“رازهای” استرادیواری (I)

THE “SECRETS” OF STRADIVARI
مقاله ای که در حال حاضر شاهد آن هستیم مقدمه ای است از ترجمه کتاب با ارزش و گرانبها اثر SIMONE .F. SACCONI که توسط انتشارات ERIC BLOT به چاپ رسیده و توسط ANDREW DIPPER و CRISTINA RIVAROLI به زبان انگلیسی ترجمه شده است.

این اثر در ۱۲ فصل متنوع ، شیوه و عملکرد ANTONIO STRADVARI را در زمینه های مختلف به قلم سیمون اف ساکونی بازگو می سازد هر چند که نویسنده کتاب از اطلاعات بیشتری در زمینه چگونگی عملکرد استرادیواری مطلع بوده است که در کتاب محسوس نیست ،اما با توجه به این مهم ،کتاب مذکور از کیفیت و کمیت بایسته ای برای ارائه برخوردار است.

شایان ذکر است که ترجمه این کتاب بصورت کامل و جامع برای اولین بار توسط گروهی ازمترجمین انجام شده است که به ترتیب لازم ارائه شده و در صورت امکان بصورت بخشهای مستقل در اختیار علاقه مندان قرار می گیرد .

مقدمه نویسنده:
سپاس و ستایش ویژه‌‌ای از دوست عزیزم، دکتر برونو دوردونی Brouno Dordoni که با آگاهی و دقت نامحدود خود افکار و اندیشه‌‌های من را در جهت نگارش این متن هدایت و ساماندهی نمود.

بدون وجود این دوست عزیز، متن مورد نظر هرگز به رشته تحریر در نمی‌آمد، چرا که من، بیش از آنکه با قلم آشنایی داشته باشم؛ با مغار و ابزار ساخت ساز آشنا هستم! ضمناً مایلم مراتب تشکر خود را از پروفسور آلفردپوراری Alfredo puerari، رئیس موزه عمومی کرمونا Cermana، به جهت برداشتن نخستین قدم در مسیر انتشار مجموعه حاضر و نیز نگارش مقدمه‌ای سرشار از لطف برای معرفی آن، اعلام دارم. همچنین از پروفسور آندریا ماسکونی Andrea Mosconi، ویولونیست و استاد موسیقی و همچنین به عنوان یک luthier ، به من در بازنگری نهایی متن کمک کردند، کمال تشکر را دارم.

سپاسگزار و قدردان ازمدیریت شهر Cremona هستم که اجازه بررسی و آزمایش مجدّد از نمونه های اصلی موجود در موزه عمومی که متعلق به سازنده بزرگStradivai می باشد به همراه انتشار کاتالوگ را نیز در اختیار من قرار دادند.

در آخر از خانه ورلیتزردر نیویورک House & Worlitzer of New york سپاسگزارم که توانستم بیشترین عکس‌های آلات‌ موسیقی را که در این کتاب آمده است، با استفاده از آرشیو آنها تجدید چاپ کنم.

سیمون. اف . ساکونی
Simone . F . Socconi

مقدمه
در عنوان این کتاب کلمه «اسرار» به صورت جمع و میان دو ویرگول معکوس قرار گرفته‌است. این لغت به طور معمول به صورت مفرد و همراه با نام Stradivari و برای نشان دادن میزان مهارت این luthier در Cermona به کار می‌رود.

با قراردادن این کلمه به صورت جمع و میان دو ویرگول، ما سعی بر آن داریم که این قاعده را که کار و هنر Stradivari را در حد ایده خام یک راز مبهم تنزل می‌دهد، از میان برداریم. طبقه‌بندی کارهای Stradivari به عنواز «راز» همواره دالِ بر این نکته بوده است که احتمال کشف مجدّد آنها وجود خواهد داشت. در مورد Stradivari ،آنچه در تصور عموم «راز» تلقی می‌شود در واقع تنها یک دستورالعمل است، مانند دستورالعمل‌های پختن مواد غذایی و یا داروسازی، که بیشتر نیز به نحوه ساخت Varnish شباهت داشته و پرداخته می شود. اما آنچه که Stradivari را از بسیاری از سازندگانی که درعصر وی می‌زیسته‌اند متفاوت و متمایز می‌سازد، این واقعیت است که وی با استفاده از شیوه‌ها و ابزار معمول که در دسترس سایر سازندگان معاصر نیز بوده است، پدیده ای‌ بی‌نظیر و تکرارناشدنی ساخته است.

می‌توان به این موضوع اشاره کرد که هر آنچه یک هنرمند به تنهایی می‌سازد، در حیطه و حوزه‌ای که برای هر شخص دیگری غیر از خودش، نادانسته و تجربه نشده باشد، یک راز تلقی می‌شود.

هنرمند با نگاه و اندیشه‌های خاص خود، متفاوت از سایر همکارانش به موضوع هنری خود نگاه می‌کند، آن را بررسی می‌کند و روی آن کار می‌نماید و سپس این موضوع به صورت یک رمز و راز در می‌آید.

این کتاب به تکنیک‌ها و جزئیات یک هنر وصنعت می‌پردازد که نسل‌های مختلف صنعتگران، هر یک در قالب تجارب هنری خود در آن سهم و شرکت داشته‌اند. موضوع این کتاب از آنجا خاص و ویژه است که سبک وفرم قالب در کاربا یکدیگر در ارتباط هستند، چرا که این کتاب به تجلی و نمود هنر Stradivari در ساخت‌سازی زهی می‌پردازد، یعنی دقیقاً نقطه‌ای که تکنیک و قالب در ارتباطی تنگاتنگ به پیشرفت و بهبود کیفیت اصوات تولید شده در ساز می انجامد.

محدوده توجه این کتاب به مفاهیم و معانی تکنیکی است زیرا که می خواهد نشان دهد Stradivari چگونه و با چه کیفیفی آلات موسیقایی خود را می‌ساخته است و در این راستا، دانش کهن هنر وشیوه صنعتگری را که توسط عده‌ای غیر قابل وصول و دور از دسترس نگه داشته شده بود، برای ما اعاده و احیا می‌شود ،هر چند که با این دانش ارایه شده و بسیاری از علل ایجاد صداهای فاقد کیفیت و دارای نقص برای ما باز هم نمی‌توان مدعی شد که مباحث و مناظرات مربوطه تحت یک تعریف کلی خاتمه می‌یابند. چرا که باب مباحثات در این مورد همچون تحلیل هر مقوله هنری دیگری، همواره مفتوح خواهد بود.

ساکونی Sacconi، پر جاذبه‌ترین فصول کتاب خود را به ترکیبات پیچیده varnish و شیوه‌های کاربرد آنها اختصاص داده است. در این گذر، دانش ساکونی Sacconi در مورد پدیده‌ها و اثرات طبیعی مربوطه و نیز موادی که بنیان‌ طبیعی دارند، مانند آنچه که در عصر رنسانس توسط سازندگان ایتالیایی مورد استفاده بوده است، این موارد را دوباره احیا و مورد استفاده قرار می‌دهد. Sacconi این دانش را از کاربرد مواد در کارگاه‌های هنری صنعتگران و نیز آگاهی علمی از عملکرد اولیه آنها استنتاج کرده است.

دانش Sacconi در این مورد، آمیزه‌ای از علم وهنر صنعتگری است. صفحاتی که «تقسیمات طلایی» golden division را برای ساختار mould جهت ساخت ویولون نشان داده و تشریح می‌کنند، به دانشی مربوط می‌شوند که در عصر Stradivari کاملاً شناخته شده و فراگیر بوده و نیز نشان‌دهنده عملکرد فرآیند ساخت و چگونگی تبعیت آن از قوانین ریاضی می‌باشد که ساختار و در نتیجه فُرم آلت موسیقی را تنظیم می‌کند. در اینجا می‌ توان گفت که علم هندسه و ترتیب و آرایش طبیعی آن نیروی محرک وقوای جان بخش آلات موسیقی است.

علم هندسه، نظیر صدای زنده و جاودان ساز و یا همچون رایحه‌ای است که بواسطه اجزای یک varnish رنگی از سازهای Stradivari متصاعد می‌شود، علم هندسه و تأثیر آن در نحوه طراحی، در صورت نهایی ساز تجلی می‌یابد و زیبایی ژرف و ملموسی را ایجاد می‌نماید.

6 دیدگاه

  • ارسال شده در بهمن ۲۹, ۱۳۸۸ در ۹:۵۶ ب.ظ

    بسیار عالی. من مدتها به دنبال این کتاب جامع وارزشمند بودم و امروز از اینکه کتاب به این شکل بی منت و با کیفیت در اختیار تمامی علاقه مندان قرار گرفته است بی نهایت سپاسگذارم.

  • ارسال شده در بهمن ۳۰, ۱۳۸۸ در ۱۲:۱۲ ق.ظ

    man ham ba aghaye noor bakhsh moafegham.besiiaar aaali ye .
    lotfan edame bedid.
    mersiiii.

  • HADI SHABAN
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۶, ۱۳۸۹ در ۱۰:۵۰ ب.ظ

    بسیار عالی.خدمت بزرگتان را سپاس می گویم

  • نقی
    ارسال شده در خرداد ۱۳, ۱۳۸۹ در ۱۰:۲۹ ب.ظ

    لطفا درمورد رابطه نسبت طلایی و طراحی ساز مطلب بنویسید

  • ناشناس
    ارسال شده در تیر ۲۱, ۱۳۸۹ در ۱۲:۱۸ ب.ظ

    جناب ضیایی اگر امکانش هست توضیحاتی در باب ترجمه ی کتاب مذکور بفرمایید

  • رضا ضیایی
    ارسال شده در تیر ۲۱, ۱۳۸۹ در ۹:۵۲ ب.ظ

    با درود
    دوست عزیز
    کتاب رموز استراد معمولا نزد سازندگان ویلن به عنوان کتاب مرجع معرفی میگردد زیرا آن طور که به نظر می رسد نزد ایتالیایی ها و کشورهای در ارتباط نزدیک با مقوله ویلن تعصباتی بر آن به چشم می خورد .
    از این رو به جهت معرفی این کتاب برای دوست داران و ارتقاءسطح علمی اقدام به ترجمه آن شد.
    البته برداشت مخاطب از متن بستگی به میزان حس کنجکاوی و خلاقیت او دارد اما حقایق همیشه درج و ثبت نمی شوند.
    در باب کیفیت کتاب و البته از این قبیل آثار در آینده مقاله ای را خواهم نوشت.
    تاریخ نگاری دنیای ویلن گاهی با تاریخ سازی، وجه تشابه پیدا می کند.
    پیروز باشید

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «ایران زمین»

سوال این است که آیا می‌توان خلاقیت را آموزش داد؟ و جواب این که حتا اگر هم نتوان، حداقل می‌شود با برانگیختن و آزاد گذاشتن، آدم‌های صاحب خلاقیت را تشویق به استفاده از آن کرد و پروراند. آنچه هشت آهنگساز نوجوان آلبوم ایران‌زمین و مدیر هوشیار «پروژه‌ی آهنگسازان جوان»، امیرمهیار تفرشی پور، به اعتبار موسیقی‌شان به صحنه‌ی امروزین موسیقی ما می‌آورند دقیقا پاسخی است که دیدیم.

آلبوم «در محاصره» با آهنگسازی منتشر شد

یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی و آهنگسازی بهزاد عبدی در قالب آلبوم صوتی تصویری «در محاصره» به خوانندگی محمد معتمدی، توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» منتشر شد. آلبوم «در محاصره» مشتمل بر یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی بهزاد عبدی که مرداد ماه سال ۱۳۹۵ به خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت تهران روی صحنه رفت، در قالب یک اثر صوتی تصویری توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» وارد بازار موسیقی شد. این مجموعه همزمان با کنسرت‌های اروپایی ارکستر «خنیاگران مهر» در کشورهای فرانسه، سوئیس، کانادا و آمریکا نیز به صورت فیزیکی و دیجیتال در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

از روزهای گذشته…

فقط تصور کن! (II)

فقط تصور کن! (II)

و اما پل مک کارتنی، دو سال از جان لنون کوچک‌تر بود و مثل او در لیورپول به دنیا آمده بود. او هم مثل جان در کودکی مادر خود را بر اثر ابتلا به سرطان از دست داده بود و تا حدودی با روحیات لنون همخوانی داشت.در سال ۱۹۵۷ لنون گروه QUARRYMEN راتشکیل داد و در همان سال دوست و همکلاسی مک کارتنی یعنی جورج هریسون به آنها پیوست در حالی که تنها ۱۴ سال داشت! در سال ۱۹۶۰ ابتدا ترومپت نواخت و پس از آن به سمت گیتار و پیانو گرایش پیدا کرد.
هادی سپهری

هادی سپهری

متولد ۱۳۵۶ تهران فوق لیسانس اتنوموزیکولوژی از دانشگاه هنرهای زیبا اتنوموزیکولوگ و نوازنده تار، سه تار، دیوان، دف و تنبک [email protected]
یک تم و چند تنظیم (Sabre dance)

یک تم و چند تنظیم (Sabre dance)

رقص شمشیر موومانی از باله گایانه (Gayane) اثر آرام خاچاطوریان است که در سال ۱۹۴۲ تنظیم آن به پایان رسیده ، این قطعه متشکل از رقص های دسته جمعی است که اجرا کنندگان آن مهارت های خود با شمشیر را به معرض نمایش می گذارند. ریتم بسیار مهیج این اثر سبب شد که در کنسرت های متعدد به کرات اجرا شود و اقتباس های گوناگون این قطعه آن را از جایگاه ویژه ای در موسیقی عوام برخوردار نموده است.
صداسازی در آواز (VIII)

صداسازی در آواز (VIII)

برای این که به راستی با یک رویداد، یا یک عطف مواجه شویم لازم است این پرسش‌ها طرح شده باشد، نه فقط در نوشته‌ی منتقدان یا پچ پچ بدخواهان بلکه علاوه بر آن در کُنه فعالیت هنری نیز. اینجا هنرمند باید لحظه به لحظه از خودش و اثرش بپرسد که آیا صدای خودش را یافته است؟ صدا به هر دو معنایی که در چنین جایگاهی ممکن است داشته باشد که اتفاقا در این زمینه سخت به هم مربوط هم هستند، یعنی صدا به مفهوم یک امر آکوستیکی (به عام‌ترین شکلش) و استعاره‌ی بیان شاخص فردی/جریانی. این پرسش مداوم هر بازیگر این صحنه باید باشد؛ آیا این صدای ماست که شنیده می‌شود؟ بعضی‌ها در مورد رویداد مشابه چنین فکر می‌کنند:
راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (III)

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (III)

هیچ یک از موسیقیدانان بعدی، خواه اسکریابین که او را دوست داشت یا “دبوسی ” و “استراوینسکی” که آنها را متجمل و خالی از صداقت و صمیمیت تلقی می کرد، روی موسیقی راخمانینوف تاثیری نداشته اند. درست است که پرلود معروف راخمانینوف و دومین پیانو کنسرتوی او دارای جمله ها و عباراتی است که به همان اندازه کارهای چایکوفسکی تکان دهنده است اما از این دست، در آخرین پرلودها، اتود “تصویر برای پیانو”، آخرین آوازها و قطعه “نیایش مغرب”، خیلی بیشتر می توان یافت: اینها از لحاظ ساختار، شاهکارهایی هستند که ارزش آنرا دارند که از زیر دست “مندلسون” یا “شوپن” بیرون آمده باشند.
آوای ذهنهای آشفته (II)

آوای ذهنهای آشفته (II)

درواقع گرشوین تا سن ۹ یا ۱۰ سالگی با موسیقی به معنای خاص آن آشنا نشده بود. زمانی که ۹-۸ سال داشت نمونه کلاسیک یک بچه شرور و اخراج شده از مدرسه بود، اطرافیانش میگفتند که او در حال گذراندن دوره شرارت است و به یک مجرم تبدیل خواهد شد. اگر او در اواخر قرن بیستم متولد شده بود، توسط روانپزشک کودکان معاینه میشد و مشکلش کاستی توجه عنوان میشد نه شرارت.
در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (III)

در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (III)

ضبط (صوتی) ردیف فقط برای حفظ و نگهداری (و نه در قالب یک اجرای هنری) کمی زودتر از نغمه‌نگاری آغاز گشت، اما بسیار دیرتر به عنوان وسیله‌ای برای انتقال دقیق (با مقاصد آموزشی) مورد قبول واقع شد. دلیل این موضوع شاید اعتماد بیشتر به نوتاسیون برای نگهداری و انتقال صحیح مطالب (به عقیده‌ی مرسوم آن زمان) باشد، از سوی دیگر کیفیت پایین دستگاه‌های ضبط صدا و در اختیار نبودن‌شان (۱۰) و همچنین مدت زمان محدود ضبط صدا روی صفحه (که بیشتر با اندازه‌ی یک یا چند گوشه متناسب بود تا یک دستگاه) نیز ممکن است باعث این موضوع شده باشد.
ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (V)

ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (V)

بدین‌سان اگر شکی پژوهشگرانه در وجود نوعی همگرایی سیاسی-اقتصادی ملی تا پیش از سپیده‌دم اوج گرفتن ملی‌گرایی در سده‌ی نوزدهم هست، که هست (و در مورد ایران در اوایل سده‌ی بیستم)، درباره‌ی شکلی از همگرایی فرهنگی-زبانی شک کم‌تری می‌توان داشت. به بیان دیگر دست‌کم نزد کسانی که در آن دوران می‌زیستند و ردپایی از اظهار نظرهایشان باقی مانده، هویت موسیقایی موضوعی قابل تشخیص بوده است.
اکسپرسیونیسم در موسیقی

اکسپرسیونیسم در موسیقی

حرکت اکسپرسیونیسم (Expressionism) در هنر از اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ ام میلادی بدنبال محقق شدن ایده های امپرسیونیسم شروع شد و بر خلاف امپرسیونسیم که غرق در رویاها و تفکرات غیر واقعی بود سعی کرد که به واقعیات درونی هنرمند بپردازد، بخصوص قسمتهایی از درون انسان که افراد هموراه برای حفظ ظاهر و شخصیت، آنها را از دیگران و اجتماع پنهان میکنند.
نقدی بر «چرا جسم در آواز ایران گم شد؟»

نقدی بر «چرا جسم در آواز ایران گم شد؟»

«محسن پورحسینی» از معدود خوانندگان و مدرسین آواز کلاسیک است که بعد از انقلاب به برگزاری مسترکلاسهایی در مورد آواز در ایران پرداخته است. وی در مستر کلاسهای مختلف به موضوعات متنوعی مربوط به شیوه اجرای آواز ایرانی و ارتباط آن با «فضا» پرداخته است. (۱) وی در سمیناری با عنوان «چرا جسم در آواز ایران گم شد؟» (۲) به تشریح نظرات خود درباره آواز ایرانی پرداخته است و با استدلالهایی به ویژگی های امروزی آواز اشاره داشته است. پورحسینی در این برنامه -برخلاف سخنرانی ای که در خانه هنرمندان اجرا کرده است (۳) سعی داشته از ارزش داوری بپرهیزد و تنها به شرح خصوصیات آواز ایرانی و عوامل اثر گذار بر آن بپردازد.