زنان و موسیقی (I)

صحبت از موسیقی است، موسیقی که ارباب آن، سِسیلِ قدیس، به خاطرش در سال ۲۳۲ در شهر رُم سرش از تنش جدا شد و با این همه به استثنای دهه های اخیر، زنان کمی دیده می شوند که آهنگ ساز، یا مانند پالسترینا، باخ، موزار، برلیوز یا سَن سانس یا فرانک مشهور به این عنوان باشند… دلیل این امر چیست؟ پاسخ دادن به این سؤال مشکل است! بیشتر هنرها (نقاشی، مجسمه سازی و غیره) این خصوصیت را داشته یا دارند.

بدون شک دلایل گوناگونی دارد: زن ستیزی، به کار گرفتن زنان در خانه داری، ممانعت از حضور زنان خواننده در کلیساها و در مدرسه های مذهبی آواز، فقدان انگیزه و زمان!؟ و با این وجود آیا موسیقی که می تواند پرشور و حرارت باشد، تنفر یا عشق را برانگیزد، به هق هق گریستن وادارد و ذهن را تعالی بخشد، به این مفهوم زنانه نیست؟

اربابی ناپلی به اِستاندَل (Stendhal، نویسنده فرانسوی قرن نوزدهم) گفته بود که موسیقی «فریاد شور و هیجان» است.

آیا به همین سادگی به خاطر این دلایل نیست که زن که خود ذاتاً هارمونی، ریتم و ملودی است، یعنی خود جزئی از موسیقی است و خود قبلاً شگفتی آفرینش محسوب می شود، نمی تواند خلق کند، البته مگر در موارد استثنا؟!

در عوض زن می تواند، به دلیل حساس بودن، حالت عاطفی و زیبایی شناسی اش، نوازنده فوق العاده ای باشد. موسیقی برای شوپنهاوِر (Schopenhauer، فیلسوف آلمانی قرن نوزدهم) «جوهر درونی»، برای نیچه «شور و هیجان»، برای فروید «اشتیاق»، برای اِستاندَل «غذای روح» و برای شکسپیر «غذای عشق» است.

پیشینه
هر چند که تقریباً قبل از قرن هفدهم هیچ نامی از موسیقی دانِ زن نمی شناسیم، شمایل شناسیِ موسیقایی (l’iconographie musicale ) ثابت می کند که از دوران باستان زنان می نواخته اند: هارپِ مصری (مقبره نخت، دره اشراف در کناک، حدود ۱۵۰۰ قبل از میلاد)؛ نوازنده لیر (چنگ) (دیوارنگاره های پومپه ای، ۷۹ بعد از میلاد)؛ نوازنده سیتار (جزئیات یک تابوت سنگی، قرن چهارم بعد از میلاد، موزه کاپیتولِ رُم)؛ نوازنده هاردی گاردی با پنچ تار (فلورانس، سنت ماری نووِل، جزئیات «معبد کلیسای مبارزِ» آندرِآ دیرِنز، قرن چهاردهم میلادی)؛ نوازنده زن اُرگِ دستی (قرن پانزده میلادی، کلیسای جامع نوترُدام دو پوییِ فرانسه)؛ زن نوازنده ی اُرگِ دستی که بر روی چهارپایه قرار گرفته است (ابتدای قرن شانزدهم میلاد، هنر فلامان).

حتی تابلویی مربوط به قرن پانزدهم، به نام «قهرمان بانوان» اثر مارتَن لُفرا (Martin Lefranc)، نُه زن را در حال اجرای کنسرت و نواختنِ فلوت، تمبور (le tambour)، ترومپِت، اُرگ دستی (l’orgue portatif)، شالِمی (Chalemie)، لوت (le luth)، فلوت ریکوردِر و دالسیمِر (la doulcemelle) نشان می دهد.

هیچ کس اهمیت موسیقی مذهبی را انکار نمی کند؛ بدون اینکه وارد جزئیات شویم تنها یادآور می شویم که اغلب موسیقی دان ها، از قرن دوازدهم میلادی به بعد، در مدارس مذهبی آواز تعلیم دیده بودند. در آن زمان، اطراف کلیساهای جامعِ بنیان شده، مراکز اصلی روشنفکری و حتی گاهی دانشگاه ها ظاهر می شدند.

موسیقی دان ها همچنان در خدمت کلیساهای پادشاهان، شاهزاده ها و دیگر اشخاص بزرگ پادشاهی در می آمدند. لِئونَن (Léonin، استاد موسیقی کلیسای جامع نوتردام پاریس در قرن دوازدهم میلادی) و جانشینش پِروتَن (Pérotin) در نوتردام، در قرن های دوازدهم و سیزدهم میلادی نقش مهمی در تاریخ موسیقی ایفا کردند.

گیوم دو ماشو (Guillaume de Machaut) (1300 تا ۱۳۷۷ میلادی)، کشیش کلیسای نوتردامِ شهر رَنس، به طور کامل آرس نُوا (l’Ars Nova) و تئوری های فیلیپ دو ویترا (Philippe de Vitry) در مورد رشدِ چند صدایی، را در آثارش نشان می دهد. ژیل بَنشوآ (Gilles Binchois) ( از ۱۴۰۰ تا ۱۴۷۴ میلادی)، مدت طولانی به کلیسایِ کوچک ِدوک دو بورگوین وابسته بود، شانسون هایی سرود و همچنین قالب موسیقاییِ شفافی را به وجود آورد.

5 دیدگاه

  • امیر
    ارسال شده در فروردین ۱۷, ۱۳۹۲ در ۲:۲۲ ب.ظ

    زن ذاتا هارمونی و ریتم و ملودیست ؟ این رو کی گفته ؟ شگفتی آفرینش؟؟؟

  • ناشناس
    ارسال شده در فروردین ۱۷, ۱۳۹۲ در ۱۱:۳۲ ب.ظ

    به عنوان یک پزشک که از قبل به این مسأله توجه داشته خدمت شما عرض میکنم که با توجه به شناختی که از تفاوتهای ساختاری مغز زن و مرد بدست آمده توانایی کمتر زنان در آهنگسازی قابل توجیه است.این تفاوتها توانایی کمتر در فلسفه پردازی،اختراع،تفکر انتزاعی و امثال اینا رو هم توجیه میکنه.بنابرین از استثناآت که بگذریم زیاد نباید علت رو در زن ستیزی و دلایل اجتماعی جستجو کرد یا حداقل در اولویت قرار داد.به عبارتی بیشتر مسایل فیزیولوژیک و آناتومیک مغز مطرحه.

  • مهناز
    ارسال شده در فروردین ۱۷, ۱۳۹۲ در ۱۱:۴۱ ب.ظ

    آقای دکتر، ممکنه بیشتر در این مورد توضیح بدید یا اگر مطلبی در این زمینه هست لینک بدید؟

  • عادله
    ارسال شده در آذر ۹, ۱۳۹۲ در ۲:۱۹ ب.ظ

    اجازه به اشتراک گذاری این مطالب در فیسبوک و رسانه های مشابه با ذکر منبع مجاز هست؟

  • ارسال شده در آذر ۱۰, ۱۳۹۲ در ۱:۰۴ ق.ظ

    ذکر منبع را فراموش نکنید. اگر همراه با لینک باشد که چه بهتر!

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگاهی به کتاب «موسیقی ایرانی»شناسی (II)

پیش از انتشار این کتاب، استادانی بودند که موسیقی ایرانی را اول با گوشه‌های مدال ردیف درس می‌دادند؛ کسی که مجدانه در این زمینه تا امروز فعال بوده، حسین عمومی نوازنده و مدرس موسیقی دستگاهی است. عمومی در کلاس‌هایش قبل از آموزش کل ردیف، درسی به نام «پیش‌ردیف» را تدریس می‌کند که در زمانی حدود ۲۰ دقیقه، کل گوشه‌های مدال ردیف را پشت هم می‌خواند. (۵)

فراخوان سیزدهمین جشنوارۀ ملی موسیقی جوان منتشر شد

در بخش «موسیقی دستگاهی ایرانی تار، تنبک، دف، سنتور، سه‌تار، عود، قانون، کمانچه، نی؛ در بخش «موسیقی کلاسیک» نوازندگان سازهای ابوا، پیانو، ترومبون، ترومپت، فلوت، کلارینت، کنترباس، گیتار، ویلن، ویلنسل، ویولا، هورن؛ و در بخش «موسیقی نواحی ایران» خوانندگان و نوازندگان سازهای زهی، بادی و کوبه‌ای از مناطق مختلف کشور به رقابت خواهند پرداخت.

از روزهای گذشته…

ارکستر فارابی

ارکستر فارابی

مرتضی حنّانه از پایه گذاران واقعی موسیقی ملّی ایران است، دیگر فکر نمی‌کنم امروز نیازی به تشریح بیوگرافی او برای مردم و علاقه مندان به موسیقی ملی ایران باشد. چون همه می‌دانند که او پس از اتمام تحصیلات در هنرستان عالی موسیقی، مدّت زیادی با پرویز محمود (Parviz Mahmood) آهنگساز معروف کار می‌کرد و با کمک او پایۀ ارکستر سمفونیک تهران (Tehran Symphonic Orchestra) را ریخت و پس از عزیمت پرویز محمود و روبیک گریگوریان به آمریکا مرتضی حنّانه به مدت دو سال سرپرست هنری ارکستر سمفونیک تهران را به عهده گرفت یعنی از اواخر ۱۳۲۹ تا اواسط پاییز ۱۳۳۲٫
“رازهای” استرادیواری (VIII)

“رازهای” استرادیواری (VIII)

Stradivari ضمن رسیدن به این حد کمال در حرفه اش، باز هم از نتایج بدست آمده راضی نبود، بنابراین طرح های جدیدی را ترسیم و در آنها اندازه ها و مقادیر را تغییر می داد و در نتیجه سازهای زهی را با ویژگیهای متمایز خلق می نمود با این هدف که این سازها صدای بهتری تولید کنند تا جائیکه دیگر نیازی به تکرار و ساخت مجدد آنها نباشد.
گزارش مراسم رونمایی کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (I)

گزارش مراسم رونمایی کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (I)

ساعت ۱۷ عصر جمعه ۱۲ آبان ۱۳۹۶، مراسم رونمایی کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی»، نگارش مرجان راغب، که اخیراً توسط نشر خنیاگر به بازار نشر عرضه شده است در شهر کتاب دانشگاه برگزار شد. در این مراسم دکتر هومان اسعدی، دکتر بابک خضرایی، شهاب مِنا (ناشر) و مرجان راغب (مؤلف) دربارۀ این اثر سخنرانی کردند.
اهمیت آموزش موسیقی در مدارس ابتدایی انگلستان

اهمیت آموزش موسیقی در مدارس ابتدایی انگلستان

بودجه ای معادل ده میلیون یورو به منظور افزودن واحدهای درسی موسیقی و آواز به مدارس ابتدایی در انگلستان، تخصیص داده خواهد شد.
پاسخی به نوشته علیرضا جواهری در مورد خواننده سالاری (I)

پاسخی به نوشته علیرضا جواهری در مورد خواننده سالاری (I)

آقای جواهری، چندى است با مقاله‏اى با عنوان «نگاهى به وضعیت خواننده‏ سالارى در موسیقى معاصر» دست به نقد موسیقى معاصر ایران کرده‏اید. دوست عزیز، شما بدون ریشه‏یابى علل فرهنگى مردم ایران شروع به نقد یک ماجرا کرده‏اید و نوک پیکان نقد خود را به سمت کسانى نشانه رفته‏اید که احساس مى‏کنند حقى از شما خورده‏اند.
تدارک ارکستر (VII)

تدارک ارکستر (VII)

موسیقیدانهای در هر کشوری عضو اتحادیه موسیقی آن کشور محسوب شده و طبق قوانین خاص و مقرر شده در اتحادیه کار میکنند. این قوانین شامل حقوق مالی و معنوی موسیقیدانها و کمپانی های ضبط میباشد. بعضی از این قوانین که در مورد ضبط قطعات وجود دارند و در بیشتر کشورها بکار میروند، از این قرارند:
آموزش موسیقی حافظه کودکان را تقویت میکند

آموزش موسیقی حافظه کودکان را تقویت میکند

والدینی که برای آموزش موسیقی کودکان خود پول و وقت صرف میکنند نتایج بسیار مثبتی در آینده خواهند دید. نتیجه یک تحقیق در کانادا بیانگر این است که افرادی که در خردسالی آموزش موسیقی می بینند نسبت به همسالان خود از حافظه بهتری برخوردار هستند. تحقیقات در این زمینه نشان می دهد کودکانی که در طی یکسال آموزش موسیقی دیده بودند در تست حافظه عملکرد بهتری در مقایسه با سایر کودکان از خود بروز دادند.
نگاهی به اپرای مولوی (VIII)

نگاهی به اپرای مولوی (VIII)

موسیقی با مدلاسیونی از اصفهان به دشتی میرود و مولانا میخواند: “دستش بهل دل را ببین رنجش برون از قاعده ست صفراش نی سوداش نی قولنج و استسقاش نی زین واقعه در شهر ما هر گوشهای صد عربده است…” نت های پایانی بادی برنجی ها و آکوردی که اجرا میکنند اندوهناک و متاثر کننده است.
گوستاو هولست، آهنگساز سرشناس انگلیسی (I)

گوستاو هولست، آهنگساز سرشناس انگلیسی (I)

گوستاو هولست (۱۹۳۴-۱۸۷۴) از آهنگسازان انگلیسی و از اعقاب سوئدی است که در انگلستان به دنیا آمد. هولست نیز مانند دوستش “ون ویلیامز” در کالج سلطنتی موسیقی نزد چارلز استنفورد آهنگسازی آموخت که از چهره های برجسته رنسانس موسیقی بریتانیا در قرن نوزدهم بود. هولست نخستین ترومبون نواز ارکستر اپرای کارل روزا و اسکاتیش ارکسترا بود. سپس در اپرای سلطنتی لندن نوازنده ارگ شد. مدیر موسیقی مدرسه دخترانه سنت پل شد و در مورلی کالج نیز به بزرگسالان درس داد (هر دو موسسه در لندن بودند). او اصیل، مستعد، با شخصیتی محکم و ذهنی کنجکاو، به تمدن شرق و ادبیات ودیک (ودیک: زبان مربوط به ودا. ودا: مجموعه متون رونویس شده توسط برهما) علاقه بسیار داشت. ارکستراتوری بی نظیر بود و گمان می رود که رساله سازبندی هکتور برلیوز، آهنگساز شهیر فرانسوی را در سیزده سالگی خوانده باشد.
سونات مهتاب بتهوون

سونات مهتاب بتهوون

سونات مهتاب در تابستان سال ۱۸۰۱ در مجارستان در املاکی متعلق به خانواده براونشویک (Brunswick) توسط بتهوون ساخته شد و در سال ۱۸۰۲ انتشار یافت. این سونات به کنتسی ۱۷ ساله از شاگردان بتهوون به نام جولیتا گوچیاردی (Giulietta Gucciardi) تقدیم شده است.