ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (V)

ریچارد واگنر (1813-1883)
ریچارد واگنر (1813-1883)
ترکیب بندی واگنر به ویژه در اپرای “تریستان و ایزولده”، ایده هایی تازه را در موسیقی به وجود آورد. برای سالهای بسیاری پس از آن، آهنگسازان خود را ناچار به تطبیق با واگنر دیدند و خود را مدیون وی نیز می دانستند، به ویژه؛ آنتون بروکنر (Anton Bruckner)، هوگو ولف (Hugo Wolf)، سزار فرانک (César Franck)، هنری داپارک (Henri Duparc)، ارنست شاسون (Ernest Chausson)، جولس ماسنت (Jules Massenet)، الکساندر فُن زمنلینسکی (Alexander von Zemlinsky)، هانس فیزنر (Hans Pfitzner) و بسیاری دیگر.

گوستاو مالر گفته است؛ “تنها بتهوون و واگنر بوده اند!” مرز شکنی های موسیقیدانان قرن بیستم در هارمونی، همچون کلود دبوسی (Claude Debussy) و آرنولد شوئنبرگ (Arnold Schoenberg) باز می گردد به موسیقی موجود در “تریستان و ایزولده”. فرم اپراتیک رئال ایتالیایی شناخته شده به عنوان ورسیمو (verismo)، بسیار مدیون ساختار شکنی های واگنر در فرم موسیقی است.

مقاله واگنر درباره رهبری در سال ۱۸۹۶ بیان داشته که رهبری تنها حرکاتی ساده و قراردادی و از پیش تایین شده برای هماهنگ کردن ارکستر نیست، بلکه برداشتی جدید از اثر موسیقی می باشد. رهبران اروپای مرکزی این ایده واگنر را دنبال کردند همچون؛ هانس فن بول، آرتور نیکیش (Arthur Nikisch)، ویلهلم فورت ونگلر (Wilhelm Furtwängler) و هربرت فُن کارایان (Herbert von Karajan) .

audio file بشنوید قسمتی از ride of the valkyries واگنر را

همچنین واگنر اولین شخصی بود که در اپرا تقاضا کرد که نور در اجراهای نمایش ضعیف تر شود و عمارت اپرای او در بایروث، اولین تالاری بود که محلی مخصوص برای ارکستر تنظیم کرده بود. در این تالار اپرا، ارکستر کاملا از چشم تماشاگر پنهان است. تاثیر واگنر بر ادبیات و فلسفه بسیار مهم و اساسی است. فردریچ نیچه بخشی از فلسفه درونی واگنر در سالهای ۱۸۷۰ بود و اولین کتاب نیچه به عنوان “تولد تراژدی” به واگنر موسیقی را پیشنهاد داد، به نوعی که دیونیزوس فرهنگ اروپا را در تقابل با آپولوئیان، باز آفرید. عقاید نسبت به موسیقی واگنر همواره مثبت نبود، چنانچه در دوره ای موسیقی آلمان دو تکه شد؛ موسیقی طرفداران واگنر و دیگر موسیقی طرفداران برامس (Johannes Brahms) یا واگنرین ها و برامین ها!

بعضی از آهنگسازان با آنکه به شدت تحت تاثیر واگنر بودند و صحیح و درست بودن موسیقی او را نمی توانستند نقض کنند، (همانند چایکوفسکی و دبوسی)، با اینحال می خواستند به نوعی آن را بشکنند! بسیاری از طرفداران واگنر به نام؛ “واگنرین ها” انجمنی را تشکیل دادند متعلق به زندگی، آثار و اپراهای واگنر، انجمنهای واگنر در شهرهایی همچون؛ تورنتو، نیویورک، بریتانیای کبیر، نیوزلند، شمال کالیفورنیا و در بسیاری از دیگر شهرهای مهم جهان فعالیت دارد.

فیلمهای بسیار زیادی درباره زندگی خصوصی واگنر و موسیقایی اش ساخته شده؛ فیلم صامت “ریچارد واگنر” در سال ۱۹۱۳ ساخته کارل فرولیش (Carl Froelich)، فیلم مستندی به همان نام در سال ۱۹۲۵، همچنین فیلمهای؛ “آتش جادویی” سال ۱۹۵۵، “واگنر” ۱۹۳۳ و “موسیقی بی انتها” ۱۹۶۰٫ موسیقی واگنر بر بسیاری از موسیقی فیلمهای قرون بیستم و بیست و یکم تاثیر عمیقی گذارد. مانند موسیقی فیلمهای “کینگ کونگ” ساخته آهنگساز ماکس استینر (Max Steiner)، جنگ ستاره ها از جان ویلیامز و سه مجموعه فیلم “ارباب حلقه ها” با آهنگسازی هووارد شور (Howard Shore). موسیقی اپرای “ندیمه های اودین” (Die Walküre) در فیلمهای؛ ” آپوکالیپس حالا” و فیلم وسترن “اسم من هیچ کس است” استفاده شده است.

تاثیر واگنر بر روی آثار آهنگسازان بزرگ نیز بسیار چشمگیر است؛ همچون آهنگساز موسیقی راک؛ جیم استینمتن (Jim Steinman) که آن را “راک واگنری” می نامد. در موسیقی هووی متال به همان اندازه آهنگسازان کلاسیک، از واگنر تاثیر فراوانی گرفته شده. جوی د-مایو (Joey DeMaio) نوازنده بیس و از آهنگسازان اصلی موسیقی هووی متال، تاثیر پذیریش را از موسیقی واگنر تصدیق می کند. همچنین؛ آهنگسازان آلمانی همچون؛ رامشتین (Rammstein) و جوشیم ویت (Joachim Witt) و کلائوس شولز (Klaus Schulze) که او آهنگساز موسیقی الکترونیک آلمان بود و آلبوم سال ۱۹۷۵ خود را به واگنر تقدیم کرده. گروه آوان گارد اسلوانی به نام “لیباش” (Laibach) آلبومی را با نام سنتهای واگنر (VolksWagner) در سال ۲۰۰۹ به همراه ارکستر سمفونیک رادیوی اسلووانی و رهبری آهنگساز “ایزدور لیتینگر” (Izidor Leitinger) اجرا کرده اند.

اپراها، کتابها و مقالات بیشمار، زندگی سیاسی، اعتقادات و زندگی غیر مذهب پروتستانی واگنر، او را به شخصیتی متناقض در دوران زندگیش بدل کرده. با آنکه واگنر در طول زندگیش دوستان و همکاران یهوودی فراوانی داشته و خود نیز به آن اشاره کرده، با اینحال به دلیل مقالات ضد یهودیش به خصوص “یهودیت در موسیقی” که به ویژه در مخالفت با “فیلیکس مندلسون” آهنگساز و رهبر نوشته بود، سرانجام در سال ۲۰۰۱ برای اولین بار پس از گذشت چندین قرن، کنسرتی از آثار واگنر در اسرائیل به رهبری دانیل بارنبویم (Daniel Barenboim) به روی سن رفت!

en.wikipedia.org

2 دیدگاه

  • علیرضا
    ارسال شده در مهر ۵, ۱۳۸۸ در ۳:۲۷ ب.ظ

    سلام دوست عزیز نویسنده
    من چون خودم علاقه زیادی به اپرا دارم ازت خیلی زیادتر ممنونم. تو این برهوت صوت و صدا لااقل قلمت میگرده. ممنونم.
    ی نکته ای رو میخواستم فقط بگم اونم راجع به اسامی خاص و تلفظشون. یه آشفتگی درست میشه تو فارسی نویسی اسمهای خاص به الفبای ما. من پسند ام اینه که حتی المقدور اونجوری که تو زبون اصلی تلفظ میشه به فارسی برگردونیم
    Henri Duparch آنری دوپر

    Ernest Chausson ارنست شوسون

    Jules Massenet ژول مَسّنه(ماسونه)

    بازهم از قلمت و دستت وخودت ممنونم دوست ندیده

  • ارسال شده در فروردین ۱۱, ۱۳۸۹ در ۱۲:۰۷ ق.ظ

    چه چیز می تونه برتریه این خداوندگار اپرا رو بیشتر از این نشون بده که نیچه با اون عظمت خود ستایی درونش تنها واگنر رو به عنوان انسان قبول داشت
    تنهاانسانی که توانست یک هزارم اندیشه و عشق او را درک کند

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (I)

اکنون مدتی است که سخن گفتن از و اندیشیدن به «ایران»، خواه به مفهوم فرهنگی و خواه به مفهوم یک واحد سیاسی-اجتماعی، مساله‌ی روز است و دغدغه‌ی بسیاری از اندیشوران. تحت تاثیر قوم‌گرایی فزاینده‌ی برآمده از جهانی‌شدن (۱) و بازپخش گفتمان‌های پسااستعماری و پسامدرن در حوزه‌های جغرافیایی-فرهنگیِ کوچک‌تر، بازاندیشیدن به مفهوم ملیت، ملت و دولت-ملت (به گسترده‌ترین یا باریک‌ترین مفهوم‌ها) اجتناب‌ناپذیر شده است (۲). از این رو هر پرسش از چنان واحدهایی امروزه پرسشی بااهمیت و آگاهی‌بخش است و ما را در دیدن تهدید ترسناک فاشیسم‌های ریز و درشتی که از هر سو به زشتی سرک می‌کشد، یاری می‌دهد.

حنانه: پدرم هارمونی زوج را به هیچ کس تدریس نکرده است

به تازگی شایعه ای منتشر شده است که رساله «هارمونی زوج» مرتضی حنانه در انتظار انتشار است. از طرفی افرادی نیز خود را صاحب صلاحیت در آنالیز و حتی تدریس هارمونی زوج معرفی می کنند. این مسائل باعث شد تا از زبان فرزند مرتضی حنانه، امیرعلی حنانه، موضوع را بررسی کنیم:

از روزهای گذشته…

بنای کروی استکهلم

بنای کروی استکهلم

یکی از بزرگترین سالنهای جهان سالن کروی استکهولم است که استفاده های بسیار متنوعی دارد که از جمله آنها برگزاری کنسرت های بسیار بزرگ موسیقی است. بنای کروی استکهلم بزرگترین ساختمان کروی جهان است که ساخت آن دو سال و نیم به طول انجامیده است. در زبان سوئدی به گلوبن (globen) یا کروی شهرت دارد. بنایی به شکل یک توپ گلف خیلی بزرگ که ۱۱۰ متر قطر و ۸۵ متر ارتفاع داخلی آن است.
فرانک سیناترا (I)

فرانک سیناترا (I)

اگر تا بحال صدای گرم فرانک سیناترا خواننده و هنرپیشه معروف هالیوود در اواسط قرن بیستم را نشنیده اید قسمتهایی از این قطعه معروف او را گوش کنید، این آهنگ در سال ۱۹۶۶ اجرا شد.
“همه رشته های موسیقی می توانند در جشنواره شرکت کنند”

“همه رشته های موسیقی می توانند در جشنواره شرکت کنند”

شاید بیش از آنکه نام سجاد پورقناد به عنوان موسیقیدان برای اهالی موسیقی آشنا باشد، نام او به عنوان نویسنده مقالات انتقادی موسیقی در اینترنت و مطبوعات دیده میشود. او یکی از قدیمی ترین چهره های فعال موسیقی در اینترنت است و امروز دوازده سال از شروع فعالیت او در این فضا میگذرد. در سال ۱۳۸۶ نشستی با حضور فعالین وب سایتهای موسیقی فارسی زبان در شیراز برگزار شد و پس از آن این نشست با تغییراتی به یک جشنواره جدی تبدیل شد. دبیری این جشنواره سجاد پورقناد است که گفتگوی ما را با او میخوانیم:
دیوید پی یت

دیوید پی یت

دیوید پی یت (David Pyatt) در سال ۱۹۸۸ در حالیکه فقط ۱۴ سال داشت به عنوان جوانترین برنده جایزه بزرگ موسیقیدان جوان سال BBC شناخته شد. به دنبال این موفقیت او به حرفه نوازندگی سولیستی روی آورد که باعث شناخته شدنش در انگلیس، اروپا، آمریکای شمالی، کانادا و ژاپن شد. او در انگلیس با ارکسترهای مهمی مانند ارکستر مجلسی انگلیس (English Chamber Orchestra)، موزار نوازان لندن و ارکستر هاله کار کرده است. اولین برنامه ای که از او در شبکه BBC پخش شد، اجرای دومین کنسرتوی هورن اشترائوس (Strauss) در سال ۱۹۹۳ بود.
اصول نوازندگی ویولن (XI)

اصول نوازندگی ویولن (XI)

نگارنده در ادامه سلسله مقالات اصول نوازندگی ویولن؛ از میان الگوهای مختلف آرشه کشی یک راهکار مطلوب و مورد استفاده را پیشنهاد داده و اصول آن را مورد تشریح قرار می دهد. در صورت نیاز، علاقه مندان می توانند با تحقیق از چگونگی سایر روش های مختلف آرشه کشی آشنا گردند.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br />روح الله خالقی (قسمت دوازدهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت دوازدهم)

تردیدی نیست که عمق فکر و اندیشه، رشد روحی و دردمندی و رهایی و وارستگی انسانها از ارزشهای زمانه است که تأثیرپذیری آنها را از همهِ شاهکارهای هنری رقم میزند. بدین ترتیب نمیتوان انتظار داشت که همگان قابلیتِ درک زیبائیها و ظرائفِ هنری شاهکاری چون می ناب را داشته یا حتّی از آن تأثیری دریافت کنند. چه بسا دانشگاهیان دانا و فرهیخته یا حتّی آهنگسازان بنام معاصر که از حیثِ خلوص و دردمندی هرگز به مرحله ای نرسیده اند که با اثری از ایندست خلوت کنند و عمق و ژرفای وجودِ خویش را در آن بازیابند.
گفتگو با عمر زیاد قانون‌نواز عراقی (II)

گفتگو با عمر زیاد قانون‌نواز عراقی (II)

در کشور عراق اولین کسی که قانون و قانون نوازی را در ارکستر رسمی کرد چهره ی سرشناسی بود به اسم “یوسف زعرور” (Yusuf Zaarur) که ایشان از یهودی های کشور عراق بودند و از ایشان می توانم به عنوان “موسس قانون” در کشور عراق نام ببرم. او در زمان خودش شیوه های خاصی داشت و فرد متمایزی بود و این مربوط به دهه های ۲۰ و ۳۰ میلادی است و بعد از آن با ورود رادیو و تلویزیون به معروفیت و شهرت ایشان اضافه شد. “زعرور” با بسیاری از هنرمندان و خواننده های معروف همکاری داشته است. بعد از او از نسل های دیگر می توان از “سالم حسین” و “حسن شکارچی” نام برد.
نگاهی به وضعیت خواننده و خواننده سالاری در موسیقی معاصر ایران (III)

نگاهی به وضعیت خواننده و خواننده سالاری در موسیقی معاصر ایران (III)

متاسفانه خوانندگان صاحب نام ما نیز هرگز تلاشی جهت رفع این معضل فرهنگی و هنری نمی کنند، چرا که حل این مساله را به ضرر خود دیده و به عبارتی هیچ کاسبی در تلاش برای کساد کردن بازار خود نیست. در ۳۰ سال اخیر با آمدن بزرگانی چون محمد رضا شجریان و شهرام ناظری و … این مساله مشهود تر شده و این هنرمندان هرگز تلاشی برای کمرنگ کردن این ماجرا نکرده اند.
انتشار تاریخچه هنرستان موسیقی تبریز

انتشار تاریخچه هنرستان موسیقی تبریز

به مناسبت پنجاهمین سالگرد تاسیس هنرستان هنرهای زیبا در تبریز، کتاب «هنرستان موسیقی تبریز» به قلم فرهود صفرزاده (پژوهشگر موسیقی ایرانی) به چاپ رسیده است .
موسیقی یا مُسکِن؟! (I)

موسیقی یا مُسکِن؟! (I)

موسیقی بخش مهمی از ناخودآگاه ذهن ماست. برای هر کدام از ما، بارها پیش آمده که بدون آنکه دقت کنیم یا آگاهانه خواسته باشیم به زمزمه ترانه، آواز یا آهنگی که علاقه داریم پرداخته ایم. گاهی از مرور یا زمزمه موسیقی در ذهن مان واکنش های دفاعی در برابر ترس، دلهره، یا دیگر احساسات منفی ساخته ایم و برای پرت کردن حواسمان از رخدادهای نا مطلوب پیرامون خود به موسیقی روی آورده ایم. مطلب زیر ترجمه ای است از مقاله ای که به طور خلاصه به بررسی نتایج پژوهش های مختلفی که در زمینه نقش موسیقی در تسکین درد انجام شده است می پردازد. (محبوبه خلوتی)