخته شده؛ فیلم صامت “ریچارد واگنر” در سال ۱۹۱۳ ساخته کارل فرولیش (Carl Froelich)، فیلم مستندی به همان نام در سال ۱۹۲۵، همچنین فیلمهای؛ “آتش جادویی” سال ۱۹۵۵، “واگنر” ۱۹۳۳ و “موسیقی بی انتها” ۱۹۶۰٫ موسیقی واگنر بر بسیاری از موسیقی فیلمهای قرون بیستم و بیست و یکم تاثیر عمیقی گذارد. مانند موسیقی فیلمهای “کینگ کونگ” ساخته آهنگساز ماکس استینر (Max Steiner)، جنگ ستاره ها از جان ویلیامز و سه مجموعه فیلم “ارباب حلقه ها” با آهنگسازی هووارد شور (Howard Shore). موسیقی اپرای “ندیمه های اودین” (Die Walküre) در فیلمهای؛ ” آپوکالیپس حالا” و فیلم وسترن “اسم من هیچ کس است” استفاده شده است.

تاثیر واگنر بر روی آثار آهنگسازان بزرگ نیز بسیار چشمگیر است؛ همچون آهنگساز موسیقی راک؛ جیم استینمتن (Jim Steinman) که آن را “راک واگنری” می نامد. در موسیقی هووی متال به همان اندازه آهنگسازان کلاسیک، از واگنر تاثیر فراوانی گرفته شده. جوی د-مایو (Joey DeMaio) نوازنده بیس و از آهنگسازان اصلی موسیقی هووی متال، تاثیر پذیریش را از موسیقی واگنر تصدیق می کند. همچنین؛ آهنگسازان آلمانی همچون؛ رامشتین (Rammstein) و جوشیم ویت (Joachim Witt) و کلائوس شولز (Klaus Schulze) که او آهنگساز موسیقی الکترونیک آلمان بود و آلبوم سال ۱۹۷۵ خود را به واگنر تقدیم کرده. گروه آوان گارد اسلوانی به نام “لیباش” (Laibach) آلبومی را با نام سنتهای واگنر (VolksWagner) در سال ۲۰۰۹ به همراه ارکستر سمفونیک رادیوی اسلووانی و رهبری آهنگساز “ایزدور لیتینگر” (Izidor Leitinger) اجرا کرده اند.

اپراها، کتابها و مقالات بیشمار، زندگی سیاسی، اعتقادات و زندگی غیر مذهب پروتستانی واگنر، او را به شخصیتی متناقض در دوران زندگیش بدل کرده. با آنکه واگنر در طول زندگیش دوستان و همکاران یهوودی فراوانی داشته و خود نیز به آن اشاره کرده، با اینحال به دلیل مقالات ضد یهودیش به خصوص “یهودیت در موسیقی” که به ویژه در مخالفت با “فیلیکس مندلسون” آهنگساز و رهبر نوشته بود، سرانجام در سال ۲۰۰۱ برای اولین بار پس از گذشت چندین قرن، کنسرتی از آثار واگنر در اسرائیل به رهبری دانیل بارنبویم (Daniel Barenboim) به روی سن رفت!

en.wikipedia.org

2 دیدگاه

  • علیرضا
    ارسال شده در مهر ۵, ۱۳۸۸ در ۳:۲۷ ب.ظ

    سلام دوست عزیز نویسنده
    من چون خودم علاقه زیادی به اپرا دارم ازت خیلی زیادتر ممنونم. تو این برهوت صوت و صدا لااقل قلمت میگرده. ممنونم.
    ی نکته ای رو میخواستم فقط بگم اونم راجع به اسامی خاص و تلفظشون. یه آشفتگی درست میشه تو فارسی نویسی اسمهای خاص به الفبای ما. من پسند ام اینه که حتی المقدور اونجوری که تو زبون اصلی تلفظ میشه به فارسی برگردونیم
    Henri Duparch آنری دوپر

    Ernest Chausson ارنست شوسون

    Jules Massenet ژول مَسّنه(ماسونه)

    بازهم از قلمت و دستت وخودت ممنونم دوست ندیده

  • ارسال شده در فروردین ۱۱, ۱۳۸۹ در ۱۲:۰۷ ق.ظ

    چه چیز می تونه برتریه این خداوندگار اپرا رو بیشتر از این نشون بده که نیچه با اون عظمت خود ستایی درونش تنها واگنر رو به عنوان انسان قبول داشت
    تنهاانسانی که توانست یک هزارم اندیشه و عشق او را درک کند

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (XI)

همانطور که قبلا تاکید کردم، آهنگساز باید آزاد باشد که به هر نوع زبان موسیقایی و به هر نوع استیل که می خواهد آهنگسازی کند. آشنایی با موسیقی ایران افق دید آهنگساز را باز می‌کند صرف نظر از هر استیلی و هر زبان موسیقایی که آهنگساز بخواهد در آن کار کند.

محمدرضا امیرقاسمی «شبی برای پیانوی ایرانی» را به روی صحنه می برد

کنسرت گروه موسیقی برف با عنوان «شبی برای پیانوی ایرانی» در تاریخ جمعه ۱۰ اسفند ساعت ۲۰ در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران روی صحنه خواهد رفت. سرپرست و تکنواز پیانوی گروه برف محمدرضا امیرقاسمی و خواننده این کنسرت علی امیرقاسمی و اجرای تمبک با سحاب تربتی می باشد. در این برنامه علاوه بر اجرای آثار اساتید بزرگ پیانوی ایرانی نظیر جواد معروفی و مرتضی محجوبی، از چند نوازنده پیانوی دوره قاجار مانند اساتید محمود مفخم (مفخم الممالک) و مشیرهمایون شهردار هم قطعاتی اجرا خواهد شد. اجرای آثاری کمیاب و خاص از پیانو نوازیِ دوره ی قاجار و عصر مشروطه اولین بار است که در یک کنسرت اتفاق می افتد.

از روزهای گذشته…

نگاهی به مازورکای شماره ۶ شوپن

نگاهی به مازورکای شماره ۶ شوپن

اگر پیانو کار کرده باشید حتما” در دوران آموزش تعداد زیادی از مازورکاهای شوپن جزو کارهایی بوده که آنها را اجرا کردید، اگر نه پیشنهاد می کنم حتما” تعدادی از آنها را گوش کنید چون علاوه بر زیبایی خاصی که دارند اغلب حاوی مطالب و مفاهیم زیبای آموزشی در زمینه های مختلف هستند. به تم اول یکی از مازورکاهای شوپن شماره ۶ (اپوس ۷ شماره ۲) گوش کنید تا صحبت را ادامه دهیم.
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (IX)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (IX)

در ادامه آدرنو به شیوه ی کارکرد نظامِ تولیدِ صنعتیِ موسیقی (صنعت ضبط) می پردازد و آن را با نقطه نظرات خود بسط و گسترش می دهد. (این بخش ها که در زیر شماره های [۱۷] تا [۲۰] در متنِ اصلی آمده است، می تواند برای پژوهشگران عرصه ی موسیقی که قصد پژوهش در موسیقی های وابسته به صنعت ضبط را دارند بسیار گره گشا و یاری رسان باشد؛ چرا که امروزه این نظام ها به شکل بسیار گسترده تر و پیچیده تری از زمان آدرنو (دهه ی ۴۰ و ۵۰ میلادی) مشغول به تولید بخش بزرگی از منابعِ شنیداریِ جهان اند).
یاد بود استاد حسن کسایی (II)

یاد بود استاد حسن کسایی (II)

دکترعمومی سپس به تعریف خاطراتی از استاد کسایی پرداخت (لحن و صدای وی در هنگام صحبت درباره استاد خود به قدری متاثر کننده بود که تمام حاضرین را تحت تاثیر قرار می داد) سپس بخشی از مصاحبه خود با استاد حسن کسایی را برای حاضرین پخش کرد. در این مصاحبه حسن کسایی به اهمیت شعر در موسیقی ایرانی می پردازد و می گوید: “ساز زدن بدون توجه به شعر معنایی ندارد. من در سازم شعر می خوانم”. او معتقد است مطلبی که در شعر وجود دارد، باید با کمک موسیقی و بوسیله نوازنده بیان شود. دکتر عمومی ضمن تاکید حرف های استاد کسایی، به بیان اهمیت شعر در موسیقی ایرانی پرداخت و آشنایی با شعر فارسی را برای موسیقیدانان از نکات پر اهمیت دانست.
وحید خادم- میثاق، از بزرگترین نوازندگان نسل جدید

وحید خادم- میثاق، از بزرگترین نوازندگان نسل جدید

وحید خادم میثاق بدون شک در زمره بزرگترین نوازندگان ویولن نسل جدید در عرصه موسیقی کلاسیک است. او در سال ۱۹۷۷ در اتریش متولد شد و در سن چهار سالگی اولین آموزش های نوازندگی ویولن را نزد پدر آغاز نمود. در یازده سالگی تحصیلات موسیقی را در کلاس های Boris Kuschnir در آکادمی موسیقی وین ادامه داد.
واپسین سالهای زندگی بتهوون  – قسمت اول

واپسین سالهای زندگی بتهوون – قسمت اول

در بررسی دوره های مختلف زندگی بتهوون، دوازده سال آخر زندگی بتهوون بسیار مورد توجه است. پس از مرگ برادرش کارل – کاسپر (Karl-Kaspar) در سال ۱۸۱۵، او چندین سال متمادی به منظور بر عهده گرفتن سرپرستی برادر زاده اش کارل در کشمش و نزاع با زن برادرش به سر برد.
ویولون مسیح استرادیواریوس (VIII)

ویولون مسیح استرادیواریوس (VIII)

اندازه گیری مقدار طولی ناحیه Nose در روی الگوی خط محیطی رسم شده ۱۰/۸ میلی متر می باشد که اگر این مقدار را از اندازه طولی (۳۶۵/۸۳ میلی متر) کسر نماییم، باقیمانده که همان عدد طول خالص در الگوی خط محیطی است، ۳۵۵/۰۳ میلی متر می شود.
گفتگو با عمر زیاد قانون‌نواز عراقی (III)

گفتگو با عمر زیاد قانون‌نواز عراقی (III)

گوگسل باکتاگیر (Baktagir Göksel) هم نوازنده ی بسیار عالی و نیز آهنگساز فوق العاده خوبی است. همچنین افرادی مثل آیتاچ دوگان (Doğan Aytaç) (که شیوه و سبک متفاوت خود را در نوازندگی آرپژ ها و نحوه ی بازی کردن با مضراب دارد( از دیگر قانون نوازان برجسته‌ی ترک می توان از هلیل کارادومان (Halil Karaduman)، طاهیر آیدوغدو (TahirAydoğdu) و هاکان گنگور (hakangüngör) نام برد.
Umbria Jazz Festival 2005

Umbria Jazz Festival 2005

فستیوال موسیقی جز “آمبریا” بدون شک یکی از مهمترین رخدادهای موسیقی Jazz در اروپا و آمریکا است. این فستیوال از سال ۱۹۷۳ همه ساله در حال اجرا است و در دهه هفتاد پذیرای بزرگانی چون Dizzy Gillespie و Miles Davis نیز بوده است.
آلریو دیاز و گنجینه موسیقی آمریکای لاتین (I)

آلریو دیاز و گنجینه موسیقی آمریکای لاتین (I)

قرن بیستم برای گیتار کلاسیک در سراسر دنیا عصری طلایی به شمار می آید. جهشی که از اروپا به رهبری آندرس سگوویا آغاز شد و در قاره های آمریکا و آسیا ادامه پیدا کرد، باعث شد تا عده ی فراوانی جذب این ساز شوند و رپرتوار نوشتاری این ساز دگرگونی بزرگی را تجربه کند. موسیقی کلاسیک اروپایی که تا پیش از این قرن تنها منبع اصلی این سبک گیتار نوازی بود، یک رقیب و همراه جدی در کنار خود پیدا کرد و آن موسیقی بدیع و گوش نواز آمریکای لاتین بود.
کاظم داوودیان و موسیقی ایرانی با ارکستر سمفونیک

کاظم داوودیان و موسیقی ایرانی با ارکستر سمفونیک

بیشتر ما موسیقی های سمفونیکی که در دهه ۶۰ و ۷۰ شمسی از تلویزیون بر روی برنامه هایی با موضوعات، خود کفایی و استقلال بر روی تصاویری از مزرعه ها، بندرگاه ها و پالایشگاه ها به نمایش در می آمد را به خاطر داریم. موسیقی هایی که ریتم و مایه های موسیقی ملی در آنها موج میزد؛ القای ریتم از سوی ویولنسل ها و کنترباس ها به همراه تیمپانی و گاهی همراهی سازهای ایرانی.